Repozytorium Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowe
Not a member yet
5634 research outputs found
Sort by
Bezpieczeństwo zdrowia w islamskiej republice Afganistanu : międzynarodowe standardy prawne kontra uwarunkowania religijne społeczeństwa - synergia ról czy sprzeczność nie do pogodzenia?
No full textSigning legal treaties by the Islamic Republic of Afghanistan means that
the country takes up responsibility to create health security for its citizens that
lives up to international standards. Afghanistan is an Islamic country. Therefore,
during undertaking any actions in this matter religious conditions need to
be taken into consideration.
This article presents the analysis of the duties of the Islamic Republic of
Afghanistan in the area of health security. All this stems from joining legal
treaties such as International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights
as well as Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against
Women. The following article also contains the analysis of health security
from the point of view of Islam. Moreover, it shows laws endorsement process
in the area of health security consistent with the rules of Islam
Dynamika liczebności i zagęszczenie populacji jelenia europejskiego (Cervus elaphus L.) w Puszczy Niepolomickiej
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Biologii. Praca doktorska wykonana w Zakładzie Ekologii, Badań Łowieckich i Ekoturystyki pod kierunkiem prof. dr hab. Bogusława Bobka.W ciągu trzech kolejnych latach (2011-2013) oceniono zagęszczenie oraz liczebność populacji jelenia europejskiego w
4 kompleksach leśnych Puszczy Niepołomickiej obejmujących powierzchnię 10,8 tys. ha. W styczniu roku 2011 i roku
2013 przy pomocy tropień na 16 liniowych transektach o łącznej długości 41,9 km obliczono względny wskaźnik
zagęszczenia populacji (N/km), który przeliczono na zagęszczenie populacji (N/1000 ha lasu), służące do oceny
liczebności jelenia na terenie całej Puszczy Niepołomickiej. W roku 2012 ze względu na brak pokrywy śniegowej,
zagęszczenie a następnie liczebność populacji oceniono przy pomocy trzykrotnych pędzeń pasów taksacyjnych (n=11) o
łącznej powierzchni 1080,4 ha wykonanych w odstępach tygodniowych. W roku 2011 zagęszczenie populacji wahało się w
ciągu trzech dni tropień od 59,8-64,5 osobników/1000 ha lasu i wynosiło średnio 62,5 osobników/1000 ha lasu.
Przeciętna liczebność dla tego roku oceniono, jako 674±19,13 osobników a dokładność otrzymanego wyniku dla 95%
przedziału ufności wynosiła ±5,89 % średniej liczebności. W roku 2012 zagęszczenie jeleni w kolejnych trzech dniach
pędzeń wahała się od 79,6 - 87,0 osobników/1000 ha lasu i wynosiło średnio 83,9 osobników/1000 ha lasu. Przeciętna
liczebność populacji dla badanego roku obliczono na 906±24,03 osobników, a dokładność dla 95% przedziału ufności
była na poziomie ±11,4% średniej liczebności. W roku 2013 przeciętne zagęszczenie populacji obliczono, jako 52,6
osobników/1000 ha lasu. W ciągu 4 dni tropień wahało się ono od 45,8-61,2 osobników/1000 ha lasu. Średnia
liczebność jeleni dla tego roku oceniano na 568±27,08 osobników, a dokładność uzyskanego wyniku sięgała ±16,65%
średniej liczebności. Liczebność populacji oceniona dla roku 2012 różniła się istotnie od liczebności populacji w
roku 2011 i 2012. Brak istotnych różnic wykazano pomiędzy liczebnością jeleni w roku 2012 i 2013. Przedyskutowano
wyniki liczebności jeleni podawane przez Nadleśnictwo Niepołomice jak również czynniki, które mogły wpłynąć na
różnicę liczebności populacji w trzech latach badań
The reception of the works of Federico Garcia Lorca on the stages of Polish theatres
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem dr hab. prof. UP Krystyny Latawiec.Federico Garda Lorca jest w Polsce autorem znanym i nieznanym. Znanym - ponieważ od roku 1948 w polskich teatrach
zawodowych odbyło się ponad 120 premier jego sztuk, ukazało się wiele wydań jego poezji, poświęcono mu wiersze i
teksty teoretyczno-literackie. Nieznanym - gdyż wciąż brakuje polskiej publikacji, będącej całościową interpretacją
jego dzieł, analizą recepcji i wpływu, jaki ten wielki artysta wywarł na teatr europejski, przez pryzmat bagażu,
obciążenia, w którym się w świadomości polskiego widza i czytelnika pojawił, a które teatr najnowszy stara się
odrzucić. Tezą pracy jest spostrzeżenie o zmienności recepcji sztuk Lorki na polskich scenach, recepcji
uwarunkowanej czynnikami o charakterze historyczno-politycznym, społecznym i estetycznym. Można w niej wyróżnić
trzy istotne nurty. Pierwszym z nich jest zinstrumentalizowanie i przyporządkowanie ideologiczne Lorki do kryteriów
poprawności politycznej, obowiązujących w Polsce czasów PRL-u. Przekonania polityczne Lorki, a przede wszystkim
zamordowanie poety przez zwolenników generała Franco w pierwszych dniach wojny domowej na długie lata zaważyło na
polskim obrazie Lorki-poety i męczennika, piewcy rewolucji i krytyka hiszpańskiej, zacofanej obyczajowości,
mentalności i religijności. Jest to, rzecz jasna, obraz zakłamany i powierzchownie traktujący osobę poety. Wynika
on z kilku czynników: z braku dostatecznej wiedzy na temat Lorki, spowodowanej nieutrzymywaniem kontaktów
politycznych i kulturalnych z Hiszpanią, z ukształtowaniem się stereotypowego postrzegania „hiszpańskości”, z
zawikłanych losów dzieł Lorki, objętych cenzurą a później gloryfikowanych w Hiszpanii, przechowywanych i
nieudostępnianych przez rodzinę i przyjaciół, zaginionych. Do powstania tego obrazu przyczyniła się sytuacja
polityczna w Polsce, uwarunkowania i zależności, w które teatr popadł. Lorkę, jako poprawnego politycznie,
wystawiać można było; zawdzięczamy temu wiele wybitnych przedstawień, ponieważ po jego dramaty sięgali: Wilam
Horzyca, Tadeusz Kantor, Aleksander Bardini, Krystyna Meissner, Zygmunt Hubner, Adam Hanuszkiewicz, Bogdan
Hussakowski. Równocześnie jednak sytuacja polityczna wymusiła „polityczne” odczytywanie Lorki, na czym bardzo
ucierpiała krytyka teatralna; stąd też obraz recepcji przedstawień tamtych lat jest szczególnie interesujący. Lata
60. i 70. to czas oddzielania Lorki od gorsetu ideologicznego i poszukiwania w jego sztukach wartości
artystycznych, wzbogaconych o nowe interpretacje, szukające wyrazu teatralnego. Powstają spektakle wybitne,
niezapomniane kreacje aktorskie, znakomite rozwiązania scenograficzne, ale również wiele jest przedstawień słabych,
brnących w rozwiązania najprostsze, inspirujących się folklorem hiszpańskim, który jest na gruncie polskim
niezrozumiały. Po roku 1989 można wyznaczyć trzecią drogę, kontynuowaną w przedstawieniach najnowszych - jest to
przybliżenie Lorki widzowi polskiemu przez pryzmat tego, co rzeczywiście bliskie, przez popkulturę, folklor
rodzimy, zanurzenie w psychologicznych niuansach postaci, kompilację tekstów Lorki z innymi autorami, nowoczesne
budowanie scenicznej przestrzeni. I w tym nurcie wiele jest eksperymentów chybionych, wartych jednak omówienia ze
względu na wyznaczanie pewnych tendencji czy mód teatralnych. Zrezygnowanie z „udziwniania” Lorki daje na scenach
bardzo ciekawe efekty i zdejmuje z Lorki etykietki barda, Cygana, wielbiciela flamenco, męczennika i piewcy
Andaluzji, sytuując go po stronie dramaturgów, których interesuje przede wszystkim człowiek w swoich
niedoskonałościach, zależnościach, człowiek podporządkowany siłom, których często nie umie pojąć. Praca poddaje
analizie 84 przedstawienia ze 121 premier, które odbyły się na polskich scenach teatrów zawodowych w latach 1948-
2013. O ich wyborze zdecydowały takie czynniki jak: wartość estetyczna przedstawienia, sposób jego interpretowania
przez krytykę, wpływ na rozwój sceniczny sztuk Lorki oraz dostępność źródeł badawczych. Zanalizowanych zostało
ponad 280 recenzji, zamieszczonych w prasie codziennej, specjalistycznej i na stronach internetowych oraz liczne
programy teatralne, afisze, wywiady z twórcami, zdjęcia i nagrania spektakli. Analizie uwarunkowań historycznych,
społecznych oraz kontekstu kulturowego miała na celu wskazać czynniki, wpływające na kształt przedstawień,
koncepcje reżyserskie i recepcję danej sztuki w polskiej krytyce teatralnej. Dla skonfrontowania polskich badań nad
Lorką z badaniami obcojęzycznymi autorka posłużyła się hiszpańskimi i angielskimi pracami historycznoliterackimi,
omawiającymi jego twórczość. Pozwoliło to na poszerzenie perspektywy interpretacyjnej sztuk Lorki oraz
zweryfikowanie, czy i w jaki sposób te drogi interpretacyjne znajdują realizację na scenie w postaci konwencji, gry
aktorskiej, projektu scenografii, muzyki i innych środków wyrazu scenicznego. Omówienie najnowszych prac
hiszpańskojęzycznych pozwala zaprezentować aktualny stan badań nad okolicznościami aresztowania i śmierci poety,
które to wydarzenia wciąż budzą wiele kontrowersji, również ze względu na nieprzeprowadzoną ekshumację zwłok ofiar
w dolinie Viznar.
Mimo że śmierć poety była zdarzeniem o reperkusjach na skalę międzynarodową i mimo że wiedza o niej wyznaczyła w
dużej mierze drogi recepcji dzieł Lorki w powojennej Polsce, w rozdziale poświęconym biografii artysty nie skupia
się wyłącznie na tym fakcie, starając się przedstawić Lorkę jako artystę, którego sztukę ukształtowała rodzinna
Granada, najważniejsze źródło inspiracji; dom i relacje z rodzicami; bliscy mu ludzie, którzy mieli wpływ na wybór
drogi życiowej - Manuel Falla, Salvador Dali, Luis Bunuel, Margarita Xirgu, Cipriano Rivas Cherif, Fernando de los Rios; podróże zagraniczne, miłości, przyjaźnie o rozczarowania; wreszcie teatr, któremu Lorka poświęcił się jako dramaturg, reżyser, dyrektor objazdowej sceny La Barraca. Jeden z rozdziałów pracy poświęcony został przetłumaczeniu na nowo i omówieniu najsłynniejszej prelekcji Lorki, Charla sobre teatro, czyli Rozmowy o teatrze, w którym to tekście zawarł koncepcję teatru o wielkiej sile społecznej, kształtującego widza, teatru o sile kreacyjnej, przeobrażającej; teatru, który chce uczyć sztuki. W
kolejnych rozdziałach omówione zostały dzieła sceniczne, ich najważniejsze premiery polskie oraz recepcja, zapisana
w krytyce; porządku omawiania sztuk nie wyznacza chronologia, ale temat, podporządkowany najważniejszym z
estetycznego, teatralnego albo społeczno-historycznego punktu widzenia zagadnieniom.
Hiszpańskie Poskromienie złośnicy, czyli Czarująca Szewcowa- sztuka to bardzo dobrze w Polsce znana, jednakże
wystawiana najczęściej bez pomysłu, według stereotypowych wyobrażeń Hiszpana, Hiszpanki, flamenco i południowego
temperamentu. Wśród wielu premier podobnych do siebie kryją się jednak perły w postaci spektakli Tadeusza Kantora,
który pracował nad Szewcową w roku 1955 w Katowicach jako inscenizator, a dwa lata później reżyserował i
zaprojektował scenografię przedstawienia w Krakowie. Spektakle to o tyle ważne, że omawiane przez krytykę zachodnią
(Maria M. Delgado), a na dodatek śmiało rezygnujące z odium „flamenkowości” na rzecz malarskości i wyjątkowego
nastroju, zbudowanego przez melancholijną, chaplinowską postać Szewca.
Podobny charakter mają sztuki pisane dla teatru lalkowego, Szopka Don Cristobala i Kukły i maczuga. Swobodę i
lekkość konwencji wydobyła z Szopki grupa teatralna Arscharter z Krakowa; zastosowanie chwytów charakterystycznych
dla commedii dell arte, dowcip i nuta rubaszności zapewniły znakomitą rozrywkę publiczności, z ochotą
uczestniczącej w akcji i przygrywającej na jarmarcznych instrumentach muzycznych. Szopka teatru Baj Pomorski z
Torunia była spektaklem podkreślającym estetykę teatru lalkowego.
Postacią wyjątkową w dramaturgii Lorki jest Don Perlimplin, wywodzący się z nieznanego w Polsce gatunku literacko-
obrazkowego, zwanego alleluya. Don Perlimplin, nieporadny staruszek, ożeniony z młodziutką Belisą, to spóźniony
odkrywca miłości, w imię której dokonuje najwyższego poświęcenia. Śmieszny, łatwy do oszukania Perlimplin jest
głęboko wzruszający w swojej miłości, naznaczonej piętnem śmierci, której chce być ofiarą. Motyw splatania się
miłości ze śmiercią występuje również w zapomnianej, dość popularnej na przełomie lat 50. i 60. Marianie Pinedzie,
sztuce historycznej o bohaterce granadyjskiej, skazanej na śmierć za współpracę z republikanami. Współcześni Lorce
krytycy zarzucali mu, że Mariana kieruje się raczej uczuciami osobistymi niż ideałami; w Polsce taka właśnie
Mariana, bardziej kobieca niż heroiczna, mocniej zakochana niż zaangażowana politycznie, idąca na śmierć, bo
porzucona przez kochanka, grana przez Ninę Andrycz w głośnym przedstawieniu Teatru Polskiego z roku 1962, przyjęta
została owacyjnie przez widownię i krytykę. Teatr nie wykorzystał, bo nie mógł i nie chciał, aluzji politycznych;
zamiast tego dał studium psychologiczne kobiety - w czym Federico Garcia Lorca był specjalistą. Podobnie było w
przypadku sztuki o Pannie Rosicie, czekającej wiele lat na narzeczonego. Dla Lorki postać ta była szansą
zaprezentowania krytycznego stosunku wobec konwenansów społecznych, hipokryzji i obyczajów skazujących kobiety na
staropanieństwo. Na polskich scenach, gdzie w rolę Rosity wcielały się np. Irena Eichlerówna, Ewa Dałkowska,
Aleksandra Śląska, staroświecka panna Rosita stała się personifikacją upływającego czasu w symboliczno-poetyckich wizjach scenicznych.
Sztuka o pannie Rosicie zostaje zestawiona z onirycznym dziełem Kiedy minie pięć lat.
Wielkim osiągnięciem polskiego teatru lat 80. jest wprowadzenie na sceny sztuk Lorki dotąd nieznanych; prapremiera
światowa Publiczności i Sztuki bez tytułu odbyła się w roku 1984 w Teatrze Studyjnym w Łodzi. Dwa końcowe rozdziały
omawiają recepcję trzech najbardziej znanych dzieł scenicznych Lorki: Krwawych godów, Yermy oraz Domu Bernardy
Alba. Od prapremiery Krwawych godów, wyreżyserowanej w roku 1948 w Teatrze Placówka przez Jerzego Wyszomirskiego,
rozpoczęła się historia Lorki na polskich scenach. Podobnie rzecz się miała z Yermą - wybitna sztuka o kobiecie
pragnącej nade wszystko posiadać dziecko, często grana w polskich teatrach, w rękach reżyserów zmieniła się w
dzieło o szerokiej palecie znaczeń, stając się punktem wyjścia do rozważań o tłumieniu seksualności, o płodności
jako zadaniu o wymiarze wręcz mistycznym, przyczynkiem do dyskusji o aborcji i zapłodnieniu in vitro czy o
tradycyjnie i nowocześnie pojętych rolach, związanych z płcią.
I wreszcie - sztuka najczęściej w Polsce grana, która miała aż 31 premier - Dom Bernardy Alba. Język krytyki lat
50. i 60. kazał w Bernardzie widzieć symbol tyranii i uprzedzeń, wroga klasowego, zaś jej postawę wobec zamkniętych
w domu córek jako wyraz zacofania, obłudy religijnej i nieludzkich obyczajów, charakterystycznych, w polskim
mniemaniu, dla ciemnego, dewocyjnego ludu pod rządami caudillo Franco. W rozdziale poświęconym tej sztuce autorka
stara się wskazać mechanizmy, budujące ten obraz, i pokazać spektakle przełamujące go, poszukujące wykraczających
poza zinstrumentalizowany obraz Bernardy odpowiedzi na pytanie, dlaczego jest taka, jaka jest. Przedstawienia
ukazujące Bernardę nie tylko jako kata, ale jako ofiarę gorsetu moralno-obyczajowego, postać tragiczną, pełną
frustracji, napięć wewnętrznych, próbującą nieumiejętnie zaspokoić poczucie zagrożenia, uchronić córki przed czymś,
co rzeczywiście uważa za zło, rozbiły monolityczność tej postaci, przysłużyły się zindywidualizowaniu pozostałych
bohaterek. Poszukiwania nowej formy wyrazu teatralnego sprawiły, że sztuka o zamkniętym domu Bernardy mówiła o
nieobecności mężczyzny, o frustracji seksualnej, wreszcie nie o patologii, ale o konieczności wyzwolenia się z
niej.
Przedstawienia najnowsze udowadniają, że teatr Federica Garcii Lorki nie jest i być nie może zjawiskiem zamkniętym,
że prowokuje polskich reżyserów do podejmowania nowych tematów, że jego sztuki można grać zarówno w przyjętej
konwencji, jak i tę konwencję przełamując.The dramas of Federico Garcia Lorca have been present on the stages of the Polish theatres constantly since the
premiere of the Blood Wedding in the “Placówka” theatre in Warsaw in 1948, up to present days. Professional
theatres across the whole of Poland staged Lorca’s works over 120 times, the most frequently in the 60s, 70s and
80s. The methods of realization, directors’ concepts, criteria of text selection, final quality of the realization,
interpretation and reception of the works are highly variable throughout time. Thus, the aim of the project, which
includes writing and publication of the doctoral thesis, is to trace the paths of this evolution and identify its
causes. The introduction of Federico Garcia Lorca’s works and their popularity since 1948 to the present day has an
undoubtedly historical and political background. The author, murdered by Franco in the first days of the Spanish
civil war, becomes in the eyes of the Polish drama critics a revolutionary play writer, even a martyr. In his works
they seek criticism against the hostile system. Lorca’s “political correctness” earned him a permanent place in
Polish theatre during the communism-a place that many others great artists have lost for years. This phenomenon has
bright and dark sides. It is bright because it definitely creates a growing interest in the poet, his country’s
culture, and therefore the number of performances increases. Many eminent directors reach for Lorca’s pieces: Wilam
Horzyca, Tadeusz Kantor, Aleksander Bardini, Krystyna Meissner, Zygmunt Hubner, Adam Hanuszkiewicz, Bogdan
Hussakowski. They create outstanding performances that have been stored in the memory of theatre critics and
audiences for so long. At the same time, the political situation forces “political” interpretations of Lorca and
also "political" reviews, which is not, in my opinion, consistent with the idea of the theatre, deviating from
Lorca’s intent. Despite creating an interest in Spanish culture, the rich theatrical tradition of this country, and
the work of poets and play writers, the times of communism were not conducive to development of research that would
be independent of the political situation. There were only a few experts in Poland at that time that were able to
give directors and actors some tips on how to perform Spanish music, how to dance flamenco, how to interpret key
symbols and metaphors used by Lorca, as well as how to interpret his references to the tradition of the Siglo de
oro period, to the puppet theatre or to surrealism. While there is a fashion for styling and reading Lorca through
some understandable concepts: Lorca - bard, Lorca - Gypsy, Lorca - flamenco lover. Performances adapted according
to the “Spanish” style usually don’t carry as many meaningful artistic values, nevertheless their abundance and
manifesto is a phenomenon worthy of deeper research and wider discussion. There is no publication within Polish
literary criticism that gathers a wide interpretation of the Lorca’s pieces. A book of Stefania Ciesielska -
Borkowska Federico Garcia Lorca’s theater, published in 1962, can be considered as an introduction to the Polish
research on the works of Lorca. A publication of professor Urszula Aszyk Federico Garcia Lorca in the Theatre of
His Times indicates the directions of interpretation and in a very precise and modem way organizes our thinking
about Lorca, referring to the number of sources from which his arts derive; however, foreign criticism devotes much
more space to the interpretation of his works than Polish criticism. I believe it’s worthy to collect Polish books
and articles devoted to this theme and compare them with the foreign publications in order to show the complexity
and diversity of these interpretations. The problem of interpretation becomes a path to questions about the concept
of a theatrical performance, as well as its reception - this is the way of thinking I want to adopt in my work,
trying to point the most important and mature theatrical events and analyze them carefully. The thesis of this work
is made out of the observation about the evolutionary reception of the pieces Federico Garcia Lorca, presented on
the professional stages, the evolution conditioned in the historical and esthetic context. I focus in my work not
so much on the chronological but on thematic approach to this issue. I present an overview of the theatre reviews
of Garcia’s pieces from different years; the main objective is to identify the characteristics of this reception,
to indicate artistic, ideological or political criteria that have been adopted, as well as those aspects of the
performances, which are often discussed or for some reason overlooked in reviews. The choice of the works and the
content of the particular chapters illustrates not so much the chronological as esthetic dimension of the
reception: the shape of Lorca’s theatre, his inspirations, key words, having great importance in his dramas. Next
chapters are subordinated to the themes, that can be considered the most important for the poet himself, as
appearing in his works most often, some returning even obsessively. The chapters are devoted to the following
themes (and subordinated to discuss pertinent works): concept of honor (in pieces: Mariana Pineda, Blood Wedding,
The House of Bernarda Alba), earth - fertility (drama Yerma), concept of time (in pieces: When five years pass,
Dona Rosita or The language of the flowers), metatheatre, impossible theatre (plays: The Audience, Untitled Play,
The Love of Don Perlimplin and Belisa in the Garden), farce ( The Billy-Club Puppets, The Puppet play of Don
Cristobal, The Shoemaker’s Wonderful Wife). Lorca was a man of the theatre in a very broad sense of the word - as a
writer, director, director of the touring scene of "La Barraca", a close associate of directors and actors. One
chapter of this work is dedicated to his conception of the theatre, that he included in the short lectures,
readings, interviews and also in the texts of his plays. Attempts to use on the Polish stages the concept of the
“total theatre”, which Garcia Lorca dreamed of, resulted in some outstanding performances. One of my goals was to
examine whether and how the concept of Lorca's theatre is "translatable" into the theatre language, and whether
there are directors who performed Lorca’s plays strictly according to the instructions of the author, often very
detailed, contained in the pieces.
The most important method in the research project is the analysis of the theatre reviews, appearing in the Polish
press between 1948 - 2013, numerous theatre programs, placards and posters, recordings of performances. The
following criteria decide about the selection of the performances that will be discussed: distinctiveness of the
particular performance according to the criteria of time and esthetic, number of the reviews (important due to the
need of establishing ways of reception or indicating its diversity) and popularity of the performance and its
significant influence on the theatrical-interpretative development of Lorca’s plays.
It was necessary to elaborate a brief biography of Lorca (there is still no Polish biography of the author, and the
Polish translation of foreign-language biographies, conditioned by historical period while they were published, do
not give a full description of the silhouette of this artist), based on the foreign sources, mainly Spanish and
English; regarding the recent books, as “Las trece ultimas horas en la vida de Garcia Lorca” by Miguel Caballero
Perez
Cultural transmission of gender stereotype : why do men choose to study technology and science, whereas women opt for humanities and social sciences?
Get PDFW artykule przedstawiono model „kulturowej transmisji stereotypu
płci”, za którego pomocą można skutecznie tłumaczyć olbrzymią dysproporcję kobiet
w stosunku do mężczyzn studiujących na kierunkach humanistycznych i społecznych
oraz mężczyzn wobec kobiet – na kierunkach technicznych i ścisłych. Model testowano
na podstawie danych zgromadzonych od 1373 studentów (681 kobiet) I roku
studiów technicznych/ścisłych (n = 637) i humanistycznych/społecznych (n = 700).
Wybór kierunku studiów objaśniano, wiążąc za pomocą funkcji logitowej zmienną
objaśnianą z następującymi predyktorami: (1) wpływ rodziców; (2) wpływ nauczycieli;
(3) egalitarne vs szowinistyczne poglądy uczestników badania; (4) oczekiwania
rodziców; (5) oczekiwania nauczycieli; (6) autooczekiwania studentów; (7) czas nauki
języka ojczystego; (8) czas nauki matematyki; (9) wynik testu maturalnego z języka
ojczystego i (10) wynik testu maturalnego z matematyki, oddzielnie w grupie
kobiet i mężczyzn. Uzyskane wyniki przedyskutowano w ramach teorii stereotypizacji,
stygmatyzacji i efektów oczekiwań interpersonalnych występujących w różnych grupach
społecznych i demograficznych.The article presents the model of „cultural transmission of gender stereotype”
by which the huge disparity of women toward men studying humanities and
social sciences as well as men toward women studying technology and sciences could
be explained. The model was tested using the data collected from 1373 students (681
women) of the first year of technology or science (n = 637) and humanities or social
sciences (n = 700). Selection of a field of studies was explained by using the logit function
to combine dependent variable with the following predictors: (1) the impact of
parents; (2) the impact of teachers; (3) an egalitarian vs. sexist attitude of respondents;
(4) parents’ expectations; (5) teachers’ expectations; (6) students’ expectations about
themselves; (7) amount of time dedicated to learning math; (8) amount of time dedicated
to learning native language; (9) results of the high school final exam in math
(and entrance exam to college at the same time) and (10) results of the high school
final exam in native language (and entrance exam to college at the same time), separately
for the group of women and men. The obtained results are discussed in the
light of stereotyping and stigmatization theories, and interpersonal expectation effects
which occur in various social and demographic groups
Potęgowe izometrie częściowe, ich k-refleksywność i k-hyperrefleksywność
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny.
Rozprawa doktorska - promotor prof. dr hab. Marek Ptak
Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. 178. Studia Geographica 8, Small towns’ development problems
No full text"A little motherland" in the light of phraseology and paremiology of Silesian dialects (Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Śląsk Opolski)
No full textThe article presents an analysis of phrases and proverbs with a toponymic component,
which were excerpted from lexicographic sources recording Silesian dialects. The object
of description is the image of “a little motherland”, or to be more precise, little Silesian
motherlands (Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk oraz Śląsk Opolski), which is present in
those units (i.e. phrases and proverbs). Thanks to particular toponyms in phraseology
and paremiology, the following aspects of old times reality have been preserved:
administrative centers, the development of industry and railroading, mental health
care, education, prison system, agriculture, craftsmanship, trade, religious life, dialectal
differences between residents of neighbouring towns, real estate
Films - the photograph, memory, graphic image
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Sztuki. Rozprawa doktorska - promotor Jan Bujnowski, prof. UP.Przedstawiona praca doktorska jest wynikiem moich doświadczeń zarówno jako fotografa, grafika, jak i filmowca
amatora. Od czasów szkolnych zajmuję się fotografią analogową, a w okresie studiów poznałem tradycyjne techniki
graficzne, co znacznie rozszerzyło mój warsztat artystyczny. Już wtedy trudno mi było ograniczyć zainteresowania do
jednej dziedziny sztuki, stąd cykl magisterski powstał w technice linorytu pod opieką profesora Jana Bujnowskiego,
a aneksem do dyplomu były fotografie wykonane pod kierunkiem prof. Haliny Cader- Pawłowskiej. Udział w warsztatach
gumy chromianowej prowadzonych przez dr Józefinę Bransch-Walczak z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie spowodował
dalsze rozszerzenie moich zainteresowań szlachetnymi technikami fotograficznymi. Od kilku lat w Pracowni Fotografii
Wydziału Sztuki, w której pracuję na stanowisku naukowo-technicznym, uczestniczę w zajęciach dydaktycznych,
obejmujących między innymi warsztaty z tradycyjnych technik fotograficznych. Biorę także udział w badaniach
statutowych prowadzonych przez zespół pod kierunkiem prof. Haliny Cader Pawłowskiej. Badania dotyczą wpływu cyfryzacji na
fotograficzne techniki specjalne oraz związków grafiki i fotografii.
Mimo, że w mojej twórczości znaczące miejsce zajmuje fotografia cyfrowa, to przygoda ze starymi technologiami
fotograficznymi okazała się na tyle interesująca i pełna niespodzianek, że jedna z tych technik, guma chromianowa,
zaczęła odgrywać coraz większą rolę w mojej pracy artystycznej. Zebranie doświadczeń w warsztacie gumy
chromianowej, którą jednocześnie modyfikowałem i przystosowywałem do swoich potrzeb spowodowało, że stopniowo
odkrywałem jej potencjał kreacyjny jako medium wciąż nowoczesnego. Postanowiłem użyć tej techniki do wykonania
cyklu prezentowanych prac doktorskich. Powstały 22 grafiki w formacie 100x70 cm.
Ich założenia ideowe oscylują wokół wspomnień, procesu zapamiętywania oraz szeroko pojętej pamięci.
Podczas kilkudziesięciu lat mojej praktyki fotograficznej zgromadziłem pokaźne archiwum fotografii analogowej. Na
początku, w związku z niedostatkiem wiedzy i doświadczenia, część klisz posiadała różnego rodzaju wady wynikające z
niedoskonałości procesu technologicznego. Plamy z odczynników chemicznych, rysy, wysoka ziarnistość obrazu oraz
inne efekty związane ze złymi warunkami przechowywania negatywów, po latach stały się mimowolnym świadectwem czasu,
okazały się wartością inspirującą artystycznie. Te niedoskonałe, amatorskie klisze, będące jednak materialnym
zapisem przeżytych chwil, posłużyły mi do wykonania matryc do cyklu doktorskiego.The present doctoral dissertation is an effect of my experience both in the capacity of a photographer and
printmaker, but also amateur filmmaker. 1 have been involved with analogue photography since my school years,
whereas during my university course 1 became acquainted with traditional printmaking techniques, which has greatly
contributed to expanding my artistic skills. During several years of gaining experience in the gum bichromate
studio, a method which I simultaneously modified and adapted to my needs, 1 was gradually discovering its creative
potential of a medium that has lost none of its progressive and up-to-date nature. In connection therewith, I
resolved to employ this method to produce a cycle of works for my doctoral dissertation. As a result twenty two
100x70 cm prints were produced, with ideological premises revolving around the process of remembering,
recollections, and broadly understood memory.
Over the years of my photographic practice 1 have collected a sizeable archive of analogue photographs. Chemical
reagent stains, scratches, high granularity of image, and other effects related to poor conditions in which
negatives were stored and my insufficient experience at the beginning of the adventure with photography, after
years became an involuntary testament to time, and proved to be an artistically inspiring value. I used these
imperfect amateur films which, nevertheless, constitute a material record of experienced moments, to produce
matrixes for the doctoral cycle.
In relation to my prints, I treat the film as a specific type of an external memory concealing instants, clippings,
memories of youth, moments recorded with a camera and light on the film.
I chose only some of the frames. I find it difficult to say why I selected some of them while discarding others. In
doing so, I applied the 'ordinary photograph' criterion, i.e. the photograph that is taken on various occasions,
for example - when one is having a good time with friends.
For me the gum bichromate technological process, which I modified and then used, is close to the process of
remembering and it is as important as the final effect. In the course of my work on the Klisze - fotografia,
pamięć, obraz graficzny [Films - the Photograph, Memory, Graphic Image] cycle, the order of technological
operations evoked associations with the order in which events are remembered and then retrieved. In my prints, the
use of digital technology at the stage of producing (preparing) the matrix is not aimed at altering the image, but
it rather fulfils an ancillary role, not interfering with the work's structure, but significantly shortening the
time of its creation. I can modify the graphic image not only during exposure, but also in developing, which is
characteristic of the noble photographic techniques. The use of a digital matrix also allowed for more precise
control of the technique, without depriving the image of the features of handicraft. The gum bichromate, falling
within the category of noble photographic techniques, is one of those few which permit the artist to develop their
own methods of proceeding in a very extensive scope. It is an extremely valuable characteristic of the technique at
issue.
In preparing my doctoral dissertation, I was intrigued by the degree to which the world of memory and recollections
and the world of analogue and digital technology may permeate and influence each other, creating and enriching the
language of arts. In creating the works included in the cycle entitled KLISZE - FOTOGRAFIA, PAMIĘĆ, OBRAZ GRAFICZNY
[FILMS - THE PHOTOGRAPH, MEMORY, GRAPHIC IMAGE], I wanted them to become prints hailing from memory, from
recollections of moments recorded on the negatives in my archive, my 'external memory'
Aktorzy polityczni wobec faktoidów (1990-2011)
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Instytut Politologii. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Andrzeja Piaseckiego.Przedmiotem pracy była analiza zjawiska faktoidów (rozumianych jako „stwierdzenia faktów, które pojawiły się w mediach i nie są poparte materiałem dowodowym, zwykle dlatego, że fakty te są nieprawdziwe, albo nie można uzyskać materiału dowodowego na ich poparcie”), a przede wszystkim wykorzystania faktoidów przez aktorów politycznych jako pewnego sposobu realizacji interesów w polityce bądź też sposobu rywalizacji politycznej. Dominującą dyscypliną naukową pracy były nauki o polityce, ale rozprawa objęła również zagadnienia z zakresu: medioznawstwa, komunikowania masowego, marketingu, socjologii, psychologii społecznej, historii najnowszej. Dotyczyło to przede wszystkim tematyki: wpływu społecznego, manipulacji, socjotechniki, perswazji, propagandy. Celem pracy była analiza medialnego zjawiska faktoidów oraz dokonanie refleksji nad ich wpływem na działalność aktorów politycznych. Ponadto zadaniem pracy było zidentyfikowanie przykładowych faktoidów występujących na polskiej scenie polityczno-medialnej we wskazanym okresie oraz ocena skuteczności wykorzystania faktoidów jako mechanizmu politycznej rywalizacji.W ramach pracy przeprowadzono analizę wybranych przykładów faktoidów z polskiej sceny politycznej oraz wysunięto wnioski na temat poruszanych problemów badawczych. Autor szukał odpowiedzi m.in. na takie pytania jak: Dlaczego niektóre faktoidy wpływają na zmiany w działalności aktorów politycznych, a inne nie? Dlaczego faktoidy są przekonujące? Jakie zmiany w działalności podmiotów politycznych wywołują faktoidy? Czy i jak można je kontrolować? Badanie wybranych przykładów faktoidów przeprowadzono przy wykorzystaniu zestawu jakościowych technik do analizy przekazu medialnego, głównie metody analizy dyskursu oraz analizy zawartości przekazów medialnych. Wykorzystano również metody: opisową, porównawczą, studium przypadku. Analizie poddano publikacje prasowe wybranych ogólnopolskich dzienników i czasopism, publikacje internetowe oraz materiały audiowizualne. Analiza faktoidów dokonana została za pomocą zmodyfikowanego modelu procesu komunikowania Harolda D. Lasswella. Praca podzielona została na trzy części, w ramach których wyróżniono po dwa rozdziały. Pierwsza część jest wprowadzeniem do zagadnień związanych z polityką, mediami i procesem komunikacji politycznej. Druga część stanowi teoretyczną refleksję nad zjawiskiem faktoidów. Przedstawiono w niej kwestie związane z: definiowaniem faktoidów, mechanizmami kreowania faktoidów, powiązań faktoidów z innymi formami przekazów. Zaprezentowano również propozycję typologii faktoidów oraz opisano kilka funkcji, jakie mogą one pełnić. W trzeciej części pracy przeprowadzona została analiza wybranych przykładów faktoidów z polskiej sceny politycznej oraz przedstawiono wnioski z dokonanego badania. Autor zaprezentował m.in. składający się z dziesięciu czynników model faktoidów wywołujących zmiany w działalności aktorów politycznych. Efekty badania znajdują praktyczne zastosowanie w obszarach związanych z: politycznym marketingiem i PR (szczególnie media relations, komunikacji kryzysowej), zarządzaniem informacją w przestrzeni publicznej, kreowaniem i zarządzaniem wizerunkiem różnych podmiotów i instytucji, kształtowaniem opinii i postaw społecznych, funkcjonowaniem mediów, tendencjami we współczesnym dziennikarstwie
