Journals University of Lodz
Not a member yet
21192 research outputs found
Sort by
Exploring Yaoundé as a Linguistically Divided Capital City of an English and French Bilingual African Nation
No full textThis article examines the place of translation in the public space in Yaoundé, the capital city of Cameroon, an African nation with a threefold (German, English, and French) colonial heritage. The collected quantitative and qualitative data consisted of public space literature, i.e. outdoor advertising in the streets and other urban spaces where francophone and anglophone communities interact. Data analysis combined with the theory of translationality proposed by Sherry Simon in 2014 and 2021 revealed that Yaoundé is not a dynamic translation zone, because the translational activity in this urban space is minimal. Instead, Yaoundé is almost distinctively monolingual in French and English, and quasi-untranslated. This quasi-absence of translation-mediated contact between the communities makes Yaoundé a linguistically divided city, where French-speaking and English-speaking citizens live in juxtaposition and co-exist in relative isolation. This adversely impacts the traffic of information and opportunities across linguistic borders
“A small and great city”: On Translating Contemporary Glasgow
No full textThe aim of this article is to explore contemporary literary depictions of Glasgow as material for translation into Polish. Urban literature constitutes both a challenge and an opportunity for translators, due to the paradoxical nature of the modern Western city—on the one hand, culture-specific, and on the other, generic, resembling all the other Western cities. As such, urban space epitomises the ambiguous nature of contemporary Western cultures themselves, a fact that is made especially evident in translation, a process/product of cultural interaction through which matters of locality and globality unavoidably come to the fore. This analogy between urban space and culture, while universal, seems particularly relevant to discussions of non-canonical cities, with Glasgow being a prominent example. Since the 1980s and 90s, Scotland’s largest city has been a crucial spot on the country’s literary map, a territory where globalised urbanism converges with a continued quest for a distinct national, cultural, and linguistic selfhood. Drawing on works by such authors as Alasdair Gray, James Kelman, Denise Mina, and Douglas Stuart, this article explores the image(s) of Glasgow conceived in Scottish fiction of the late 20th and 21st centuries, and examines the city’s renditions in Polish. By doing so, I hope to illuminate the complexities of the contemporary Scottish national self as reflected in Glasgow writing, to investigate how they have been—and can be—approached in translation, and, in the process, to shed some light on the Polish translational handling of cultural and linguistic markedness
Precious Evanescence: The “Little Angels” by Chichico Alkmim through the Lens of Vladimir Jankélévitch
No full textThis article establishes a dialogue between two distinct domains: the portraits of deceased infants—known in Brazil as anjinhos (“little angels”)—captured by the Brazilian photographer Chichico Alkmim (1886–1978) in the first decades of the 20th century in the region of Diamantina (Minas Gerais), and the thought of the French philosopher Vladimir Jankélévitch (1903–85), who deeply reflected on themes such as death, memory, transience, irreversibility, and innocence. The article is divided into two main sections, each with two subsections. The first section begins by contextualizing the conception of the anjinho in the popular and religious collective imagination of Minas Gerais, from colonial times to the early 20th century (1.1). It then introduces Chichico Alkmim’s biography and his particular approach to the anjinhos portraits (1.2). The second section shifts the focus to the project’s central aim, connecting cultural and historical implications, as well as artistic traits of this poignant photographic production to certain aspects of Jankélévitch’s work. Initially, this connection is explored through a negative approach (2.1), highlighting how the religious beliefs surrounding the anjinhos, the association between childhood and death, and postmortem photography contrast with Jankélévitch’s values and sensibility. The final subsection (2.2), however, delves into a point that might draw the philosopher closer to Chichico’s anjinhos portraits: the commitment (endowed with ontological and ethical implications) of attesting to a completed existence
Odkrycie zaginionych wzorców miar z ratusza Głównego Miasta w Gdańsku
No full textIn 2019, the Foundation for the Recovery of Lost Works of Art Latebra and the Biskupia Górka Association, in cooperation with the Our Gdańsk Association, carried out search work on Biskupia Górka in Gdańsk. Work under the archaeological supervision of Przemysław Garlicki led to the discovery of a monument erected in 1884 to the outstanding physician, astronomer and naturalist Nathaniel Mateusz Abraham Wolf. During the work, missing measurement standards were also recovered, which until 1945 were hung at the main entrance to the Main Town Hall in Gdańsk. The discovered measurement standards are an example of one of only a few preserved artefacts of this type in Poland. In the article the author provides a formal and stylistic description of the discovered measurement standards. Based also on archaeological, historical and iconographic sources, he attempts to trace the history of this extraordinary artefact.
RECEIVED 31.05.2025 • VERIFIED 03.07.2025 • ACCEPTED 12.08.2025
Funding Information: Not applicable
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: P.G. 100%
Declaration regarding the use of GAI tools: not usedW 2019 r. Fundacja na Rzecz Odzyskania Zaginionych Dzieł Sztuki Latebra i Stowarzyszenie Biskupia Górka przy współpracy ze Stowarzyszeniem Nasz Gdańsk przeprowadziły prace poszukiwawcze na Biskupiej Górce w Gdańsku. Prace pod nadzorem archeologicznym Przemysława Garlickiego doprowadziły do zlokalizowania miejsca i odkrycia pomnika wzniesionego w 1884 r. wybitnemu lekarzowi, astronomowi i przyrodnikowi Natanielowi Mateuszowi Abrahamowi Wolfowi. Podczas prac wydobyto również zaginione wzorce miar, które do 1945 r. były zawieszone przy głównym wejściu do ratusza Głównego Miasta w Gdańsku. Odkryte miary stanowią przykład zachowanego jednego z zaledwie kilku tego rodzaju zabytków na terenie Polski. Publikując to cenne źródło materialne, autor dokonuje opisu formalno-stylistycznego odkrytych wzorców miar. Opierając się również na źródłach archeologicznych, historycznych i ikonograficznych, podejmuje próbę prześledzenia dziejów tego niezwykłego zabytku.
RECEIVED 31.05.2025 • VERIFIED 03.07.2025 • ACCEPTED 12.08.2025
Funding Information: Not applicable
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: P.G. 100%
Declaration regarding the use of GAI tools: not use
Problem umocnień obronnych Oświęcimia w wyniku badań archeologicznych przeprowadzonych w 2023 i 2024 r.
No full textOświęcim first appeared in historical records in 1179. In 1284, a mayor was mentioned, which may indicate that the town already possessed town privileges. Its development accelerated when, following the division of the Cieszyn demesne, it became the seat of Prince Władysław in 1316.
Scholars speculate that Oświęcim may once have been encircled by defensive walls, though the surviving sources are scarce and ambiguous. In 1563, a special liquor excise tax was imposed, intended for the completion of the brick perimeter, and the work was still in progress in 1572. A map from 1563, Ducatus Oswieczensis et Zatoriensis, depicts Oświęcim as enclosed by walls with towers rising above them, while the gatehouses contained single-room chambers above the passageways.
Although no remains of the brick fortifications have yet been discovered, fragments of the town moat have been identified in several locations. The moat is thought to have been about 6 metres wide and 1.5 metres deep. According to A. Przybylok’s hypothetical reconstruction of the defensive perimeter, they should be expected along Sienkiewicza Street, outside the area of “our” investment. Przybylok also suggested that, in order to reduce earthworks, natural watercourses and slopes were often utilised in Upper Silesian urban centres – probably including Oświęcim – when constructing moats.
The archaeological findings raise two key questions. The first concerns the actual extent of the medieval town. The moat functioned not only as a defensive structure but also as a boundary demarcating an area governed by different laws than the surrounding non-urban land, which was likely used for agriculture, horticulture, or animal husbandry. These divisions persisted even after the moat had been filled in, as shown by the path or street marked on maps from 1845 and 1884. The second question is whether Oświęcim ever possessed a complete brick defensive circuit. The town is situated on a hill, rising more than 10 metres above the surrounding terrain. It is therefore possible that the fortifications were limited to the gateways, while the moat and the natural elevation provided sufficient protection for the inhabitants.
RECEIVED 20.05.2025 • VERIFIED15.07.2025 • ACCEPTED21.07.2025
Funding Information: Not applicable
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: JT 50%, PT 50%
Declaration regarding the use of GAI tools: not used Oświęcim pojawia się po raz pierwszy w źródłach historycznych w 1179 r. W 1284 r. wymieniono wójta, co może oznaczać, iż Oświęcim posiadał już prawa miejskie. Rozwój ośrodka przyspieszył jego awans na stolicę księcia Władysława w 1316 r., po podziale dominium cieszyńskiego.
Badacze przypuszczają, iż Oświęcim mógł być otoczony murami obronnymi. Przekazy są nieliczne i enigmatyczne. Ustanowiony specjalny podatek czopowy w 1563 r. przeznaczyć miały władze miasta na ukończenie murowanego obwodu. Prace trwały jeszcze w 1572 r. Według mapy z 1563 r. Ducatus Oswieczensis et Zatoriensis Oświęcim otaczały mury i wyższe od nich baszty, a w budynkach bramnych nad przejazdem mieściły się jednoizbowe pomieszczenia.
Relikty murowanych umocnień nie zostały dotychczasowo odkryte, za to w kilku miejscach natrafiono na fragmenty fosy miejskiej. Miała ona mieć około 6 m szerokości i 1,5 m głębokości. Według hipotetycznej rekonstrukcji przebiegu obwodu obronnego A. Przybyloka należałoby ich się spodziewać wzdłuż ul. Sienkiewicza, poza terenem „naszej” inwestycji. Badacz ten sugerował, iż przy budowie fosy, aby zminimalizować nakład prac ziemnych, wykorzystano w różnych ośrodkach miejskich Górnego Śląska naturalne cieki i skarpy, w tym również prawdopodobnie i w Oświęcimiu.
Po badaniach archeologicznych nasuwają się dwa pytania. Pierwsze – jaką faktycznie powierzchnię zajmowało średniowieczne miasto. Fosa była nie tylko obiektem obronnym, ale jednocześnie granicą miasta, gdzie obowiązywały odrębne prawa niż na obszarze pozamiejskim, który zapewne wykorzystywano pod rolnictwo lub ogrodnictwo czy hodowlę. Podziały te, nawet po zasypaniu fosy, nadal obowiązywały, o czym świadczy ścieżka czy też uliczka zaznaczona na planach z 1845 i 1884 r. Drugie – czy Oświęcim posiadał pełny murowany obwód obronny. Miasto usytuowane jest na wzgórzu, o znacznym, nawet powyżej 10 m przewyższeniu w stosunku do otaczającego terenu. Być może umocnienia obronne ograniczono tylko do przejazdów bramnych. Prawdopodobnie fosa i przewyższenie wystarczyły do zabezpieczenia mieszkańców.
RECEIVED 20.05.2025 • VERIFIED15.07.2025 • ACCEPTED21.07.2025
Funding Information: Not applicable
Conflicts of interests: None
Ethical Considerations: The Authors assure of no violations of publication ethics and take full responsibility for the content of the publication.
The percentage share of the author in the preparation of the work is: JT 50%, PT 50%
Declaration regarding the use of GAI tools: not used
Elza Kučera i dwie wybitne polskie intelektualistki – Ludwika Izabela Dobrzyńska-Rybicka oraz Zofia Korczyńska
No full textIn this article, we shed light on Elza Kučera’s relationship with two distinguished Polish women intellectuals: Ludwika Dobrzyńska-Rybicka and Zofia Korczyńska. Kučera’s relationship with Dobrzyńska-Rybicka was notably warm and friendly, characterized by a deep personal connection. Conversely, Kučera’s relationship with Korczyńska was predominantly professional, based on their shared interests in the field of psychology. Through their preserved correspondence, we gain valuable insights into both their private and professional lives. This extensive communication afforded Kučera a comprehensive understanding of the situation and development of psychology in Poland during that era.W artykule przybliżono relacje Elzy Kučery z dwiema wybitnymi polskimi intelektualistkami: Ludwiką Dobrzyńską-Rybicką oraz Zofią Korczyńską. Relacja Kučery z Dobrzyńską-Rybicką była szczególnie ciepła i serdeczna, charakteryzowała się głęboką więzią osobistą. Natomiast relacja Kučery z Korczyńską miała głównie charakter zawodowy i opierała się na ich wspólnych zainteresowaniach w dziedzinie psychologii. Dzięki zachowanej korespondencji możemy uzyskać cenne informacje zarówno o ich życiu prywatnym, jak i zawodowym. Obszerna wymiana listów pozwoliła Kučerze na dogłębne poznanie sytuacji i rozwoju psychologii w Polsce w tamtym okresie
Kształt strategicznego partnerstwa. Podejście Stanów Zjednoczonych do Inicjatywy Trójmorza
No full textThe article presents the role of the United States as a strategic partner of the Three Seas Initiative. The Americans have been involved in cooperation in this format almost from its inception. The partnership between the United States and the Three Seas Initiative spans the terms of two U.S. presidents from different political parties. The article addresses questions about the form Washingtonʼs stance toward the Three Seas Initiative took during Donald Trumpʼs first presidency and the subsequent term of Joe Biden, as well as whether there were differences between their administrationsʼ approaches. It also aims to determine whether, and to what extent, the form of partnership between the United States and the Three Seas Initiative has been shaped by ongoing global geopolitical trends. The study is based on the method of analyzing documents, source texts and public statements of political decision-makers.Artykuł przedstawia rolę Stanów Zjednoczonych jako strategicznego partnera Inicjatywy Trójmorza. Amerykanie są zaangażowani we współpracę w tym formacie niemal od początku jego istnienia. Partnerstwo między Stanami a Inicjatywą Trójmorza obejmuje okres kadencji dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych wywodzących się z różnych partii politycznych. Artykuł odpowiada na pytania, jaką formę przybrała postawa Waszyngtonu wobec Inicjatywy Trójmorza w trakcie pierwszej prezydentury Donalda Trumpa oraz następującej po niej kadencji Joego Bidena, a także, czy wystąpiły różnice między podejściami ich administracji. Stawia sobie również za cel stwierdzenie, czy i na jaką skalę forma partnerstwa USA i Inicjatywy Trójmorza kształtowana była przez zachodzące globalne trendy geopolityczne. Badanie opiera się na metodzie analizy dokumentów, tekstów źródłowych oraz publicznych wypowiedzi decydentów politycznych
Centrum „Spycimierskie Boże Ciało” — od idei do realizacji
No full textThis article pertains to the investment project “Spycimierz Corpus Christi Centre”, located in the Uniejów municipality in the Łódź Voivodeship. The centre was developed between 2021 and 2024. The purpose of this paper is to present the origins of the facility and its role in preserving the intangible cultural heritage of creating floral carpets for the Corpus Christi procession. The main section of the article outlines the stages of the development of this cultural, educational, and museum centre. It also discusses the centre’s offerings as well as highlights the key events held within its premises. Special attention is paid to the role of tradition bearers (depositaries) in the growth of such initiatives. Despite its relatively short period of operation, the Spycimierz Corpus Christi Centre has already achieved significant success and continues to grow. It may serve as a model for both the already existing and the emerging museums dedicated to intangible cultural heritage.Niniejszy artykuł odnosi się do inwestycji Centrum ,,Spycimierskie Boże Ciało”, zlokalizowanej w gminie Uniejów w województwie łódzkim. Powstawała ona w latach 2021‒2024. Opracowanie ma na celu przedstawienie genezy powstania tego obiektu oraz jego roli w podtrzymywaniu niematerialnego dziedzictwa, jakim jest usypywanie kwietnych dywanów z okazji procesji Bożego Ciała. Główna część opracowania przedstawia etapy powstawania omawianego ośrodka kulturalno-edukacyjno-muzealnego. Omówiono tu również ofertę obiektu i ważniejsze wydarzenia odbywające się w jego murach. Podkreślono rolę, jaką odgrywają depozytariusze w rozwoju tego typu inicjatyw. Centrum ,,Spycimierskie Boże Ciało”, pomimo krótkiego okresu funkcjonowania, do tej pory odnosi sukcesy i wciąż się rozwija. Może ono stanowić wzorzec dla istniejących oraz dopiero powstających muzeów dotyczących niematerialnego dziedzictwa kulturowego
RECENZJA: Dorota Marquardt, „Dialog z chatbotem. Ujęcie mediolingwistyczne”, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 2024, ss. 301
No full textPorównanie metod zbierania danych dla mikroskopowej symulacji ruchu w programie VISSIM na przykładzie planowania przestrzennego fragmentu osiedla Złotno w Łodzi
No full textThis paper presents a case study on a comparison of data collection methods for the calibration and validation of a microsimulation traffic model in PTV VISSIM software, based on the example of a section of the street network of Złotno in Łódź. The aim of the study was to assess the practical usability and reliability of two data sources: limited field measurements and commercial floating car data (FCD) provided by TomTom MOVE, in the context of traffic modelling for urban planning. Two parallel VISSIM models were built and calibrated, each based on one of the analysed data sources. The GEH-statistic, scalable quality value (SQV), root mean square error (RMSE) and correlation coefficient (CC) indices were used to assess the quality of the fit. The analysis showed that although both approaches can lead to acceptable calibration results, their characteristics and limitations imply the need for an informed choice of data collection method, adapted to the specifics of the area under analysis, the scale of the project and the spatial planning objectives.Niniejszy artykuł prezentuje studium przypadku porównania metod zbierania danych na potrzeby kalibracji i walidacji mikrosymulacyjnego modelu ruchu ulicznego w programie PTV VISSIM, na przykładzie fragmentu sieci ulicznej osiedla Złotno w Łodzi. Celem pracy była ocena praktycznej użyteczności i wiarygodności dwóch źródeł danych: ograniczonych pomiarów terenowych oraz komercyjnych danych typu floating car data (FCD) dostarczanych przez TomTom MOVE w kontekście modelowania ruchu na potrzeby planowania przestrzennego. Zbudowano i skalibrowano dwa równoległe modele VISSIM, każdy oparty na jednym z analizowanych źródeł danych. Jakość dopasowania modeli oceniono za pomocą szeregu wskaźników, w tym: statystyki GEH, skalowalnego wskaźnika jakości SQV (z ang. scalable quality value), pierwiastka błędu średniokwadratowego RMSE (z ang. root mean square error) oraz współczynnika korelacji CC (z ang. correlation coefficient). Analiza wykazała, że choć oba podejścia mogą prowadzić do akceptowalnych wyników kalibracji, to ich charakterystyki i ograniczenia implikują konieczność świadomego doboru metody zbierania danych, dostosowanej do specyfiki analizowanego obszaru, skali projektu oraz celów planowania przestrzennego