Repozytorium Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowe
Not a member yet
5634 research outputs found
Sort by
Solid solutions properties of sodium-bismuth titanate with strontium titanate (1-x)Na[0.5]Bi[0.5]TiO[3] - xSrTiO[3]; x=0, 0,01; 0,02; 0,04; 0,06; 0,08; 0,10.
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Matematyczno-Fizyczno-Techniczny. Instytut Fizyki. Praca doktorska - promotor: dr hab. Jan Suchanicz, prof. UP; promotor pomocniczy: dr. Krzysztof Konieczny.Przeprowadzono badania właściwości zmodyfikowanego tytanianu sodowo-bizmutowego Na[0.5]Bi[0.5]TiO[3] (NBT) tytanianem
strontu SrTiO[3] (ST). Dla polikrystalicznych, roztworów stałych (Na[0.5]Bi[0.5])[1-x]Sr[x]TiO[3] (x=0, 0.01, 0.02, 0.04, 0.06,
0.08 i 0.1), otrzymanych metodą reakcji w fazie stałej, wykonane zostały następujące pomiary: mikrostrukturalne,
struktury krystalicznej, właściwości dielektryczne, optyczne, termiczne, mechaniczne i ferroelektryczne.
Podstawienie jonami Sr[2+] prowadzi do nieznacznej zmian struktury krystalicznej, wzmocnienia cech relaksacyjnych i
uwypuklenia rozmycia przemiany fazowej. Z wyznaczonych wartości stałych sprężystości wynika, że badane materiały
charakteryzują się mocnymi wiązaniami chemicznymi, co potwierdziły badania ciśnieniowe.
Z badań ramanowskich wynika, że zmiany struktury krystalicznej wywołanej wprowadzeniem jonów Sr[2+] do NBT mogą
zachodzić na poziomie lokalnym.
Badania rozszerzalności termicznej wyróżniły dwie anomalie. Zasugerowano, że mogą być one związane ze zmianą
dynamiki fononów oraz stopniowym przechodzeniem z symetrii tetragonalnej do symetrii romboedrycznej (chłodzenie).
Natomiast badania kalorymetryczne wyróżniły tylko jedną temperaturę, którą należałoby traktować jako temperaturę
przemiany fazowej pomiędzy fazami tetragonalną i romboedryczną. Stwierdzono, że przemiana fazowa do fazy
ferroelektrycznej we wszystkich badanych materiałach ma złożony charakter.
Przeprowadzone badania pokazały, że wprowadzanie jonów Sr[2+] do NBT, poprawia właściwości fizyczne i pozwala na
„sterowanie” tymi właściwościami.The properties of modified sodium-bismuth titanate Na[0.5]Bi[0.5]TiO[3] (NBT) with strontium titanate SrTiO[3] (ST) were
investigated. For polycrystalline solid solutions (Na[0.5]Bi[0.5])[1-x]Sr[x]TiO[3] (x = 0, 0.01, 0.02, 0.04, 0.06, 0.08 and
0.1), obtained by solid phase reaction, the following measurements were made: microstructural, crystal structure,
dielectric, optical, thermal, mechanical and ferroelectric properties.
The Sr[2+] substitution leads to slight changes in the crystal structure, enhancement of relaxation characteristics
and highlight the phase change broaden. Determined values of elastic constants results, that the investigated
materials are characterized by strong chemical bonds, which was confirmed by pressure tests.
Raman studies show that changes in the crystal structure caused by introduction of Sr[2+] ions into NBT may be at the
local level.
Thermal expansion tests have identified two anomalies. It has been suggested that they may be associated with a
change in the dynamics of phonons and the gradual transition from tetragonal symmetry to rhombohedral symmetry
(upon cooling). In contrast, calorimetric studies have distinguished only one temperature, which should be treated
as the phase transition temperature between tetragonal and rhombohedral phases. It was concluded, phase transition
to the ferroelectric phase has a complex character in all materials investigations.
The studies have shown that the introduction of Sr[2+] ions into the NBT system, improves physical properties and
allows "control" of these properties
Theory of relevance in research on the communication competence among patients with hearing loss resulting from otosclerosis
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem Dra hab. Mirosława Michalika, prof. UP.Cel dysertacji stanowiło zbadanie, z wykorzystaniem teorii relewancji Sperbera i Wilson, poziomu przyswojenia
kompetencji komunikacyjnej osób dotkniętych tytułową chorobą, reprezentujących populację generalną (18 kobiet i 18
mężczyzn), pacjentów Kliniki Otolaryngologicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Główny
problem dotyczył dostrzegania relewancji wypowiedzi chorych na otosklerozę podczas procesu codziennej komunikacji
oraz oceny (poprzez wyniki badań audiometrycznych) skuteczności leczenia operacyjnego otosklerozy, wpływu zabiegu
chirurgicznego na usprawnienie słuchu i poprawę kompetencji komunikacyjnej.
W pracy zastosowano eksperyment o charakterze psycholingwistycznym (przetwarzanie informacji i komunikatów
językowych) oraz audiologicznym (wykorzystanie drogi słuchowej). W zakresie analizy dokumentów zastosowano zaś
technikę analizy dokumentacji medycznej. Narzędziem badawczym wykorzystanym w celu zgromadzenia materiału
językowego było specjalnie przygotowane nagranie audio, w treści którego przedstawiono chorym trzy sytuacje typowe
dla doświadczenia przeciętnego, dorosłego człowieka. Po wysłuchaniu nagrania badani kończyli usłyszany fragment
dialogu, wybierając dowolną z załączonych replik. Adekwatne wybieranie replik wskazywało, zgodnie z teorią
relewancji, na osiąganie efektu kontekstowego (zinterpretowanie wypowiedzi w odpowiednim kontekście) oraz
dostrzeganie relewancji wypowiedzi (wyciąganie wniosków kontekstowych). Narzędzie badające relewancję wypowiedzi
oraz badania audiometryczne zostały zastosowane przed zabiegiem chirurgicznym, by określić wyjściowy poziom
kompetencji komunikacyjnej chorych na otosklerozę, a następnie w 3. miesiącu po leczeniu operacyjnym. Zestawienie
wyników pozwoliło na określenie różnicy w zakresie poprawy słuchu oraz realizacji kompetencji komunikacyjnej.
Wyniki badań skłaniają do postawienia wniosku, że kompetencja lingwistyczna w tym typie niedosłuchu postlingwalnego
jest zachowana, ale niedosłuch upośledza komunikację, utrudnia dostrzeganie relewancji informacji oraz porozumienie
z nadawcą warunkowane właściwym odczytaniem intencji komunikacyjnej. Ponadto stwierdzono, że zabieg chirurgiczny,
likwidujący niedosłuch u osób z rozpoznaniem otosklerozy, jest skuteczną metodą poprawy słuchu i rozumienia mowy –
badania wskazały na 20% poprawę kompetencji komunikacyjnej osób dotkniętych otosklerozą. Analiza statystyczna
wykazała również, że poprawa słuchu w zakresie przewodnictwa powietrznego, stanowiącego wyznacznik poziomu
słyszenia czystych dźwięków, wyniosła przeciętnie około 37 dB, a kostnego 8 dB.
Wnioski (lingwistyczne, logopedyczne i audiologiczne) pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że niedosłuch w
wyniku otosklerozy wpływa na obniżenie kompetencji komunikacyjnej (niedostrzeganie relewancji, powtarzanie
informacji obecnej w kontekście), a zabieg operacyjny, usprawniający słuch badanych osób, powoduje wzrost jej
poziomu.The aim of this Ph dissertation was to examine language functioning of otosclerosis patients and define how that
disease affects the level of communication competence. For that purpose a group representing general population (18
females and 18 males) was chosen, all patients of the ENT Deprtament of the Jagiellonian University Medical College
in Cracow.
As the main subject of the dissertation refers to the aspects of communication competences, Chapter I defines three
competences referred to as “core” (grammar – lexical i.e. linguistic, communication and cultural competence known
as cognitive).
Chapter I also presents other significant parts of communication (language system, speech act elements, language
functions, forms of contact), speech acts concepts of John Austin and John Searl (pragmalinguistics), other
theories and linguistic concepts concerning the relation between language knowledge and mental, cognitive, social
and biological processes of a man.
Chapter II presents the relevance theory of Dan Sperber and Deirdre Wilson (1986) based on an inferential model of
communication used to create a diagnostic tool applied in the diagnosis of communication competence in otosclerosis
patients.
Chapter III shows the problem of otosclerosis - bony labyrinth disease being often the cause of hearing loss in the
postlingual period. This disease leads to the damage of the sound transmission mechanism in the middle ear which
complicates the auditory conversion process resulting in worse speech comprehension, i.e. reducing communication
competence.
Chapter IV contains the methodology aspects and presents the diagnostic tool (audio records) used for gathering
language material of people with hearing loss caused by otosclerosis. After listening to a recording the patients
completed an excerpt from the dialogue they had listened to, choosing any of the included replies. Adequately
chosen replies showed, in accordance with the relevance theory, reaching the context effect (interpreting the
utterance in an adequate context) and the perception of the utterance relevance ( understanding implications).
Chapter V of the dissertation focuses on an important research problem – the assessment of the effectiveness of
surgical treatment of otosclerosis. The results of medical records analysis of the patients before and after
surgery within the level of air and bone conductivity were considered.
Analysis of the linguistic material of people with hearing loss caused by otosclerosis and the analysis of
audioscopes allowed identifying the problem of this dissertation as interdisciplinary, connecting applied
linguistics, audiology and speech therapy.
Conclusions (linguistic, logopedic and audiological) discussed in Chapter VI include both the assessment of the
diagnostic tool in a specific impaired discourse and the results of medical research before and after surgery. They
lead to a conclusion that hearing loss resulting from otosclerosis causes diminution of communication competence
(i.e. inability to perceive relevance and repeating information already existing in context.), and that the surgery
increases the communication competence level.
Research into the communication competence based on the relevance theory is empirical research showing the
discrepancies between relevance perception and the effort of temporary information transformation in people with a
medical issue (audiological) resulting in communication interference. This research is a valuable source of
diagnostic information helpful in planning further speech therapy for people with hearing loss caused by
otosclerosis. Together with otoscopic examination, audiometric screenings and speech comprehension tests it might
constitute one of the criteria for the diagnosis of otosclerosis and referring patients to further treatment
improving their communication competence.
Analysis of this “hard to measure” communication competence problem e.g. in people with hearing loss caused by
otosclerosis opens a new research area helpful in diagnostics and rehabilitation of people with that specific and
rarely researched impaired discourse
Rural Youth Strategies for Entering Adulthood in Asian Countries
No full textProblematyka wchodzenia w dorosłość jest omawiana głównie na przykładzie miejskiej młodzieży wywodzącej się klas
średnich w Europie i Ameryce Północnej. W państwach, w których dominują społeczności wiejskie, brakuje informacji
na temat dorosłości. Prezentowany artykuł jest próbą przedstawienia wiedzy na temat wchodzenia w dorosłość w
społeczeństwach tradycyjnych
zamieszkujących Azję. Do odpowiedzi na pytania dotyczące strategii wchodzenia w dorosłość
i czynników ją kształtujących została wykorzystana analiza danych zastanych z badań sondażowych
zrealizowanych wśród młodzieży w wieku 14–29 lat w Uzbekistanie, Kazachstanie, Kirgistanie
i Gruzji.
Do analizy tego fenomenu wykorzystano koncepcję „wielkiej piątki” (Big Five), w której to wejście w dorosłość jest
równoznaczne z zakończeniem edukacji, podjęciem pracy, założeniem rodziny,
posiadaniem dzieci, prowadzeniem samodzielnego gospodarstwa domowego. Wyniki analiz pokazały, że młodzież w sferze
subiektywnej preferuje tradycyjne formy dorosłości opierające się na rodzinie. Analizując klasyczne kryteria
dorosłości, stwierdzono, że większość młodych jeszcze nie
osiągnęła statusu dorosłego. Prowadzone analizy pokazały też, że wejście w dorosłość jest różne dla
młodzieży wiejskiej i miejskiej.The question of entering adulthood is discussed mainly in the context of urban youth from middle
classes in Europe and North America. There is a lack of information about adulthood in countries where
rural societies prevail. This article aims at presenting knowledge about entering adulthood in traditional
societies in Asia. A secondary research of survey data from the research conducted among youth between
14 and 29 years of age in Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan and Georgia was undertaken in order to
find an answer to the question regarding strategies for entering adulthood and factors having impact on
this process. The “Big Five” model in which entering adulthood means finishing education, taking up
a job, starting a family, having children and running an independent household was applied in the analysis of this
phenomenon. The results of analyses indicate that the youth in subjective terms prefer traditional forms of
adulthood based on a family. By analysing classic criteria of adulthood, it was determined
that the majority of young people have failed to attain the status of adulthood yet. The conducted analyses have
also shown differences in entering adulthood between rural and urban youth
Presidential constitutional competence in Poland since 1989 towards implemented line of politics
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Politologii. Instytut Politologii. Praca doktorska - promotor: prof. dr hab. Andrzej K. Piasecki, promotor pomocniczy: dr. Edyta Chrobaczyńska-Plucińska.Praca stanowi próbę odpowiedzenia na pytanie o związek praktyki funkcjonowania prezydentury w Polsce, rozumianej
jako realizacja władczych kompetencji ustrojowych z linią polityczną prezentowaną publicznie przez osoby piastujące
stanowisko Prezydenta RP w okresie transformacji ustrojowej. W tym celu zebrano i sklasyfikowano kompetencje
ustrojowe prezydenta w Polsce w latach 1989-1995. Wyłoniony z tego zbioru katalog kompetencji władczych
samodzielnych został poddany analizie decyzyjnej w zaproponowanym przez autora modelu badawczym. Kompetencje te są
kluczowe z punktu widzenia faktycznej władzy politycznej prezydenta i jego relacji z innymi organami
państwa.Analiza objęła prezydentury Wojciecha Jaruzelskiego i Lecha Wałęsy, z uwzględnieniem politycznych,
społecznych i ekonomicznych kontekstów sprawowania przez nich urzędu. Model badawczy uzupełniają charakterystyka
osobowości politycznej prezydentów oraz układ władzy politycznej w okresie danej prezydentury. Analiza linii
politycznej prezydentów, poprzedzona rozważaniami nad istotą tego pojęcia i propozycją zdefiniowania go jako terminu
politologicznego, obejmuje oficjalny przekaz formułowany publicznie przez prezydentów lub ich administrację. Linia
polityczna i praktyka ustrojowa zaprezentowane są w sposób umożliwiający porównanie obu badanych prezydentów.Described doctoral thesis tries to give an answer to the question about connection between presidential governing
practice in Poland shown as an execution ruling competence and the line of politics publicly presented by the
Presidents of the Republic of Poland during the constitutional transformation period. This aim was realised by
completing all presidential competence (1989-1995) from different legal sources. Next step was to classify
competence in four criteria – the most important group are ruling and independent competence. This group was
analized by decision-making methodological paradigm as the crucial atribute of presidential influence in politics
and its relationship with other governing bodies. The analysis contains Wojciech Jaruzelski’s (1989-1990) and Lech
Walesa’s (1990-1995) full terms of office, including political, social and economical contents of their decisions.
Research method was enriched by political personality analysis according to the most popular classifications and
the political system specification during particular periods. Line of politics - as the new term defined in this
doctoral thesis - and political practice analysis was presented and shaped in the way making possible comparison of
both presidents
A posthumanist interpretation of the concept of corporeality in William Golding’s novels
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr hab. prof UP Tomasza Sikory.Celem niniejszej rozprawy jest próba odczytania wybranych dzieł Williama Goldinga pod kątem zawartych w niej
obrazów ludzkiej cielesności, w odniesieniu do posthumanistycznych koncepcji człowieka. Posthumanizm, który kładzie
nacisk na człowieka jako istotę cielesną (homo somaticus vivens) raczej niż rozumną (homo sapiens), jest dla mnie
źródłem najbardziej trafnych narzędzi badawczych, ponieważ jednym z jego głównych założeń jest przekonanie o
źródłowej roli ludzkiego ucieleśnienia. W moim przekonaniu główną problematykę twórczości noblisty stanowi cielesny
kontakt człowieka z materialnością świata. Jest ona ukazana w jego powieściach nie tylko jako perspektywa
warunkująca poznanie, ale jako ontologiczna konieczność istnienia na sposób ludzki. W rozprawie staram się pokazać,
w jaki sposób twórczość Williama Goldinga kwestionuje zasadność ujmowania człowieka poprzez tradycyjne, ugruntowane
humanistycznie dualizmy, zarówno odnoszące się do jego osoby, takie jak ciało – umysł czy ciało – dusza, zmysłowe –
umysłowe, jak i te, które określają relacje człowieka z otoczeniem, takie jak człowiek – zwierzę czy człowiek –
rzecz. Rozprawa składa się z dwóch części. W pierwszej z nich koncentruję się na zagadnieniach dotyczących ciała
ludzkiego jako takiego, a w drugiej skupiam się na relacji pomiędzy człowiekiem i otaczającym go światem.
We wstępie do rozprawy omawiam wybrane elementy filozofii Maurice’a Merleau-Ponty’ego, która stanowi jedną z
najważniejszych inspiracji dla posthumanistycznych badaczy. Poruszona zostaje tu kwestia kartezjańskiego dualizmu,
poznawczych funkcji ciała i statusu materii. Następnie omawiam główne założenia posthumanizmu i jego związek
z literaturoznawstwem. Odwołuję się w tym kontekście do narratologii, której podobieństwo do posthumanizmu bazuje
na procesualnym i interpretacyjnym ujęciu rzeczywistości. Wskazuję na szereg interpretacji literaturoznawczych
opartych na posthumanistycznej metodologii. Ostatnia część wstępu poświęcona jest literackiej sylwetce Sir Williama
Geralda Goldinga.
W rozdziale pierwszym skupiam się na zasygnalizowanych we wstępie przyczynach „zwrotu somatycznego”. Przywołuję tu
koncepcję cielesności Maurice’a Merleau-Ponty’ego, którego pojęcia ciała własnego i schematu cielesnego odnoszą się
do ciała nie w jego symbolicznym czy kulturowym wymiarze, ale jako konkretnego materialnego obiektu o biologicznych
funkcjach.
Rozdział drugi poświęcony jest kwestii związku pomiędzy percepcją i procesami mentalnymi u głównych postaci
powieści Goldinga Spadkobiercy; poruszam tu kwestie związane z dychotomią zmysłowe – umysłowe. Pragnę wykazać, że
percepcja jest funkcją konstytutywną dla kształtowania się tożsamości bohaterów i ich postawy względem otoczenia.
Wskazuję na fakt, iż u postaci powieści nie sposób wyznaczyć jednoznacznej granicy pomiędzy tym, co zewnętrzne i co
wewnętrzne; co stanowi „wnętrze” ich ciał i umysłów, a co niezależną rzeczywistość poza nimi. Dotykam tu także
zagadnienia „mądrości ciała”, zdolności adekwatnego reagowania na bodźce niejako z pominięciem mentalnej mediacji,
która zdaje się wykraczać poza pamięć motoryczną, a opierać się na „dialogu” ciała z otoczeniem.
W trzecim rozdziale analizuję specyficzny stosunek do cielesności, który warunkuje sposób postrzegania świata przez
głównego bohatera powieści Wieża. Moje rozważania są zorganizowane wokół dystynkcji ciało – dusza , której
zasadność pragnę zakwestionować wskazując na psychocielesny charakter doświadczeń protagonisty. W rozdziale tym
poruszam kwestie wstrętu do tego, co materialne jako podstawy deprecjonowania cielesności. Wskazując na cielesny
aspekt doświadczenia religijnego obecny w powieści, próbuję zarazem wskazać na możliwość posthumanistycznego
ugruntowania postawy religijnej.
W rozdziale czwartym omawiam czwartą powieść Williama Goldinga pt. Chytrus, w której ma miejsce zatarcie granicy
pomiędzy tym, co jest cielesnym działaniem a tym, co jest aktywnością umysłową. Dzieło służy mi jako podstawa
analizy relacji pomiędzy ciałem i tą jego funkcją, którą określamy mianem umysłu. Zmysłowy charakter doświadczeń
protagonisty każe zastanawiać się nad kwestią roli intelektu w procesie poznawania rzeczywistości. W tym kontekście
poruszam także zagadnienie działania, a dokładnie walki fizycznej, jedzenia i nazywania, jako twórczego procesu
określania swojego miejsca w świecie. Rozdział kończy się krótkim odniesieniem do transhumanizmu i jego koncepcji
istnienia w formie bezcielesnej.
Rozdział piąty stanowi swego rodzaju wprowadzenie do drugiej części rozprawy, w której moje rozważania koncentrują
się na relacji człowieka z jego otoczeniem wykraczającej poza percepcję, a bazującej na materialnej podstawie
istnienia. Przywołuję tutaj posthumanistyczne teorie odnoszące się do rzeczy, a mianowicie ontologię zorientowaną
na przedmiot i nowy materializm (w ramach którego wyodrębniam realizm sprawczy Karen Barad i materializm witalny
Jane Bennett). Oba teoretyczne kierunki odrzucają kantowski korelacjonizm i zwracają szczególną uwagę na inne-niż-
ludzkie byty istniejące niezależnie od percepcji i konceptualizacji człowieka. Zarazem jednak, podczas gdy
ontologia zorientowana na przedmiot ujmuje rzeczy jako niezależnie istniejące przedmioty, nowy materializm kładzie
nacisk na relacyjność i procesualny charakter znaczeń rodzących się w interakcjach (intraakcjach) między nimi.
Szósty rozdział ma na celu omówienie wybranych przykładów relacji pomiędzy bohaterami dzieł Goldinga z przedmiotami
materialnymi opierających się na kontakcie „międzymaterialnym”. Perspektywa ta kładzie nacisk nie na symboliczny
czy funkcjonalny wymiar rzeczy, ale na ich substancjalną namacalność. Poruszona zostaje tu kwestia rzeczy jako
komponentów tożsamości jednostki, zaprezentowana na podstawie powieści Władca much. Powieść Chytrus z kolei służy
mi jako obraz relacji człowiek – rzecz opartej na wspólnej materialnej podstawie istnienia. W tym kontekście
nawiązuję do nowego animizmu, który wychodząc z założenia, że podstawą przyznania statusu osoby jest zdolność
nawiązywania kontaktu, rozszerza podmiotowość także o byty nieożywione. Omawiam tu ścisły związek pomiędzy głównym
bohaterem Wieży i tytułowym obiektem, kładąc nacisk na personalizację wieży i jej sprzęganie się z tożsamością
protagonisty. Ostatni podrozdział ma na celu swoistą dekonstrukcję rozróżnienia żywe – martwe. Podkreśla on bowiem
fundamentalną rolę wspólnej ożywionym i nieożywionym bytom zasady istnienia – materii. Zawarty we Władcy much, a
także w innych dziełach Goldinga, nekrowitalizm bazuje na idei powstawania życia z materii martwej.
W rozdziale siódmym pragnę ukazać człowieka jako podlegającą przemianom rzecz. Interpretuję ciała bohaterów dzieł
Goldinga jako przedmioty oddziaływania nie tylko biologicznych sił, ale także społecznych i kulturowych procesów
determinujących ich zachowanie i znaczenie. W powieści Siłą bezwładu tożsamość człowieka ukazana jest jako
wypadkowa materialnych i niematerialnych czynników, które w sposób nieunikniony kształtują człowieka i przez to
podważają zasadność pojęcia wolności. Dwoisty język z kolei stanowi studium różnych tożsamości: płciowej,
społecznej, kulturowej; androgeniczność głównej bohaterki znosi jednoznaczność dystynkcji męskie – żeńskie a fakt,
że nie sposób stwierdzić, czy jej doznania mają charakter fizyczny czy psychiczny, wskazuje na źródłową jedność
różnych sposobów doświadczania świata. Na podstawie powieści Rytuały morza natomiast, chcę wskazać na zasadniczą
rolę rozróżnienia ludzkie – nie-ludzkie w określaniu tożsamości grupy i miejsca poszczególnych jednostek w
społecznej hierarchii. W ostatnim podrozdziale poruszam kwestię groteskowości ciała, która w moim przekonaniu łączy
w sobie szereg omówionych w poprzednich rozdziałach pojęć. Swoje rozważania opieram na głównym bohaterze powieści
Widzialna ciemność, którym jest Matthew Windrove, kaleki chłopiec, który przejawia typowe dla groteski cechy. Przez
swoją zupełną odmienność od humanistycznych wyznaczników piękna, ciało Mattiego jest bardzo dobrym przykładem
ciała „posthumanistycznego”. W jego groteskowym ciele tradycyjne dystynkcje zewnętrzne – wewnętrzne, ludzkie –
nie-ludzkie czy cielesne – duchowe zostają zachwiane.
Rozdział ósmy wychodzi od dualizmu człowiek – zwierzę i zmierza ku zaakcentowaniu podobieństw kwestionujących
antytetyczność członów powyższego rozróżnienia. Omawiam w tym celu przykłady zoonarracji, która próbuje ukazać
świat z perspektywy zwierzęcej. Zwierzęco-ludzkie pokrewieństwo analizuję na podstawie animalnej metaforyki obecnej
we Władcy much. Zasadniczą w tym kontekście kwestią jest zagadnienie języka jako narzędzia komunikacji i
konceptualizowania rzeczywistości, które omawiam na przykładzie powieści Spadkobiercy. Ta sama powieść jest
inspiracją do rozważań na temat konsekwencji ewolucyjnego ujęcia fenomenu człowieka jako względnie spójnej
ciągłości zmieniających się form.
W ostatnim rozdziale analizuję dystynkcję natura versus kultura, zwracając uwagę na umowność zakresów obu pojęć.
Materia jako taka jawi się jako byt obdarzony witalną siłą, potencjałem tworzenia, działania. Ów status materii
jest w powieści wyrażony poprzez liczne personifikacje, odnoszące się głównie do żywiołów natury: wody, ziemi,
ognia i powietrza. Wskazuję tu na podobieństwo pomiędzy stanami mentalnymi człowieka i procesami zachodzącymi w
jego ciele oraz zjawiskami przyrody, ukazane w twórczości Goldinga poprzez metaforykę żywiołów „intrażywiołowość”).
W rozdziale tym przywołuję pojęcie naturokultury Donny Haraway, kładące nacisk na współzależność obu dziedzin.
Staram się ukazać naturę i kulturę jako dwa ujęcia tego samego fenomenu, będącego w stanie ciągłego stawania się,
dynamicznej wymiany elementów. Przywołuję w tym miejscu koncepcję materializowania się świata (mattering) Karen
Barad jako procesu wyłaniania się znaczeń. Sporo miejsca poświęcam także ekokrytyce, która skupia się na tym w jaki
sposób relacja pomiędzy człowiekiem a jego środowiskiem naturalnym zobrazowana jest w tekstach kultury.
Wnioskiem płynącym ze stworzonego przez Goldinga obrazu jest zakwestionowanie dominującej roli racjonalności przy
jednoczesnym dowartościowaniu odmiennych form doświadczania świata i cielesnych źródeł wiedzy o nim. Optyka
Goldinga wychodzi poza kartezjańskie dualizmy, ku postrzeganiu istoty ludzkiej jako spójnej jedności
psychofizycznej, nieodzownie połączonej z ożywionymi i nieożywionymi elementami rzeczywistości i określanej przez
swoją zdolność do doświadczania zarówno „widzialnych” jak i „niewidzialnych” elementów świata. Perspektywa taka
unika pułapki materialistycznego redukcjonizmu, ujmując materię w jej niesamowitości i wielości form wyrazu.
Przypisanie podmiotowości także innym-niż-ludzkie bytom pozwala na wyjście poza zawężający perspektywę poznawczą
antropocentryzm i bardziej egalitarne podejście do różnych form istnienia antropocentryzmu. Człowieka jawi się
wówczas jako istota kształtowana przez jej relacje z otoczeniem, jako aktor pośród innych ludzkich i nieludzkich
aktorów, których łączy ich cielesny sposób istnienia.The objective of this thesis is to discuss the idea of corporeality in selected novels by William Golding and to
show that the intricacies of human ‘bodily life’ are the crucial subject of Golding’s writing. Posthumanist
theories as well as Maurice Merleau-Ponty’s philosophical theory of the body shall form the methodological
framework of the analysis. The argument shall be based on the posthuman concept of corporeality in which man is
defined as Homo somaticus, rather than Homo sapiens. I am going to focus on those of Golding’s novels which offer
the reader an in-depth study of various aspects of the human condition, the bedrock of which is their embodiment. I
also intend to show that Golding’s novels challenge the traditional humanistic definition of a human being as a
creature marked by certain distinct qualities which justify their leading position among other beings. This is
enabled by an undermining of the fundamental humanistic distinctions which have defined the human’s place in the
world such as body vs. mind, body vs. soul, sensual vs. mental, human vs. animal or human vs. thing. Thus the
structure of the thesis is organized around these dualisms with each chapter devoted to one of them. The paper
consists of two parts which focus on the human body itself and the relation between the human body and its
surroundings respectively.
In the introduction I focus on selected elements of Maurice Merleau-Ponty’s philosophy, which is one of the most
significant sources of inspiration for posthumanist thinkers. A discussion of Cartesian dualism, cognitive
capabilities of the body and the ontological status of matter is followed by a general description of the main
points of posthumanism and of its connections with literary theory. I refers to narratology as the general
principles of this literary theory bear a striking resemblance to the posthuman approach. Those similarities rely
on perceiving reality as a multi-dimensional ongoing process in which meaning is actively formed and is open to
multiple interpretations rather than established once and for all. Finally, a brief description of William Golding
as a writer takes place.
The first chapter discusses the issue of the ‘somatic turn’ pointing to the reasons and circumstances of its
appearance. I consider Maurice Merleau-Ponty’s theory of corporeality with its pivotal concepts of one’s own body
and body schema, which do not refer to the symbolic or cultural meaning of the body but describe it as a concrete
material object characterized by certain biological functions.
The second chapter focuses on the connection between acts of perception and mental processes in the main characters
of the novel The Inheritors. Thus, issues related to the sensual – mental dichotomy constitute the subject of the
chapter. My aim is to demonstrate that sensual perception plays a crucial role in the process of forming the
characters’ identities and defines their attitudes towards the world. Consequently I stress the impossibility
of determining a clear border between what forms the ‘internal’ of their bodies and minds and what belongs to the
‘external’ world. The chapter touches upon the issue of ‘bodily wisdom’, i.e. a faculty of the body which allows it
to respond to external stimuli without the involvement of mental processes, and which appears to be rooted in a
particular kind of a ‘dialogue’ between the body and the material world.
The third chapter analyzes a particular kind of attitude towards corporeality exemplified by the protagonist of the
novel The Spire. The validity of the body – soul dualism is questioned on the basis of the psycho-corporeal nature
of the main hero’s experiences in which the demarcation line between what is supposed to be ‘spiritual’ and what
‘physical’ becomes blurred. The chapter addresses the issue of disgust induced by the very idea of matter as a
possible reason for the deprecatory attitude towards the physical dimension of being human. Pointing to the
corporeal aspect of religious experience, I try to arrive at a definition of religion which may make it possible to
incorporate it into the posthuman project.
The objective of chapter four is to analyze the novel Pincher Martin, the main theme of which is the inseparability
of physical activity and the processes of his psyche. The predominantly sensual nature of supposedly mental
experiences of the protagonist raises doubts about the fundamental role of intellectual thinking in understanding
reality. Hence the creative function of giving names to objects and of bodily action – physical struggle, acts
of consumption – is stressed, as it is perceived as a means of establishing one’s meaning and place in the world.
The chapter concludes with a short remark on the transhumanist concept of body-less existence.
The fifth chapter opens the second part of the thesis and serves to prepare a theoretical framework for the
following chapters which concentrate on the relations between humans and their surroundings which are based on
their materiality. I present two main posthumanist theories of things, namely Object Oriented Ontology and New
Materialism (within which the agential realism of Karen Barad and the vital materialism of Jane Bennett are
distinguished). Both theories question Kantian correlationism and focus on other-than-human beings, whose
existence is independent from human perception acts and conceptualization processes. That being said, however,
while Object Oriented Ontology perceives reality as a collection of independent objects, New Materialism stresses
the relational and discursive nature of all existing entities whose meanings are formed in the ongoing processes of
interactions (‘intraactions’) between them.
The sixth chapter presents selected examples of the human – thing relation in Golding’s novels. The analysis
ignores the symbolic or functional dimensions of things, focusing instead on the tactile immediacy of material
objects and on the kind of human – thing closeness which rests upon corporeal interconnectedness between a human
being and material objects. The identity-building quality of things which function as extensions of self is
described in reference to the plot of Lord of the Flies. The novel Pincher Martin, on the other hand, exemplifies
the kind of closeness between human and thing which is based on participating in the same material substratum. In
this context I refer to New Animism, which equates subjectivity with the ability to relate and consequently it
attributes agency and subjectivity to inanimate objects as well. In the penultimate subsection of chapter six an
equation of the protagonist of The Spire and the eponymous object is posited with particular attention given to the
personalization of the spire and the translatability of the experiences of the two ‘protagonists’. The last
subsection of the chapter makes an attempt at deconstructing the living – dead binary opposition. I stress the
fundamental unifying role of matter, which constitutes the existential principle of both animate and inanimate
forms. Necrovitalism, which is characteristic of Lord of the Flies among other Golding novels, is based on the idea
of ostensibly ‘dead’ matter as the source of and catalyst for further life.
Chapter seven aims at presenting the human itself as thing. The bodies of Golding’s characters are interpreted as
entities subjected to transformative changes resulting from not only biological forces, but also societal and
cultural forces, which determine their behavior and meaning throughout their lifetime. In the novel Free Fall,
human identity is defined as an intersection point of material and non-material determinants, whose indispensable
formative influence on a human being undermines the possibility of individual freedom or independence. The Double
Tongue, on the other hand, explores man as a creature possessing not just one, but several kinds of identity:
sexual, societal and cultural. The female protagonist’s androgyny questions the male – female binary, and the
ambiguousness of the source of her experiences suggests the groundlessness of the body – mind dualism. The novel
Rites of Passage serves the purpose of illustrating the importance of the human – non-human distinction in the
process of forming group identity and establishing social hierarchy. The last subsection deals with the issue of
the grotesqueness of the body which includes a number of ideas mentioned above. The analysis is centered around the
protagonist of Darkness Visible, Matthew Windrove, a boy with several deformities, who exemplifies the qualities of
the grotesque. Because the main hero is a departure from traditional notions of beauty, is of unspecified origin,
and harbours certain uncanny qualities, he provides an apt example of the ‘posthuman body’. Matty’s grotesque body
challenges the traditional binary understandings of internal – external, human – nonhuman or corporeal – spiritual.
The objective of chapter eight is to question the human – animal dualism. I discuss some examples of animal
narration, which try to reveal an animal perspective of reality. I argue that ‘humanimal’ kinship is stressed in
Lord of the Flies by means of abundant animal imagery. The issue of language as a means of communication and a
conceptualization tool, which lies at the heart of the distinction, is scrutinized with particular attention given
to the novel The Inheritors. The same novel provides inspirational material for reflecting upon the human place in
the theory of evolution, wherein human beings are perceived as a coherent continuity of various other interrelated
forms.
The final chapter is devoted to the nature – culture polarity and intends to reveal its conventionality and
dubiousness. Matter as such appears to be endowed with an inherent vitality, creativity and agency, which is
visible in Golding’s novels in the descriptions which personify various forms of matter, ranging from small
material objects to the fundamental elements of earth, air, fire, and water. Similarities between human mental and
bodily processes and natural phenomena are visible in Golding’s repeated application of imagery based on the
natural elements. Their role in the nov
Antoni Rehman's Geographical Concepts and Research Activities
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Geografii. Dysertacja doktorska wykonana pod kierunkiem dra hab. Witolda Wilczyńskiego, prof. UP (promotor główny) oraz dra Sławomira Dorockiego (promotor pomocniczy).Dysertacja jest próbą interpretacji i głębokiego zrozumienia postawy A. Rehmana – jednego z wybitniejszych
geobotaników i geografów polskich drugiej połowy XIX w. i pierwszej dekady XX stulecia, jako badacza, oceny jego
naukowych dokonań w świetle ówczesnej atmosfery intelektualnej, a także z punktu widzenia obecnej sytuacji
metodologicznej geografii. Niniejsza rozprawa doktorska jest dziełem z zakresu historii myśli geograficznej,
którego ambicją jest nie tyle przedstawienie mało znanych faktów z historii polskiej geografii, ale wykazanie, że
znajomość tych faktów jest istotna z punktu widzenia zrozumienia logiki zawartej w złożonych procesach rozwoju
nauki, jak i do oceny obecnej sytuacji metodologicznej w geografii. Prześledzenie rozwoju zainteresowań A. Rehmana
i jego postawy metodologicznej było niezbędne dla oceny roli, jaką odegrał w rozwoju środowiska lwowskich
przyrodników, oraz wpływu jaki wywarł na rozwój polskiej geografii. W wyniku przeprowadzonych badań udzielono
m.in. responsu na pytane kim byli geograficzni prekursorzy Rehmana oraz wyświetlono ideowe źródła uprawianej
przezeń geografii. Dowiedziono, że Uczony nie godził się na traktowanie geografii jako encyklopedii fizyczno-
humanistycznej, ani postrzegania jej w charakterze pomocnicy historii. Przyjmując geografię za naukę przyrodniczą
przyczynił się jednak do jej dychotomii. Dysertacja składa się z wstępu, dziewięciu rozdziałów cechujących się
dużą politematycznością oraz wniosków końcowych zawierających konkluzje z przeprowadzonych badań. Rozprawę zamyka
wykaz prac popularnonaukowych i naukowych Rehmana z zakresu geografii i podróżnictwa.This dissertation is an attempt at the interpretation and deeper understanding of the approach developed by the
explorer/researcher Antoni Rehman - one of the more remarkable Polish geobotanists and geographers of the second
half of the 19th century and first decade of the 20th century, evaluation of his scientific achievements in the
light of the intellectual atmosphere of the time, as well as from the point of view of the methodological
condition of the present-day geography. The present doctoral dissertation is a study embracing the history of
geographical thought, ambitiously aiming, not so much at the presentation of the relatively unknown facts from the
history of Polish geography, but rather at demonstrating that the knowledge of those facts is essential for the
understanding of the logic inherent to the complex dvelopmental processes of the science, as well as assessing the
methodological condition of the present-day geography. The examination of the Rehman's developing interests and
his methodological approach was indispensable for the assessment of the role that he played in the development of
the Lvovian naturalists and impact that he exerted on the development of Polish geography. As a result of the
conducted research, some questions were answered, i.e. who were Rehman's geographical precursors, and the
ideational sources of Rehman's geography were highlighted. It was proved that the scientist did not agree to
treating geography as a physico-humanistic encyclopedia or to viewing it as a history's auxiliary science.
However, classifying geography as a natural science, he contributed to its dichotomy. The dissertation consists of
the introduction, nine chapters characterised with a considerable level of multi-thematics and final conclusions
including the ones arising from the conducted research. The dissertation is closed with the list of Rehman's
popular-scientific and scientific studies belonging within the scope of geography and travelling
Misja i wizja szkolnictwa wyższego a kształcenie kadr dla bezpieczeństwa
Full text linkCharakter i jakość edukacji w zakresie bezpieczeństwa w Polsce zawsze była tematem dyskusji kręgów ekspertów i
polityków. Wskazywana jest konieczność reorganizacji struktury, ilości i podwyższenia jakości tejże edukacji. Ze
względu na dynamicznie przekształcające się środowisko bezpieczeństwa, zmieniają się również wartości i potrzeby
społeczeństw, narodów, co do systemów bezpieczeństwa. Edukacja w tym zakresie powinna być ukierunkowana przede
wszystkim na kształcenie elitarnych i profesjonalnych służb mundurowych, a także studentów cywilnych będących
wsparciem resortów. Organizacja edukacyjna, aby sprostać stawianym zadaniom w obliczu coraz to nowych wyzwań i
zagrożeń powinna być: elastyczna, dynamiczna, wielozadaniowa, zorientowana na naukę, zarządzająca wiedzą, służąca
swoim interesariuszom, otwarta i zdolna do zmian. Klasyczne organizacje funkcjonalne, w tym organizacje
zhierarchizowane, nie spełniają wszystkich wymienionych powyżej warunków. Szybki rozwój nowoczesnych technologii i
nowe rozwiązania w zarządzaniu organizacjami dają możliwości wprowadzenia usprawnień, które pozwolą efektywnie
wykorzystać posiadany potencjał intelektualny i zasoby, ułatwią kontakt z otoczeniem zewnętrznym i współpracującymi
organizacjami, a przez to osiągnięcie efektu końcowego, jakim jest profesjonalnie wykształcona i wyszkolona kadra.
Rozwiązania organizacyjne, na przykład podejście procesowe skutecznie wykorzystywane na rynku komercyjnym może być
odpowiedzią na powstałe potrzeby
Białostockie "Kontrasty" : szkice i materiały
Full text linkKsiążkę wydano ze środków Prezydenta Miasta Białegostoku oraz przy pomocy finansowej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku i Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.„Kontrasty” to miesięcznik wydawany w Białymstoku w latach 1965-1990. W ciągu 25 lat istnienia pismo ewoluowało od
periodyku dokumentującego białostockie życie artystyczne, literackie i społeczne do miesięcznika o ogólnokrajowej
renomie, w którym publikowali najwybitniejsi polscy reportażyści, m.in. Hanna Krall, Melchior Wańkowicz, Małgorzata
Szejnert, Janusz Niczyporowicz. Nie oznaczało to rezygnacji ze związków z regionem – tematem wielu zamieszczanych
na łamach „Kontrastów” tekstów była północno-wschodnia Polska. Poświęcona miesięcznikowi publikacja zawiera
artykuły naukowe autorstwa Jadwigi Sadowskiej, Jolanty Sztachelskiej, Elżbiety Dąbrowicz, Katarzyny Sawickiej-
Mierzyńskiej, Magdaleny Roszczynialskiej, Danuty Zawadzkiej i Joanny Szydłowskiej, wywiady – z Ewą Krzemińską,
Krystyną Konecką, Tadeuszem Gajlem, Jerzym Muszyńskim, Piotrem Sawickim, Małgorzatą Szejnert i Markiem Kusibą, esej
o Dionizym Sidorskim, wspomnienia Janusza Wiertela i Aleksandry Ziółkowskiej-Boehm oraz aneks, w którym znalazły
się listy i dokumenty udostępnione przez Dionizego Sidorskiego.Książkę wydano ze środków Prezydenta Miasta Białegostoku oraz przy pomocy finansowej Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku i Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie
Women in Polish Army
Full text linkMiędzynarodowa Konferencja Naukowa "Ludzie lotnictwa i miejsca pamięci" zorganizowana dla uczczenia 100 lat Polskiego Lotnictwa Kraków, 23 października 2018.Stulecie Lotnictwa Polskiego jest wyjątkowa okazja do świętowania sukcesów, refleksji nad dziejami
minionymi, a także spojrzenia w przyszłość i określenia perspektyw jego rozwoju. Autorka niniejszego artykułu
podjęła dyskusje na temat roli kobiet w Siłach Powietrznych Rzeczypospolitej Polskiej. Przytoczone
przykłady sukcesów polskich pilotek i kobiet-żołnierzy, a także wypowiedzi ich samych i ich przełożonych pozwoliły
na sformułowanie ogólnej oceny obecnych warunków rozwoju armii i służby kobiet również w odniesieniu
do trendów ogólnoświatowych.The 100th anniversary of the Polish Air Forces is a unique opportunity to celebrate successes, reflect on
past history and look into the future and define the perspective for development. The author of the paper started
the discussion on Polish women-pilots and women-soldiers in the Polish Air Forces. Quoted examples of Polish
women-pilots and their commander’s opinions allowed to formulate the general opinion on the current situation
in the army and women’s service relating to the global trends
Integration of ukrainian students in Poland
Full text linkArtykuł prezentuje wyniki badań nad imigracją ukraińskich studentów do Polski. Badania
zostały zrealizowane metodą sondażową za pomocą ankiety audytoryjnej wśród studentów
w 2015 i 2017 r. Próba badawcza liczyła 606 studentów. Badania realizowano w Krakowie,
Rzeszowie i Przemyślu. Wynika z nich, że głównym motywem przyjazdu na studia do Polski
była chęć uzyskania zagranicznego wykształcenia, mającego zwiększyć szanse życiowe młodzieży.
Największym problemem, jaki się pojawił po przyjeździe, były wysokie koszty życia
w Polsce oraz brak znajomości języka i niedostateczna integracja z polskimi rówieśnikami.
Najwyżej studenci ocenili infrastrukturę techniczną i cyfrową polskich uczelni oraz serdeczne
i życzliwe stosunki z pracownikami uczelni. Znaczącym problemem dla studentów był brak
możliwości znalezienia odpowiedniej pracy w czasie studiów i po ich skończeniu. Większość
studentów po licencjacie planuje zdobyć wykształcenie magisterskie. Po zakończeniu edukacji
tylko 13% ankietowanych zamierza wrócić na Ukrainę. Ponad połowa chce pozostać w Polsce,
a 1/3 wyjechać dalej na zachód.The article presents the results of research on the immigration of Ukrainian students to
Poland. The research was conducted in 2015 and 2017 among students with the use of the survey
method and the auditorium questionnaire technique. The research sample consisted of 606
students and was conducted in Kraków, Rzeszów and Przemyśl. The main motivation for going
to Poland was the will to get an education abroad, which is supposed to increase one’s life chances.
The biggest problems the students had to face after arriving in Poland were high costs of living,
insufficient command of Polish and incomplete integration with Polish peers. The students
evaluated the technical and digital infrastructure of Polish universities and the rapport with academic staff
highly. The main problem for the students was the difficulty of finding appropriate jobs during their studies and
after finishing. The majority of students plan to continue studying second cycle degree programs after finishing
their first cycle studies. Only 13% of students declare that they will return to Ukraine after graduating. More
than half want to stay in Poland whereas one third want to go to the West for economic reasons