Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
On Generalization of Modular Lattices
No full textWe introduce the concepts of dually balanced lattices and -lattices and provide some basic properties of these classes of lattices. Both classes can be viewed as generalizations of the well-known class of modular lattices. In particular, we obtain analogues of the Kurosh-Ore theorem for dually balanced lattices and the Jordan-Hölder theorem for -lattices. Furthermore, we investigate the behaviour of several invariants, including the hollow dimension and the Kurosh-Ore dimension in dually balanced lattices, as well as the maximal dimension in -lattices
From Translations to Non-Collapsing Logic Combinations
No full textPrawitz suggested expanding a natural deduction system for intuitionistic logic to include rules for classical logic constructors, allowing both intuitionistic and classical elements to coexist without losing their inherent characteristics. Looking at the added rules from the point of view of the Gödel-Gentzen translation, led us to propose a general method for the coexistent combination of two logics when a conservative translation exists from one logic (the source) to another (the host). Then we prove that the combined logic is a conservative extension of the original logics, thereby preserving the unique characteristics of each component logic. In this way there is no collapse of one logic into the other in the combination. We also demonstrate that a Gentzen calculus for the combined logic can be induced from a Gentzen calculus for the host logic by considering the translation. This approach applies to semantics as well. We then establish a general sufficient condition for ensuring that the combined logic is both sound and complete. We apply these principles by combining classical and intuitionistic logics capitalizing on the Gödel-Gentzen conservative translation, intuitionistic and S4 modal logics relying on the Gödel-McKinsey-Tarski conservative translation, and classical and Jaśkowski’s paraconsistent logics taking into account the existence of a conservative translation
Paciorki typu TM 53 w kulturze wielbarskiej – funkcja, estetyka i chronologia
No full textThe year 2025 marks the 40th anniversary of the publication of two key works on Roman Period beads: the monograph Die Perlen der römischen Kaiserzeit und der frühen Phase der Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum by Magdalena Tempelmann-Mączyńska (1985) and the study by Teresa Stawiarska, Glass beads from the area of northern Poland during the Roman Period. On the occasion of this anniversary, the article focuses on the analysis of glass beads of type TM 53, as distinguished in the Tempelmann-Mączyńska classification. Beads of this type are found in large numbers in graves of the Wielbark Culture, especially in the Late Roman phase of its development. They are found both in uniform necklaces and in more complex compositions, often in juxtaposition with TM 119 and TM 128 type beads, which may reflect certain aesthetic preferences of the wearers. Although less commonly used as pendants or head ornaments, TM 53 beads also occur in clusters that may reflect their use as applications sewn onto clothing.
RECEIVED 31.05.2025 • VERIFIED 08.07.2025 • ACCEPTED 27.07.2025
Funding Information: University of Lodz
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: K.Ż. 100%
Declaration regarding the use of GAI tools: not usedW roku 2025 mija 40 lat od publikacji dwóch kluczowych prac dotyczących paciorków z okresu rzymskiego: monografii Magdaleny Tempelmann-Mączyńskiej Die Perlen der römischen Kaiserzeit und der frühen Phase der Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum (1985) oraz opracowania Teresy Stawiarskiej Paciorki szklane z obszaru Polski północnej w okresie wpływów rzymskich. Z okazji tej rocznicy artykuł koncentruje się na analizie paciorków szklanych typu TM 53, wyodrębnionych w klasyfikacji Tempelmann-Mączyńskiej. Paciorki tego typu występują licznie w grobach kultury wielbarskiej, zwłaszcza w późnorzymskiej fazie jej rozwoju. Spotykane są zarówno w jednolitych koliach, jak i bardziej złożonych kompozycjach, często w zestawieniu z paciorkami typu TM 119 i TM 128, co może odzwierciedlać określone preferencje estetyczne użytkowników. Choć rzadziej wykorzystywane jako zawieszki czy ozdoby głowy, paciorki TM 53 występują także w skupiskach mogących świadczyć o ich użyciu jako aplikacji naszywanych na odzież.
RECEIVED 31.05.2025 • VERIFIED 08.07.2025 • ACCEPTED 27.07.2025
Funding Information: University of Lodz
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: K.Ż. 100%
Declaration regarding the use of GAI tools: not use
Pośmiertna sława pomorskiej czarownicy Sydonii von Borcke i recepcja jej postaci w XIX–XXI wieku
No full textThe first part of the article outlines the life of Sydonia von Borcke and course of the witchcraft trial against her. Then the author discusses her reception in the 19th and 20th centuries, making her the most famous Pomeranian ‘witch’. At the beginning of the 21st century Sydonia von Borcke experienced a renaissance of popularity in Poland as she became a symbol of the witch hunt in Pomerania. Regrettably, her unhappy life has been subject to commercialisation and her figure tends to be used to advertise (as it seems, sometimes unreflectively) some institutions and cultural events.W pierwszej części artykułu przedstawione zostało w skrócie życie i przebieg procesu o czary wytoczonego Sydonii von Borcke. Następnie autor omówił recepcję jej postaci w XIX i XX w., dzięki czemu stała się ona najbardziej żywa w Polsce renesans popularności, stała się bowiem symbolem polowania na czarownice na Pomorzu. Nastąpiła, niestety, komercjalizacja jej nieszczęśliwego życia, a jej postać służy do reklamy (jak się wydaje, czasami bezrefleksyjnej) niektórych instytucji i wydarzeń kulturalnych
Poradnictwo pedagogiczne i teoria relacji pomocowej wobec kruchości współczesnej epoki: perspektywy i praktyki
No full textEducational counseling, with its focus on relational and educational dimensions, is one of the most significant practices for promoting the well-being of individuals and communities. The paradigm upon which educational counseling draws is the theory of helping relationship as a dynamic process of personal accompaniment and regeneration of vulnerable people. The article develops a theoretical and practical reflection on educational counseling as a response to the actual existential vulnerability and widespread distress, as well as opportunities for educational development. Particular attention is paid to the role of educational counselor as a human professional and to the relational and pedagogical posture activated in dynamics of help.Poradnictwo edukacyjne, koncentrujące się na wymiarze relacyjnym i edukacyjnym, stanowi jedną z najważniejszych praktyk wspierających dobrostan jednostek i wspólnot. Paradygmat, na którym opiera się poradnictwo edukacyjne, to teoria relacji pomocowej rozumianej jako dynamiczny proces towarzyszenia osobie i regeneracji ludzi znajdujących się w sytuacji kruchości. Artykuł rozwija refleksję teoretyczną i praktyczną nad poradnictwem edukacyjnym jako odpowiedzią na współczesną egzystencjalną kruchość i powszechne poczucie cierpienia, a także jako przestrzeń dla rozwoju edukacyjnego. Szczególną uwagę poświęcono roli doradcy edukacyjnego jako profesjonalisty-humanisty oraz jego postawie relacyjnej i pedagogicznej, ujawniającej się w dynamice procesu pomocy
Rumunia wobec Inicjatywy Trójmorza (2016–2023)
No full textRomania is the second largest country (after Poland) in the Three Seas Initiative (3SI). It is also it’s founding member, but until 2017 it was relatively passive, despite the unanimous support of the main Romanian parties for this platform of cooperation and its compatibility with the countryʼs infrastructure needs. Romania has always considered the opinions of the major powers in the case of 3SI – Germany and the USA. Germany was reluctant to initiate, but the US support for 3SI, publicly declared by President Donald Trump at the 2017 Three Seas Initiative summit in Warsaw, reduced the significance of German reservations and marked a turning point for Romania, which was oriented towards Washington. Since then, it has become the main “engine” of 3SI, alongside Poland. It has organized two Three Seas Initiative summits (2018 and 2023) and, together with Poland, is a co-founder and second-largest shareholder in the Three Seas Initiative Investment Fund (3SIIF). The loss of interest of the Polish government in 3SI cooperation after December 13, 2023 opens up opportunities for Romania to take over as the leader of the entire initiative.Rumunia jest drugim co do wielkości (po Polsce) państwem Inicjatywy Trójmorza (IT). Jest też jego państwem założycielem, ale do 2017 r. była stosunkowo bierna, pomimo zgodnego poparcia głównych partii rumuńskich dla tej płaszczyzny współpracy i jej zgodności z potrzebami infrastrukturalnymi kraju. Rumunia zawsze brała pod uwagę zdanie mocarstw w wypadku IT – Niemiec i USA. RFN było inicjatywnie niechętne, ale poparcie USA dla IT, udzielone przez prezydenta Donalda Trumpa na szczycie Trójmorza w Warszawie w 2017 r., zredukowało znaczenie zastrzeżeń ze strony Niemiec i było punktem zwrotnym dla orientującej się na Waszyngton Rumunii. Odtąd stała się ona głównym obok Polski „motorem” IT. Zorganizowała dwa szczyty Trójmorza (2018 i 2023) i jest wraz z Polską współzałożycielem i drugim co do wielkości wkładu udziałowcem Funduszu Inwestycyjnego Inicjatywy Trójmorza (FIIT). Utrata zainteresowania rządu polskiego współpracą w ramach IT po 13 XII 2023 r. otwiera przed Rumunią szanse na objęcie funkcji lidera całej inicjatywy
Teoria gier i ekonomia instytucjonalna w praktyce. Studium porównawcze ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy
No full textThis article explores the role of institutional dynamics in transition economies, with a particular focus on Ukraine’s economic transformation. As Ukraine shifts from a centrally-planned to a market-based economy, it faces significant challenges stemming from entrenched oligarchic control, corruption, and dysfunctional institutional frameworks. The study aims to investigate how institutional interactions, transaction costs, and historical legacies shape Ukraine’s economic stability and governance structures. By integrating institutional economics, game theory, and econophysics, the article examines the underlying forces that influence Ukraine’s economic landscape. It also compares Ukraine’s experience with those of Poland, Russia, and the United Kingdom to provide insights into the potential for reform.
The research employs an interdisciplinary methodology, utilising institutional economics and transaction cost theory, game theory, and econophysics to model the interactions of economic actors within a volatile environment. The methodological toolkit includes stock portfolio optimisation to study stock market mechanisms; Axelrod tournaments to explore the interactions of political and market institutions; and the examination of basic and vibrational forces to illustrate the evolving nature of transaction costs at the enterprise level. Conversely, the paper emphasises the critical role of robust institutional mechanisms – including business operations, local self-governance, judicial systems, law enforcement, and electoral processes – alongside well-functioning market economy frameworks that place a human at the centre of the institutional pyramid, in fostering economic stability and growth.
The findings offer valuable insights into the complexities of Ukraine’s transition, providing practical guidance for policymakers and contributing to the broader academic discourse on institutional dynamics in transition economies.W artykule przeprowadzono analizę roli dynamiki instytucjonalnej w gospodarkach przechodzących transformację, ze szczególnym uwzględnieniem przemian gospodarczych Ukrainy. W miarę, jak kraj ten przechodzi od systemu centralnie planowanego do gospodarki rynkowej, mierzy się z poważnymi wyzwaniami wynikającymi z utrwalonej władzy oligarchów, korupcji oraz dysfunkcyjnych ram instytucjonalnych. Celem badania jest zrozumienie, w jaki sposób interakcje instytucjonalne, koszty transakcyjne oraz dziedzictwo historyczne kształtują stabilność gospodarki Ukrainy i jej struktury zarządzania. Łącząc ekonomię instytucjonalną, teorię gier i ekonofizykę, artykuł przygląda się siłom wpływającym na ukraiński krajobraz gospodarczy. Porównuje również doświadczenia Ukrainy z doświadczeniami Polski, Rosji i Wielkiej Brytanii, aby lepiej uchwycić perspektywy reform.
Badanie wykorzystuje interdyscyplinarne podejście metodologiczne, w tym ekonomię instytucjonalną i teorię kosztów transakcyjnych, teorię gier oraz ekonofizykę do modelowania zachowań aktorów gospodarczych w warunkach zmienności. W zestawie metodologicznych narzędzi znajdują się m.in. optymalizacja portfela akcji do analizy mechanizmów rynku kapitałowego, turnieje Axelroda do badania interakcji między instytucjami politycznymi i rynkowymi, a także analiza sił podstawowych i wibracyjnych w celu ukazania ewolucji kosztów transakcyjnych na poziomie przedsiębiorstw. Jednocześnie artykuł podkreśla kluczową rolę solidnych mechanizmów instytucjonalnych – obejmujących działalność gospodarczą, samorząd lokalny, system sądowniczy, organy ścigania i procesy wyborcze – oraz sprawnie funkcjonujących ram gospodarki rynkowej, które stawiają człowieka w centrum instytucjonalnej struktury, w budowaniu stabilności i wzrostu gospodarczego.
Wyniki badania dostarczają cennych spostrzeżeń dotyczących złożoności transformacji Ukrainy, oferując praktyczne wskazówki dla decydentów oraz wzbogacając szerszą dyskusję akademicką na temat dynamiki instytucjonalnej w gospodarkach w okresie przejściowym
Dlaczego i gdzie? Analiza nazw polskich grup na Facebooku związanych z autyzmem
No full textThis article examines the naming conventions present in the social media discourse surrounding autism in Poland. The study examined 150 names extracted from Facebook, focusing on their structure and semantic features. It mainly concentrated on motivational elements, evaluative and axiological functions as well as toponymic data represented in the researched social media names. The results show that the categories of support, therapy and treatment, exchange of information et al. are the most frequently profiled motivations behind the creation of groups. With reference to place names, statistical analysis shows that approximately 25% of names include elements indicating geographical location of national or local scale. These findings suggest that not only physical but also digital spaces use names to express identities and denote locations but primarily they constitute markers of social values, needs and motivations prevalent in the autism social-media discourse in Poland.Artykuł analizuje konwencje nazewnicze obecne w dyskursie mediów społecznościowych wokół autyzmu w Polsce. Badanie koncentrowało się na strukturze i semantyce 150 socjoideonimów wyekscerpowanych z Facebooka. Skupiono się na elementach motywacyjnych, funkcjach ewaluacyjnych i aksjologicznych, a także danych toponimicznych występujących w analizowanych nazwach grup społecznościowych. Wyniki wskazują, że dominujące motywacje towarzyszące procesowi zakładania grup to: wsparcie, terapia i leczenie, wymiana informacji itp. W odniesieniu do toponimów analiza statystyczna pokazuje, że około 25% nazw zawiera elementy wskazujące na lokalizację geograficzną w skali krajowej lub lokalnej. Analiza wyników pozwala stwierdzić, że nie tylko przestrzenie fizyczne, lecz także cyfrowe wykorzystują nazwy do wyrażania tożsamości, oznaczania lokalizacji, ale przede wszystkim stanowią one wskaźniki wartości społecznych, potrzeb i motywacji obecnych w dyskursie społecznym dotyczącym autyzmu w polskich mediach społecznościowych
De l’Épistolaire à la Fiction : La Mauvaise Parole comme Poétique de l’Altérité chez Zola
No full textThis article explores how “bad speech” in Zola’s work circulates between his epistolary writings and his fiction, ultimately forming a true poetics of otherness. Initially received, endured, and internalised, this injurious language was first processed in his correspondence, where Zola imposed a critical distance, before being sublimated in the more expansive realm of the novel. He transformed it into a fully-fledged literary device, a means of constructing his authorial ethos, where harsh words became markers of authenticity, rebellion, and style. Through a cross-analysis of his letters and key passages from L’Assommoir, the article examines how verbal violence – whether suffered or expressed – becomes both a narrative and aesthetic engine. This transfer from the private sphere to fiction reveals a process of linguistic transfiguration, which allowed Zola to articulate and transcend social tensions and symbolic violence while asserting his identity as a committed writer.Cet article explore comment la « mauvaise parole » chez Zola circule entre ses écrits épistolaires et romanesques pour constituer une véritable poétique de l’altérité. D’abord reçue, subie, puis intériorisée, cette parole blessante se transforme dans la correspondance en objet de mise à distance, avant d’être sublimée dans l’espace plus libre de la fiction romanesque. Zola en fait un matériau littéraire à part entière, un outil de construction de son ethos, où la parole injurieuse devient marqueur d’authenticité, de révolte et de style. À travers un corpus croisé de lettres et de passages issus de L’Assommoir, cet article analyse comment la violence verbale, qu’elle soit subie ou projetée, devient moteur narratif et esthétique. Ce transfert de la sphère privée à la fiction révèle un processus de transfiguration du langage conflictuel, qui permet à Zola d’exprimer et de dépasser tensions sociales et violences symboliques, tout en affirmant une posture d’écrivain engagé
L’évaluation et l’affectivité dans le streaming – des subjectivèmes utilisés par des streamers de jeux vidéo français et polonais
No full textThis article addresses the issue of subjectivity perceived as an expression of feelings and evaluation in language (in accordance to C. Kerbrat-Orecchioni). This verbal subjectivity is very common in language communication, especially when it is oral and informal. Moreover, it can have an important impact on image formation, particularly relevant where the speakers want to promote themselves. This is the case of streaming, where the aim is to win over the audience. Therefore, the Author juxtaposes and compares the verbal layer of the streamings in order to establish how French and Polish streamers express their judgements: affective or evaluative (axiological). The focus is on lexical units called “subjectivèmes”, especially nouns and adjectives with subjective meanings (intrinsically subjective) or those that acquire such a value in the context of enunciation (the pragmatic potential).Cet article aborde la thématique de la subjectivité, associée à l’expression de l’affectivité et de l’évaluation (selon C. Kerbrat-Orecchioni). Ce phénomène, fréquent dans la communication orale et informelle, peut influencer considérablement l’image discursive du locuteur, notamment dans les énoncés où celui-ci qui vise à se promouvoir. C’est entre autres le cas des streamings, dont le but est de gagner l’audience. En se basant sur la séquence d’ouverture de douze streamings provenant de la plateforme twitch.tv (repérés dans la période août – septembre 2022), l’Auteure juxtapose et compare la couche verbale des streamings en vue de saisir comment les streamers français et polonais expriment leurs attitudes affectives ou évaluatives (axiologiques). L’intérêt est porté notamment aux unités lexicales appelées « subjectivèmes », en particulier substantifs et adjectifs intrinsèquement subjectifs ou ceux qui acquièrent une telle valeur dans le contexte de l’énonciation (le potentiel pragmatique)