Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Kwestionariusz ewidencyjny jako jedna z kategorii spraw operacyjnych Służby Bezpieczeństwa na przykładzie akt zgromadzonych w zasobie Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Radomiu
Get PDFThe article aims to discuss one of the categories of documents produced by the Security Service, which consists of registration questionnaires constituting a legacy of the Provincial Headquarters of the Citizens’ Militia in Radom and its local units, transformed in 1983 into the Provincial Office of Internal Affairs. To precisely illustrate this problem, it was necessary to firstly present the structure of the local Security Service at that time and its departments in the Municipal Military District/WUSW, where the registration questionnaires were established. Then, the paper focuses on presenting the most important provisions regulating their application and describing the categories of people to whom they should be applied. As a result, it was possible to more precisely illustrate the basis on which the registration questionnaire was created and what the process looked like. The next part of the work describes the EC in terms of their content. The work concludes in a detailed explanationof the circumstances in which the questionnaire was completed.Celem artykułu jest omówienie jednej z kategorii dokumentów wytworzonych przez SB, którą były kwestionariusze ewidencyjne stanowiące spuściznę po Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Radomiu i jej jednostkach terenowych, przekształconej w 1983 r. w Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych. Dokładne zilustrowanie tego problemu wymagało na wstępie ukazania struktury miejscowej Służby Bezpieczeństwa w tamtym okresie i jej wydziałów w KW MO/ WUSW, w których powstawały KE. Następnie uwagę skupiono na przedstawieniu najważniejszych przepisów regulujących ich stosowanie oraz opisano kategorie osób, którym powinno się je zakładać. Dzięki temu możliwe stało się dokładniejsze zobrazowanie podstaw, w oparciu o które dochodziło do założenia kwestionariusza ewidencyjnego oraz ukazanie, jak ten proces wyglądał. W dalszej części pracy dokonano charakterystyki KE pod względem ich treści. Na końcu pracy szczegółowo objaśniono okoliczności, w jakich dochodziło do zakończenia prowadzenia kwestionariusza
Dekonstrukcja mitu historiograficznego. Rzecz o urodzie królowej Elżbiety Rakuszanki
Get PDFThis article examines the historiographical myth surrounding the appearance of Queen Elisabeth of Austria (1436/1437–1505), traditionally portrayed in Polish historiography as visually unattractive and referred to as the ‘Mother of Kings’. While the latter title is indisputable, the former raises significant source-critical doubts. This text addresses the origins of Elizabeth’s alleged unattractiveness, questioning earlier studies, particularly those after 1972, which perpetuated this narrative without adequate source analysis. Using a critical analysis of historical texts and archaeological discoveries, the article reassesses the evidence supporting the queen’s alleged lack of beauty.Niniejszy artykuł analizuje mit historiograficzny związany z wyglądem królowej Elżbiety Austriaczki (1436/1437–1505), tradycyjnie przedstawianej w polskiej historiografii jako nieatrakcyjna wizualnie i określanej mianem „matki królów”. O ile ten drugi tytuł jest niepodważalny, o tyle pierwszy budzi istotne wątpliwości źródłowo-krytyczne. Niniejszy tekst dotyczy źródeł rzekomej nieatrakcyjności Elżbiety, kwestionując wcześniejsze badania, zwłaszcza te po 1972 r., które utrwaliły tę narrację bez odpowiedniej analizy źródłoznawczej. Wykorzystując krytyczną analizę tekstów historycznych i odkryć archeologicznych, niniejszy artykuł ponownie ocenia dowody potwierdzające rzekomy brak urody królowej
Metaanaliza dla wsparcia teorii empirycznych w naukach o edukacji
No full textThis article explores the role of meta-analysis and systematic review in developing and refining empirical theories in educational sciences. It highlights the method’s value in synthesizing research findings, identifying patterns, and improving the explanatory power and coherence of theories. It also underscores the skepticism present in academic circles, especially concerning meta-analysis. While meta-analysis is widely used in evidence-based approaches, its adoption in educational research sometimes remains locally limited due to concerns about data quality, methodological heterogeneity, publication bias, and perceived epistemic incompatibility with constructivist or interpretive paradigms. The author argues that these challenges can be addressed through methodological rigor, data transparency, proper contextualization, and interdisciplinary training in statistics, epistemology, and logic. Meta-analysis is presented not only as a statistical tool, but as a means of supporting intellectual inquiry and collaborative theory-building. The article calls for greater integration of meta-analytic methods into education research, emphasizing their potential to enhance the quality, comparability, and transparency of scientific knowledge.Artykuł analizuje rolę metaanalizy i systematycznego przeglądu literatury w rozwijaniu i doskonaleniu teorii empirycznych w naukach o edukacji. Podkreśla wartość tych metod w syntezowaniu wyników badań, identyfikowaniu wzorców oraz zwiększaniu spójności i mocy eksplanacyjnej teorii. Zwraca też uwagę na środowiskowy sceptycyzm, zwłaszcza wobec metaanalizy. Choć metaanaliza jest szeroko stosowana w podejściach opartych na dowodach, jej wykorzystanie w badaniach edukacyjnych bywa lokalnie ograniczone – głównie z powodu obaw dotyczących jakości danych, heterogeniczności metod, stronniczości publikacyjnej oraz spostrzeganej niekompatybilności epistemicznej z podejściami konstruktywistycznymi lub interpretatywnymi. Autor przekonuje, że wyzwania te można przezwyciężyć dzięki rygorowi metodologicznemu, transparentności danych, właściwemu kontekstualizowaniu oraz interdyscyplinarnemu przygotowaniu z zakresu statystyki, epistemologii i logiki. Metaanaliza przedstawiana jest nie jako narzędzie wyłącznie statystyczne, lecz jako wsparcie dla intelektualnych dociekań i współpracy teoretycznej. Artykuł apeluje o silniejsze włączenie metaanalizy w badania edukacyjne, podkreślając jej potencjał dla poprawy jakości, porównywalności i przejrzystości wiedzy naukowej
Pojęcie modelu i jego rola w nauce. Z polskich dyskusji metodologicznych
No full textModels are used in the natural and mathematical sciences as well as in the social and legal sciences. The very notion of a model gives rise to interdisciplinary reflection on the meaning of the term. The article focuses on selected typological solutions that have been carried out in Polish scientific discourse. The text presents the position of Izydora Dąmbska, Zygmunt Hajduk and Ryszard Wójcicki, as well as some more contemporary typologies of models used in scholarship. The reconstruction is intended to bring us closer to the concept of a model, to show its multidimensionality in both structural and functional dimensions.Modele używane są w naukach przyrodniczych i matematycznych, jak również w społecznych i prawnych. Samo pojęcie modelu zaś daje asumpt do interdyscyplinarnego namysłu nad znaczeniem tego właśnie terminu. Artykuł skoncentrowany jest na pewnych rozstrzygnięciach typologicznych, prowadzonych w ramach polskiego dyskursu naukowego. Tekst przedstawia stanowisko Izydory Dąmbskiej, Zygmunta Hajduka oraz Ryszarda Wójcickiego, a także kilka bardziej współczesnych typologii modeli stosowanych w naukach. Prezentacja ta ma za zadanie przybliżenie pojęcia modelu i pokazanie jego wielowymiarowości, zarówno w wymiarze strukturalnym, jak i funkcjonalnym
Dopuszczalność umownego ograniczenia zasady wolności pracy w ujęciu negatywnym
No full textThe author analyzes the concept of freedom of work and the prohibition of forced and compulsory labor, with a focus on the negative aspect of freedom of work. Negative freedom of work is associated with the concept of labor based on the institution of a contract, i.e., the obligational relationship between the employee and the employer. As demonstrated by the legal provisions analyzed in this study, negative freedom of work is not absolute and may be subject to certain limitations. The aim of the article is to explore whether these limitations can also take the form of contractual restrictions. To address this question, the author examines the principle of freedom of contract and its limitations within the framework of labor law, and attempts to identify the boundaries of the parties\u27 autonomy of will in the context of employment relationships.Autorka dokonuje analizy pojęcia wolności pracy oraz zakazu pracy przymusowej i obowiązkowej, skupiając się na wolności pracy w jej ujęciu negatywnym. Negatywna wolność pracy związana jest z koncepcją pracy opierającą się na instytucji kontraktu, czyli więzi obligacyjnej zachodzącej pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Jak wynika z analizowanych w niniejszym opracowaniu przepisów, negatywna wolność pracy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać określonym ograniczeniom. Celem artykułu jest zbadanie, czy ograniczenia te mogą mieć również charakter umowny. W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie, autorka przeprowadza analizę zasady swobody kontraktowania oraz jej ograniczeń na gruncie prawa pracy i podejmuje próbę wskazania granic autonomii woli stron stosunku pracy w tym zakresie
Przejrzystość wynagrodzeń w świetle dyrektywy 2023/970 a ochrona danych osobowych w prawie UE
No full textThe aim of this article is to analyze the pay transparency measures introduced by Directive 2023/970 in the context of data protection law. Particular attention is given to the potential conflict between an employer’s obligations to report gender pay gaps and provide comparative salary data upon an employee’s request, and the obligations arising under data protection law. The data protection requirements established by the GDPR raise concerns regarding the potential reduction in the effectiveness of mechanisms designed to ensure pay transparency. At the same time, there are several arguments in favor of prioritizing pay transparency over data protection concerns.Celem artykułu jest analiza środków przejrzystości wynagrodzeń z dyrektywy 2023/970 w kontekście prawa ochrony danych osobowych. W szczególności zwrócono uwagę na potencjalny konflikt pomiędzy obowiązkami pracodawcy dotyczącymi raportowania różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz udostępniania danych porównawczych na temat wynagrodzenia na żądanie pracownika a obowiązkami w zakresie ochrony danych osobowych. Wymogi ochrony danych określone w RODO budzą obawy dotyczące zmniejszenia skuteczności mechanizmów mających zapewnić przejrzystość wynagrodzeń. Jednocześnie istnieje szereg argumentów na rzecz przyznania pierwszeństwa interesom przejrzystości wynagrodzeń nad interesami ochrony danych
Porozumienia związane z rozwiązywaniem sporów zbiorowych i układy zbiorowe pracy – uwagi de lege lata i de lege ferenda
No full textThe article presents the views of the doctrine and judicial case law on the legal nature of social partner agreements related to an industrial dispute. It also presents the dispute over the legal character of these agreements against a broader background of views on the legal basis for recognising the normative character of agreements other than a collective agreement that define the content of the employment relationship. Finally, the Author of the article comes to the conclusion that finding a satisfactory solution to the problems related to this dispute is not possible on the basis of the current legal provisions. As a result, the Author proposes and justifies an amendment to the relevant provisions consisting in the explicit recognition by the law that all written agreements defining working conditions and concluded by the authorised social partners are, regardless of their name, collective agreements.Artykuł przedstawia poglądy doktryny i orzecznictwa sądowego na charakter prawny porozumień zbiorowych związanych ze sporem zbiorowym. Ukazuje również spór o charakter prawny tych porozumień na szerszym tle zapatrywań na prawne podstawy uznania normatywnego charakteru innych niż układ zbiorowy porozumień określających treść stosunku pracy. Ostatecznie Autor artykułu dochodzi do wniosku, że znalezienie satysfakcjonującego rozwiązania problemów związanych z tym sporem nie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów prawa. W rezultacie proponuje i uzasadnia zmianę odnośnych przepisów polegającą na wyraźnym uznaniu przez ustawę, że wszelkie umowy na piśmie, określające warunki pracy i zawarte przez uprawnionych partnerów społecznych są, bez względu na ich nazwę, układami zbiorowymi
Należyta staranność przedsiębiorstw w zakresie przestrzegania praw człowieka w świetle dyrektywy 2024/1760
No full textEconomic activity which respects human rights and the environment is an ideal that international organizations, such as the UN and the ILO, aim to make a reality. In recent years, the issue of sustainable development has become of particular interest for the European Union. This article focuses on companies\u27 obligations to protect human rights in the sphere of work, covered by the subject of EU Directive 2024/1760, and the consequences of non-compliance with these obligations. In particular, the catalogue of human rights in labour relations which are the subject of protection in this Directive is analysed.Działalność gospodarcza prowadzona z poszanowaniem praw człowieka i środowiska naturalnego to ideał, do urzeczywistnienia którego zmierzają organizacje międzynarodowe, takie jak ONZ i MOP. W ciągu ostatnich lat problematyka zrównoważonego rozwoju stała się przedmiotem szczególnego zainteresowania Unii Europejskiej. Artykuł koncentruje się na obowiązkach przedsiębiorstw w zakresie ochrony praw człowieka w sferze zatrudnienia, objętych zakresem dyrektywy UE 2024/1760 i konsekwencjach nieprzestrzegania tych obowiązków. Analiza dotyczy w szczególności katalogu praw człowieka w stosunkach zatrudnienia, które są przedmiotem ochrony w omawianej dyrektywie
The Sociality and Liminality of Bangkok’s Cannabis Cafés
No full textIn June 2022, Thailand became the first country in Asia to decriminalize cannabis, only to face opposition from conservative political forces that are now attempting to pass policies that will recriminalize its recreational use. My qualitative study conducted between summer 2022 and the conclusion of 2024 examines the sociality of 45 cannabis cafés in the capital Bangkok despite these developments, enhanced by my status as having grown up in the city and speaking the Thai language and local Chinese dialects. Employing urban sociological concepts such as Ray Oldenburg’s third places and Lyn Lofland’s notion of the urban experience as characterized by interactions with strangers, I describe Bangkok’s cannabis cafés as third places that reduce the status of the stranger, and thus destress the actor in its lifeworld. These dynamics are argued to counter Bangkok’s over-stimuli and stressor-filled experiences, now challenged by policy developments that place the continuing operations of cannabis cafés in a liminal state
Recording Solo: Managing Long-Distance Data Collection within Audio Diary Research with Healthcare Professionals
No full textThis paper explores the methodological and reflexive implications of using audio diaries in remote qualitative research with healthcare professionals. Drawing on a three-month study involving 18 participants who submitted audio recordings weekly, complemented by follow-up interviews, the article examines how this method enables the collection of rich, emotionally nuanced, and temporally proximate narratives. The audio diary format proved particularly effective for engaging professionals under high emotional and organizational pressure, offering a flexible and participant-led space for reflection. The study also sheds light on the challenges of sustaining participation over time, the importance of ethical responsiveness, and the role of the researcher in supporting engagement at a distance. Ultimately, the paper proposes the concept of long-distance reflexivity to describe how both participants and researchers negotiate meaning, presence, and vulnerability in fully remote research settings