Akademicka Platforma Czasopism
Not a member yet
37874 research outputs found
Sort by
Technika i totalna mobilizacja w perspektywie sporów czasów Republiki Weimarskiej
No full textThe present article will examine the role of technology in the “mobilization” of society in the 1930s with regard to the intellectual achievements of thinkers from the so-called conservative revolution. The issue of the relationship between technology and the nascent state will be presented using the works of the German writer Ernst Jünger – in particular his most important treatise, Der Arbeiter. Herrschaft und Gestalt. In his descriptions of the observed political and social changes, Jünger diagnosed the birth of a new order that broke down boundaries between the “mechanical” and the “organic,” and, above all, shattered the principles of the old liberal order. One of the most important authors of the so-called conservative revolution, he captured the profound changes in a world in which the necessity of forced change, e.g. through technology, did not eliminate the space for human freedom. In other words, his concept of “total mobilization” did not predetermine a totalitarian future, but neither did it exclude it; while the form of the changes was dictated by the Gestalt, the Form of Being, its content remained a matter of human choice. Jünger’s considerations will be confronted with those of other authors, such as Walter Benjamin, Werner Sombart or national-socialist writers, which describe the emergence of a new form of state and society, as well as the role of technology in this process.W artykule zostanie omówiona rola techniki w „mobilizacji” społeczeństwa lat trzydziestych XX wieku w kontekście dorobku intelektualnego myślicieli z kręgu tzw. rewolucji konserwatywnej. Na przykładzie prac niemieckiego pisarza Ernsta Jüngera – w szczególności jego najważniejszego traktatu Robotnik. Panowanie i forma bytu z 1932 roku – zostanie zaprezentowany problem relacji między obszarem technologii a tworzącą się wówczas nową formą państwa. Jünger, opisując obserwowane przemiany polityczne i społeczne, diagnozował narodziny nowego porządku przełamującego granice między tym, co „mechaniczne”, a tym, co „organiczne”, przede wszystkim zaś niweczącego zasady dawnego liberalnego ładu. Będąc jednym z najważniejszych autorów nurtu tzw. rewolucji konserwatywnej, wychwytywał głębokie przemiany świata, w którym konieczność zmiany wymuszanej, m.in. przez technikę, nie niwelowała przestrzeni ludzkiej wolności. Inaczej mówiąc, stosowane przez niego pojęcie „totalnej mobilizacji” nie determinowało kontekstu totalitarnego, ale też nie wykluczało go, gdyż o ile forma zmian była wymuszona przez Formę Bytu, o tyle jej treść pozostawała kwestią ludzkiego wyboru. Ujęcie Jüngera zostanie skonfrontowane z ujęciami innych autorów, jak Waltera Benjamina, Wernera Sombarta czy autorów narodowosocjalistycznych, opisującymi wyłanianie się nowej formy państwa i społeczeństwa oraz roli technologii w tym procesie
Sprawiedliwość polityczna i trybunały ludowe w powojennych Węgrzech (1945–1950) w świetle badań węgierskich historyków
No full textThe people’s courts were special judicial bodies in Hungary in the wake of the Second World War, operating between February 1945 and 1 April 1950. During this period, more than 59,000 people were brought before people’s courts under Act VII of 1945. However, the people’s courts, in tandem with the prosecution of war criminals, became the controversial instrument of a regime change intended to be democratic. On the one hand, the people’s courts tried to convey the democratic values of the new political order to society, while on the other hand political justice increasingly became a tool for the Hungarian Communist Party’s aspirations for power. So far, no comprehensive summary has been published on the history of the Hungarian people’s courts. In the present article, I focus primarily on the most recent works of historians, including those who have become familiar over the years with a significant amount of proceedings from the people’s courts.Trybunały ludowe to specjalne organy sądowe, które powołano na Węgrzech po II wojnie światowej. Działały od lutego 1945 roku do 1 kwietnia 1950 roku. W tym okresie na mocy ustawy nr VII z 1945 roku postawiono przed nimi ponad 59 tys. osób. Ich praca w połączeniu ze ściganiem zbrodniarzy wojennych stała się jednak kontrowersyjnym narzędziem zmiany ustroju, która miała mieć charakter demokratyczny. Z jednej strony trybunały te próbowały przekazać społeczeństwu demokratyczne wartości nowego porządku politycznego, lecz z drugiej – sprawiedliwość polityczna coraz bardziej służyła dążeniu do zdobycia władzy przez Węgierską Partię Komunistyczną. Jak dotąd nie ukazało się żadne kompleksowe opracowanie historii węgierskich trybunałów ludowych. W artykule skupiam się głównie na najnowszych pracach historyków, w tym autorów, którzy na przestrzeni lat zapoznali się ze znaczną liczbą postępowań przed tymi organami sądowymi
Czy Bóg Ojciec i Chrystus są winni śmierci Chrystusa? Refleksja w świetle soteriologii i teorii ludzkiego działania św. Tomasza z Akwinu
No full textVoluntarily causing the suffering and death of an innocent person constitutes an intrinsically evil act. Therefore, assuming that it is possible to ascribe moral qualities to God and his acts in an analogous way, the question arises as to the moral responsibility of God the Father and Christ for the passion and death of the innocent person that was Christ. This article attempts to answer this question from a Thomistic perspective. Firstly, the paper rejects the inadequate possibilities for God's moral justification afforded by the voluntarist and consequentialist positions. Then, in order to show what guided God the Father and Christ Himself in wanting Christ's passion and death, a large part of this work is devoted to understanding Christ's passion and death as a salvific satisfaction for the sins of men. This understanding presupposes a distinction between the voluntariness of the satisfaction and the involuntariness of the punishment and thus makes it possible to reject the concept of so-called penal substitution, according to which Jesus, in the place of men, would involuntarily suffer the cruel punishment inflicted on him by his Father. The rejection of penal substitution frees God the Father from accusations of morally controversial action. Finally, in line with the Thomistic theory of human action used by the Church to formulate its moral doctrine, the kinds of causality and thus moral responsibility that linked those who contributed to Christ's passion and death were discussed. An important element in the analysis of this causality and responsibility is the distinction between suffering harm, which is morally permissible and may even be morally praiseworthy, and deliberately causing it, which is always morally reprehensible. In the light of this analysis, it has been shown that Christ's executioners deliberately caused Christ's passion and death by wishing it directly as his harm, for which they are morally culpable. However, neither God the Father nor Christ thus willed Christ's passion and death. They permitted it sub ratione iustitiae as a justice-fulfilling voluntary atonement for the sins of men. In doing so, they did not share the criminal intentions of Christ's executioners, but, through their divine foreknowledge, used the effect of their wicked actions in their plan of salvation.Dobrowolne powodowanie cierpienia i śmierci niewinnej osoby, stanowi czyn wewnętrznie zły. W związku z tym zakładając możliwość analogicznego przypisywania Bogu i jego czynom jakości moralnych, nasuwa się pytanie o moralną odpowiedzialność Boga Ojca i Chrystusa za mękę i śmierć niewinnej osoby jaką był Chrystusa. Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na to pytanie, podjętą z perspektywy tomistycznej. Najpierw w pracy zostały odrzucone nieadekwatne możliwości moralnego usprawiedliwienia Boga, jakie umożliwia stanowisko woluntarystyczne i konsekwencjalistyczne. Następnie, aby wykazać czym kierował się Bóg Ojciec i sam Chrystus, chcąc męki i śmierci Chrystusa, znaczna część niniejszej pracy została poświęcona rozumieniu męki i śmierci Chrystusa jako zbawczego zadośćuczynienia za grzechy ludzi. Rozumienie to zakłada rozróżnienie pomiędzy dobrowolnością zadośćuczynienia a niedobrowolnością kary i tym samym pozwala odrzucić koncepcję tzw. substytucji karnej, według której Jezus w zastępstwie ludzi niedobrowolnie cierpiałby okrutną karę, którą wymierzyłby Mu Jego Ojciec. Odrzucenie substytucji karnej uwalnia Boga Ojca od oskarżeń o moralnie kontrowersyjne działanie. Wreszcie zgodnie z tomistyczną teorią ludzkiego działania, wykorzystaną przez Kościół do sformułowania jego doktryny moralnej, zostały omówione rodzaje sprawczości i tym samym odpowiedzialności moralnej, jakie łączyły z męką i śmiercią Chrystusa tych, którzy się do niej przyczynili. Ważnym elementem analizy tej sprawczości i odpowiedzialności jest rozróżnienie pomiędzy doznawaniem krzywdy, które jest moralnie dopuszczalne, a nawet może być moralnie chwalebne, a jej rozmyślnym wyrządzaniem, które jest zawsze moralnie naganne. W świetle tej analizy wykazano, że oprawcy Chrystusa rozmyślnie spowodowali mękę i śmierć Chrystusa, chcąc jej bezpośrednio jako Jego krzywdy, za co ponoszą moralną winę. Jednak ani Bóg Ojciec, ani Chrystus nie pragnęli w ten sposób męki i śmierci Chrystusa. Oni dopuścili ją sub ratione iustitiae jako wypełniające sprawiedliwość dobrowolne zadośćuczynienie za grzechy ludzi. Nie podzielali przy tym zbrodniczych intencji oprawców Chrystusa, lecz dzięki swej boskiej przedwiedzy, wykorzystali skutek ich niegodziwych działań w swoim planie zbawienia
Osoba, relacja i miłość. Znaczenie personalistycznej antropologii pedagogicznej dla promocji wychowawczych i wspierających relacji
Get PDFBy considering the perspective of dialogue between pedagogy and personalism (Vico, 2002; Mari, 2006; Musaio, 2009), the contribution presents a pedagogical anthropology for educational and helping professions that highlights the significanceof the connection between person and relationship. When educators and professionals face challenges, discomfort, and wounded existences, they rely on various ‘forms of life’ (Zambrano, 1996) and employ a sensitive reason to uncover the implicit, unspoken, and profound dimensions of every person and their educational and helping relationships. By actively participating in a helping relationship, they contribute to delineating a ‘loving educational action’ as a fundamentally essential approach, as a way of experiencing the encounter assuming responsibility for a helping relationship with the other, assisting them in uncovering and creating an order of the heart (De Monticelli, 2012), despite the difficulties endured.Artykuł przedstawia antropologię pedagogiczną dla nauczycieli, pedagogów i osób trudniących się pomocą ludziom, która podkreśla znaczenie związku między osobą a relacją, biorąc pod uwagę perspektywę dialogu między pedagogiką a personalizmem (Vico, 2002; Mari, 2006; Musaio, 2009). Kiedy pedagodzy i profesjonaliści stają w obliczu wyzwań, dyskomfortu i zranionej egzystencji, polegają na „różnych formach życia” (Zambrano, 1991, 1996) i wykorzystują wrażliwy rozum, aby odkryć ukryte, niewypowiedziane i głębokie wymiary każdej osoby oraz ich relacji edukacyjnych i pomocowych. Aktywnie uczestnicząc w relacji pomocowej, przyczyniają się dookreślenia „kochającego działania edukacyjnego” jako zasadniczego podejścia, jako sposobu doświadczania spotkania, przyjmując odpowiedzialność za relację pomocową z drugą osobą, pomagając jej w odkrywaniu i tworzeniu porządku serca (De Monticelli, 2012) pomimo doświadczanych trudności
Miłość i społeczna generatywność (życiodajność)
Get PDFThis paper relates love to generativity through pedagogical anthropology, in which the person and environment can be seen as a network of participatory relationships. In fact, ‘love is the unity of the community as the vocation is the unity of the person. Love is not added to the person as more, as a luxury: without love the person does not exist’ (Mounier, 1961, p. 521). Therefore, we introduce the concepts of human and social generativity and their dynamics (desire, bringing into the world, taking care and letting go) as well as their effects. Then, we analyse intergenerational relations as an example of donative love.W niniejszym artykule miłość odnoszona jest do generatywności (życiodajności) poprzez antropologię pedagogiczną, w której osoba i środowisko mogą być postrzegane jako sieć relacji partycypacyjnych. W rzeczywistości „miłość jest jednością wspólnoty, tak jak powołanie jest jednością osoby. Miłość nie jest dodawana do osoby jako coś więcej, jako luksus: bez miłości osoba nie istnieje” (Mounier, 1961, s. 521). W związku z tym wprowadzam w pojęcia ludzkiej i społecznej generatywności oraz ich dynamikę (pragnienie, wprowadzanie w świat, opieka i odejście), a także skutki tych zjawisk. Następnie analizuję relacje międzypokoleniowe jako przykład miłości będącej darem
Pedagogika łaski. Miłość i troska w myśli Edyty Stein
Get PDFThe critical comparison with Heidegger’s existential analytics is of utmost importance in Edith Stein’s examination of the structure of the person. Within this framework, the philosopher highlights the necessity of reconsidering human finiteness and temporality as a means of transcending and partaking in the eternal. The fundamentally pedagogical nature of Stein’s thought is shaped by the possibility of attaining fullness and realisation of the essence of human being. The notion of existence itself, regarded as a transformative and educational relationship, enables her to revisit the phenomenological categories of care, anxiety, and freedom. The primary foundation of this pedagogical paradigm, which encompasses the entire ontic framework of the person, lies in the relationship of Grace as a manifestation of divine love.Krytyczne porównanie z egzystencjalną analityką Heideggera ma ogromne znaczenie w badaniu struktury osoby przez Edytę Stein. W tych ramach filozofka podkreśla konieczność ponownego rozważenia ludzkiej skończoności i tymczasowości jako sposobu na przekroczenie i uczestnictwo w tym, co wieczne. Zasadniczo pedagogiczny charakter myśli Stein kształtowany jest przez możliwość osiągnięcia pełni i urzeczywistnienia istoty bytu ludzkiego. Sama istota egzystencji, traktowana jako transformująca i edukacyjna relacja, umożliwia jej ponowne przyjrzenie się fenomenologicznym kategoriom troski, niepokoju i wolności. Podstawowym fundamentem tego paradygmatu pedagogicznego, który obejmuje całą ontyczną strukturę osoby, jest relacja łaski jako przejaw Bożej miłości
Dynamizmy kształtowania duchowości w biografii bł. Natalii Tułasiewicz
Get PDFThis article aimed to demonstrate the importance of spirituality for achieving happiness in all life circumstances, based on the biography of the Polish teacher Natalia Tułasiewicz. The biographical material is organised according to the dynamisms (powers) of education identified by the classical pedagogical thought of Stefan Kunowski. These dynamisms include bios, representing the natural, psycho-organic development of the human being; etos, denoting the social action of educators; agos, signifying the power of the moral action and mental authority of educators; and fate, an unpredictable and unquantifiable force. It has been assumed that educational growth arises from the simultaneous interaction of these dynamics, with spirituality playing a crucial role. The analytical-synthetic method has been employed, with the primary source being Natalia Tułasiewicz’s four volumes of diary entries covering the years 1938–1943. This paper outlined the four dynamisms in Natalia Tułasiewicz’s life, emphasising the role of spirituality in overcoming adversity. For her, spirituality was not an end in itself but a means to develop relationships with God and others. In doing so, she attained a level of maturity in both natural and religious spirituality, enabling her to perceive each event of fate as meaningful and valuable. During the tragic times of war, she managed to find happiness and bring hope to others too in a concentration camp – a place where hope had seemingly vanished. Celem artykułu jest pokazanie znaczenia duchowości dla bycia szczęśliwym w każdych warunkach życiowych na przykładzie biografii polskiej nauczycielki Natalii Tułasiewicz. Materiał biograficzny został uporządkowany według dynamizmów (sił) wychowania wyróżnionych przez klasyka myśli pedagogicznej Stefana Kunowskiego. Należą do nich: bios jako naturalny, psychoorganiczny rozwój człowieka; etos jako społeczne działanie wychowawców; agos jako siła działania moralnego i umysłowego autorytetu wychowawców; los jako niedająca się przewidzieć niewymierna siła. Przyjęto, że wychowawcze wzrastanie jest wypadkową jednoczesnego działania tych dynamizmów. Zastosowano metodę analityczno-syntetyczną. Podstawowe źródło stanowią cztery tomy pamiętnikarskich zapisków Natalii Tułasiewicz, obejmujące lata 1938–1943. W artykule zostały scharakteryzowane wymienione wyżej cztery dynamizmy w życiu Natalii Tułasiewicz ze wskazaniem na to, że rozwój duchowy nie był dla niej celem samym w sobie. Miał przeznaczenie: wzrastać w relacji z Bogiem i ludźmi. Osiągnęła dzięki temu taką dojrzałość w zakresie duchowości naturalnej i religijnej, że mogła uznać każde wydarzenie losu za właściwe, nadać mu wartość i dostrzec sens. W makabrycznych czasach wojennych potrafiła być szczęśliwa i nieść nadzieję innym tam, gdzie jej nie było: w obozie koncentracyjnym
Czy wiemy już wszystko o studiach Mikołaja Kopernika? : Kilka refleksji o monografii Mariana Chachaja.
Get PDFThis article discusses a recent monograph on the studies of Nicolaus Copernicus. The book demonstrates the degree of difficulty faced by a historian constructing a narrative about a protagonist who did not leave behind direct source testimony during the period under analysis. The reviewed monograph organizes knowledge about Nicolaus Copernicus' student days, and the author in many places verifies the findings of predecessors, showing a reliable picture of the environment in which the astronomer functioned during his studies.W artykule omówiono najnowszą monografię dotyczącą studiów Mikołaja Kopernika. Książka pokazuje stopień trudności, z jakim musi mierzyć się historyk budujący narrację o bohaterze, który w analizowanym okresie studiów nie pozostawił po sobie bezpośrednich świadectw źródłowych. Recenzowana monografia porządkuje wiedzę o czasach studenckich Mikołaja Kopernika, a autor w wielu miejscach weryfikuje ustalenia poprzedników, pokazując wiarygodny obraz środowiska, w jakim astronom funkcjonował, kiedy studiował
Bibliografia Kopernikowska 2023 wraz z uzupełnieniami
No full textBibliografia Kopernikowska za rok 2023 stanowi uzupełnienie do „Bibliografii Kopernikowskiej. [T. 4.]: 2002–2022, oprac. Adam Biedrzycki, Jolanta Milz-Kłaczkow, Wojciech Szramowski; Uniwersytet Mikołaja Kopernika. – Toruń: Wydaw. Nauk. UMK, 2023.
Prace redakcyjne nad tomem czwartym bibliografii zakończyły się w czerwcu 2023 roku, dlatego liczne spodziewane publikacje w Roku Jubileuszowym 2023 postanowiono zebrać w oddzielnym zestawieniu. Bibliografia zawiera 295 numerowanych opisów bibliograficznych (poz. o numerach 10108–10405) sporządzonych z autopsji na podstawie norm międzynarodowych. Zachowany został dotychczas stosowany układ bibliografii. Spis zawiera indeks krzyżowy