Akademicka Platforma Czasopism
Not a member yet
37874 research outputs found
Sort by
Immanuel Kant jako inspirator krytyki smaku Lazarusa Bendavida
Get PDFThe article examines the influence of Immanuel Kant’s aesthetics on Lazarus Bendavid’s Beiträge zur Kritik des Geschmacks (1797), authored by one of the most significant figures of the later Haskalah. The authors argue that Bendavid’s aesthetics is not merely a commentary on the Critique of the Power of Judgment, but rather an attempt to systematically extend Kant’s project and apply it within artistic and cultural practice. Drawing on Kant’s notion of the reflective power of judgment, Bendavid develops an account of aesthetic cognition centred on the concept of Normalidee—an intuitive norm that enables the comparative grasp of qualitative features and the assessment of relations between parts and wholes in a work of art. In doing so, he integrates a theory of sensible cognition with a theory of aesthetic judgment, thereby challenging Kant’s sharp separation between transcendental and empirical aesthetics.
The article also highlights the broader historical and intellectual context: Kant’s ambivalent attitude toward Judaism and the marginalization of Jewish philosophers in the reception of Kantianism. Against this background, Bendavid’s aesthetic theory emerges as an autonomous attempt to advance Kantian thought within the rationalist tradition of Jewish Enlightenment. The authors argue that Bendavid fills a gap left by Kant by constructing a practical aesthetics—an operational theory of aesthetic judgment that encompasses sensory qualities, mixed aesthetic values, and cultural context. As a result, Bendavid’s aesthetics becomes a complementary project to Kant’s, treating the aesthetic judgment not only as a condition for the possibility of experiencing beauty, but also as a tool for the concrete evaluation of artworks and perceptual experience.Artykuł analizuje wpływ estetyki Immanuela Kanta na Beiträge zur Kritik des Geschmacks (1797) Lazarusa Bendavida, jednego z najważniejszych przedstawicieli późnej Haskali. Autorki że estetyka Bendavida nie jest jedynie komentarzem do Krytyki władzy sądzenia, lecz stanowi próbę jej systematycznego rozwinięcia oraz zastosowania w praktyce artystycznej i kulturowej. Bendavid, wychodząc od Kantowskiej refleksyjnej władzy sądzenia, rozbudowuje analizę poznania estetycznego o pojęcie Normalidee — intuicyjnej normy umożliwiającej porównawcze ujęcie jakości oraz ocenę relacji między częściami a całością dzieła. Łączy przy tym teorię poznania zmysłowego z teorią sądu smaku, kwestionując kantowskie rozdzielenie estetyki transcendentalnej i empirycznej.
Artykuł wskazuje także na istotny kontekst historyczno-intelektualny: ambiwalentny stosunek Kanta do judaizmu oraz marginalizację filozofów żydowskich w recepcji kantyzmu. W tym świetle estetyka Bendavida jawi się jako próba autonomicznego rozwinięcia myśli kantowskiej w ramach racjonalistycznej tradycji żydowskiego Oświecenia. Autorki argumentują, że Bendavid wypełnia lukę pozostawioną przez Kanta, tworząc estetykę praktyczną — operacyjną teorię stosowania sądów estetycznych, obejmującą jakości zmysłowe, wartości mieszane i kontekst kulturowy. W rezultacie estetyka Bendavida staje się komplementarnym do Kantowskiego projektem, który ujmuje sąd estetyczny nie tylko jako warunek możliwości doświadczenia piękna, lecz także jako narzędzie realnej oceny dzieła sztuki i percepcji
Sign-changing solutions for a critical exponential problem with competing potentials
No full textWe establish the existence, concentration, and exponential decay of a family of sign-changing solutions for a problem involving exponential critical growth, described by the equation:
\begin{cases}
-\epsilon^{2}\mbox{div}\left(a(x)\nabla u\right)+V(x)u =K(x) f(u)
& \mbox{in $\mathbb{R}^2,$}\\
u \in H^{1}\big(\mathbb{R}^{2}\big).
\end{cases}
\leqno{(\rom{P}_{\epsilon})}
To address the lack of compactness and the competition between the potentials, we employ variational methods alongside a suitable truncation of the nonlinearity
Wydalanie zagranicznych dziennikarzy z europejskich stolic w dwudziestoleciu 1918–1939 jako zwierciadło napięć w stosunkach międzynarodowych
Get PDFThe article examines the most high-profile cases of foreign journalists being expelled from European capitals during the interwar period, spanning from 1918 to 1939. The topic is primarily explored through press coverage, while also verifying the identities of the correspondents and considering the context of each situation. Additionally, some commentary from the Polish press is included.W artykule przedstawione zostały najbardziej nagłośnione przypadki wydaleń dziennikarzy zagranicznych ze stolic europejskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Temat opracowany jest przede wszystkim w oparciu o informacje prasowe, jednak zweryfikowane co do tożsamości korespondentów i z uwzględnieniem kontekstu wydarzeń. Przedstawiono też niektóre komentarze prasy polskiej
Drabina hierarchiczności wśród więźniów deportowanych z Francji. Case study Drancy, przedsionka Auschwitz
Get PDFThe purpose of this article is to analyse the phenomenon and process of hierarchisation of prisoners of the Drancy concentration camp, a pre-deportation threshold to Auschwitz-Birkenau. The analysis concerns French deportees, mainly of Jewish origin. Initially, the article was intended to address the problem of the hierarchy among Auschwitz prisoners; however, during the research, it was decided that due to the large amount of material, it would be better to divide the text into two separate articles, treating these internment centres separately. The text is the result of months of research and investigation conducted primarily abroad, aimed at understanding the phenomenon of prisoner hierarchy. The sources used in this article mainly include resources from the Mémorial de la Shoah in Paris (and its Drancy branch) as well as documents from the Polish Institute of National Remembrance, film sources (including documentaries and oral history interviews addressing the issues of hierarchy among prisoners).Celem artykułu jest próba zobrazowania możliwości wspinania się po drabinie hierarchii więźniów obozu koncentracyjnego w Drancy, z którego następnie wywożono ich do obozu Auschwitz-Birkenau. Przedmiotem badań są zatem funkcje, które sprawowali więźniowie, jak i instytucje obozowe, w których mogli pracować. Analiza dotyczy francuskich deportowanych, głównie pochodzenia żydowskiego. Wykorzystane w tym artykule źródła to przede wszystkim zasoby Mémorial de la Shoah w Paryżu (oraz oddziału w Drancy), a także dokumenty Instytutu Pamięci Narodowej, źródła filmowe (w tym filmy dokumentalne oraz wywiady oral history poruszające zjawisko hierarchii wśród więźniów)
Nominacja biskupa Stefana Wyszyńskiego na prymasa Polski – w świetle nowych źródeł archiwalnych
Get PDFThe aim of this article is to reconstruct the course of events related to the appointment of Bishop Stefan Wyszyński as Primate of Poland in 1948. The source material for this text consists primarily of little-known archival documents found in the Historical Archives of the Secretariat of State in the Vatican, supplemented by archival materials from the Archdiocesan Archives in Gniezno. The article describes the chronology and the course of events related to the appointment of the new Primate of Poland, who then led the Church in Poland for almost 33 years. At the same time (using studies that were available), it attempts to organise the existing knowledge on this subject.Celem niniejszego artykułu jest odtworzenie biegu wydarzeń związanych z nominacją prymasowską bp. Stefana Wyszyńskiego w 1948 r. Bazę źródłową tekstu stanowią przede wszystkim nieznane szerzej dokumenty archiwalne znajdujące się w Archiwum Historycznym Sekretariatu Stanu w Watykanie, uzupełnione o archiwalia z Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Artykuł opisuje chronologię i przebieg wydarzeń w związku z nominacją nowego prymasa Polski, który następnie przez prawie 33 lata kierował Kościołem w Polsce. Jednocześnie, wykorzystując dostępne opracowania, stara się uporządkować dotychczasową wiedzę na ten temat
Zakres wolności intelektualistów pod patronatem Radziwiłłów birżańskich w pierwszej połowie XVII wieku w związku z badaniami profesora Lecha Szczuckiego nad historią intelektualną i patronatem
Get PDFThe article refers to Professor Lech Szczucki’s interests in patronage and its impact on the evolving views of intellectuals who benefited from it. It also examines the mechanisms involved in acquiring patrons, with a specific focus on the Evangelical branch of the Lithuanian Radziwiłł family. It explores the scope of freedom of views and speech of philosophers who profited from their patronage, teachers in grammar schools funded by the Radziwiłłs, and their secretaries and political advisors.Artykuł nawiązuje do zainteresowań profesora Lecha Szczuckiego mecenatem, jego wpływem na ewolucję poglądów korzystających z niego intelektualistów oraz mechanizmami pozyskiwania protektorów – w tym wypadku ewangelickiej linii litewskiego rodu Radziwiłłów. Dotyczy zakresu wolności poglądów i wypowiedzi korzystających z ich protekcji filozofów, nauczycieli w gimnazjach fundowanych przez Radziwiłłów oraz ich sekretarzy i doradców politycznych
Prawo oporu w myśli politycznej Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego w drugiej połowie XVI i na początku XVII wieku: analiza porównawcza
Get PDFThis is a comparative study of the right of resistance within the political thought of the Grand Duchy of Lithuania and the Kingdom of Poland during the second half of the sixteenth and the early seventeenth centuries. This period witnessed an evolution of the thought in the Polish Crown, shifting from recognising only the clerical and senatorial elites as subjects entitled to resistance to a viewpoint that embraced the entire nobility as holders of the right of resistance, based on the principle of popular sovereignty. In the political thought of the Grand Duchy, the right of resistance was more closely associated with the senatorial elites within the framework of the aristocratic concept of the state. However, this idea was also acknowledged and accepted by the broader noble classes.Artykuł poświęcony jest analizie porównawczej problemu prawa oporu w myśli politycznej Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego w drugiej połowie XVI i na początku XVII w. W badanym okresie nastąpiła ewolucja myśli koronnej – od uznania elit duchownych i senatorskich za podmiot oporu do podejścia uznającego, że cały stan szlachecki ma prawo oporu na zasadzie suwerenności ludu. W myśli politycznej Wielkiego Księstwa prawo oporu było mocniej kojarzone z elitami senatorskimi w kontekście arystokratycznej koncepcji państwa, chociaż znały i akceptowały je również szersze warstwy szlacheckie
O wyzwaniach przekładu i redakcji naukowej. Uwagi na marginesie lektury książki Jak kwitnące drzewo. Florencja średniowieczna i renesansowa
Get PDFThe article reviews the book Jak kwitnące drzewo. Florencja średniowieczna i renesansowa [Like a Flowering Tree: Medieval and Renaissance Florence] by Silvia Diacciati, Enrico Faini, Lorenzo Tanzini, and Sergio Tognetti, translated from the Italian original Come albero fiorito. Firenze tra Medioevo e Rinascimento. The reviewer’s attention is focused on the challenges of translating the book into Polish, particularly regarding linguistic and terminological issues. The text discusses the impact of translation choices on fidelity to the original work and how these choices align with the terminology used in medieval studies.Artykuł recenzuje książkę Jak kwitnące drzewo. Florencja średniowieczna i renesansowa autorstwa Silvii Diacciati, Enrica Fainiego, Lorenza Tanziniego i Sergia Tognettiego. Szczególną uwagę zwrócono na wyzwania związane z tłumaczeniem książki na język polski, w tym problemy lingwistyczne i terminologiczne. Omówiono także konsekwencje decyzji tłumaczeniowych dla wierności oryginałowi oraz ich zgodność z terminologią stosowaną w badaniach mediewistycznych
Mapa dla narodu. Rola, treść i znaczenie Karty dawnej Polski (1859)
Get PDFThe article discusses the Karta dawnej Polski [Map of Old Poland], a map at a scale of 1:300,000 created in Paris between 1833 and 1859. It was compiled by Wojciech Chrzanowski, Feliks Wrotnowski, Teofil Zabłocki, and others, with Adam Jerzy Czartoryski serving as the leading financier. Initially intended for military purposes, the map eventually became a part of Poland’s national heritage preserved in the Polish Library in Paris. The article analyses the map’s content, including its depiction of places, buildings, roads, railways, borders, and geographical features. It also explores the map’s significance to Polish emigrants in the nineteenth century and its influence on subsequent cartographic work and historical research.Artykuł dotyczy Karty dawnej Polski, mapy w skali 1:300 000 opracowanej w Paryżu w latach 1833–1859. Jej twórcami byli m.in. Wojciech Chrzanowski, Feliks Wrotnowski, Teofil Zabłocki, a głównym fundatorem Adam Jerzy Czartoryski. Mapa początkowo miała służyć celom wojskowym, lecz ostatecznie stała się częścią dziedzictwa narodowego, nad którym opiekę sprawuje Biblioteka Polska w Paryżu. W artykule poddano krytyce jej treść (miejscowości, budynki, drogi i koleje, granice, środowisko geograficzne), a także wyjaśniono funkcję, jaką mapa pełniła wśród emigracji w XIX w. oraz jej znaczenie dla późniejszych prac kartograficznych i badań historycznych