Akademicka Platforma Czasopism
Not a member yet
37874 research outputs found
Sort by
Aretologiczne i wychowawcze implikacje wyobraźni (nie)okiełznanej
Full text linkThe article examines the dual nature of imagination in the context of its aretological and educational implications. Imagination, as an ability supporting intellectual, emotional, and moral development, can inspire creativity, stimulate reflection, and foster positive psychological and social change. However, when left unchecked, it may be a source of cognitive distortions, false memories, escapism, and emotional problems. The author emphasizes the importance of properly guided (self-)education in cultivating a mature and conscious use of imagination, which is particularly relevant in an era of dynamic digital technology development and the ongoing mediatization of life. The article also discusses ways to foster constructive forms of imagination andcounteract its negative manifestations.Artykuł analizuje dwoisty charakter wyobraźni w kontekście jej aretologicznych i wychowawczych implikacji. Wyobraźnia, jako zdolność wspierająca rozwój intelektualny, emocjonalny i moralny, potrafi inspirować twórczość, pobudzać refleksję orazsprzyjać pozytywnym zmianom psychicznym i społecznym. Gdy zaś pozostaje nieokiełznana, bywa źródłem zniekształceń poznawczych, fałszywych wspomnień, ucieczki od rzeczywistości oraz problemów emocjonalnych. Autor podkreśla znaczenie odpowiednio ukierunkowanego (samo)wychowania w rozwijaniu dojrzałego i świadomego korzystania z wyobraźni, co jest szczególnie istotne w dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych oraz postępującej mediatyzacji życia. W artykule wspomniano, jak wspierać konstruktywne formy wyobraźni i przeciwdziałać jej negatywnym przejawom
Pedagogika samotności w ujęciu Marii Łopatkowej
Full text linkThe aim of this article is to present the work of Maria Łopatkowa (1927–2016), a Polish pedagogue, the author of the trend – pedagogy of the heart. It is particularly focused on characterising the author’s contribution to the new subdiscipline of pedagogy – pedagogical monoseology (pedagogy of loneliness). The article consists of two main parts. The first presents a biographical outline of Maria Łopatkowa, referring in particular to her education, professional and scientific work, as well as her political and social activity. The second focuses on the author’s concept of loneliness. This issue is important and still relevant, because the problem of loneliness affects more and more people, including children and adolescents. It also poses a great challenge for educators, whose task is not only to diagnose this crisis, but also to undertake appropriate intervention and prevention. The article presents various types of loneliness identified by the author: child loneliness (in the family, nursery, kindergarten, school, hospital, orphan loneliness) and teacher loneliness. The author presents recommendations for minimising this state, as proposed by Łopatkowa, which may alsobe an inspiration for contemporary educators.Celem niniejszego artykułu jest prezentacja twórczości Marii Łopatkowej (1927–2016), polskiej pedagożki, autorki nurtu pedagogika serca. Tekst nakierowany jest szczególnie na scharakteryzowanie wkładu autorki do nowej subdyscypliny, jaką jest monoseologia pedagogiczna (pedagogika samotności). Artykuł składa się z dwóch głównych części. W pierwszej został ukazany rys biograficzny autorki, odnoszący się zwłaszcza do jej edukacji, pracy zawodowej i naukowej, a także działalności politycznej i społecznej. W drugiej zaś skoncentrowano się na autorskiej koncepcji samotności. Zagadnienie to jest ważne i nadal aktualne, ponieważ problem osamotnienia dotyka coraz więcej osób, w tym dzieci i młodzież. Stanowi też duże wyzwanie dla wychowawców, których zadaniem jest nie tylko zdiagnozowanie tego kryzysu, lecz także podjęcie odpowiedniej interwencji i profilaktyki. W tekście zostały zaprezentowane różne rodzaje samotności wyodrębnione przez autorkę: samotność dziecka (w rodzinie, żłobku, przedszkolu, szkole, szpitalu, samotność sieroca) i samotność nauczycieli, a także rekomendacje dotyczące minimalizowania tego stanu proponowane przez Łopatkową, które mogą stanowić także inspirację dla współczesnych pedagogów
Zastawy dóbr królewskich w województwie krakowskim w późnym średniowieczu
Full text linkThe article discusses the subject of the pledge of the royal domain in the Kraków voivodeship in the 14th and 15th centuries, which has not yet been comprehensively studied. Earlier research has shown that there were numerous royal estates in the Kraków voivodeship, and in the 14th century, they were managed by the office of a wielkorządca, which was characteristic of Lesser Poland. After the death of Casimir III the Great, further estates began to be separated from this office. As a result, the royal domain was divided into several dozen estates and individual villages. Most of them were subject to pledges during the Jagiellonian period, which is the main subject of this article. The primary source material was the content of Lesser Poland diplomatic codices, and The Historical-Geographical Dictionary of the Kraków Voivodeship and its card index served as a guide to the royal estates. The study is an introduction to further research on the functioning of the royal domain and its administration in late medieval Lesser Poland.Artykuł podejmuje tematykę zastawu ziemskiej domeny monarszej w województwie krakowskim w XIV i XV w., nie będącą dotąd przedmiotem kompleksowego opracowania. W świetle wcześniejszych badań wiadomo, że dobra królewskie w województwie krakowskim były liczne, a w XIV w. za ich zarząd odpowiedzialny był charakterystyczny dla Małopolski urząd wielkorządcy. Po śmierci Kazimierza Wielkiego rozpoczęto wydzielanie kolejnych dóbr z tego urzędu. W efekcie domena królewska podzielona została na kilkadziesiąt kluczy majątkowych i pojedynczych wsi. Większość z nich w czasach jagiellońskich podlegała zastawom, omówieniu których poświęcona jest główna część tekstu. Podstawowym materiałem źródłowym była zawartość małopolskich kodeksów dyplomatycznych, a rolę przewodnika po królewszczyznach pełnił Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego i jego kartoteka. Studium stanowi wstęp do dalszych badań nad funkcjonowaniem domeny monarszej i jej administracji w późnośredniowiecznej Małopolsce
CRISPR therapy - revolution in medicine or ethical danger
Full text linkCRISPR, or rather rarely used full name – Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats. Studying this family of DNA sequences has led to the creation of CRISPR-Cas9 technology for genome editing. This technology has been with us for quite some time and is undeniably considered one of the most significant breakthroughs in modern genetics. It provides a powerful weapon for editing genomes with unprecedented precision, which can be used for advancing biotechnological inventions, finding and deploying new treatments and for overall progress in medicine. Recently, spikes of progress have been seen, which unquestionably have sparked many ethical and moral discussions about this technology. This paper examines the revolutionary potential of CRISPR therapy in medicine, alongside the ethical and moral implications that arise from its application. The potential of the therapy has been placed in a specialised context – how the implementation of CRISPR-Cas9 could impact sportsmen and -women, especially those battling such hard genetic diseases as Paralympians in different disciplines do every day. By analysing the scientific advancements, potential applications, and ethical dilemmas, a comprehensive understanding of CRISPR’s impact on contemporary medicine and contemporary sports is developed
The Exertional rhabdomyolysis with acute kidney injury after high-intensity CrossFit training in a young healthy male with dehydration and creatine supplementation: A case report
Full text linkHigh-intensity physical exercise leads to exertional rhabdomyolysis which causes muscle tissue destruction and myoglobin leakage that results in acute kidney damage. The development of exertional rhabdomyolysis with acute kidney injury has been linked to two main factors: dehydration and performing extreme physical activities.
The main objective of this case report involves showing a person who developed rhabdomyolysis with kidney failure following their CrossFit workout at maximum intensity and we will examine the elements which increase the risk of this condition.
A 25-year-old male patient developed rhabdomyolysis symptoms after his high-intensity CrossFit workout. The patient's medical background, laboratory results and treatment progression were studied.
The patient arrived at the hospital multiple hours after his exercise because his muscles were extremely painful and his urine had turned dark. The patient developed elevated creatine kinase levels and myoglobinuria and elevated serum creatinine which indicated acute kidney injury. The patient's medical history showed he had not drunk enough water and he was taking creatine supplements at the same time. The patient received aggressive intravenous fluid treatment which brought his test results back to normal and restored his kidney function and he fully recovered within several days.
Exertional rhabdomyolysis represents a rare but dangerous condition that occurs when people perform excessive physical activity which can cause their kidneys to fail. The treatment of this condition requires immediate medical care and strong therapeutic methods to prevent severe complications from occurring. The prevention of exertional rhabdomyolysis requires healthcare providers to monitor athletes for dehydration and high-intensity exercise during their training sessions
Proton Pump Inhibitors - Clinical Use and Long-Term Safety in Adults
Full text linkBackground. Proton pump inhibitors (PPIs) are widely prescribed for gastrointestinal disorders. Their potent and persistent inhibition of gastric acid ensures efficacy but has raised concerns about adverse effects during long-term therapy.
Aim. To summarize current evidence on the indications and clinical benefits of proton pump inhibitors in adults, and to review major long-term adverse effects and drug–drug interactions to guide safer treatment strategies.
Material and methods. A narrative literature review was conducted using PubMed/MEDLINE for articles published between January 2016 and November 2025. Peer-reviewed human studies and major reviews on adults receiving oral PPIs were included if they addressed utilization, indications, duration of therapy, long-term adverse effects, drug-drug interactions, or deprescribing strategies. Pediatric studies, purely animal research, and non-peer-reviewed articles were excluded.
Results. PPIs remain first-line treatment in gastroesophageal reflux disease, peptic ulcer disease, Helicobacter pylori eradication, and selected hypersecretory conditions. However, many patients receive these medications chronically without a clear ongoing indication or regular reassessment. Long-term PPI therapy can be linked to nutrient and electrolyte disturbances, increased fracture risk, renal complications, infections, and clinically relevant interactions with drugs such as clopidogrel and methotrexate. Cardiovascular and neurological risk signals remain inconclusive.
Conclusions. PPIs should not be withheld from patients with justified indications, but must be prescribed thoughtfully. Clinicians need to use the lowest effective dose for the shortest necessary duration, regularly review indications, and educate patients to limit unnecessary chronic exposure while preserving the substantial benefits of PPI therapy
Slow culture i fast culture. Wyzwania wychowawcze dla współczesnej rodziny
Full text linkThe text presents two contrasting cultures that are relevant to the family’s educational tasks. In the first two parts of the study, slow culture and fast culture are described. Their creators and assumptions are presented, as well as their influence on such everyday activities as preparing and eating meals, doing professional work and housework, organising leisure time and rest, reflecting on the meaning of life and the way of living it, building relationships with people, searching for joy and happiness. The content of the first two parts of the article is used in the third one; it presents the importance of the individual elements of both cultures for the upbringing process taking place in the family. On the one hand (in fast culture) there is the constant rush and lack of time, the pursuit of being better than others and achieving professional success, taking on more and more responsibilities in order to multiply material goods and the associated consumerism, the use of new developments in the field of technology and globalisation encompassing all spheres of life. On the other hand (in slow culture) there is finding the right pace of life for people, constant readiness to help, caring for relationships, nurturing traditional values. It was pointed out which of these elements should be used in the shaping of young generations and which may pose a threat to the modern family.W tekście zostały przedstawione dwie przeciwstawne kultury, które mają znaczenie dla realizowanych przez rodzinę zadań wychowawczych. W dwóch pierwszych częściach opracowania zostały opisane slow culture i fast culture. Zaprezentowano zarówno ich twórców, założenia, jak i wpływ na takie codzienne czynności, jak: przygotowywanie i spożywanie posiłków, wykonywanie pracy zawodowej i domowej, organizowanie czasu wolnego i odpoczynku, zastanawianie się nad sensem życia oraz sposobem jego przeżywania, budowanie relacji z ludźmi, poszukiwanie radości i szczęścia. Treści dwóch pierwszych części artykułu zostały wykorzystane w trzeciej. Przedstawiono w niej znaczenie poszczególnych elementów obu kultur dla dokonującego się w rodzinie procesu wychowania. W fast culture wskazano nieustanny pośpiech i ciągły brak czasu, pogoń za byciem lepszym od innych i osiąganiem sukcesów zawodowych, podejmowanie kolejnych obowiązków dla pomnażania dóbr materialnych i związany z nimi konsumpcjonizm, korzystanie z nowych osiągnięć w dziedzinie technologii i obejmującej wszystkie sfery życia globalizacji. Natomiast w slow culture wskazano odnajdywanie właściwego dla człowieka tempa życia, nieustanną gotowość do niesienia pomocy, troskę o relacje, pielęgnowanie tradycyjnych wartości. Pokazano, które z tych elementów powinny być wykorzystywane w kształtowaniumłodych pokoleń, a które mogą stanowić zagrożenie dla współczesnej rodziny
Pewne aspekty zastawów królewskich dóbr ziemskich w późnośredniowiecznej Wielkopolsce (1386–1504)
Full text linkThe article discusses the composition of the land holdings of the rulers entering the royal demesne in 15th-century Greater Poland, which were systematically pledged by successive rulers from the beginning of Władysław II Jagiełło’s reign (1386–1434). These pledges were not only a security for loans but also an expression of royal gratitude and favor. The scale of these pledges is presented according to the reigns of individual monarchs until the adoption in 1504 of a statute regulating the pledges of the royal demesne. The article also presents observations on the reasons for pledging royal estates, their particular attractiveness to pledgees, and some comments on the changes in this group.Artykuł omawia skład majętności ziemskich panującego wchodzących do domeny królewskiej w piętnastowiecznej Wielkopolsce, które były od początku panowania Władysława Jagiełły (1386–1434) systematycznie zastawiane przez kolejnych władców. Zapisy te były nie tylko zabezpieczeniem pożyczki, ale także wyrazem królewskiej wdzięczności i łaski. Skala tych zastawów jest przedstawiona podług panowań poszczególnych monarchów aż do uchwalenia w 1504 r. statutu regulującego zastawy królewskiej domeny. W artykule przedstawiono też spostrzeżenia dotyczące przyczyn zastawiania majętności królewskich, ich szczególnej atrakcyjności dla zastawników oraz pewne uwagi dotyczące przemian tego grona