Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Swoistość i oryginalność metodologii badań pedagogicznych
No full textThe authors present arguments for the existence of methodological specificity of pedagogical research, providing examples from Polish and foreign research practice. They consider this issue in relation to three basic stages of research: discovering and posing research questions; selecting research strategies and methods and their implementation; analysis, interpretation, evaluation and communication of results. The essence of pedagogical research is its practical aspect and taking into account the situational context of the phenomena being studied. The questions asked (stage 1) must have a broad scope, taking into account the genesis of the phenomenon. At the stage of analysis and interpretation (3), it is crucial to develop guidelines for practice, and even implementation programs and projects, which define pedagogy as a practical science. Due to the fact that currently the research methods are the least specific (2), the authors draw attention to research conducted using the arts-based research (ABR) method, analyzing its features that are valuable from the point of view of pedagogy, such as: methodological novelty and creativity, a clear ethical perspective, the possibility of investigating issues that have not been addressed before, empowerment of research participants, resistance to artificial intelligence interference, an attractive form of communicating results in the social environment, etc. The ABR method can also foster the hitherto little realized interdisciplinarity of pedagogical research.Autorzy przedstawiają argumenty przemawiające za istnieniem swoistości metodologicznej badań pedagogicznych, podając przykłady z praktyki badawczej polskiej i zagranicznej. Rozważają to zagadnienie w odniesieniu do trzech podstawowych etapów badań: odkrywania i stawiania pytań badawczych; doboru strategii i metod badań i ich realizacji; analizy, interpretacji i ewaluacji oraz komunikowania wyników. Istotą badań pedagogicznych jest ich aspekt praktyczny oraz uwzględnianie kontekstu sytuacyjnego badanych zjawisk. Stawiane pytania (etap 1) muszą mieć szeroki zakres, uwzględniający genezę zjawiska. Na etapie analizy i interpretacji (3) kluczowe jest wypracowanie wskazówek dla praktyki, a nawet programów i projektów realizacyjnych, co definiuje pedagogikę jako naukę praktyczną. W związku z tym, że obecnie najmniejszą swoistość wykazują metody badań (2), autorzy zwracają uwagę na badania prowadzone metodą ABR (arts-based research), analizując jej cechy cenne z punktu widzenia pedagogiki, takie jak: odkrywczość i kreatywność metodologiczna, wyrazista perspektywa etyczna, możliwość badania nieporuszanych dotąd zagadnień, upełnomocnienie uczestników badań, odporność na ingerencję sztucznej inteligencji, atrakcyjna forma komunikowania wyników w środowisku społecznym i in. Metoda ABR może też sprzyjać realizowanej dotąd w niewielkim stopniu interdyscyplinarności badań pedagogicznych
Etyczne, prawne i społeczno-ekonomiczne aspekty wdrażania sztucznej inteligencji w administracji podatkowej
No full textThis study examines the integration of artificial intelligence (AI) in tax law and administration, underscoring key ethical, legal, and socioeconomic dimensions. It explores how AI can improve tax compliance and foster innovation, yet simultaneously raising concerns regarding fairness, transparency, and accountability. Specific risks, including data bias, breaches of privacy, and over-reliance on automated risk-scoring, illustrate the need for robust legal frameworks such as the GDPR and the AI Act. Socioeconomic implications – notably labour displacement and income inequality – spotlight the necessity for equitable policies and responsible AI governance. Drawing on Ethical, Legal, and Social Aspects (ELSA) as well as Responsible Research and Innovation (RRI) frameworks, this research provides recommendations for a comprehensive approach, emphasising stakeholder engagement, transparency, and continuous oversight. Ultimately, a balanced blend of technological ingenuity and principled governance is essential to ensure that AI’s transformative potential truly serves the public interest in tax law and administration.Niniejsze opracowanie dotyczy zastosowania sztucznej inteligencji (AI) w administracji podatkowej, przez pryzmat zagadnień etycznych, prawnych i społeczno-ekonomicznych. Analiza sugeruje, że choć AI może usprawnić pobór podatków i wspierać innowacyjność, to jednocześnie rodzi obawy związane z kwestiami takimi jak rzetelność, przejrzystość i rozliczalność działań. Szczególne ryzyko wynika między innymi z obecności błędów w danych treningowych, zagrożeń dla prywatności i nadmiernego polegania na automatycznych systemach punktacji ryzyka, co podkreśla znaczenie koherentnych regulacji prawnych, w tym RODO i Aktu o Sztucznej Inteligencji. Społeczno-ekonomiczne skutki AI – zwłaszcza potencjalne wypieranie miejsc pracy oraz wzrost nierówności dochodowych – wskazują na potrzebę odpowiedzialnych regulacji i polityk publicznych. W niniejszym opracowaniu, w oparciu o ramy Etycznych, Prawnych i Społecznych Aspektów (ELSA) oraz Odpowiedzialnych Badań i Innowacji (RRI), proponuje się rekomendacje łączące zaangażowanie interesariuszy, transparentność oraz stały nadzór. Ostatecznie, jedynie połączenie innowacyjności technologicznej z zasadami prawnymi i etycznymi gwarantuje, że zastosowanie AI w operacji administracji podatkowej będzie służyć dobru społecznemu zgodnie z zasadami godnej zaufania sztucznej inteligencji
Wpływ nowelizacji kodeksu pracy z dnia 9 marca 2023 r. na gwarancje stabilności zatrudnienia pracowników korzystających z uprawnień związanych z rodzicielstwem
No full textThe amendment to the Labour Code of 9 March 2023 implemented two EU directives into the Polish legal order - Directive 2019/1152 on transparent and predictable working conditions in the EU and Directive 2019/1158 on work-life balance for parents and carers. The implementation results in new entitlements related to parenthood and caring for another family member, as well as changes to the general and specific protection against termination of employment and guarantees of return to work in employee\u27s current position. In the study, the author analyses how the amendments to the Labour Code have affected the protection of employment stability for employees exercising rights related to parenthood and caring for another family member.Nowelizacja kodeksu pracy z dnia 9 marca 2023 r. wdrożyła do polskiego porządku prawnego dwie dyrektywy UE – dyrektywę 2019/1152 w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w UE oraz dyrektywę 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów. Skutkiem implementacji są nowe uprawnienia związane z rodzicielstwem i sprawowaniem opieki nad innym członkiem rodziny oraz zmiany w zakresie powszechnej i szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę i gwarancji powrotu do pracy na dotychczasowym stanowisku. Autorka analizuje w opracowaniu, jak zmiany w przepisach kodeksu pracy wpłynęły na ochronę stabilności zatrudnienia pracowników realizujących uprawnienia związane z rodzicielstwem i sprawowaniem opieki nad innym członkiem rodziny
Koncepcja „obecności ekonomicznej” dla opodatkowania transgranicznych dochodów przedsiębiorstw w działaniach OECD
No full textFor several years, the OECD has been conducting analyses to adapt the taxation model of cross-border corporate income. This is in response to changing strategies for entering foreign markets, especially for digital economy companies that may not require a physical presence in the expanded market country. The paper examines the new nexus based on the concept of “economic presence” in the light of the erosion of the permanent establishment in the digital economy. Its main purpose is to assess the consequences of the introduction into international taxation of a mechanism that allows a source country to tax the income of a foreign company in the absence of traditional, “physical” manifestations of the presence of such a company in that country.OECD od kilkunastu lat prowadzi prace analityczne mające na celu dostosowanie modelu opodatkowania transgranicznych dochodów przedsiębiorstw w warunkach zmieniających się strategii wejścia na rynki zagraniczne, które – zwłaszcza w przypadku tzw. przedsiębiorstw gospodarki cyfrowej – nie wymagają w wielu przypadkach „fizycznej” obecności na terytorium państwa ekspansji rynkowej. W artykule poddano analizie założenia nowego łącznika (nexus) opartego na koncepcji „obecności ekonomicznej” w świetle erozji koncepcji stałego zakładu w warunkach gospodarki cyfrowej. Zasadniczym celem artykułu jest ocena możliwych konsekwencji wprowadzenia do modelu opodatkowania międzynarodowego mechanizmu umożliwiającego państwu źródła opodatkowanie dochodów zagranicznej spółki, w przypadku braku tradycyjnych, „fizycznych” przejawów obecności takiej spółki w danym państwie
Składka solidarnościowa jako podatek sprzeczny z zasadami konstytucyjnymi
No full textThis article examines the constitutionality of the solidarity levy regulations with the Constitution of the Republic of Poland, treating it as a tax despite its given name. The analysis has revealed a flagrant inconsistency of these regulations with key constitutional principles: firstly, with the principle of non-retroactivity of law, as the solidarity levy is imposed on income earned before the act came into force. Secondly, the principle of universality and equality of taxation has been violated, because despite the general criteria, the intention was to de facto burden only one entity. Thirdly, the individual assessment of the levy and the taxation of already earned income violates the principle of the protection of property rights, giving the levy characteristics of expropriation. The article also posits that a public administration body, in implementing the principle of direct application of the Constitution, should refuse to apply blatantly unconstitutional provisions, which would lead to the recognition of the paid levy as a tax not due and an overpayment subject to refund.W artykule rozważono zgodność przepisów o składce solidarnościowej z Konstytucją RP, traktując tę składkę jako podatek pomimo nadanej nazwy. Badanie wykazało rażącą niezgodność tych regulacji z kluczowymi zasadami konstytucyjnymi: po pierwsze – z zasadą niedziałania prawa wstecz, gdyż składka solidarnościowa obciąża dochody uzyskane przed wejściem ustawy w życie. Po drugie – naruszono zasadę powszechności i równości opodatkowania, gdyż pomimo generalnych kryteriów intencją było faktyczne obciążenie tylko jednego podmiotu. Po trzecie – indywidualny wymiar składki i opodatkowanie już osiągniętego dochodu naruszają zasadę ochrony prawa własności, sprawiając, że składka ta wykazuje cechy wywłaszczeniowe. W artykule uznano także, że organ administracji publicznej, urzeczywistniając zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji, powinien odmówić zastosowania rażąco niekonstytucyjnych przepisów, co prowadziłoby do uznania zapłaconej składki za nienależny podatek i nadpłatę podlegającą zwrotowi
Socio-economic Status and Biological Characteristics of Students from Generation Z in France, Slovakia and Poland
No full textGeneration Z, unlike any generation before them, lives in an era of rapid and global technological change, where most activities take place online. This lifestyle has significant implications for the well-being and health of internet users. The question is whether the contemporary socio-economic status (SES) and biological profile of Generation Z ‘immersed’ in new technologies is a universal phenomenon, independent of the country of residence. This study sets out to identify similarities and differences in the socio-economic and biological characteristics of Generation Z students from three European Union countries. Data were collected directly in France, Slovakia, and Poland. We used a survey questionnaire and non-invasive anthropometric measurements in Generation Z respondents (n=157). Our results show that there is a significant relationship between country of residence and three SES indicators: income, self-rated financial situation and time spent online, as well as three biological measures: body mass index (BMI), relative fat mass (RFM) and waist circumference (WC). Country of residence only partly explains the similarities and differences in the socio-economic status and biological characteristics of Generation Z students. In terms of SES, the participants’ profile is significantly influenced by financial situation, i.e. the student’s monthly disposable income and self-assessed financial situation, as well as time spent online. In turn, for biological factors, the significant measures are: BMI, RFM and WC
NIEWOLNICTWO, NEOLIBERALIZM, NEKROPOLITYKA. DZIENNE I NOCNE CIAŁA DEMOKRACJI
No full textThe article explores the contemporary crisis of liberal democracy, framing it within the colonial heritage and ongoing economic dominance of Western countries. It traces the rise of the idea of human rights and free trade, linking it with the practices of slavery and exploitation of conquered territories. The author examines Enlightenment philosophers\u27 views on slavery and colonialism and outlines the economic consequences of these historical phenomena to analyze how they contributed to the democratization and economic development of European countries. The text proceeds to examine current international economic relations to show how the imbalance of power between rich and developing countries leads to exploitation of the latter. The article argues that both colonial roots and contemporary unequal trade relations underpin the current rise of populism and xenophobia in Western countries faced. The main guiding theme of the work is Mbembe\u27s proposed idea of the solar and nocturnal body of democracy: the constant intertwining of internal economic and cultural flourishing with the rise of inequality, populism and undemocratic practices.Artykuł podejmuje próbę zbadania współczesnego kryzysu demokracji liberalnej, osadzając go w kontekście spuścizny kolonialnej oraz trwającej dominacji ekonomicznej krajów Zachodu. Tekst śledzi powstanie idei praw człowieka i wolnego handlu, łącząc je z praktykami niewolnictwa i wyzysku podbijanych terytoriów. Autor analizuje poglądy oświeceniowych filozofów na temat niewolnictwa i kolonializmu i przedstawia ekonomiczny wpływ tych zjawisk na rozwój krajów europejskich. Tekst przechodzi następnie do analizy obecnych międzynarodowych stosunków gospodarczych, aby pokazać, że brak równowagi sił między krajami bogatymi a rozwijającymi się prowadzi do wyzysku tych drugich. Argumentuje też, że zarówno kolonialne korzenie, jak i współczesne nierówne stosunki handlowe leżą u podstaw obecnego wzrostu populizmu i ksenofobii w krajach liberalno-demokratycznych. Głównym motywem przewodnim pracy jest zaproponowana przez Mbembe koncepcja solarnego i nocnego ciała demokracji: ciągłe przeplatanie się wewnętrznego rozkwitu gospodarczego i kulturowego ze wzrostem nierówności, populizmu i niedemokratycznych praktyk
Rewizja rodowodu Lili Reymonta
Get PDFAlthough Władysław Stanisław Reymont is a Nobel Prize winner, some of the fundamental research and studies on his work are not free from errors and misconceptions. The aim of this article is to re-establish the origins of Reymont’s work, Lili, which has been rife with misconceptions until now. Contrary to scholars’ position, the novella was not written under the influence of his relationship with the writer’s alleged fiancée, Antonina Szczygielska. The article analyzes the actual circumstances surrounding the work’s creation, taking into account new facts, correspondence, diary entries, and the work’s manuscript.Mimo że Władysław Stanisław Reymont jest laureatem Nagrody Nobla, to część fundamentalnych prac badawczych i opracowań jego twórczości nie jest wolna od uchybień i błędnych rozpoznań. Celem artykułu jest ponowne ustalenie genezy utworu Reymonta zatytułowanego Lili, dotąd pełnej chybionych ustaleń. Wbrew stanowisku badaczy nowela nie została napisana pod wpływem związku z rzekomą narzeczoną pisarza Antoniną Szczygielską. W artykule przeanalizowano rzeczywiste okoliczności powstania utworu z uwzględnieniem nowych faktów, korespondencji, notatek diariuszowych oraz rękopisu utworu
Afektywność nowelistyki Reymonta
Get PDFThe article examines the representation of affective states in the short stories of Władysław Reymont, focusing on their elusiveness. The author emphasizes that, in emotionally charged moments, Reymont is not concerned with clearly defined emotions, but rather with their intensity, suddenness, and the impossibility of full cognitive awareness, conveyed through the use of the ambiguous term “something”. The narrative frequently yields to descriptions of somatic responses, silence, or nocturnal symbolism, highlighting the inaccessibility of experience. The article demonstrates that Reymont draws upon atavistic fears, taboos, and a rich spatial metaphorics to depict affective tensions. In the analyzed scenes, a crucial role is played by the contrast between raw experience and its cultural framing – often shown as inadequate or insufficient. The author argues that affect in Reymont’s prose is not merely a thematic concern but a disruptive force that imposes the limits of language, leads to silence, and signals the boundaries of literary cognition. The writer thus reveals moments in which overwhelming affective intensity resists articulation.Artykuł analizuje sposoby przedstawiania stanów afektywnych w nowelach Władysława Reymonta, koncentrując się na ich nieuchwytności. Autorka podkreśla, że w kluczowych momentach emocjonalnych nie chodzi o konkretne uczucia, lecz o ich intensywność, nagłość i niemożność pełnego uświadomienia, co pisarz oddaje poprzez nieprecyzyjne „coś”. Narracja często ustępuje miejsca opisom reakcji somatycznych, ciszy lub symbolice nocy, podkreślając niedostępność przeżyć. Przytoczone fragmenty utworów pokazują, w jaki sposób Reymont sięga po atawizmy, lęki i tabu, a także po bogatą metaforykę przestrzenną, aby zobrazować napięcia afektywne. W analizowanych scenach istotną rolę odgrywa kontrast między doświadczeniem a jego kulturowym przetworzeniem – często nieadekwatnym lub niewystarczającym. Autorka stawia tezę, że afekt w twórczości Reymonta nie tylko stanowi temat, lecz także wymusza ograniczenie słowa, prowadzi do milczenia, a nawet wskazuje na granice literackiego poznania. Pisarz tym samym ujawnia momenty, w których gwałtowna intensywność afektywna, biorąc górę, nie dopuszcza do ich werbalizacji
