REPFF - Repository of Faculty of Philology, University of Belgrade
Not a member yet
1887 research outputs found
Sort by
Prevod i prepev „Proroštva proročice“ – nivoi odstupanja od izvornika
No full textKvalitativna svojstva prevoda i/ili prepeva ponekad umnogome zavise od pesničke tradicije ciljnog jezika. U procesu posredovanja poetskog korpusa s polaznog na ciljni jezik tekst stiče formu, a često i funkciju koja nema mnogo dodirnih tačaka sа ishodišnom. Imajući u vidu to da jezička bliskost odnosno jezička udaljenost utiče na kvalitet i kvantitet teksta na ciljnom jeziku, može se govoriti o velikim izazovima po pitanju posredovanja ishodišne ideje i forme Proroštva proročice kod nas
Осврт на објављене изворе о информационој писмености у Србији
No full textРад се бави анализом литературе, односно објављених извора на тему информационе писмености, насталих у Србији од 2007. године. Непосредан повод за анализу представља објављивање другог издања UNESCO-ве публикације Overview of Information Literacy Resources Worldwide, којој је приложен списак од 23 библиографске јединице грађе на српском језику: монографије, чланци у часописима, водичи, едукативни курсеви, семинари, као и преведени међународни документи и приручници. Третирајући овај попис само као преглед најважнијих објављених публикација, а не као исцрпну библиографију радова, аутори текста библиометријски и садржајно анализирају обрађиване теме и констатују квалитативан помак од упознавања са проблематиком, преко емпиријских истраживања, до теоретских разматрања о компетенцијама за информациону писменост.This paper analyzes literature, i.e. the published resources on the topic of information literacy that have been created in
Serbia since 2007. The immediate cause for conducting the analysis is issuing the UNESCO publication Overview of Information
Literacy Resources Worldwide, with the list of 23 bibliographic units describing material in Serbian language: monographs,
journal articles, guides, educational courses, seminars, as well as translated international documents and manuals. Treating
this list only as an overview of the most important issued publications, rather than as a comprehensive bibliography of
works, the authors of the text carry out bibliometric and content analysis of the topics addressed in them and ascertain
qualitative shift from getting familiar with the issues, through empirical research, to the theoretical considerations about
information literacy competencies. The analysis of the relevant literature, published in Serbian, from 2007 until today,
shows that the current position of libraries and librarianship in Serbia reflects all the children’s diseases of the concept and
implementation of information literacy. Although the state strategies have not adequately valorized their true potential,
nowadays libraries in Serbia operate in a society that shows increasingly clear its strategic commitment to the development
of science and tends to invest more into scientific research, education and culture. Library initiatives, project organization,
participation in international projects, working in international associations, professional education - show that librarians,
with all the objective difficulties, consider information literacy their natural task. The future efforts of libraries and librarians
in redesigning their own mission in the domain of information literacy should be clearly directed towards the visible and
measurable contribution to the welfare of the community in which they work
Carnival play and social subversion in the life and adventures of buskin by Francisco de Quevedo
No full textStarting from the criticism which Mikhail Bakhtin dedicates to Francois Rabelais's work Gargantua and Pantagruel (1532-1564), this article has analyzed the carnival image of the Spanish picaresque novel The Life and Adventures of Buscon (1626) by Francisco de Quevedo, and especially the "carnival series", closely studied by Bakhtin. The focus of the paper is on the chapters selected as the most important to the topic we are interested in. In Buscon, the constituent elements of the carnival: laughter, humor, life, death, eschatology manifest in an original way and almost beyond the frames of the picaresque. Carnival and the carnivalesque are not related to the spiritual but to the material, as a basic element in the picaresque novel. In this novel Carnival has become a laudatory song of materiality where the body and all the material are essential. Carnival also covers the field of play-roles and the radical change of identity. Buscon is a parody novel, where the writer is the highest authority of the narrative process and the grotesque world whose ideology and social elitist concept gives the novel a range of originality, cruelty and lack of compassion. Thus, the novel becomes an inquisitorial process under the control of the Spanish novelist. In fact, during the carnival and the punishment of the inquisitorial procession each participant can be both an aggressor and a victim, depending on the situation and the judge. Consequently, Buscon is a novel that plays with Carnival and manifestations of popular Spanish tradition and changes the essence and nature of the carnival spirit, foregrounding the ideology of the author on the evil manifestations of the current society. Also, the novelist describes a failed attempt of social subversion by the rogue and obviously uses carnival references distorting and adapting them to his goal to expose the rogue and social mystification. The carnivalesque world of fiction serves to create a utopia, an inverted world, an alternate reality marked by the triumph of the dominant social vision of the author, an ambiguous world where the ambiguity is resolved in prevalence of 'social demystification' on 'carnivalesque mystification', as it seeks to become a true social mystification, under the transformation of a rogue to an impeccable nobleman
Ка изворима речи. Тридесет година Етимолошког одсека Института за српски језик САНУ. Приредила Марта Бјелетић, Београд: Институт за српски језик САНУ 2013, 260 стр. + XII.
No full textThe Visual Character of Oral Formulaicity
No full textТема рада је визуелност, као слабије изучен аспект усмене
формулативнoсти; теорија формуле, било у правоверном пери-лордовском
смислу, било у ревизионистичком, концентрисала се највише на метрику и
идеју. Међутим, усмени жанрови поседују и упечатљиве слике формулативног
карактера (које не треба мешати са песничким сликама уопште). За анализу
визуелне формуле користи се адаптиран термин мултиформе, како га је увео
Хонко. По аналогији са мултиформом, визуелна формула открива еластичност
и мобилност. Примери из српске усмене традиције показују да се може јавити
на нивоу једног стиха и да може обухватити целу песму; да се може премештати на различите позиције у тексту, те да је трансжанровска. У другом делу рада
испитују се психолошки и културни аспекти памћења сликама. Интеркултурни
примери показују да информатори текстове памте визуелно. Такво памћење
пореди се са античком мнемотехником (ars memoriae) и са савременом психологијом (Д. Рубин).The theory of the oral formula focuses either on metrics or on the idea, both in
the orthodox Parry-Lord form and the revisionist approaches, and visuality, although
an important part of formulaicity, remained neglected. Relying on philology, the
folklorists discussed imagery in rhetorical terms. However, a poetic image realised
in an oral work is not necessary formulaic. Visuality itself can be interpreted in
multiple ways: as part of the performance, as a source and/or accompaniment of
oral creativity, as a cultural reflex of folklore or as an antithesis of orality (Ong). In
order to define the visual formula, we use a partially adapted idea of the multiform,
as Honko offered it. Similarly to the multiform, the visual formula can be elastic,
which means it can extend through a single line, several lines or an entire poem;
also, it is mobile (it can occupy various positions in the text). Those formulas have
a particularly important function in initial positions (images of dreams, arrival of
birds) where they obviously constitute genre markers..
Non-standard speech in Swedish and Serbian: comparative sociolinguistic and semantic study
No full textU ovoj disertaciji obrađuje se nestandardni govor, pod čime se pre svega misli na uvredljive izraze i psovke, u švedskom i srpskom, iz sociolingvističke i semantičke perspektive. Napominje se da slična analiza ove vrste govora iz sociolingvističke perspektive teorija o modifikaciji govora nije rađena ni na jednom od ova dva jezika, a svakako ne iz ovakve dvojezične perspektive. U radu se pravi detaljan pregled teorijskih modela vezanih za ovu vrstu izraza, kao i sociolingvističkog teorijskog okvira. Ovi modeli se pritom kombinuju kako bi se došlo do onog koji će na najpotpuniji način moći da odgovori na ciljeve rada, odnosno objasni ne samo koje kategorije izraza nestandardnog govora postoje, već i to koji su uslovi za nastanak i razvoj određenih izraza u okviru ove kategorije jezika, koji su sociolingvistički razlozi za njihovu upotrebu u svakodnevnim govornim situacijama, kao i to koji su ekvivalenti na drugom jeziku. Upotreba izraza nestandardnog govora se tako deli na socijalnu i agresivnu, uz objašnjenje situacija u kojima se ovi izrazi javljaju, kao i razloga za takvu upotrebu. Sociolingvističke teorije zbirno se nazivaju teorijama o modifikaciji govora i obuhvataju kombinaciju tri zasebna modela koji se, najšire gledano, bave pitanjem izbora koda u komunikaciji, a čijim se spajanjem pravi osnova za analizu pomenutih razloga za upotrebu izraza. Iz ovakve sociolingvističke perspektive, nestandardni govor se posmatra kao kôd suprotstavljen standardnom (neuvredljivom) govoru u komunikaciji. Pod okriljem kognitivne antropologije i teorije o kulturnim modelima, traži se odgovor na pitanje zašto u švedskom i srpskom postoje jasne razlike u tematici koju izrazi nestandardnog govora obrađuju i praktičnog nepostojanja posledičnog posrednog vređanja pominjanjem članova porodice u švedskom jeziku. Nakon obimne analize faktora koji su doveli do razvoja različitih kulturnih modela, na ovo pitanje se nudi i odgovor. Potom se predstavljaju i sopstvena empirijska istraživanja, od kojih je prvo odnos rečnika švedskog i srpskog jezika prema opscenim leksemama, a drugo obimno ispitivanje frekvencije upotrebe izraza nestandardnog govora u svakodnevnim govornim situacijama. Pritom se pretpostavlja da je frekvencija upotrebe u proporciji sa konotativnom komponentom asocijativnog značenja izraza. Ovo istraživanje izvršeno je pomoću ankete u kojoj su učestvovali maternji govornici švedskog, odnosno srpskog jezika. Rezultati frekvencije čvrsto se povezuju sa teorijama o modifikaciji govora i markiranošću izraza u svakodnevnoj komunikaciji u ova dva jezika. Zasnovano na rezultatima istraživanja, predlaže se i nova kategorija, u obliku teorije o pragmatičnom (konotativnom) ekvivalentu, koji, sa svoje strane, predstavlja korak dalje u odnosu na tradicionalni idiomatski ekvivalent, dosad korišćen prilikom prevoda izraza nestandardnog govora između švedskog i srpskog jezika. Teorija o pragmatičnom (konotativnom) ekvivalentu, tako, u obzir uzima i pomenuto konotativno značenje, kao i važeće kulturne modele u drušvenim zajednicama. Navodi se i obrazlaže važnost primene ove teorije u nastavi L2, u dvojezičnim rečnicima, prevođenju beletristike, ali i u razumevanju kognitivnih kulturnih modela. Nakon toga sledi pregled kategorija izraza nestandardnog govora u ova dva jezika, prema (negativno vrednovanim) osobinama koje se u njima ističu, a zaključno sa nekadašnjim medicinskim terminima za mentalnu zaostalost, pri čemu se vrši analiza i pravi poređenje postojećih izraza u švedskom i srpskom na osnovu pomenutih teorijskih modela i empirijskog istraživanja. Građa je prikupljena iz relevantne literature, rečnika i sa interneta. Naposletku se, i to nakon osvrta na opasnosti od nepoznavanja pragmatičnog (konotativnog) ekvivalenta i neselektivnosti prilikom upotrebe izraza nestandardnog govora u stranom jeziku, predstavlja teorija o razlozima za korišćenje ove vrste izraza za sebe i pripadnike sopstvene grupe, nazvana teorijom o sopstvenoj disfemizaciji.The topic of this thesis is non-standard speech with the main focus on offensive phrases and profanities, both in Swedish and Serbian language, from a sociolinguistic and a semantic perspective. It is mentioned that no such analysis of this type of speech within a sociolinguistic perspective of theories on speech modification has been done in either of these two languages, especially from such two-language perspective. In this thesis the author makes a detailed presentation of theoretical models related to this type of phrases, as well as to the sociolinguistic theoretical framework. These models are then combined in order to come to the solution that would answer the thesis goals in the best possible way. These include the explaination of not only which categories of phrases within the non-standard speech exist, but also of the conditions for creation and development of certain phrases within this language category, of the sociolinguistic reasons for their use in every day conversations, and of the equivalents in the other language. The use of the non-standard speech phrases can be divided into social and aggressive types, with descriptions of the situations where they can occur as well as the reasons for such use. Sociolinguistic theories are called theories of speech modification and include combination of three separate models that, generally speaking, deal with choice of code in communication. Their combination creates a basis for the analysis of the aforementioned reasons for the use of non-standard speech in everyday situations. From this sociolinguistic perspective, non-standard speech is seen as a code opposed to the standard (non-offensive) speech in communication. Within cognitive anthropology and theory of cultural models, the author is searching for the answer to why there are clear differences in the thematic of non-standard speech phrases in Swedish in Serbian and to why there is practically no insults or offensive phrases in Swedish language that include family members. After a thorough analysis of the factors that led to the development of different cultural models, the answer to this question is presented. The author also presents his own empirical research; the first one is about Swedish and Serbian dictionaries in relation to obscene lexemes, and the other one is a research of frequency of use of the non-standard speech in everyday situations. At the same time it is assumed that the frequency of use is in proportion to the connotative component of the associative meaning of the phrase. This research has been done using a questionnaire given to the native speakers of both Swedish and Serbian languages. The results of the frequency are closely connected to the theories of speech modification and markedness of codes in everyday communication in these two languages. Based on the results of the research, the author suggests a new category, in the form of a theory of pragmatical (connotative) equivalent which in a way represents a step forward with regards to the traditional idiomatic equivalent which has been used during translations of non-standard speech phrases from Swedish to Serbian and vice versa. The theory of pragmatical (connotative) equivalent also implies the already mentioned connotative meaning, as well as the existing cultural models in societies. The importance of the application of this use in L2 education, two-language dictionaries, translation of popular literature, but also in understanding cognitive cultural models is also mentioned and explained. After that the author presents a list of categories of non-standard speech phrases in these two languages according to (negatively valued) characteristics that are emphasized in them, concluding it with former medical terms for mental retardation. The analysis and comparison of the existing terms in Swedish and Serbian languages based on the aforementioned theoretical models and empiric research is also done here. The material has been collected from relevant literature, dictionaries as well as the Internet. Finally, after mentioning the dangers of being unfamiliar with the pragmatical (connotative) equivalent and not being selective when using non-standard speech phrases in a foreign language, a theory on the reasons of using this type of phrases for oneself and the members of one's own group, called theory of self-dysphemisation, is also presented
The semantics of causative constructions in Norwegian and Serbian
No full textPredmet rada je semantička analiza verbalnih kauzativnih konstrukcija u norveškom i srpskom jeziku, sa osnovnim teorijskim polazištem u širem kognitivnofunkcionalnom okviru baziranom na teoriji prototipa i analizi semantičkih uloga. Primarnim ciljevima rada se mogu smatrati sprovođenje detaljne analize eksterne faktitivne kauzacije iskazane analitičkim kauzativnim konstrukcijama iz perspektive jednog jezika (norveškog), a potom i analiza datih konstrukcija iz konstrastivne (norveško-srpske) perspektive. Budući da se u radu polazi od pretpostavke da kauzativnost kompleksna pojmovno-semantička kategorija koja izražava našu konceptualizaciju kognitivno bazičnih uzročno-posledičnih odnosa, jedan od prvih koraka u istraživanju bilo je nužno definisanje kompleksne kauzativne situacije. Ona je definisana kao makrosituacija koja se dominantno interpretira kao odnos dva događaja, čini prototip tranzitivnog situacionog okvira i kao takva prototipično pretpostavlja učešće dva konceptualno maksimalo odeljena učesnika različitog odnosa snaga i različitog stepena aficiranosti (agens, pacijens). Polazeći od utemeljene distinkcije između analitičkih, morfoloških i leksičkih kauzativa utvrdili smo da oba jezika na raspolaganju imaju složen sistem produktivnih i manje produktivnih formalnih sredstava izražavanja supkomponenti kauzativne makrosituacije, pri čemu se i same kauzativne konstrukcije moraju posmatrati kao prototipske kategorije. Ustanovili smo da postoji određeni stepen divergencije koji se prvenstveno tiče produktivnog obrazovanja analitičkih kauzativnih konstrukcija uz pomoćne kauzativne glagole u norveškom jeziku (visok stepen gramatikalizacije konstrukcije), pri čemu srpski jezik gradi odgovarajuću kauzativnu konstrukciju pomoću generičnih jednokomponentnih kauzativnih glagola koji i dalje čuvaju punoznačnost svoje semantičke strukture (visok stepen leksikalizacije). U semantičkoj analizi kauzativnosti pošli smo pravcem analize učesnika kauzativne situcije (agens, kauzant, pacijens), a potom smo na osnovu analize njihovog saodnosa identifikovali i istražili osnovne tipove kauzacije koje u norveškom jeziku kodiraju analitički kauzativi. Kriterijalnim obeležjem kauzatora mora se smatrati osobina iniciranja radnje koja dovodi do primetne promene stanja drugog učesnika, te se tako kao prouzrokovači javljaju i manje prototipični agensi koji su percipirani kao izazivači određenih procesa: prirodne sile, neživi entiteti, situativni i eventivni agensi, te bezlični generalizovani kauzator. Iako se prototipični agens smatra prototipičnim kauzatorom, ustanovili smo da njegove osobine svesti, sposobnosti voljnog planiranja i namernog iniciranja radnje nisu osobine koje većina kauzativnih glagola licencira. Potom su analizirani tipovi kauzacije izraženi norveškim analitičkim kauzativima sa glagolima få i gjøre, i njihovi ekvivalenti u srpskom jeziku. Kao pomoćni kauzativni glagoli oni pokazuju visok stepen desemantizovanosti i nemarkiranosti, na poziciji subjekta njihovih rečenica se kodiraju raznoobrazni agentivni učesnici, a ova dva glagola izražavaju veoma visok stepen ’neutralne’ kauzacije. Analiza pokazuje da upravo ovakav nedostatak semantičkih restrikcija pretpostavlja relativno visok stepen nekorespondentnosti sa semantički ekvivalentnim izrazima u srpskom jeziku, u kom ne postoji u ovoj meri gramatikalizovana analitička kauzativna konstrukcija i u kom će se odabirom autosemantičnih kauzativnih glagola koji uvode analitičku konstrukciju zahtevati detaljnija specifikacija načina kauzacije. Odnos učesnika poslužio je kao osnova za izdvajanje pet tipova kauzacije koje izražavaju norveški analitički kauzativi, a to su (a) efektivna, (b) induktivna, (c) afektivna, (d) evaluativna i (e) intrapersonalna kauzaciju, svaka sa više podtipova, a kao posebni, šesti tip izdvajamo benefaktivnu kauzaciju kodiranu posebnim tipom konstrukcije koja je u norveškoj gramatičkoj literaturi poznata pod nazivom få-pasiv
Интензификација и афирмативна квалификација лексема са значењем негативне експресије
No full textУ раду из когнитивне перспективе разматрамо семантички потенцијал лексема које припадају аксиолошкој и афективној сфери негативног (стравично, грозно, лудо, болесно, крваво, проклето и сл.), а захваљујући метафтонимијом омогућеним трансформацијама сема квантитета и квалитета (велико, страшно, девијантно, деструктивно) у жаргону и књижевном језику остварују улогу интензификатора и/или афирмативних квалификатора (нпр. „сјајан, изврстан филм“ = страшно / језиво / опако добар филм; „изврсно обавити радњу Х“ = брука, развалити, растурити и сл.)
