Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Revisiting the 2007–2009 Financial Crisis: A Holistic Perspective
No full textThe purpose of the article. This article provides a multidimensional assessment of the wideranging impact of the 2007–2009 financial crisis, with the particular emphasis on its financial, macroeconomic, and socio-political impacts. It examines the profound disruption to the banking sector and deterioration of macroeconomic conditions, as well as the subsequent political and social consequences. The findings support the research hypothesis that a crisis-induced decline in public trust in the banks and financial sector increased skepticism towards globalization and heightened political polarization.
Methodology. Adopting an interdisciplinary approach, the study employs desk research and comparative methods to examine financial, macroeconomic and socio-political perspectives over the past decade. This research provides a critical appraisal and comparative synthesis of wide range of studies on the impact of financial crisis on macroeconomic trends and public trust.
Results of the research. The global financial crisis precipitated structural changes in bank regulations with tighter capital requirements and prompted a retrenchment from the socially beneficial lending. Large-scale state intervention undermined market discipline and fueled public distrust. Economically, the crisis triggered deglobalization and accelerated the relocation of production towards emerging markets. Socially, it widened inequality, eroded trust in capitalism, and energized populist and anti-establishment movements. 
Różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w europejskim systemie gospodarczym ze szczególnym uwzględnieniem Polski z globalnej perspektywy: w dążeniu do zrównoważonego rozwoju
No full textAim: This paper presents a comprehensive analysis of the gender pay gap (GPG) in Poland, examined within the national, European, and global contexts. It explores key causes, sectoral disparities, and the broader economic and policy implications. Particular emphasis is placed on the adjusted gender pay gap (GPG), which provides a more accurate measure by controlling for variables such as education, experience, and job position. This method reveals deeper and more persistent wage disparities than those suggested by the unadjusted GPG.
Methodology/Data sources: The study adopts a narrative literature review approach supported by secondary data analysis. It draws upon a wide range of national and international data sources, including Eurostat, Poland’s Central Statistical Office (GUS), OECD, and various EU and global reports published between 2015 and 2025.
Findings: In 2023, the unadjusted GPG in the EU was 12%, while in Poland it stood at 7.8%. Despite appearing relatively low, Poland’s GPG has stagnated or worsened over the past decade, while the EU has seen a gradual decline. The adjusted GPG – reflecting education, experience, and job type – was 11.4% for the EU and 12.5% for Poland (as of 2018). Sectoral differences in Poland are striking: 24.8% in information and communication and 27.6% in finance and insurance. Misinterpretation of unadjusted vs. adjusted data may distort the public debate and policy response.
Conclusions: The GPG remains a persistent challenge in both the EU and Poland. The lack of clarity between adjusted and unadjusted measures risks underestimating systemic inequality. Effective implementation of recent EU regulations, such as the Pay Transparency and Work-Life Balance Directives, will be key to narrowing the gap.
Significance/Originality: This is, to our knowledge, the first holistic synthesis of various GPG indicators for Poland, presented alongside EU and global comparisons. The findings underscore the importance of integrated, data-informed policies to advance gender equality as a cornerstone of sustainable development.Cel: W artykule przedstawiamy kompleksową analizę luki płacowej ze względu na płeć (GPG) w Polsce, uwzględniając kontekst krajowy, europejski i globalny. Omawiamy główne przyczyny, różnice sektorowe oraz szersze konsekwencje gospodarcze i społeczne. Szczególny nacisk kładziemy na skorygowaną lukę płacową ze względu na płeć (adjusted GPG), która stanowi dokładniejszy miernik, ponieważ uwzględnia zmienne takie jak wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz zajmowane stanowisko. Metoda ta ujawnia głębsze i trwalsze nierówności płacowe niż te wskazywane przez nieskorygowaną lukę płacową (unadjusted GPG).
Metodologia/Źródła danych: Badanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury, wspartego analizą danych wtórnych. Wykorzystaliśmy szeroki zakres źródeł krajowych i międzynarodowych, m.in. Eurostat, GUS, OECD oraz raporty UE i organizacji globalnych z lat 2015–2025.
Główne wyniki: W 2023 r. niezrównana (niekorygowana) luka płacowa w UE wynosiła 12%, a w Polsce 7,8%. Choć ten wynik wydaje się korzystny, GPG w Polsce nie ulega poprawie od dekady, w przeciwieństwie do trendów unijnych. Skorygowana GPG (uwzględniająca m.in. wykształcenie, doświadczenie i stanowisko) wynosiła 11,4% w UE i 12,5% w Polsce (dane z 2018 r.). W niektórych sektorach w Polsce różnice są znacznie wyższe: np. 24,8% w sektorze informacji i komunikacji czy 27,6% w finansach. Niezrozumienie różnicy między danymi korygowanymi i niekorygowanymi może prowadzić do błędnych wniosków.
Wnioski: Luka płacowa nadal stanowi poważne wyzwanie – zarówno w Polsce, jak i w UE. Klarowne rozróżnienie między metodami pomiaru (GPG skorygowana vs. niekorygowana) jest kluczowe dla skutecznych działań. Nowe regulacje UE, jeśli zostaną właściwie wdrożone, mogą pomóc w zmniejszeniu GPG.
Znaczenie/Oryginalność: To, według naszej wiedzy, pierwsza tak kompleksowa synteza różnych wskaźników GPG dla Polski w porównaniu z kontekstem unijnym i globalnym. Wyniki podkreślają potrzebę zintegrowanych, opartych na dokładnych danych działań na rzecz równości płci jako warunku zrównoważonego rozwoju
Rola wykorzystania łączy szerokopasmowych i konkurencji w sektorze telekomunikacyjnym w stymulowaniu wzrostu gospodarczego i wydajności pracy: analiza porównawcza krajów MENA i Europy
No full textThis study compares the impact of using fixed and mobile broadband services and competition in the telecommunications sector on economic growth and labour productivity across 20 countries in Europe and the MENA (Middle East and North Africa) region from 2015 to 2021. Broadband usage is measured by the amount of data consumed, while sector competition is assessed using the ICT regulatory tracker index. Two econometric models were employed and applied to two samples: Group A (European countries) and Group B (MENA countries). The results show that broadband use has positive and significant impacts on economic growth and labour productivity in the two groups, but the effect in the European countries was higher. However, the study also finds that competition in the telecommunications sector produces divergent results between the two groups. The study recommends adopting policies to enhance the deployment and affordability of fixed and mobile broadband usage and services. Additionally, since competition serves as a catalyst for broadband usage, enhancing competition in the telecommunications sector is also advised.W artykule porównano wpływ wykorzystania usług szerokopasmowego internetu stacjonarnego i mobilnego oraz konkurencji w sektorze telekomunikacyjnym na wzrost gospodarczy i wydajność pracy w 20 krajach Europy i regionu MENA (Bliski Wschód i Afryka Północna) w latach 2015–2021. Wykorzystanie łączy szerokopasmowych mierzy się ilością zużytych danych, natomiast konkurencję sektora ocenia się za pomocą wskaźnika regulacyjnego ICT. Użyto dwóch modeli ekonometrycznych i zastosowano je do dwóch grup badawczych: grupy A (kraje europejskie) i grupy B (kraje regionu MENA). Wyniki pokazują, że korzystanie z usług internetu szerokopasmowego ma pozytywny i znaczący wpływ na wzrost gospodarczy i wydajność pracy w obu grupach, ale wpływ ten był większy w krajach europejskich. Jednak w badaniu stwierdzono również, że konkurencja w sektorze telekomunikacyjnym w obu grupach jest różna. Opracowanie wskazuje na konieczność przyjęcia polityki mającej na celu zwiększenie dostępności i przystępności cenowej usług szerokopasmowego internetu stacjonarnego i mobilnego. Ponadto, ponieważ konkurencja stanowi katalizator wykorzystania szerokopasmowego internetu, zaleca się również zwiększenie jej w sektorze telekomunikacyjnym
„Non omnis moriar”. O nawiązaniach do antyku w hiszpańskich przekładach wierszy Wisławy Szymborskiej
Full text linkThe primary objective of this article is to examine the Spanish translations of three poems by Wisława Szymborska in which the Horatian formula Non omnis moriar appears: The Rest, Autotomy, The Great Number. This well-known literary motif is open to diverse interpretations in each of the translations discussed. The analytical and interpretative remarks are an expression of a hermeneutic reading (based on the understanding of hermeneutic translation criticism by Piotr De Bończa Bukowski and Beata Piecychna), in which the adequacy of the translation in relation to the original is not the primary concern. Instead, the value of the translation as an interpretatively inspiring poetic text is emphasised.
Toksyczna przestrzeń Łodzi i Chicago. Ziemia obiecana Władysława Stanisława Reymonta w dialogu z Grzęzawiskiem Uptona Sinclaira
Full text linkThis article is devoted to The Promised Land (1899) by Władysław Stanisław Reymont and The Jungle (1906) by Upton Sinclair. The action of both works takes place in industrial metropolises. In the case of the Polish writer, it is Łódź, where the textile industry is developing. In the case of the American writer, it is Chicago, or more precisely the Packingtown district dominated by the meat industry. In the analysis of both novels, I refer to Lawrence Buell’s discourse of toxicity, discussing the impact of industry on the environment and human health. This article is divided into 5 parts. In the first, I discuss the genesis of both novels, in the second I characterize the images of dying nature, and in the third I am interested in the impact of industry on human health. In the last two parts, my attention is focused on discussing the phenomenon of increased consumption, which resulted in excessive waste production. I also draw attention to the phenomenon of recycling, which was common in the 19th century, but was not associated with the ethical issue of caring for the natural environment. Recycling resulted from the constant desire for profit. The Promised Land and The Jungle record the devastation of local ecosystems and serve as a warning that continuous development at the expense of nature is not possible.Artykuł poświęcony jest ekologicznej refleksji na temat destrukcyjnego wpływu kultury industrialnej na środowisko naturalne i zdrowie człowieka unaocznionego w Ziemi obiecanej (1899) Władysława Stanisława Reymonta oraz Grzęzawisku (1906) Uptona Sinclaira. Akcja obu utworów rozgrywa się w metropoliach przemysłowych. U polskiego pisarza jest nią Łódź, gdzie rozwija się przemysł włókienniczy. Z kolei u amerykańskiego pisarza to Chicago, a dokładnie dzielnica Packingtown zdominowana przez przemysł mięsny. W analizie obu powieści odwołuję się do dyskursu toksyczności, pojęcia Lawrence’a Buella, omawiając wpływ przemysłu na środowisko i zdrowie człowieka. Artykuł jest podzielony na pięć części. W pierwszej omawiam genezę obu powieści, w drugiej charakteryzuję ukazane w nich wizerunki umierającej natury, w trzeciej interesuje mnie wpływ przemysłu na zdrowie człowieka. W ostatnich dwóch częściach moja uwaga koncentruje się na omówieniu zjawiska wzmożonej konsumpcji, której efektem stała się nadmierna produkcja śmieci. Zwracam także uwagę na zjawisko recyklingu, które w XIX wieku było powszechne, lecz nie wiązało się z kwestią etyczną – troską o środowisko naturalne. Recykling wynikał z nieustannej chęci zysku. Ziemia obiecana oraz Grzęzawisko rejestrują dewastację lokalnych ekosystemów, stanowią także rodzaj ostrzeżenia mówiącego o tym, że nie jest możliwy ciągły rozwój kosztem natury
Dzieła Aleksandra Gwagnina we francuskich starodrukach i zbiorach bibliotecznych. Przyczynek do badań nad recepcją jego twórczości we Francji (XVI–XVIII wieku)
Full text linkFrom the election of Henri de Valois in 1573 to the Third Partition in 1795, the Commonwealth of the Two Nations aroused the interest of French writers. They drew their knowledge of the Polish-Lithuanian state, among other things, from chronicles discovered during Polish-French diplomatic rapprochements. The knowledge of Polish-Lithuanian authors in the Kingdom of the Valois and Bourbons can be traced through commentaries and bibliographical placed references in old French prints. Their presentation is the main purpose of this article.
Among the sources cited by French writers, the works of Alexander Gwagnin occupy a significant place. Together with the chronicles of Marcin Kromer, Jan Długosz and Maciej Miechowita, they were regarded as the primary source of knowledge about the Polish-Lithuanian Commonwealth. The information provided by Gwagnin could also be incorporated into political and constitutional arguments, as evidenced by a political treaty published in France at the end of the 16th century.
To this day, the writings of this polonised Italian are preserved in the collections of French libraries, such as the Bibliothèque Nationale, the Bibliothèque Mazarine and the Bibliothèque Sainte-Geneviève.
The presence of references to Gwagnin’s works in old French prints and copies in libraries is a stimulus for further research into the reception of his work in the West.Od elekcji Henryka Walezego w 1573 roku do trzeciego rozbioru w 1795 roku Rzeczpospolita budziła zainteresowanie francuskich pisarzy. Czerpali oni wiedzę o polsko-litewskim państwie między innymi z kronik odkrywanych przy okazji polsko-francuskich kontaktów dyplomatycznych. Ślady znajomości polskich dziejopisarzy w królestwie Walezjuszów i Burbonów można odnaleźć w komentarzach i odniesieniach bibliograficznych umieszczonych we francuskich starodrukach. Ich przedstawienie stanowi główny cel niniejszego artykułu.
Wśród źródeł cytowanych przez francuskich pisarzy znaczące miejsce zajmowały dzieła Aleksandra Gwagnina. Obok prac Marcina Kromera, Jana Długosza i Macieja Miechowity, uznawano je za podstawowe źródło wiedzy o Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Informacje podawane przez Gwagnina mogły być wykorzystywane w argumentacji polityczno-ustrojowej, czego przykładem jest jeden z traktatów politycznych wydanych we Francji pod koniec XVI wieku.
Do dziś kroniki tego spolonizowanego Włocha znajdują się w zbiorach francuskich bibliotek, takich jak Biblioteka Narodowa, Biblioteka Mazarine i Biblioteka Sainte-Geneviève.
Obecność odwołań do dzieł Gwagnina we francuskich starodrukach i egzemplarze w bibliotekach zachęcają do dalszych badań nad odbiorem i recepcją jego twórczości na Zachodzie
Pyrrusowe zwycięstwa i fortunne klęski. Uwagi o Fermentach Władysława Stanisława Reymonta
Full text linkThe Comedienne and the Ferments are seen as a dylogy. In this text, however, its second part is considered as a autonomous work, and the mechanics of the failures and successes that the characters experience are brought to the fore. The perception of Ferments as a narrative of Janka Orłowska’s failure undoubtedly also resulted from the historical and social contexts of the era, clearly visible in the critical reception of the novel. Starting from a recapitulation and diagnosis of Orłowska’s failures, the authoress shows how they become less unambiguous, provide paradoxical benefits, while at the same time, in the cases of other characters, what can be interpreted as success (on the example of Andrzej Grzesikiewicz and his sister, Józefa) is paid for with great effort, a double effort (also in terms of identity), the necessity to betray one’s own social class. Because of the later motif, Ferments can also be read as a realistic account of the mechanisms of social advancement, which brings the novel into the discussion of the folk turn in contemporary humanities.Komediantka i Fermenty są postrzegane jako dylogia. W niniejszym tekście druga jej cześć jest jednak traktowana jako utwór autonomiczny, a na plan pierwszy zostaje wydobyta mechanika porażek i sukcesów, jakie stają się udziałem bohaterów. Postrzeganie Fermentów jako narracji o klęsce Janki Orłowskiej bez wątpienia wynikało także z historyczno-społecznych kontekstów epoki, wyraźnie widocznych w krytycznoliterackiej recepcji powieści. Autorka artykułu, wychodząc od rekapitulacji oraz diagnozowania porażek Orłowskiej, ukazuje, jak stają się mniej jednoznaczne, przynoszą paradoksalne korzyści, a jednocześnie w przypadku innych postaci to, co może być odczytane jako sukces (na przykładzie Andrzeja Grzesikiewicza i jego siostry, Józefy), okupione bywa wielkim wysiłkiem, podwójnym nakładem pracy (także tożsamościowej), koniecznością zdrady własnej klasy społecznej. Ze względu na ostatni z wymienionych wątków Fermenty odczytuje się też jako realistyczny zapis działania mechanizmów awansu społecznego, co włącza powieść w dyskusję nad zwrotem ludowym we współczesnej humanistyce
Роль пуризма в портретах Aнны Aхматовой
Full text linkThe aim of this article is the study of linguistic purism that is clearly displayed in ten self-portraits in the first collection of verses The Evening (1912) by Anna Akhmatova. She focuses on the development of pure language in her proposed aesthetics and politics, a process known as akmeism. The purists’ arguments of Akhmatova demonstrate not only the distinguishable traits of her voice, breath, and diction but also establishes new limits in the development and expression of Russian poetry in the first two decades of the twentieth century. The philological selection joined with future linguistic, cross-cultural, and etymological analyses, demonstrates Akhmatova’s choice of using ambiguous ordinary words of Russian origin and tones that were often used in the spoken Russian language and in the Guild of Poets in Saint Petersburg. For the first time, her aesthetic purification and choice of words and their spoken tones applied to the standard norms of modern Russian. The linguistic problematic, along with the results of this study, can be used in dictionaries of twentieth-century Russian poetry and in other philological studies focused on authors’ choices in poetry. The puristic views on the language of The Evening significantly expand the methodology for describing Akhmatova’s poetry.Целью настоящей публикации является изучение лингвистического пуризма, который был ярко отображен в десяти портретах Анны Ахматовой в первом сборнике стихов Вечер (1912). В нем она сфокусировалась на использовании разных методов в селекции и фильтрации слов в поисках своего чистого языка, который должен был продемонстрировать отличительные черты стиля, голоса, дыхания и дикции поэта в русской лирике в первой трети XX века. Лингвистический анализ пуристских портретов Ахматовой показал ее большой интерес ко многим аспектам человеческой активности и к работе лаконичных насекомых, этимология и лексическая семантика которых была собственно русской по своему происхождению и использовалась в сферах непринужденного, а также профессионального общения в петербургском Цехе Поэтов. Эстетическая пурификация разговорного словарного фонда и его синтаксических конструкций создала новое поэтическое пространство, в рамках которого уникальные законы и правила пуризма были применены к стандартным нормам русского языка. Лингвистическая проблематика и результаты исследования могут быть использованы в словарях русской поэзии XX века, а также в ряде других научных работ, посвященных вопросам выбора чистого слова в поэзии Ахматовой
Mosaic of Translation Teaching: Textual Competence
No full textThe present study is based on the interrelation of translation studies, pedagogy and technology in order to develop students’ textual competence by identifying efficient teaching practices in translator training. Textual competence involves also the understanding and application of various sign systems in contemporary digital texts for meaning representation, thus underlying the transdisciplinary status of Translation Studies as its scope of research has been expanded to cognitive science, neurolinguistics, psycholinguistics, information and communication technologies, computational linguistics, and information processing. The constant search for novel approaches to text analysis and the continuous improvement of the existing teaching strategies are necessary to develop students’ ability to effectively decode and convey meaning within a required context. Nowadays development of textual competence is mostly based on the improvement of such skills of students as professional competence and special text analysis to be able to decode meaning at different levels.
The authors present a mosaic of teaching activities that are proposed taking into account skills and abilities that translation students need to develop from the perspective of continuously changing modes of communication. The research findings can serve as the source of inspiration for developing study modules within such study courses as Text Analysis Methods, Stylistics and Editing in the framework of the theory of translation
Translating Urban/Translating Ritual: An Ethnographic Study of Dev Uthan Ekadashi
No full textGurugram—a city located near Delhi, in the state of Haryana—is an important contributor to the country’s information technology, finance, and banking sectors. Geographically, it offers a rich amalgamation of the urban and the rural; while the urban is an eclectic mix of regions and religions, the rural is still rooted in folkloric traditions. One such tradition is Dev Uthan Ekadashi: celebrated around ten days after Diwali, it marks the awakening of Lord Vishnu from his four-month long sleep, which symbolises a fresh beginning to the Hindu wedding season. To mark the occasion, this cosmopolitan city’s Haryanvi Hindu women gather to create illustrations, sing folksongs, and perform several rituals.
In this paper we examine Gurugram as a site of translation by analysing data collected through two sessions of ethnographic fieldwork, conducted in November 2021 and November 2022. We investigate the relationship between the ritual and the space, both of which, we argue, undergo translation; furthermore, we posit that the women performing the ritual become cultural agents within a postcolonial space. Thus, our study establishes Gurugram as a translational city, demonstrating resistance where the folkloric tradition is kept alive through cultural meanings shaped by language interaction