Repository of the Institute of Archaeology, Belgrade (RAI)
Not a member yet
2254 research outputs found
Sort by
Археолошки подаци о угарском утицају на централном Балкану у 11. и 12. веку
Get PDFTokom srednjovekovnog razdoblja odnosi Ugarske sa njenim južnim, centralnobalkanskim susedima, Vizantijom, Srbijim i Bugarskom, bili su višeznačni, ali pre svega podstaknuti političkim interesima i težnjom za širenjem teritorija. Ugarska je nastojala da zauzime vizantijske oblasti i gradove u želji za sticanjem blaga i hrišćanskih relikvija, međutim, nikada nije uspela da dugotrajno nametne vlast južno od Save i Dunava, kao što joj je pošlo za rukom kada je reč o teritorijama u sastavu današnje Hrvatske. U izvorima razvijenog srednjeg veka poznato je nekoliko epizoda koje opisuju mađarsko osvajanje Beograda i njihove upade na jug, do Skoplja, Niša i Sofije (1004, 1071, 1072, 1127, 1183). Prema trenutno dostupnoj, objavljenoj građi, zaključuje se da su nalazi sa severa koncentrisani upravo na rutama mađarskih kretanja koja su poznata iz izvora, tj. na području između Beograda i Požarevca, u Pomoravlju, u Nišu i na Kosovu. Namera saopštenja je da se razmatre obim i karakter arheoloških podataka koji svedoče o zračenjima ugarske sfere južno od Save i Dunava, pri čemu će poseban akcenat biti na nalazima koji u dosadašnjim istraživanjima nisu bili prepoznati kao proizvodi iz ugarskog miljea
Following the Ancients - Conservation Mortars for the Danube Limes in Serbia
Get PDFSustainable preservation of historic buildings is a long-term process that begins with the analysis of all data related to their creation and further duration and ends with the proposal of measures to preserve their current condition and prevent future damage. In accordance with this, the most important goal of the project Mortar Design for Conservation - Danube Roman Frontier 2000 Years after - MoDeCo2000, was set. Data obtained from the archaeological,
architectural, and geological context research with the thorough laboratory testing of sampled Roman mortars along the river Danube in Serbia was used to create valuable proposals for the design of compatible mortar mixtures that could be used for the conservation of the structures in the investigated area
Management and supply of wild beasts for Roman amphitheatre games: archaeozoological and genetic evidence from Viminacium
No full textWild beast spectacles (venationes) in Roman amphitheatres required a complex network of organization – from wildlife capturing and transport to their maintenance, displays in the arena, and processing their corpses after death. Numerous depictions in ancient texts and iconography are related to venationes and they give some insight into the supply and management of wildlife used in amphitheatre games. However, these are considered to be highly exaggerated, and they are usually not concerned with the vast majority of provincial amphitheatres, but only to spectacles held in just a few urban centres (e.g. Rome). Archaeozoological data from areas of several Roman provincial amphitheatres have given additional insights into the usage of wild beasts in arena shows throughout the Empire. One of the largest amphitheatre faunal collections originates from the military amphitheatre of Viminacium – the post of the 7th Claudia Legion, and capital of the province of Moesia Superior. Previous studies on wildlife remains from Viminacium amphitheatre indicated the usage of locally available beasts (brown bears, wild boars and red deer), as well as exotics (big cats). This paper will discuss the supply and management of those beasts through the combination of archaeozoological and genetic evidence. More precisely it will examine their origin via genetic evidence, as well as the way of their use in the arena by examination of skeletal trauma.4th ICAZ Roman Period Working Group Meeting, 9–12th April, Belgrade, Serbi
Sourcing and exchange of tin across Serbia in the Late Bronze Age based on regional patterns in Sn isotope composition of bronze
No full textTin isotopes provide a potential means to identify the sources of tin in prehistory, as well as the character of the tin exchange networks. However, direct numeric comparison of ores and artifacts is complicated by broad Sn isotopic composition ranges for ore deposits, and the possibility of mixing/recycling of bronze. Therefore, this study approaches the question of the movement of tin in LBA Serbia through the documentation of spatial patterns in tin isotope composition in relation to ores and geographic features that would have aided or inhibited travel.
Approximately 200 Serbian LBA bronzes were analyzed and placed in regional context. Median δ124Sn of ~0.7‰ in Western Serbia, the Morava Valley, and the Banat indicate the predominance of tin derived from local ores on Mt. Cer. Low δ124Sn values in artifacts from South Serbia and the Serbian Carpathians are similar to those in western and central Bulgaria, and point to imports from an as yet unidentified tin source in the Bulgarian Balkan Mountains. Erzgebirge-derived tin was likely exchanged across northern and Central Serbia. Lesser amounts originated from the Hnilec ores of Slovakia, and the presence of Central Asian tin associated with maritime trade is reflected in δ124Sn of <1.0‰ in Srem, Banat, West Serbia, and the Morava River
Iustiniana Prima 2012
No full textИскопавања на локалитету Царичин град - Iustiniana Prima вршена 2012. године.A database of archaeological excavations since the year 2000: https://www.fastionline.or
Reviews: Patrícia Ferraz de Matos (2023), Anthropology, Nationalism and Colonialism: Mendes Correia and the Porto School of Anthropology, translated by Ana Pinto Mendes (New York: Berghahn Books), xv +378 pp, $145 (Hb), ISBN: 9781800738751
No full textA book review
Prljuša – Mali Šturac: arheološka istraživanja, zaštita, uređenje i prezentacija lokaliteta
No full textPraistorijski rudnik na lokalitetu Prljuša-Mali Šturac, na planini Rudnik, je redak primer dobre očuvanosti jednog rudnika iz dalekog perioda ljudske prošlosti. Inicijalna istraživanja lokaliteta sprovedena su kroz par kraćih kampanja u periodu od 1981–1989. godine, da bi nakon pauze od tri decenije istraživanja bila obnovljena. Kontinuiranim višegodišnjim arheološkim istraživanjima lokaliteta, koja se sprovode od 2011. godine od strane Arheološkog instituta u Beogradu, otkriveno je da je na ovoj planini, na samom početku bronzanog doba, postojao bogat i vrlo aktivan rudarski centar u okviru koga je vršena eksploatacija malahita. Danas, kao jedan od najvećih praistorijskih rudarskih kompleksa u jugoistočnoj Evropi, Prljuša je izuzetan primer mešovite, površinsko–podzemne eksploatacije bakarne rude. Do sada su u celosti istražena tri okna, okna 4 i 6 na sredini padine i Okno 7 (Objekat 1 i 2) koje se nalazi u višoj zoni lokaliteta. Okno 7 je istraživano od 2014. do 2023. godine, i u okviru njega su otkriveni najimpozantniji ostaci sistema galerija, hodnika i prolaza. Na lokalitetu je otkriveno više od hiljadu rudarskih kamenih batova, jedanaest fragmentovanih keramičkih posuda koje se mogu kompletno rekonstruisati, loše očuvani ostaci rogova i ugljenisanog drveta, kao i jedno kameno sečivo. Ostaci drveta su datovani C14 metodom i ukazuju na to da je Okno 7 korišćeno na samom početku bronzanog doba, što korespondira stilskim karakteristikama keramičkih posuda (Bubanj-Hum III).
Lokalitet je odlukom Vlade Republike Srbije zaštićen 2017. godine. Od 2019. godine se, pored iskopavanja, sukcesvino sprovode radovi i na uređenju i prezentaciji lokaliteta. Uređenjem okolnog prostora i prezentacijom praistorijskog okna 7 na vrhu i rudarskog hodnika iz novijeg doba na centralnom delu padine, sprovedenim u okviru projekata koji su finansirani od strane Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije 2019. a potom i 2020. i 2022. godine, broj posetilaca na lokalitetu je značajno uvećan. Lokalna samouprava je, delom podstaknuta arheološkim istraživanjima na planini Rudnik, počela da pravi planove za prodor ovog kraja u turističkoj ponudi Srbije. Takvim povoljnim razvojem događaja, nastavak uređenja ovog arheološkog nalazišta doprineće ne samo razvoju arheološke nauke, već i promociji Rudnika kao mesta na kome se rudarenje, možemo reći, u kontinuitetu praktikuje skoro 5000 godina. Cij izlaganja je da predstavi rezultate arheoloških istraživanja na Prljuši, kao i dosadašnje radove na uređenju i prezentaciji lokaliteta koji su se pokazali dragocenim u edukaciji šire javnosti i širenju opšte svesti ka vrednovanju i čuvanju kulturne baštine i njene implementacije u lokalne, ali i regionalne turističke sadržaje
Epigravettian barbed points from Vlakno cave (Croatia): the earliest evidence for barbed point technology in the Adriatic
No full textBarbed projectile points, produced from osseous raw materials, are considered to be a major advancement in the hunting techniques of prehistoric communities. They appear in Eurasia in the Upper Palaeolithic period, and were rather common during the Magdalenian technocomplex and later, among the Mesolithic communities in northern parts of Europe. When it comes to the Adriatic area and the Balkan hinterlands, barbed projectiles were rather scarce and mainly from the Early Holocene period – relatively large assemblage comes from the site of Odmut in Montenegro, and few were found in the Iron Gates region. Recent excavations at the site of Vlakno, situated on the Dugi Otok island in Dalmatia, yielded two almost complete barbed points, from the layers dated into ca 15000 calBP, thus showing that these types of weapons were used in the area earlier than previously thought and had wider geographical range. Their techno-typological traits will be discussed in this paper, as well as their possible mode of use.Published version: https://link.springer.com/article/10.1007/s12520-024-02093-
Сто четрдесет година издавачке делатности Српског археолошког друштва
No full text: Српско археолошко друштво, основано 1883. године, први је издавач научне литературе из области археологије у Србији. Друштво је 1884. године издало први број часописа Старинар, који излази и данас, и спада међу најстарије археолошке часописе у овом делу Европе. Друштво је такође током 140 година постојања покренуло или учествовало у покретању неколико часописа, од којих Гласник САД излази и данас; издавач је већег броја научних монографија и зборника радова, као и зборника радова у сажетку са скупова. У овом раду приказан је историјат издавачке делатности Српског археолошког друштва
Lični ukrasi i pogrebni rituali u praistoriji
No full textArheološki pogrebni konteksti spadaju među teme koje naročito privlače pažnju ne samo stručnjaka – arheologa, već i šire publike. Razlog za to su delom bogati, atraktivni pokretni nalazi koji su obično povezani sa ovakvim kontekstima, ali i interpretativni potencijal, odnosno uvid u rituale i simboličke vrednosti ljudi u prošlosti.
Arheološki nalazi iz grobnih konteksta su po prirodi i po nameni raznorodni, i uključuju delove grobne konstrukcije, ostatke rituala, predmete postavljene uz pokojnika i predmete koji su bili na samom pokojniku. Interpretacija pogrebnog konteksta i povezanih nalaza tesno su isprepletani i unakrsno povezani. Ovi nalazi često su se posmatrali kao rezultat jednog, kratkotrajnog događaja i smatrali se značajnim za pitanja relativne i apsolutne hronologije; sadržaj grobnih nalaza služio je kao osnova za donošenje zaključaka o društvenim odnosima i, uopšte uzev, grobni nalazi korišćeni su za tumačenje identiteta pokojnika, za rekonstrukcije rituala i drugo. Posebno česti nalazi u pogrebnim kontekstima jesu lični ukrasi, i, istovremeno, najbogatiji nalazi ličnih ukrasa uglavnom su iz pogrebnih konteksta. Za lične ukrase obično se pretpostavlja da su i pripadali pokojniku i interpretiraju se kroz prizmu statusa, prestiža, i/ili identiteta u širem smislu. Međutim, lični ukrasi mogu imati znatno šire simboličko značenje. U ovom radu osvrnućemo se na mogućnosti u značenjima ličnih ukrasa iz praistorijskih pogrebnih konteksta – osim oznaka identiteta i statusa pokojnika, oni su istovremeno mogli biti i dar pokojniku, dar božanstvima, mogli su imati apotropejsku i profilaktičku funkciju, kako za pokojnika, tako i za učesnike pogrebnog rituala, ali imati i emotivno značenje