Repozytorium Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowe
Not a member yet
5634 research outputs found
Sort by
Meteorological conditions of the suspended dust concentration in the air in Krakow and an attempt to determine its origin
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Geografii. Zakład Ekorozwoju i Kształtowania Środowiska Geograficznego. Praca doktorska wykonana pod kierunkiem Dr hab. inż. W. Wilczyńskiej-Michalik Prof. UP, promotor pomocniczy: Dr Joanna Jędruszkiewicz.Przyczyny wysokich koncentracji pyłu zawieszonego (PM 10 i PM2,5) w Krakowie są zarówno naturalne jak i
antropogeniczne, a jakość powietrza w Krakowie zależy w dużej mierze od powiązanych oddziaływań dwóch czynników –
emisji zanieczyszczeń i warunków meteorologicznych.
W pracy przedstawiono zróżnicowanie przestrzenne i czasowe koncentracji pyłu w Krakowie oraz jej zmiany na tle
cyrkulacji atmosferycznej na podstawie klasyfikacji typów cyrkulacji Piotrowskiego (2009). Omówiono wpływ czynników
meteorologicznych na występowanie epizodów wysokich koncentracji pyłu. Przeprowadzono analizę pojedynczych cząstek
pyłu zanieczyszczającego powietrze (metodą SEM-EDS) w Krakowie oraz wstępnie rozpoznano pochodzenie cząstek pyłu.
Interpretacje obszarów źródłowych cząstek przeprowadzono w oparciu o model HYSPLIT.
Wykazano, że najważniejszymi czynnikami meteorologicznymi sprzyjającymi kumulacji zanieczyszczeń pyłowych w
Krakowie są: niskie temperatury zimą i wysokie latem, inwersyjny rozkład temperatury ograniczający pionowy zasięg
warstwy mieszania, niewielki poziomy gradient ciśnienia atmosferycznego, niewielka prędkość wiatru (poniżej 2 m/s)
lub cisza.
Analiza mikroskopowa pojedynczych cząstek pyłu wykazała że najliczniejszą grupę stanowiły pyły o średnicy poniżej 1
µm, a wśród nich stwierdzono istotny udział bardzo drobnych cząstek węglistych (nanocząstek).The causes of high concentrations of particulate matter (PM10 and PM2.5) in Krakow are both natural and
anthropogenic, but meteorological conditions are one of the main factors responsible for the occurrence of
excessive dust concentrations.
The aim of the study was to determine the meteorological conditions affecting the occurrence of high PMs
concentration episodes in Krakow and the preliminary recognition of the origin of dust particles and their sources.
The thesis presents spatial and temporal diversity of dust concentration in Krakow and its variability due to
atmospheric circulation (based on classification of atmospheric circulation types developed by Piotrowski (2009)).
The influence of meteorological factors on the occurrence of episodes of high dust concentrations was discussed.
The analysis of individual dust particles (method SEM-EDS) in Krakow was carried out and the origin of dust
particles was initially recognized. Interpretations of the particle source areas were based on the HYSPLIT model.
The study showed that the most important meteorological factors affecting the accumulation of PM in Krakow were low
temperature in winter and high maximum temperature in summer, temperature inversion, low pressure gradient and low
wind speed (below 2 m/s).
The analysis of individual particles showed that the largest group consisted of particulate matters with a diameter
lower than 1 µm with significant participation of very fine soot particles
National security strategy and educational policy for the world risk society
Full text linkThe world risk society is a product of “reflexive modernity” – the period in which the undesired side-effects of
activity – risks force people, societies and states to concentrate all efforts to control them. The introductory
analysis of nature of threats and risks in that paper contributes to the discussion on what measures and tools the
national security strategies offer or should offer the risk society to contain risk. The aim is to find possibly
conclusive answer by analysis and comparisons of the selected material. The presentation of concepts and practical
solutions from literature and security strategies of Poland and the USA and policies helped conclude that both
defensive and offensive approaches along with the traditional military power and soft power seem to be equally
crucial to deal with internal and global risks. These measures include: risk management, international cooperation,
cooperation of all internal institutions and forces, the international risks policy to conclude with the
educational policy as a risk policy
Polish United Workers' Party in Vladimir Lenin Steelworks (1956-1970)
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Instytut Historii i Archiwistyki. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Jacka Chrobaczyńskiego.Powojenna historia Polski była nierozerwalnie związana z działalnością Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Przejęcie władzy przez komunistów, którzy do założonego przez siebie celu dążyli z bezwzględną konsekwencją (np. dopuszczając się fizycznej likwidacji przeciwników politycznych, a także uciekając się do fałszerstw wyborczych: vide referendum z czerwca 1946 roku oraz wybory do sejmu z roku 1947) sprawiło, iż wiodącą siłą polityczną stała się rzeczona PZPR.
Forsowany przez komunistów model, zakładający (na wzór sowiecki) podporządkowanie wszelkich obszarów działalności politycznej, społecznej oraz gospodarczej decyzjom i wpływom PZPR, który można by zdefiniować równaniem partia = państwo powodował, że pezetpeerowskie komórki partyjne tworzono np. w każdym przedsiębiorstwie w kraju. Nie inaczej było w przypadku Huty im. Lenina (HiL), która miała status zakładu specjalnego znaczenia dla gospodarki PRL. Z tych właśnie powodów w nowohuckim Kombinacie nie mogło zabraknąć dużej, prężnie działającej organizacji partyjnej, zabezpieczającej interesy rządzącej PZPR.
Organizacja partyjna HiL miała charakter trójstopniowy. Na jej czele stał 1 sekretarz, tytułowany tak wzór 1 sekretarza KC PZPR. W latach 1956-1970 funkcję tę pełniło dwóch działaczy: Zbigniew Jakus oraz Tadeusz Wachowski. Komitet Fabryczny (KF PZPR HiL), wraz ze swymi organami składowymi (Konferencją sprawozdawczo-wyborczą, Plenum, Sekretariatem i Egzekutywą), pełnił kontrolę nad partyjnymi instancjami zakładowymi (Komitetami Zakładowymi - KZ). Natomiast KZ sprawowały pieczę nad niższymi organizacjami i komórkami (Oddziałowymi Organizacjami Partyjnymi - OOP i Podstawowymi Organizacjami Partyjnymi - POP), które funkcjonowały w wydziałach oraz oddziałach produkcyjnych Kombinatu.
KF PZPR HiL był jedną z największych zakładowych organizacji partyjnych w kraju. Organizacja partyjna Kombinatu stale się powiększała i to nie tylko z powodu rozbudowy zakładu oraz otwierania kolejnych wydziałów produkcyjnych, lecz także poprzez rzeczywisty napływ pracowników gotowych zasilić (z różnych powodów) szeregi PZPR.
Realizując rolę „politycznego kierownika" przedsiębiorstwa, nadzorującego administrację oraz załogę, władze KF zajmowały się działalnością gospodarczą HiL. Na posiedzeniach instancji partyjnych analizowano takie zagadnienia jak wyniki ekonomiczne Kombinatu czy plany gospodarcze przedsiębiorstwa. Funkcjonariusze partyjni interesowali się również problemami jakości produkcji i eksportu, zacofaniem technologicznym przedsiębiorstwa, awariami, kwestiami BHP oraz przestępczością gospodarczą. Władze KF realizując tzw. „linię" partii, promowały metody organizacji produkcji, które w zamierzeniu rządzących miały zwiększać wydajność pracy, przyczyniając się przy tym do uzyskiwania jak najlepszych wyników ekonomicznych. Z tych właśnie powodów władze KF propagowały takie inicjatywy jak współzawodnictwo pracy, czyny społeczne, ruch racjonalizatorski oraz postęp techniczny.
Jako „polityczny kierownik" organizacja partyjna nowohuckiego Kombinatu sprawowała także nadzór nad tzw. „pasami transmisyjnymi", czyli organizacjami społecznymi, przekazującymi wolę kierownictwa PZPR do mas społecznych. Pozycja KF jako podmiotu nadzorującego rzeczone „pasy transmisyjne" nie podlegała dyskusji. Była bowiem konsekwencją obowiązującego wówczas modelu politycznego.
I choć nie bez przyczyny okres rządów I sekretarza KC PZPR, Władysława Gomułki nazywano „małą stabilizacją", to nie był on pozbawiony momentów napięć społecznych. Niekiedy przyjmowały one postać lokalnych konfliktów, czego przykładem była bitwa o krzyż nowohucki. Innym razem stawały się częścią wydarzeń ogólnopolskich takich jak Marzec'68 czy Grudzień'70. Z takimi problemami musieli mierzyć się działacze KF PZPR HiL, występując w roli rzeczników partii, a tym samym obrońców obowiązującej aktualnie „linii" partii.The post-war history of Poland was inseparably associated with the activity of the Polish United Workers' Party (PUWP). Takingover the authority by polish communists which at that target established by themselves aspired with the ruthless consequence (e.g. committing murders of political opponents, as well as resorting to electoral frauds: vide referendum in June 1946 and elections for the Seym in 1947) caused that PUWP had become leading political power in Poland.
Political model of the state pushed through by the communists, establishing (similar to the Soviet Union) subduing all areas of political, social and economic activity for decisions and influences of PUWP (which could be defined as 'mathematical' equation: party = the state), caused that communist party units were formed in every enterprise in the country. It was the same situation in case of the Vladimir Lenin Steelworks (HiL) which had a status of the special unit of meaning for the economy of the Polish People's Republic. And because of these very reasons in Metallurgical Conglomerate in Nowa Huta it could not be missing of huge, dynamically operating communist party organization, which would be safeguarding businesses of PUWP.
The communist party organization of Vladimir Lenin Steelworks had a three-degree character. Its leader was called the 1st secretary similar to the 1st secretary of PUWP. In 1956-1970 years two activists performed this function: Zbigniew Jakus and Tadeusz Wachowski. PUWP Factory Committee of Vladimir Lenin Steelworks (polish: KF PZPR HiL), along with one's storage organs (including the Reporting-election Conference, the Plenary session, the Secretary's Office and the Executive), performed the control over party company authorities (with Company Committees - CC, polish: KZ). However CCs exercised the care of lower organizations and cells (Department Party Organizations - DPO, polish: OOP and Basic Party Organizations -BPO, polish: POP) which were operating in departments and production branches of the Vladimir Lenin Steelworks.
KF PZPR HiL was one of the biggest PUWP' factory party committee in the country. It constantly expanded between 1956 and 1970. It growth was ont only caused by the expansions of the Steelworks and opening next production departments, but also by the real inflow of new members of PWUP. It should be underlined that employees were joining communist party from various reasons.
Carrying the role of the "political manager" of whole enterprise (being in charge of administration and the crew), KF PZPR HiL authorities dealt with the HiL business activity. During on sittings of party authorities (the Plenary session, the Secretary's Office and the Executive), such issues were being analysed as economic outturns of the Steelworks or an economic plans of the enterprise. Party authorities were also interested in problems of the quality of the production and the export, technological backwardness of the enterprise, breakdowns, issues with the health and safety regulations (polish: BHP) and the economic crime. Carrying out so-called 'party line', KF PZPR HiL authorities promoted methods of the industrial engineering, which were supposed to increase the work output, contributing in addition to getting like the best economic outturns. For the very reasons party authorities in the Vladimir Lenin Steelworks propagated such initiatives as the competition between the work, community actions, the streamlining move and the technological progress.
As the "political manager" Factory Committee of Vladimir Lenin Steelworks also exercised the supervision above so-called "transmission belts" (polish: „pasy transmisyjne"), which are social organizations, handing the will of the PUWP management over to social masses. Position of KF PZPR HiL authorities as the supervising entity the "transmission belts" was indisputable. It was a consequence of the political model which had been in force then.
And at least not without the cause an era of PUWP 1st Secretary Władysław Gomułka was called the "low stability", it wasn't deprived of moments of social tensions. Sometimes they were assuming the form of local conflicts, of what a battle for the Nowa Huta cross was an example. Some other time they became a part of all-Polish events so as the March '68 whether December' 70. KF PZPR HiL activists had to cope with such problems, appearing in double role: of spokesmen of the PUWP and defenders of currently "party line"
Proto-Indo-European inheritance in Old Polish – nouns
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Elżbiety Rudnickiej-Firy.Celem rozprawy był systematyczny opis staropolskich rzeczowników pod kątem etymologicznym oraz wskazanie udział u
dziedzictwa praindoeuropejskiego w kształtowaniu się leksykonu średniowiecznej polszczyzny. Podstawą materiałową
były 564 rzeczowniki odziedziczone z epoki praindoeuropejskiej. Residua praindoeuropejskie podzielono na 3 grupy w
zależności od rodzaju i liczby dokładnych odpowiedników w innych językach indoeuropejskich:
1. Kontynuanty bezpośrednie Posiadają co najmniej dwa dokładne comparanda w innych językach indoeuropejskich
(spoza grupy bałtosłowiańskiej).
2. Kontynuanty potencjalnie bezpośrednie. Posiadają tylko jedno dokładne comparandum w innym języku indoeuropejskim
(spoza grupy bałtosłowiańskiej).
3. Kontynuanty pośrednie:
a. bałtosłowiańskie, mające dokładne odpowiedniki jedynie w językach bałtyckich i słowiańskich,
b. prasłowiańskie, mające dokładne odpowiedniki jedynie w językach słowiańskich.
Praca pokazuje, jak duży wpływ na kształtowanie się leksykonu staropolskiego miało dziedzictwo praindoeuropejskie.
Choć grupa wyrazów bezpośrednio odziedziczonych z praindoeuropejszczyzny jest mała (72 leksemy), to jednak znacząca
ilość derywatów opartych na rdzeniach praindoeuropejskich (492 leksemy) świadczy o ścisłych związkach
staropolszczyzny z epoką najstarszą.The purpose of the dissertation was the systematic description of the Old Polish nouns regarding their etymology
and the investigation of the amount of inherited lexemes in the process of the shaping of the lexicon of the
medieval Polish language. The material basis of the dissertation consisted of 564 nouns inherited from the Proto-
Indo-European stage.
The Proto-Indo-European residues were divided into 3 groups depending on the number and type of the exact cognates
in the other Indo-European languages:
1. Immediate continuants. They have at least two exact cognates in the other Indo-European languages (excluding the
Balto-Slavic group).
2. Potentially immediate continuants. They have only one exact cognate in the other Indo-European languages
(excluding the Balto-Slavic group).
3. Intermediate continuants:
a. Balto-Slavic continuants. They have exact cognates only in the Baltic and Slavic languages,
b. Proto-Slavic continuants. They have exact cognates only in the Slavic languages.
The dissertation shows the significant influence of the Proto-Indo-European inheritance on the forming of the Old
Polish lexicon. Although the words directly inherited from the Proto-Indo-European stage are not numerous (72
lexemes), most of the derivatives based on the Proto-Indo-European roots (492 lexemes) indicates the indirect
relations between the Old Polish stage and the oldest stage of the development of the Indo-European languages
Zbigniew Bauer, editor of “Kontrasty”
No full textW artykule przedstawiam formowanie poglądów Zbigniewa Bauera jako krytyka
literackiego, teoretyka reportażu i mediów, dziennikarza i redaktora. Śledzę, jakie
były ich źródła, etapy kształtowania, treści. Interesuje mnie Bauera „droga do »Kontrastów
«”, co – jakie wewnętrzne i zewnętrzne okoliczności – wpłynęło na kształt
jego pracy redakcyjnej i na kształt czasopisma w okresie sprawowania przez niego
funkcji redaktora naczelnego w 1981 roku.In the article, I present the views of Zbigniew Bauer as a literary critic, theoretician
of reportage and the media, journalist and editor. I follow what their sources, stages
of formation, content were. I am interested in Bauer‚ the way to “Kontrasty”, which
– what internal and external circumstances – influenced the shape of his editorial
work and the shape of the journal during his period as editor‑in‑chief in 1981
Pro-environmental activities as an element of sustainable development at the local level
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Biologii. Praca doktorska - promotor: prof. dr hab. Małgorzata Grodzińska-Jurczak, promotor pomocniczy: dr hab. Katarzyna Potyrała prof. UP.Zaangażowanie i współdziałanie władz lokalnych oraz wzrost poziomu świadomości ekologicznej społeczności lokalnych
dają podstawy do możliwości zachowania zasobów naturalnych dla przyszłych pokoleń zgodnie z zasadami zrównoważonego
rozwoju.
Niniejsza praca to unikatowy materiał badawczy analizujący funkcjonowanie związków gmin na poziomie lokalnym w
zakresie działań prośrodowiskowych. Obejmuje problemy środowiskowe dotyczące gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki
odpadami komunalnymi i odnawialnych źródeł energii jak i społeczne (udział społeczności lokalnych w zrównoważonych
działaniach związków gmin). Przy realizacji badań korzystano z metodyki badań społecznych oraz przyrodniczych,
stosując zarówno podejście jakościowe, jak i ilościowe. Zanalizowano 312 statutów związków gmin, co pozwoliło
zdiagnozować cele środowiskowe realizowane przez te związki. Przeprowadzono 16 indywidualnych wywiadów pogłębionych
z przedstawicielami 11 związków gmin wybranych na podstawie różnorodności efektywnie prowadzonych działań.
Pozwoliły one poznać zasady, charakter oraz dalsze możliwości działań gmin należących do związków. Zrealizowano też
badania ilościowe wśród pracowników urzędów gmin. Spośród 371 wysłanych ankiet elektronicznych wypełniło ją i
odesłało 97 osób. Interdyscyplinarność i metodyka badań umożliwiły prześledzenie i analizę działań związków gmin,
mających ewidentny wpływ na stan środowiska naturalnego. Współpraca gmin okazała się korzystna w wielu aspektach a
działania realizowane przez badane związki gmin były oparte na współpracy ze społecznością lokalną.Involvement and cooperation of local authorities to joint investments and upward trend of ecological awareness
among local communities give basis to stop degradation of natural environment and conservation of natural resources
for future generations following the rules of sustainable development.
This thesis, it is unique research material, analyzing the functioning of association of municipalities at the
local level in the field of pro—environmental activities. It covers both natural issues: regarding water and sewage
management, municipal waste management renewable energy sources and social issues (participation of local
communities in sustainable activities implemented by unions of municipals).
Consequently, both social and natural methodologies were used during the research. A qualitative and quantitative
approach was used. Analysis of 312 municipality statutes allowed to identify environmental objectives pursued by
association of municipalities. There were 16 in-depth interviews conducted with representatives of 11 association
of municipalities chosen in base of fiveristy of activities implemented. The diagnostic survey was carried out
among employees of municipal offices. Out of 371 questionnaires, 97 were filled and returned. Interdisciplinary and
methodology of the research allowed investigation and analyzing envirorunental activities clearly having impact to
natural environment condition. Cooperation of municipalities has turned out to be beneficial in many aspects.
Activities was based on cooperation with local communities
Designing programs in security
No full textThe contemporary security environment abound in various threat generated by natural
powers and a human himself. They are unpredictable, complex and not only co-occur but
permeate, disturbing functioning of the whole societies and individuals. That is why they
should be treated in a multidimensional way to prepare society to respond to them effectively.
The institutions and organizations responsible for security and civil protection are inclined
to design interdisciplinary preventive/proactive or training programs aimed at effective
redressing the balance of a system and an individual. For that purpose they employ available
methodologies and IT toolkits that make a design and implementation of the innovative and
effective programs for security easier.
The paper aims at characterizing the contemporary threats that determine form of the
security programs/projects. It discusses also types do programs/trainings, their structures,
content and tools for design and implementations.
Description of the methodology for project management in security and analysis of the
exemplary program already implemented should serve as a practical clue for further project
work aiming at preparing society to respond to threats effectively
Between backwardness and modernity. The society of Nowy Sącz in the years 1867-1939
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Instytut Historii i Archiwistyki. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Kazimierza Karolczaka.Celem pracy doktorskiej jest zaprezentowanie przemian społeczno-gospodarczych w kontekście modernizacji Nowego
Sącza. W latach 1867-1939 Nowy Sącz znacząco zmienił swoją funkcję z ośrodka religijno-politycznego w regionalne
centrum kulturalne, gospodarcze i oświatowe. W rozdziale pierwszym zostały przedstawione zmiany w przestrzeni
miejskiej i demografii Nowego Sącza. Rozbudowa miasta przyczyniła się do przemian lokalnej społeczności, a zjawiska
towarzyszące rozwojowi miasta stanowiły fundament budowy wieloetnicznego i nowoczesnego społeczeństwa. Kluczowe w
tym względzie były liczne inwestycje. W drugim rozdziale przedstawiono Nowy Sącz jako ośrodek władzy. Działalność
instytucji samorządowych miała olbrzymi wpływ na modernizację miasta. Treścią rozdziału trzeciego jest życie
polityczno-gospodarcze miasta, bowiem osiągnięcia, jakich na tym polu dokonali nowosądeczanie, są imponujące.
Kultura i edukacja, które zostały poddane analizie w czwartym rozdziale, miały znaczący wpływ na modernizację
społeczną. Szczególnie oświata, której celem była likwidacja jednego z najważniejszych przejawów zacofania, czyli
analfabetyzmu. Piąty rozdział dotyczy problemów życia w mieście
Generation changes among rural youth in Podkarpacie Region
Full text linkArtykuł prezentuje wyniki badań nad przemianami młodzieży wiejskiej. Materiał empiryczny, stanowiący
podstawę analizy porównawczej, został zebrany w 2001 r. na zbiorowości 463 respondentów. Drugi pomiar
został wykonany w 2015 r. wśród 371 maturzystów za pomocą kwestionariusza ankiety, przy zastosowaniu
techniki audytoryjnej. Wyniki analiz wskazują na występowanie różnic międzygeneracyjnych. Powtórne badania
w tej samej społeczności lokalnej pokazały pojawienie się pokolenia posttransformacyjnego. Wśród współczesnej
młodzieży widoczna jest orientacja hedonistyczna i przedsiębiorcza. Nastąpił wyraźny spadek poziomu aspiracji
edukacyjnych i waloryzacja pracy w sektorze prywatnym. Generacja ta jest optymistyczna i skoncentrowana
na realizacji własnych potrzeb. Jest w całości podłączona do sieci i przejawia aktywne formy spędzania czasu
wolnego. Lęki egzystencjalne wyparły obawy przed bezrobociem i wykluczaniem. Pokolenie posttransformacyjne
jest zindywidualizowane i z optymizmem patrzy w przyszłość.The article presents results of research concerning changes in the youth inhabiting rural
areas. The empirical data being the foundation for comparative analysis was collected
in 2001 among 463 respondents. The second measurement was conducted in 2015
among 371 secondary school leavers by means of a survey with the use of the auditorium
questionnaire technique. The results of the analyses indicate presence of intergenerational
differences. The second research conducted on the same local denotes the emergence
of a post-transformational generation. Hedonistic and entrepreneurial orientations
are observed among modern youth. A significant decrease has been noticed in the level
of educational aspirations and valuation of being employed in the private sector. This generation
is optimistic and focused on satisfying own needs. The whole generation has access
to the Internet and spends their free time in active way. Existential angst suppressed
the fear of unemployment and rejection. Post-transformational society is individualized
and optimistically looks to the future
Interaction between taurine and ethanol as a factor that influencing physiological parameters of Swiss mice
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Geograficzno-Biologiczny. Instytut Biologii. Praca doktorska wykonana w Zakładzie Zoologii Kręgowców i Biologii Człowieka Instytutu Biologii Uniwersytetu Pedagogicznego - promotor: dr hab. Robert Stawarz, prof. nadzw. UP, promotor pomocniczy: dr Łukasz Binkowski.W ciągu ostatnich kilkunastu lat tauryna oraz alkohol stały się przedmiotem licznych badań. Badania dotyczące ich
wzajemnej interakcji skupiają się przede wszystkim na aspektach behawioralnych oraz lokomotorycznych, a tylko
nieliczne testują ich wpływ na parametry fizjologiczne. Niniejsza praca powstała w celu uzupełnienia tej luki w
dotychczasowym stanie wiedzy.
W związku z tym, że tauryna znana jest ze swoich właściwości antyoksydacyjnych celem niniejszej pracy było
sprawdzenie czy jej suplementacja jest w stanie zmniejszyć negatywny wpływ alkoholu na homeostazę organizmu.
Przeprowadzona analiza wykazała, że suplementacja tauryną prowadzi do podwyższenia poziomu cholesterolu HDL oraz
obniżenia poziomu cholesterolu LDL zmienionych wskutek spożycia alkoholu. Co więcej, analiza ujawniła również, że
suplementacja tauryną poprawia aktywność enzymów wątrobowych (ALP, ALT i AST) oraz normalizuje działanie bariery
antyoksydacyjnej organizmu (CAT, GPx i SOD) zaburzonej działaniem alkoholu. Przeprowadzona analiza wskazała także,
że tauryna może wykazywać zdolność do częściowego obniżenia stopnia peroksydacji lipidów, podwyższonego wskutek
spożywania alkoholu. Analiza danych wykazała też, że krótkotrwała ekspozycja na obie badane substancje nie powoduje
istotnych zmian w przypadku większości parametrów morfologicznych krwi, w histologicznej strukturze jąder i nerek
oraz w stężeniu większości mikro- i makroelementów w nerkach i wątrobie.
Uzyskane wyniki wskazują, że tauryna wykazuje potencjał do przeciwdziałania negatywnym skutkom działania alkoholu i
przywracania zaburzonej homeostazy organizmu. Badania własne prowadzone były tylko w jednym interwale czasowym - 24
h, dlatego aby w pełni zrozumieć wyżej opisane ochronne działanie tauryny uzasadnione jest uzupełnienie badań o
eksperyment chroniczny.In recent years, both taurine and ethanol are the subject of numerous research. However, most of research on the
interaction between these two substances is focused mainly on the behavioral and locomotor functions, and only a
few test the taurine and ethanol influence on physiological parameters. The present dissertation arose to fill the
existing gap in the current state of knowledge.
Due to the fact that taurine is well-known for its antioxidant properties, the aim of this research was to
determine if taurine supplementation is capable of decreasing ethanol’s negative influence on body’s homeostasis.
Statistical analysis of the obtained results revealed that taurine supplementation increases the HDL cholesterol
level and decreases the LDL cholesterol level, both changed due to the ethanol consumption. Furthermore, it was
noted that the taurine supplementation improves hepatic enzymes activity (ALP, ALT and AST), as well as, normalizes
the activity of body’s natural antioxidant barrier (CAT, GPx and SOD). This research also revealed that taurine may
partially decrease the lipid peroxidation level, which has increased also due to the ethanol exposure. Statistical
analysis showed that short exposure to both substances did not lead to significant changes in levels of most blood
morphological parameters tested, in histopathological structure of kidneys and testicles, as well as, in the
concentrations of most of the tested micro- and macronutrients in liver and kidneys.
In conclusion, the obtained results suggest that taurine demonstrates the potential to counteract the negative
effects of the ethanol consumption and to restore the disturbed body’s homeostasis. However, the present research
was conducted only in the acute time interval. Thus, to fully understand above-described taurine protective effect
on body’s homeostasis, the present research should be extended to the chronic exposure