Kasetsart University
Thai Agricultural Research Repository (เครือข่ายสารสนเทศงานวิจัยเกษตรไทย)Not a member yet
3752 research outputs found
Sort by
Survey of rice stored pest in the upper northern part of Thailand
No full textSurvey of rice stored pest in The Upper Northern part of Thailand was done in 3 agricultural cooperatives (Nongmuongkai, Maejai and Chiangsaen) using food trap during December 2011 – November 2012. The results showed that 25 stored rice insect pest were found (18 important insect pests and 7 natural enemies). At Nongmoungkai, the important insect pests were Liposcelis spp., Lophocateres pusillus, Sitophillus oryzae and Ceyptolestes pusillus were found with the survey number of 2, 206, 580, 365 and 108 respectively. The natural enemies Xylocoris flavipes was found with the number of 225. At Maejai, the important insect pests were S. oryzae, L. pusillus, L. spp., Rhyzoopertha dominica C. pusillus and Oryzaephilus surinamensis found with the survey number of 3,816, 2,814, 915, 741, 612 and 416 respectively. The 806 natural enemies (Theocolax elegans) was found. At Chiangsaen, the important insect pests were S. oryzae, L. spp., R. dominica, L. pusillus and Sitotroga cerealella found with the survey number of 4,609, 1,573, 988, 627 and 535 respectively. 3,821 and 1,271 natural enemies T. elegans and X. flavipes were found. The percentage damage from food trap at Nongmuongkai, Maejai and Chiangsaen was 5.1, 17.1 and 25% respectively.การสำรวจแมลงศัตรูข้าวในโรงเก็บ จากฉางข้าวเปลือกของสหกรณ์การเกษตรในเขตภาคเหนือตอนบน 3 แห่ง คือ สหกรณ์การเกษตรหนองม่วงไข่ จ.แพร่ สหกรณ์การเกษตรแม่ใจ จ.พะเยา และ สหกรณ์การเกษตรเชียงแสน จ.เชียงราย โดยใช้กับดักอาหารข้าวสารเต็มเมล็ดพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 น้ำหนัก 1 กิโลกรัม บรรจุในถุงพลาสติกสานวางในกรงดักหนู ฉางละ 5 ซ้ำ เป็นเวลา 1 เดือน หลังจากนั้นนำไปตรวจนับชนิด ปริมาณแมลงศัตรูที่พบ และประเมินความเสียหายของกับดักอาหารที่ถูกทำลาย ตั้งแต่ เดือนธันวาคม 2554 - พฤศจิกายน 2555 พบแมลงศัตรูในโรงเก็บ 25 ชนิด แบ่งเป็นแมลงศัตรูของเมล็ดพืช 18 ชนิด และแมลงศัตรูธรรมชาติ 7 ชนิด ที่สหกรณ์การเกษตรหนองม่วงไข่ แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญและพบมาก ได้แก่ เหาหนังสือ (Liposcelis spp.) มอดสยาม (Lophocateres pusillus) ด้วงงวงข้าว (Sitophilus oryzae) และมอดหนวดยาว (Cryptolestes pusillus) จำนวน 2,206, 580, 365 และ 108 ตัว ตามลำดับ แมลงศัตรูธรรมชาติ ที่พบมาก ได้แก่ มวนไซโลคอรีส (Xylocoris flavipes) จำนวน 225 ตัว ที่สหกรณ์การเกษตรแม่ใจ แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญและพบมาก ได้แก่ ด้วงงวงข้าว (S.oryzae) มอดสยาม (L. pusillus) เหาหนังสือ (L. spp.) มอดหัวป้อม (Rhyzopertha dominica) มอดหนวดยาว(C. pusillus) และมอดฟันเลื่อย (Oryzaephilus surinamensis) จำนวน 3,816, 2,814, 915, 741, 612 และ 416 ตัว ตามลำดับ แมลงศัตรูธรรมชาติที่พบมาก คือ แตนเบียนด้วง (Theocolax elegans) จำนวน 806 ตัว ที่สหกรณ์การเกษตรเชียงแสน แมลงศัตรูที่สำคัญและพบมาก ได้แก่ ด้วงงวงข้าว (S. oryzae) เหาหนังสือ (L. spp.) มอดหัวป้อม (R. dominica) มอดสยาม (L. pusillus) และ ผีเสื้อข้าวเปลือก (Sitotroga cerealella) จำนวน 4,609, 1,573, 988, 627 และ 535 ตัว ตามลำดับ แมลงศัตรูธรรมชาติที่พบมาก คือ แตนเบียนด้วง (T. elegans) และมวนไซโลคอรีส (X. flavipes) จำนวน 3,821 และ 1,271 ตัว ตามลำดับ เปอร์เซ็นต์ความเสียหายของกับดักอาหารที่สหกรณ์ฯ หนองม่วงไข่ สหกรณ์ฯ แม่ใจ และสหกรณ์ฯ เชียงแสน เท่ากับ 5.1, 17.1 และ 25.0% ตามลำดับ แสดงให้เห็นว่าที่สหกรณ์การเกษตรเชียงแสน มีการทำลายของแมลงในโรงเก็บสูงกว่าสหกรณ์การเกษตรแม่ใจ และสหกรณ์การเกษตรหนองม่วงไข
New local promising rice line Hawm Gra Dung Ngah: PTNC09002-59
No full textHawm Gra Dung Ngah rice variety was collected from Tak Bai district, Narathiwat province in 2009. The promising line, PTNC09002-59 was pure-line selected from the 59th row out of 200 rows. It is a photoperiod-sensitive, non-glutinous rice flowering in the mid of February, Its height is 159 centimeters with 10 panicle per hill. Its average grain yields under intra-station yield trial in Pattani, farmer field trials in Nhong Chik district, Pattani and in Tak Bai district, Narathiwat was 501, 385 and 383 kilograms per rai, respectively. PTNC09002-59 responded to nitrogen fertilizer at the rate of 12 kilograms nitrogen per rai. Paddy hull is straw-colored and grain shape is slender. Brown rice is red with 6.33 millimeters grain length. It has moderately amylose content, hard gel and medium spreading value. Quality of cooked rice is sleazy-crumbly with mild aroma. This rice variety is popular in Narathiwat province and its products are generally made for sale. Its brown rice grains have acceptable nutritional values such as high antioxidant activities, high iron and protein contents. Besides, high fatty substances, zinc and calcium are found in germinated brown rice. However, it is moderately susceptible to rice blast disease.ข้าวหอมกระดังงาสายพันธุ์ PTNC09002-59 ได้จากการเก็บรวบรวมพันธุ์จากอำเภอตากใบ
จังหวัดนราธิวาส นำมาปลูกคัดเลือกสายพันธุ์บริสุทธิ์แบบรวงต่อแถวจำนวน 200 รวง ได้แถวที่ 59 ซึ่งมีลักษณะดีที่สุดตามที่ต้องการ กำหนดรหัสสายพันธุ์เป็น PTNC09002-59 เป็นข้าวเจ้าไวต่อช่วงแสง ออกรวงประมาณวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ความสูงเฉลี่ย 159 เซนติเมตร จำนวนรวง 10 รวงต่อกอ ให้ผลผลิตเฉลี่ยในสภาพแปลงทดลองของศูนย์วิจัยข้าวปัตตานี 501 กิโลกรัมต่อไร่ ผลผลิตเฉลี่ยในแปลงทดสอบของเกษตรกร อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี 385 กิโลกรัมต่อไร่ และผลผลิตเฉลี่ยในแปลงทดสอบของเกษตรกร อำเภอตากใบ จังหวัดนราธิวาส 383 กิโลกรัมต่อไร่ การตอบสนองต่อปุ๋ยไนโตรเจนดีที่อัตรา 12 กิโลกรัม N ต่อไร่ ข้าวเปลือกสีฟาง เมล็ดข้าวเปลือกยาว รูปร่างเรียว ข้าวกล้องสีแดงยาว 6.33 มิลลิเมตร ปริมาณอมิโลสปานกลาง ความคงตัวของแป้งสุกแข็ง อุณหภูมิแป้งสุกปานกลาง ข้าวสุกมีลักษณะร่วนแต่ไม่แข็งและมีกลิ่นหอม ลักษณะเด่นนอกจากเป็นพันธุ์ข้าวที่นิยมปลูกในจังหวัดนราธิวาสและมีการผลิตเป็นสินค้าจำหน่ายแล้ว ยังมีจุดเด่นด้านคุณค่าทางโภชนาการ โดยพบว่า มีปริมาณฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ธาตุเหล็ก และโปรตีน มากในข้าวกล้อง ปริมาณไขมัน สังกะสี และแคลเซียม มากในข้าวกล้องงอก แต่มีข้อควรระวัง คือ ค่อนข้างอ่อนแอต่อโรคไหม
Farmer preference of irrigated promising rice lines in northeastern region
No full textThis study aims to evaluate the farmers' preference to irrigated promising rice lines grown in farmers' fields in north eastern Thailand during wet season 2013. The preference analyses were carried out at 2 stages; at reproductive stage to evaluate for agronomic characteristics, and after harvest to evaluate for grain physical qualities and cooking qualities. Two sets of promising lines were evaluated; glutinous and non-glutinous set. At the reproductive stage, the preference analyses were carried out in 3 provinces. It was found that the glutinous cultivar RD10 and the non-glutinous line KKN01041-23-2-1-1 were the most preferred cultivar/line by farmers. The reasons for their preference were following traits; strong stem, good tillering ability, erect stem, large, long and compacted panicle, healthy and uniform seed set, lots of seed per panicle, and good grain shape. After harvest, the preference analyses were carried out in 4 provinces. The results from the preference analyses of rough rice, cold and warm cooked rice indicated that the glutinous line UBN02020-13-8-R-R was the most preferred line by farmers. The reasons were given by farmers who preferred this line were those; large, healthy and heavy grain, shinny, soft and sticky cooked rice. On the other hand, farmer preferred the milled rice of KKN04023-NKI-14-2-6-1 because of its long, slender and white color with few broken grains. For non-glutinous lines, farmer preferred the paddy, milled and cooked rice of line KKN01041-23-2-1-1. The reasons given by those farmers who preferred this line were; long, slender, white, shinny, healthy and heavy grains, few broken grains, soft in texture and fluffy cooked rice. The information obtained from this study supports not only for a new varietal release but also for future breeding program.งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการยอมรับของเกษตรกรต่อข้าวนาชลประทานสายพันธุ์ดีเด่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยเกษตรกรมีส่วนร่วมในการคัดเลือกสายพันธุ์ข้าว ดำเนินการในแปลงเปรียบเทียบผลผลิตในนาราษฎร์ 3 จังหวัด ฤดูนาปี พ.ศ.2556 ในระยะก่อนเก็บเกี่ยวและหลังเก็บเกี่ยว ใช้ข้าวพันธุ์ทดสอบ 2 ชุด คือ ข้าวเหนียว และข้าวเจ้า มีวิธีการประเมินความชอบในลักษณะทางการเกษตร พบว่า ชุดข้าวเหนียวพันธุ์ กข10 และข้าวเจ้าสายพันธุ์ KKN01041-23-2-1-1 เป็นพันธุ์ที่ได้รับคะแนนความชอบจากเกษตรกรสูงสุด ซึ่งเกษตรกรส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า เป็นสายพันธุ์ที่มีลักษณะลำต้นแข็งแรง แตกกอดี กอตั้ง ใบสวย รวงมีขนาดใหญ่ ยาว ระแง้ถี่ การติดเมล็ดสม่ำเสมอ จำนวนเมล็ดต่อรวงมาก และเมล็ดสวย ขณะที่วิธีการประเมินความชอบในลักษณะทางกายภาพและเคมีของเมล็ด ดำเนินการใน 4 จังหวัด ผลการประเมินพบว่า สายพันธุ์ข้าวเหนียวที่เกษตรกรให้การยอมรับสูงสุดในลักษณะข้าวเปลือก ข้าวนึ่งสุกอุ่น ข้าวนึ่งสุกเย็น คือ UBN02020-13-8-R-R โดยเกษตรกรส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า เมล็ดมีขนาดใหญ่ น้ำหนักดี สีเมล็ดสวย ข้าวเต็มเมล็ด สีขาวใส เลื่อมมัน และเหนียว นุ่ม ในขณะที่สายพันธุ์ข้าวที่มีลักษณะของข้าวสารที่เกษตรกรมีความชอบมากที่สุด คือ KKN04023-NKI-14-2-6-1 เนื่องจากเมล็ดเรียว ยาว ขาวใส และเมล็ดไม่หัก ส่วนข้าวเจ้า พบว่า สายพันธุ์ข้าวที่ผ่านการประเมินความชอบสูงสุดในลักษณะ ข้าวเปลือก ข้าวสารและข้าวสุก คือ KKN01041-23-2-1-1 เกษตรกรส่วนใหญ่ให้เหตุผลว่า เมล็ดเรียว ยาว ข้าวเต็มเมล็ด น้ำหนักดี เมล็ดไม่หัก ขาวใส นุ่ม และหุงขึ้นหม้อ อย่างไรก็ตามผลการประเมินในครั้งนี้นอกจากจะเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณารับรองพันธุ์แล้ว ยังสามารถนำข้อคิดเห็นจากเกษตรกรในพื้นที่มาใช้ประกอบการปรับปรุงพันธุ์ข้าวในอนาคตได
Improvement of Pathum Thani 1 rice variety for submergence tolerance bacterial blight and brown planthopper resistance by marker-assisted selection
No full textPathum Thani 1 is an aromatic non-glutinous and photoperiod insensitive rice variety. Its yield potential is up to 800-900 kg/rai under suitable fertilizer usage and cultural practices. Average yield on farm trail was damaged by flooding, brown planthopper and bacterial blight about 20 to 50 percent. Improvement of Pathum Thani 1 for submergence tolerance, bacterial blight and brown planthopper resistance using molecular marker is one approach to solve this problem. This project was carried out under the commitment between the Rice Department and the Gene Discovery Unit of Kasetsart University. The experiments were divided into two parts, first part was crossing Pathum Thani 1 and Pin Kaset 1 to introduce bacterial blight resistance gene including Xa21, xa5 and xa33. The BC1F1 progenies of 216 samples were screened for Xa21 gene with PB7/PB8 maker and 74 samples were shown heterozygous genotype. Selected heterozygous samples were then screened with PA xa5 maker for xa5 gene and 48 samples were obtained. Stepped samples were further screened for xa33 with RM5509 and RM7243 markers and 25 samples were found to have Xa21, xa5 and xa33 genotype. The second part was crossing KDML105-Plus III (pyramid gene Sub1, qBph6, qBph12, Xa21) and KDML105-BPH (plus Bph3RH gene) to introduce submergence tolerance and brown planthopper resistance. The F1 plants containing 17 samples were screened with R10783Indel marker for Sub1 gene and RM586 and SSR24 markers for Bph3 gene. The results showed that all samples were heterozygous genotype for both genes. The BC2F1 plants plus genes Xa21, xa5 and xa33 from part 1 and BC2F1 plants plus genes Sub1, Bph3RH, qBph6AB and qBph12AB from part 2 will cross for pyramid gene into the progenies and self pollination to F2 (from both of BC2F1) will select plant that has target gene by MAS and (plant type selection, PTS). The selected plant will self to F3 test genotyping for select gene target by MAS and PTS, selected plant will self to F4 and validate flooding tolerance, Bacterial blight and Brown plant hopper resistance.ข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 เป็นพันธุ์ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสงที่เกษตรกรนิยมปลูกพันธุ์หนึ่ง ในพื้นที่นาชลประทาน เนื่องจากให้ผลผลิตสูง มีศักยภาพการให้ผลผลิตได้ 800-900 กิโลกรัมต่อไร่ แต่ในสภาพที่ไม่เหมาะสม เช่น น้ำท่วม การระบาดของเพลี้ยกระโดดน้ำตาล และการระบาดของโรคขอบใบแห้ง ทำให้ผลผลิตข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 ลดลง ประมาณ 20 - 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งหนึ่งในหลายวิธีในการแก้ปัญหาผลผลิตลดลงจากสภาพที่ไม่เหมาะสมดังกล่าวก็คือการปรับปรุงพันธุ์ข้าวปทุมธานี 1 ให้ทนต่อน้ำท่วมฉับพลัน ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคขอบใบแห้ง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาพันธุ์ข้าวปทุมธานี 1 ให้มีผลผลิตสูง (แค่เพิ่มยีน 3 ยีนดังกล่าว จะช่วยให้ผลผลิตสูงขึ้นกว่าเดิมด้วยหรือ) ทนต่อน้ำท่วมฉับพลัน ต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคขอบใบแห้ง โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุลในการคัดเลือก ซึ่งสามารถคัดเลือกต้นที่มีลักษณะดังกล่าวได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว เพราะสามารถคัดเลือกได้ตั้งแต่ข้าวอยู่ในระยะต้นกล้า แบ่งการดำเนินงานออกเป็นสองชุด ชุดการผสมที่ 1 เป็นการผสมระหว่างพันธุ์ปทุมธานี 1 เป็นพันธุ์แม่ และพันธุ์ปิ่นเกษตร 1 ที่มียีนต้านทานโรคขอบใบแห้ง (xa5, Xa21 และ xa33) เป็นพันธุ์พ่อ ทำการผสมกลับไปยังพันธุ์แม่เพื่อให้ได้ลูกที่มีคุณลักษณะเหมือนพันธุ์ปทุมธานี 1 และมียีนที่ต้านทานต่อโรคขอบใบแห้ง ได้ต้นข้าวชั่วรุ่น BC1F1 จำนวน 216 ตัวอย่าง นำมาคัดเลือกต้นที่มียีน Xa21, xa5 และ xa33 พบว่าเมื่อตรวจสอบด้วยเครื่องหมายโมเลกุล PB7/PB8 เพื่อหายีน Xa21 ที่จีโนไทป์อยู่ในสภาพ heterozygous มีจำนวน 74 ตัวอย่าง ตัวอย่างที่มียีน xa5 เมื่อตรวจสอบด้วยเครื่องหมายโมเลกุล PA xa5 ที่จีโนไทป์อยู่ในสภาพ heterozygous มีจำนวน48 ตัวอย่าง และตัวอย่างที่มียีน xa33 เมื่อตรวจสอบด้วยเครื่องหมายโมเลกุล RM5509 และ RM7243 ที่จีโนไทป์อยู่ในสภาพ heterozygous มีจำนวน25 ตัวอย่าง สำหรับชุดการผสมที่สองเป็นการผสมระหว่างพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105-Plus III เป็นพันธุ์แม่และพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105-BPH เป็นพันธุ์พ่อ ปลูกให้ได้ต้นรุ่น F1 แล้วตรวจสอบจีโนไทป์ด้วยเครื่องหมายโมเลกุล R10783Indel เพื่อหาต้นที่มียีน Sub1 และเครื่องหมายโมเลกุล RM586 และ SSR24 เพื่อตรวจหาต้นที่มียีน Bph3 พบว่าต้นตัวอย่างชั่วรุ่น F1 จำนวน17 ต้น มียีน Sub1 และยีน Bph3 เป็น heterozygous ทุกต้น เมื่อได้ต้นข้าว BC2F1 ที่มียีนต้านทานโรคขอบใบแห้ง (Xa21, xa5 และ xa33 ) จากชุดการผสมที่ 1 และต้น BC2F1 ที่มียีนทนน้ำท่วมฉับพลันและยีนต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Sub1, Bph3RH, qBph6AB และ qBph12AB ) จากชุดการผสมที่ 2 แล้ว จะนำมาผสมข้าม เพื่อรวมยีนทุกที่ต้องการเข้าไว้ด้วยกัน โดยจะผสมให้ได้เมล็ด F2 (จากการผสม BC2F1 ของสองสาย) นำไปปลูกเป็นต้นแล้วใช้เครื่องหมายโมเลกุลในการคัดเลือก รวมทั้งคัดเลือกทรงต้นและเมล็ด (plant type selection, PTS) ต้นที่คัดเลือกได้ (มียีน Sub1, Xa21, xa5, xa33, Bph3RH, qBph6AB และ qBph12AB เป็นเฮเทอโรไซกัส) จะถูกปล่อยให้ผสมตัวเองแล้วติดเมล็ดในรุ่น F3 นำไปปลูกเป็นต้นแล้วใช้เครื่องหมายโมเลกุลในการคัดเลือก รวมทั้งคัดเลือกทรงต้นและเมล็ด ต้นที่ได้ (มียีน Sub1, Xa21, xa5, xa33, Bph3RH, qBph6AB และ qBph12AB เป็นเฮเทอโรไซกัส) จะผสมตัวเองเพื่อเข้าสู่การประเมินลักษณะความทนน้ำท่วมฉับพลัน ความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และโรคขอบใบแห้
Striped Planthopper, Tagosodes pusanus (Distant) : Could become a major rice insect pest in Thailand
No full textTagosodes pusanus (Distant) is one of the planthopper species, which has been reported as a minor rice insect pest in Thailand in 2000. The morphology of T. pusanus closely resembles the whitebacked planthopper, Sogatella furcifera (Horváth). However, it could be distinguished by the pattern of the dark markers of its forewings, pale yellow pronotum in the middle of the segment, color of the clypeus, and shapes and number of spines of aedeagus. The population dynamic of T. pusanus was studied by sampling in the rice fields using D-vac and Blower-vac sucking machines. The results showed that the number of T. pusanus was higher than S. furcifera at heading stages of the rice plants in Nakhon Nayok province in 2011. The relationship between the numbers of two species was highly significant. The number of T. pusanus population in Chiang Rai province has a tendency to increase during 2011 to 2012. The relationship between the numbers of T. pusanus and S. furcifera was highly significant in both years. In addition, the number of both planthoppers caught by the light traps in Nakhon Nayok during March to December 2013 were also related highly significant. According to the results, it could be implied that if the population of S. furcifera is increasing, the population of T. pusanus tends to increase as well. Therefore, T. pusanus could become a major rice insect pest in the upper northern Thailand.เพลี้ยกระโดดปีกลาย (Striped planthopper : Tagosodes pusanus (Distant)) เป็นแมลงอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งมีรายงานการพบครั้งแรกในนาข้าวของประเทศไทยใน พ.ศ. 2543 แต่พบในจำนวนน้อยมาก เป็นแมลงที่มีลักษณะภายนอกคล้ายกับเพลี้ยกระโดดหลังขาว (Whitebacked planthopper : Sogatella furcifera (Horváth)) มาก แต่สามารถจ าแนกความแตกต่างได้ ดังนี้ 1) ปลายปีกคู่หน้าของเพลี้ยกระโดด ปีกลาย มีลวดลายที่เป็นรูปแบบเฉพาะ 2) อกปล้องที่ 1 เป็นสีเหลืองอ่อนเฉพาะตรงกลางของปล้องอก 3) สีของแผ่น clypeus เป็นสีน้ำตาลเข้ม แต่มีสีจางกว่าเพลี้ยกระโดดหลังขาว และ 4) ส่วนปลายของ aedeagus เรียวและเป็นรูปทรงกระบอก บริเวณตรงกลางมีหนาม 4 อัน และตรงส่วนปลายอีก 5-9 อัน ศึกษาการเปลี่ยนแปลงประชากรจากการสุ่มสำรวจในนาข้าว โดยใช้เครื่องดูดแมลง D-vac และ Blower-vac ใน พ.ศ. 2554 และ 2555 พบว่า พ.ศ. 2554 นาข้าวในจังหวัดนครนายกพบจำนวนเพลี้ยกระโดด ปีกลาย สูงกว่าเพลี้ยกระโดดหลังขาว โดยเฉพาะในข้าวระยะออกรวง พบเพลี้ยกระโดดปีกลายถึง 272 ตัวต่อแปลง ส่วนเพลี้ยกระโดดหลังขาว พบ 7.2 ตัวต่อแปลง จำนวนเพลี้ยกระโดดปีกลายกับเพลี้ยกระโดดหลังขาว พบว่า มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง ส่วนนาข้าวในจังหวัดเชียงราย มีแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของเพลี้ยกระโดดปีกลาย จาก พ.ศ. 2554 - 2555 และจำนวนเพลี้ยกระโดดปีกลายกับเพลี้ยกระโดดหลังขาว มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง ทั้งใน พ.ศ. 2554 และ 2555 เช่นเดียวกับจำนวนแมลงในกับดักแสงไฟ ที่ติดตั้งในบริเวณแปลงนาเกษตรกรจังหวัดนครนายก ในเดือนมีนาคม – ธันวาคม 2556 พบว่า เพลี้ยกระโดดทั้ง 2 ชนิด มีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง กล่าวได้ว่า ถ้าประชากรเพลี้ยกระโดดหลังขาวเพิ่มขึ้น ประชากรของเพลี้ยกระโดดปีกลายจะเพิ่มขึ้นตาม หรือถ้าเกิดการระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวในนาข้าว มีแนวโน้มจะเกิดการระบาดร่วมของเพลี้ยกระโดดปีกลายได้ โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือตอนบ
Development and testing of rice yield improvement and production cost reduction technology in southern area
No full textThree years experiments have been conducted during 2010-2012 to develop and test for rice yield improvement and production cost reduction in Southern part of Thailand. This experiment was conducted in Phatthalung Rice Research Center in the first two years and in farmer field for the third year with Split Plot in RCB; rice varieties as main plots and rice seed rate or spacing as subplots and 4 replications. Results in research center found that for broadcasting rice, Pathum Thani 1 and RD37 which were photoperiod insensitive varieties gave the highest yield when direct broadcasted with 20 kg/rai seed rate whereas photoperiod sensitive varieties such as Chiang Phatthalung and Sangyod Phatthalung showed the highest yield when soak seed broadcasted with 15 kg/rai seed rate and Leb Nok Pattani and Sangyod Phatthalung produced the highest yield when dry seed broadcasted with 20 kg/rai seed rate. For transplanting rice, Phitsanulok 2 and Pathum Thani 1 gave the highest yield with 20x20 cm transplanted spacing whereas Songyod Phatthalung showed highest yield with 25x25 cm transplanted spacing. In addition, soil analysis fertilization could reduce 318-750 baht/rai from 936-1,368 baht/rai of farmer production cost.การผลิตข้าวในภาคใต้ยังมีผลผลิตเฉลี่ยที่ต่ำกว่าภาคอื่นๆ สาเหตุหนึ่งเนื่องมาจากมีการใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ค่อนข้างน้อย จึงดำเนินการศึกษาการพัฒนาและทดสอบเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลผลิตและลดต้นทุนการผลิตข้าวในแหล่งปลูกข้าวภาคใต้ พ.ศ. 2554-2556 วางแผนการทดลองแบบ split plot in RCB จำนวน4 ซ้ า Main plot คือ พันธุ์ข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง จำนวน4 พันธุ์ ได้แก่ พันธุ์ชัยนาท 1 กข37 ปทุมธานี 1 และพันธุ์พิษณุโลก 2 และพันธุ์ข้าวไวต่อช่วงแสงจำนวน3 พันธุ์ ได้แก่ พันธุ์เล็บนกปัตตานี เฉี้ยงพัทลุง และพันธุ์สังข์หยดพัทลุง Sub plot คือ อัตราเมล็ดพันธุ์ จำนวน4 อัตรา และระยะปลูกจำนวน4 ระยะ สองปีแรกเป็นการทดลองเพื่อคัดเลือกเทคโนโลยีเพื่อให้ได้เทคโนโลยีที่ดีที่สุด ภายในศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง เพื่อพัฒนาสู่แปลงนาเกษตรกร จังหวัดพัทลุง และจังหวัดสงขลาในปีที่สาม ผลการทดสอบภายในศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ด้านอัตราเมล็ดพันธุ์ พบว่า พันธุ์ข้าวที่ไม่ไวต่อช่วงแสงจะให้ผลผลิตสูงที่สุดที่อัตรา 20 กิโลกรัมต่อไร่ และพันธุ์ข้าวที่ให้ผลผลิตสูง คือ พันธุ์ปทุมธานี 1 และพันธุ์ กข37 ส่วนพันธุ์ข้าวที่ไวต่อช่วงแสง พบว่า อัตราเมล็ดพันธุ์ 15 กิโลกรัมต่อไร่ จะให้ผลผลิตสูงที่สุดในพันธุ์ข้าวเฉี้ยงพัทลุง และสังข์หยดพัทลุง สำหรับการปลูกแบบหว่านแห้ง พบว่า อัตราเมล็ดพันธุ์ 20 กิโลกรัมต่อไร่ จะให้ผลผลิตสูงที่สุด ในข้าวพันธุ์เล็บนกปัตตานี และสังข์หยดพัทลุง สำหรับระยะปลูกพันธุ์ข้าวที่ไม่ไวต่อช่วงแสง พบว่า ระยะปักดำที่ 20x20 เซนติเมตร จะให้ผลผลิตสูงที่สุด และพันธุ์ข้าวที่ให้ผลผลิตสูง คือ พันธุ์พิษณุโลก 2 และพันธุ์ปทุมธานี 1 ส่วนพันธุ์ข้าวที่ไวต่อช่วงแสง พบว่า ระยะปักดำที่ 25x25 เซนติเมตร ให้ผลผลิตสูง ในพันธุ์ข้าวสังข์หยดพัทลุง ส่วนด้านการลดต้นทุนการผลิตด้านการใช้ปุ๋ย พบว่า การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินช่วยลดต้นทุนการผลิตข้าวได้ 318-750 บาทต่อไร่ จากการใช้ปุ๋ยของเกษตรกรซึ่งมีต้นทุนการใช้ปุ๋ย 936-1,368 บาทต่อไร
Seasonal changes in rice disease epidemics at Pathum Thani rice research center
No full textClimate change may affect rice-growing environments and disease epidemics. Therefore, the experiment was conducted at Pathumthani Rice Research Center during 2011–2013 to study the effect of climate change on rice diseases occurrence.Two rice varieties, RD31 and PSL 2 were planted every month throughout the year. Disease incidence was randomly surveyed on the rice plot at least once a month, and the metrological data including temperature, relative humidity and rainfall were collected. Base on 3 years of metrological data, the average annual temperature and relative humidity were increased while the total rainfall was decreased. Rainy day was approximately 6 month from May to October. The disease found every year in both varieties was bacterial leaf streak. Rice blast and brown spot diseases were found in 2011 and 2012. Dirty panicle disease was found in 2012 and 2013. Red stripe disease was found in 2011 and bacterial blight and narrow brown spot were found in 2013.การระบาดของโรคข้าวกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศในนาชลประทานที่ปลูกต่อเนื่องของศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี มีวิธีการศึกษาโดยปลูกข้าว 2 พันธุ์ ได้แก่ ข้าวพันธุ์ กข31 และพิษณุโลก 2 ทุกเดือนตลอดปี ที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี ตั้งแต่ปี 2554–2556 จากนั้นสุ่มสำรวจการเกิดโรคข้าวในแปลงนาทดลอง และเก็บข้อมูลอุตุนิยมวิทยา ได้แก่ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และปริมาณน้ำฝน จากสถานีอุตุนิยมวิทยาของศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี พบว่าอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยต่อเดือน ของทั้ง 3 ปี มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้น ส่วนปริมาณน้ำฝนโดยรวมกลับมีปริมาณลดลงทุกปี ระยะเวลาฝนตกที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานีมีระยะเวลา 6 เดือน ตั้งแต่ในเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม และมีปริมาณน้ำฝนมากในช่วงเดือนกรกฎาคม – ตุลาคม ของทุกปี จากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศดังกล่าว ส่งผลให้ในปี 2554แปลงนาทดลองพบโรคไหม้ โรคใบจุดสีน้ำตาล โรคใบขีดโปร่งแสง และโรคใบแถบแดง ส่วนปี 2555 พบโรคไหม้ โรคใบจุดสีน้ำตาล โรคใบขีดโปร่งแสงและโรคเมล็ดด่าง ปี 2556 พบโรคขอบใบแห้ง โรคใบขีดสีน้ำตาล โรคใบขีดโปร่งแสง และโรคเมล็ดด่าง ซึ่งเป็นโรคสาเหตุสำคัญในแปลงนาทดลองที่ปลูกต่อเนื่องของศูนย์วิจัยข้าวปทุมธาน
Deepwater rice area in Thailand: Recent situation and trend
No full textResearch on evaluation of deepwater rice area in Thailand: resent situation and future trend was conducted in 2013. Secondary data collection from the Department of Agricultural Extenion and simple field survey were basic methodology of this research. The objective of the study was to evaluate the deepwater rice area and trend of this production system in Thailand. The research found that in 2012 The deepwater rice covered an area of 388,977 rai (6.25 rai equal to 1 hectare) scatter in 46 provinces. The top five provinces of deepwater rice production area were Prachin Buri, Nakhon Nayok, Pra Nakorn Si Ayutthaya, Chaiyaphum and Nakhon Ratchasima covering and area of 110,509; 60,652; 55,367; 43,175; and 37,057 rai, respectively. The most favorable rice variety was Khao Leuang covering an area of 130,730 rai. It is a traditional rice variety. The literature review and the simple servey by Prachin Buri Research team, found that deepwater rice production area has been declining. Some of which was tranformed to grow irrigated rice. The study conclud that recently deepwater rice production system in Thailand covers an area of 388,977 rai. Prachin Buri provence is the biggest deepwater rice production area in Thailand. However, overall this rice production system is continue declreasing since 1992.การประเมินพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกของประเทศไทย สถานการณ์ที่เป็นอยู่ปัจจุบันและแนวโน้มในอนาคต ดำเนินการในช่วงปี 2556 ด้วยการการใช้ข้อมูลมือสองจากการขึ้นทะเบียนของเกษตรกร ปี 2554 ของกรมส่งเสริมการเกษตรและการสุ่มสำรวจในพื้นที่เป้าหมาย งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกของประเทศไทย พบพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกในพื้นที่ 46 จังหวัด 162 อำเภอ 621 ตำบล มีเกษตรกรปลูกข้าวน้ำลึกทั้งประเทศ จำนวน 20,315 ครอบครัว มีพื้นที่รวม 389,040 ไร่ จังหวัดที่มีพื้นที่มากที่สุด 5 อันดับแรกคือ จังหวัดปราจีนบุรี จังหวัดนครนายก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดชัยภูมิ และจังหวัดนครราชสีมา โดยมีพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกจำนวน 110,509 60,652 55,367 43,175 และ 37,057 ไร่ ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่ามีพันธุ์ข้าวน้ำลึกทั้งพันธุ์ที่ส่งเสริมและพันธุ์พื้นเมืองที่เกษตรปลูกจำนวนทั้งหมด จำนวน 14 พันธุ์ พันธุ์ข้าวน้ำลึก ที่ปลูกมากที่สุดคือ 5 อันดับแรกคือ ข้าวเหลือง พลายงามปราจีนบุรี ขาวหลวง ขาวกอเดียว และเล็บมือนาง 111 ซึ่งแต่ละพันธุ์มีพื้นที่ปลูก 130,730 65,684 50,572 20,614 และ 22,991 ไร่ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม จากการสำรวจเบื้องต้น ของทีมวิจัยของศูนย์วิจัยข้าวปราจีนบุรี ในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันตกและภาคตะวันออก พบว่าหลายพื้นที่เกษตรกร ปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกมาปลูกข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง สอดคล้องกับการสำรวจข้อมูลสามครั้งที่ผ่านมา จากการศึกษาครั้งนี้จึงสามารถสรุปได้ว่า พื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกของประเทศไทยในปัจจุบัน มีจำนวน 388,977 ไร่ โดยมีพื้นที่ปลูกมากที่สุดที่จังหวัดปราจีนบุรี และพื้นที่ปลูกข้าวน้ำลึกมีแนวโน้มลดล
Rice potential zoning in Prachuap Khiri Khan province
No full textRice production potential zoning of Prachuap Khiri Khan province had been conducted from 2011 to 2013. Research methodology composted of general rice production information collection, soil sampling and crop cutting from farmer field, and field experiment. The research found that there were 4 major rice varieties growing in the area Chainat 1 , Suphanburi 1 , RD31 and Pathum Thani 1. The field experiments for comparing of fertilizer application were conducted 2 seasons at 12 locations. The results showed that L1 area, recommended fertilizer application (T1) gave the average yield of 885 kg/rai, while fertilizer application base on soil analysis (T2) gave the average yield of 785 kg/rai. Farmers’ practice of fertilizer application (T3) gave the average yield of 741 kg/rai. In the L2 area, average yield of T1 , T2 , and T3 were 856,809,804 kg/rai, respectively. While in the L3 area, were 929,906,865 kg/rai of T1 , T2 , and T3 , and 546 , 552 , 531 kg/rai of T1 , T2 , and T3 for L4, respectively. These results showed that use of appropriated fertilizer application could increase rice yield and decreased cost dramatically.การจัดเขตศักยภาพการผลิตข้าวจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ดำเนินการวิจัยระหว่างปี พ.ศ. 2554-2556 มีขั้นตอนการดำเนินงาน คือ เก็บตัวอย่างดิน และข้าวจากแปลงนาเกษตรกรและจัดทำแปลงทดสอบเทคโนโลยี ผลการศึกษาพบว่า พันธุ์ข้าวที่นิยมปลูกในพื้นที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ประกอบด้วย พันธุ์ชัยนาท 1 สุพรรณบุรี 1 กข31 และปทุมธานี 1 ผลการทดสอบเทคโนโลยีการใช้ปุ๋ยดำเนินการ 2 ฤดู จำนวน 12 แปลง พบว่า พื้นที่ L1 ใส่ปุ๋ยตามคำแนะนำของทางราชการ (T1) ให้ผลผลิตเฉลี่ย 885 กิโลกรัมต่อไร่ การใส่ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน (T2) ให้ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 785 กิโลกรัมต่อไร่ ส่วนวิธีการใส่ปุ๋ยของเกษตรกร (T3) ได้ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 741 กิโลกรัมต่อไร่ พื้นที่ L2 ใส่ปุ๋ยตามกรรมวิธี T1 T2 และ T3 ให้ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 856 809 และ 804 กิโลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ ในขณะที่พื้นที่ L3 ได้ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 929 906 และ 865 กิโลกรัมต่อไร่ โดยใส่ปุ๋ยตามกรรมวิธี T1 T2 และ T3 และผลผลิตข้าวเฉลี่ย 546 552 และ 531 กิโลกรัมต่อไร่ สำหรับพื้นที่ L4 ตามลำดับ ผลการทดลองพบว่าการใช้เทคโนโลยีการจัดการปุ๋ยที่เหมาะสมสามารถเพิ่มผลผลิตข้าวและลดต้นทุนการผลิตได้อีกด้ว
Rainfed lowland rice breeding project in southern region: Purification and improvement of local non-glutinous rice
No full textPurification and improvement of local non-glutinous rice is a sub-project under the Rainfed Lowland Rice Breeding in Southern Region aim s to improve local rice varieties with high yielding potential and specific good grain qualities for niche markets. The experiment s were conducted by using randomized complete block design with four replications. Inter-station yield trials were located in Phatthalung, Nakhon Si Thammarat, Pattani and Krabi rice research centers during 2010-2012. Regional yield trials were experimented in Phatthalung, Nakhon Si Thammarat and Songkla during 2011-2012 wet season. The results from the intra-station yield trials showed the average yield of Chaw Jangwat higher than Chiang Phatthalung by 21 percent and in regional yield trial, Yah Sai gave the highest average yield.การปลูกข้าวในภาคใต้ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่อาศัยน้ำฝน เกษตรกรยังนิยมปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง และพันธุ์ผสม เนื่องจากเกษตรกรที่ทำนาจะปลูกข้าวไว้เพื่อบริโภคส่วนหนึ่ง และบางส่วนจำหน่าย จึงมีพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่หลากหลาย พันธุ์ข้าวที่เกษตรกรปลูกติดต่อกันมายาวนาน มีการปะปนพันธุ์ทำให้เกษตรกรใช้พันธุ์ที่ไม่บริสุทธิ์ โครงการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวนาน้ำฝนภาคใต้ มีวัตถุประสงค์ประการหนึ่ง เพื่อพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่เกษตรกรนิยมปลูกให้มีความบริสุทธิ์ของพันธุ์ ให้ได้ผลผลิตสูงมีคุณภาพ การดำเนินงานในช่วงปี 2553-2555 ได้ดำเนินการคัดเลือกพันธุ์ข้าวพื้นเมืองให้บริสุทธิ์ การประเมินผลผลิต ศึกษาคุณภาพเมล็ด ทดสอบปฏิกิริยาของสายพันธุ์ข้าวต่อโรคสำคัญ ดำเนินการที่ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราช ศูนย์วิจัยข้าวปัตตานี และศูนย์วิจัยข้าวกระบี่ ผลการทดลอง ได้คัดเลือกพันธุ์พื้นเมืองบริสุทธิ์ จำนวน 71 สายพันธุ์ เปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี จำนวน 19 สายพันธุ์ พบว่าพันธุ์ช่อจังหวัดให้ผลผลิตเฉลี่ยสูงสุด 436 กิโลกรัม/ไร่ และเปรียบเทียบผลผลิตในนาราษฎร์ จำนวน 6 สายพันธุ์ พบว่าพันธุ์ยาไทร ให้ผลผลิตเฉลี่ยสูงสุด 511 กิโลกรัมต่อไร