2235 research outputs found
Sort by
Optimizacija prostorne organizacije mreže naselja Grada Zaječara
No full textProstorno-funkcionalna organizacija mreže naselja na lokalnom (opštinskom) nivou podrazumeva identifi kaciju centralnih naselja i određivanje njihovih sfera uticaja. Eksplicitno je definisana u prostornim planovima jedinica lokalnih samouprava, u kojima se identifikuju naselja koja gravitiraju odgovarajućim centrima. U ovom istraživanju, primenjen je drugačiji pristup za utvrđivanje održivosti i optimizaciju prostorno-funkcionalne organizacije na teritoriji Grada Zaječara, baziran na objektivnom statističko-matematičkom aparatu. U istraživanju se polazi od planski definisanih centralnih naselja kao unapred zadatih, odnosno identifikovanih centara u prostoru po modelu „koncentrisane decentralizacije“ razvoja, kao najpogodnijim načinom za racionalizaciju javnih službi i organizaciju mreže naselja u uslovima disperzne naseljenosti i kontinuirane depopulacije ruralnog područja kakva se zatiče na teritoriji Grada. Primenom p-median lokaciono-alokacionog modela izvršeno je ispitivanje trenutnog stanja, odnosno opravdanosti postojeće prostorne organizacije naselja na posmatranoj teritoriji. U skladu sa dobijenim rezultatima, radi unapređenja prostorne i funkcijske povezanosti u mreži naselja, predložena je optimizacija u smislu reorganizacije sfere uticaja identifikovanih centara na najracionalniji način, čijom implementacijom bi postojeća centralna naselja ostvarila optimalniju dostupnost usluga i javnih sadržaja stanovništvu teritorije Grada.Urednici: Svetlana Stanarević, Aleksandra Đuki
Morfo-hidrološke karakteristike većih speleoloških objekata Srbij
No full textPosle više od 130 godina istraživanja pećina i jama u Srbiji pojavila se potreba
da se izvrši analiza njihovih osnovnih morfo-hidroloških karakteristika. Analizirani su
speleološki objekti sa dužinom kanala oko 100 m i više i sa jasno utvrđenim dužinama i/ili
dubinama i hidrološkim karakteristikama. Postoje određeni metodološki problemi vezani
za morfometrijske i hidrološke karakteristike. Analiza je obuhvatila 214 speleoloških
objekata ukupne dužine od oko 145 km i ukupne dubine od oko 5,8 km. Prosečna
denivelacija 39 speleološka objekata (18%) u kojima najčešće postoje vertikalni kanali,
a čija dubina prelazi 50 m, je oko 134 m. Speleoloških objekata bez rečnog toka je 89
(41,5%), sa periodičnim rečnim tokom 60 (28%), sa stalnim rečnim tokom 59 (27,5%),
a stalno potopljnih je 6 (3%). Speleološki objekti bez podzemnih tokova ukupno su dugi
oko 25 km (17%), sa prosečnom dužinom od 282 m. Speleološki objekti kroz čije kanale
periodično protiču rečni tokovi imaju ukupnu dužinu od oko 44 km (30%) i sa prosečnom
dužinom od 734 m. Speleološki objekti kroz čije kanale stalno teku podzemni tokovi
ukupno su dugi oko 75 km (52%) sa prosečnom dužinom od 1272 m. Stalno potopljeni
speleološki objekti imaju ukupnu dužinu od oko 1,3 km (oko 1%), sa prosečnom dužinom
od 220 m.Urednici: Predrag Đurović, Aleksandar S. Petrovi
Održivi turizam zaštićenog područja Avale – Stanje i prespektive –
Get PDFTurizam je način da se svet vidi i oseti sopstvenim kompletom čula, tehnika i estetskim senzibilitetom. Više ili manje, svi živimo u regionima u kojima je širenje lokalnog turističkog razvoja na mnoge načine promenilo obrazac i uticaj slobodnog vremena. Paradoksalno je da je lokalno stanovništvo sada više izloženo arheologijama turizma - više dobijaju znanja o svom lokalitetu, prošlosti, geografi ji, ekonomiji i prirodi. Stoga, turizam svakodnevnog života nije samo funkcija promene lokalne kulture uhvaćene u tok globalizujućih trendova. Kako ne postoji nijedna grupa zainteresovanih strana koja je isključivo odgovorna za ostvarivanje ekonomskih rezultata ili očuvanje prirodne i kulturne baštine kroz turizam, potrebna je saradnja između sektora kako bi se katalizirale promene potrebne za očuvanje zdravih turističkih destinacija. Zaista je potrebno inovativno razmišljanje, kako bi se odredio način upravljanja sa rastućim brojem posetilaca, takođe, potrebno je rešavati promene očekivanja putnika, zatim se mora poboljšati i iskustvo posetilaca i domaćina kroz održivi turizam. Avala može biti dobar primer održivog turizma u zaštićenom području. Kupastog oblika, bogate fl ore i faune, jedno je od najomiljenijih prestoničkih izletišta. 1859. godine počinje se sa zaštitom ovog prostora. Gotovo vek kasnije, 1947. godine, proglašena je za Nacionalni park, a danas spada u predeo izuzetnih odlika. Međutim, da li je Avala zaista dobar primer održivog turizma? To jeste upravo suština ovog rada, gde ćemo pokušati da predstavimo prednosti i nedostatke ovog predela.Urednici: Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljević, Marija R. Jefti
The Transport Sector in Serbia
No full textSerbia enjoys favourable geographic position at the crossroads of the main routes linking Central and Western Europe with the southeast of the continent and the Middle East. However, being on the outside borders of European Union, it has not fully benefitted from this geographic leverage. In this respect, the process of integration into the EU is of great importance, accompanied by international transport projects, ranging from pan-European corridors defined during the 1990s to the more recent extension of the trans-European transport network and the core network corridors to the Western Balkan region. These projects have highly influenced Serbia’s transport policies, which aim to upgrade the national transport system according to EU standards and to achieve complete integration into the single European market. A commitment to these goals implies costly infrastructural investments and non-physical improvements in all transport modes, as well as in their efficient interconnectivity and interoperability being embodied in the growing relevance of intermodal transport flows. However, in a country with a relatively deteriorated transport infrastructure, such as Serbia, an excessive focus on the national transport system may worsen intraregional, socioeconomic disparities by neglecting local transport initiatives and the needs of deprived areas.World Regional Geography Book Serie
Transitional Shelters on a Policy Landslide – Experiencing Displacement on the Frontline in Bosnia and Herzegovina
No full textThis article sheds light on the status of migrants and asylum seekers in Bosnia and Herzegovina, as well as the state response to the growing challenges in the area of acceptance and protection, following the transformation of the Balkan Migration Route. This shift has caught state-level governmental institutions and local communities unprepared, with high numbers of migrants and refugees stranded upon its territory. A special focus was paid to the Bihać and Velika Kladuša municipalities in Una-Sana Canton, in the northwest of the country, and the ways in which they responded to this situation, in particular the ‘archipelago’ of official and makeshift camps that play a fundamental role in managing migration flows. In order to gain an insight into the problem being analyzed, the methodology applied was primarily based on participant observation and interviews, together with desk research of existing reports and media coverage in different stages of the crisis. The evidence suggests that the unique political infrastructure created after the 1990s has given rise to myriad institutional weaknesses and insufficient coordination between state-level and local authorities in the efforts to prevent a humanitarian emergency
Stavovi i namere o preseljavanju stanovištva kao determinanta održivog ruralnog razvoja Srbije
Get PDFMeđuzavisnost migracija i ruralnog razvoja je višestruka i kompleksna sa obzirom na to da migracije stanovništva imaju značajan uticaj kako na razvojne potencijale tako i na izazove i rizike sa kojima se sučavaju seoska naselja i ruralna područja. Demografska i ekonomska vitalnost je bila jedan od najvažnijih razvojnih karakteristika ruralnih prostora Srbije do sredine 20. veka, kada je u uslovima dinamične i centralizovano usmerene industrijalizacije, praćene sinhronizovanim procesima urbanizacija i deagrarizacije, došlo do njihove marginalizacije. Navedeni procesi su svoj prostorni, demografski i privredni izraz imali u dubokim strukturnim problemima i ubrzanom propadanju ruralnih prostora, posebno onih lociranih u planinskim, perifernim i pograničnima oblastima. Budući da su ova područja bila izostavljena iz fokusnih trajektorija socijalističkog razvoja, došlo je do preseljavanja miliona stanovnika iz sela u gradove, što je rezultiralo masovnom depopulacijom koja je u najugroženijim područjima imala razmere ruralnog egzodusa. Iz tog razloga se pitanje održivog ruralnog razvoja nameće kao jedan od prioritetnih zadataka
razvoja srpskog društva na početku 21. veka. Centralno pitanje ovog rada je fokusirano na specifičnostima savremenih migracionih fenomena kroz sagledavanje stavova i namera o preseljavanju ruralnog stanovništva, kao uticaja prostorne pokretljivosti na trendove ruralnog razvoja u bliskoj budućnosti, na primeru četiri jedinice lokalne samouprave –Leskovca, Zaječara,
Užica i Zrenjanina, koje na najbolji način prezentuju hetereogenost migracionih obrazca i osobenost razvoja ruralnog prostora Srbije
Predictors of changes in travel behavior during the covid-19 pandemic: The role of tourists’ personalities
No full textThis study investigates travel behavior and psychosocial factors that influence it during the COVID-19 pandemic. In a cross-sectional study, using an online survey, we examined changes in travel behavior and preferences after lifting travel restrictions, and how these changes were influenced by exposure to COVID-19, COVID-19 travel-related risk and severity, personality, fear of travel, coping, and self-efficacy appraisals in the Romanian population. Our results showed that participants traveled less in the pandemic year than the year before—especially group and foreign travel—yet more participants reported individual traveling in their home county during the pandemic period. Distinct types of exposure to COVID-19 risk, as well as cognitive and affective factors, were related to travel behavior and preferences. However, fun-seeking personality was the only major predictor of travel intention, while fear of travel was the only predictor of travel avoidance. Instead, people traveled more cautiously when they perceived more risk of infection at the destination, and had higher levels of fear of travel, but also a high sense of efficacy in controlling the infection and problem-solving capacity. The results suggest that specific information about COVID-19, coping mechanisms, fear of travel, and neuropsychological personality traits may affect travel behavior in the pandemic period
Assessment of the Geotouristic Values of Devil’s Town, Serbia
No full textSerbia is a country rich in geoheritage with eighty geomorphological sites now under protection. Although a canyon, the site of Devil’s Town is a unique geomorphological site in Serbia and deserves special attention. The geotouristic values of Devil’s Town were assessed based on the analysis of its present state and comparison with three similar and nearby geosites on the Balkan Pennisula (the Sand Pyramids in Bosnia and Herzegovina and the Stob and Melnik Earth pyramids in Bulgaria). The assessment was performed using a ‘modified geosite assessment model’ (M-GAM), which includes estimation of the main indicators and sub-indicators. Devil’s Town has an average level of major and additional values. Indicators show that this geosite has great tourist, scientific and aesthetic value, as well as enough space for improving the ecological and functional values, as a basis for the development of tourism. Devil’s Town displays a higher touristic value than the Sand pyramids and slightly lower than the Stob pyramids. However, in comparison with the Melnik Earth pyramids in Bulgaria, its touristic value is significantly lower. This study could serve as a guide for managing development strategies concerning decision-making and engagement in tourism of the analysed geosite, addressing the needs of modern tourists
Quality analysis of 3d models based on digital photogrammetry
Get PDFGlavni fokus rada je procjena kvaliteta 3D modela terena dobijenih iz snimaka bespilotnih letjelica (UAV). Kvalitetni i detaljni modeli terena neophodni su, prije svega, za precizno određivanje promjena na području iskopa zemljišta. Analiza kvaliteta 3D modela uključuje stepen odstupanja geometrijskih i geomorfoloških karakteristika od stvarnog položaja terena i statusa u prirodi. Za određivanje geometrijske tačnosti primjenjuje se uporedni način ispitivanja, odnosno poređenje izmjerenih vrijednosti 3D modela sa podacima dobro definisanih geodetskih i kontrolnih tačaka a posteriori mjerenih primjenom Globalnih Navigacionih Satelitskih Sistema (GNSS). Analiza kvaliteta i poređenja se obavljaju vizualno, numerički, sračunavanjem zapremine iskopa i izradom profila terena. Rezultati sugerišu da su 3D modeli dobijeni iz snimaka UAV-a veoma kvalitetni. Takođe, važna prednost korišćenja slika UAV-a za generisanje 3D modela na području iskopa je njihova efikasnost, na primjer, češće ažuriranje i mjerenje visina nepristupačnog terena i određivanje lokalnih promjena na terenu.The main focus of the paper is the assessment of the quality of the 3D terrain models obtained from the images of unmanned aerial vehicles (UAV). Quality and detailed terrain models are necessary, above all, for precise determination of changes in the area of excavation. The quality analysis of the 3D model includes the degree of deviation of geometric and geomorphological characteristics from the actual terrain position and status in nature. To determine the geometric accuracy, a comparative method of testing is used, ie a comparison of the measured values of the 3D model with the data of well-defined geodetic and control points a posteriori measured using the Global Navigation Satellite Systems (GNSS). Analysis of quality and comparisons are performed visually, numerically, by calculating the excavation volume and creating a terrain profile. The results suggest that the 3D models obtained from the UAV images are of very high quality. Also, an important advantage of using UAV images to generate 3D models in the excavation area is their efficiency, for example, more frequent updating and measuring the height of inaccessible terrain and determining local changes in the terrain
111 питања и одговора о соларној енергији : о соларној енергији, потенцијал соларне енергије у Србији од идеје до реализације - примери добре праксе
Get PDFКлиматске промене су највећи изазов 21. века. У то су нас увериле бројне поплаве, суше, топлотни таласи, урагани и пожари. Озбиљност проблема су препознала деца, млади, студенти, активисти, научна заједница, доносиоци одлука и највећи светски лидери. Након потписивања Париског споразума свет је интензивније започео битку против климатских промена с циљем да глобално загревање заустави на 2°C, односно 1,5°C у односу на прединдустријски период. Да би се то постигло, емисија гасова са ефектом стаклене баште због сагоревања фосилних горива мора се што пре зауставити. Обновљиви извори енергије су препознати као кључно решење, а међу њима су се, због практичности примене, соларни системи посебно издвојили.
Циљ студије која је пред вама је да пружи практичне информације о примени соларних система. У првом поглављу су приказани основни подаци о соларној енергији и технологијама које се највише користе. У другом поглављу је представљен потенцијал соларне енергије у Србији. Да би се он оценио урађено је посебно истраживање које је подразумевало примену отворених сателитских и геопросторних података и њихову обраду у географским информативним системима. Треће поглавље представља кратак приказ неопходних корака у процесу инсталације соларних система. У четвртом поглављу су приказани примери успешних пројеката примене соларних система у Србији. Захваљујемо свима који су нам помогли у прикупљању неопходних информација, омогућили да пројекат Климатски форум буде реализован у оквиру програма Екосистем. Посебно захваљујемо: Александру Јаковљевићу, Ђорђу Самарџији и Алекси Савићу, који су у интервјуима поделили своја искуства у примени соларних система.Овај материјал израђен је у оквиру програма ЕКО-СИСТЕМ: Подршка реформама у заштити животне средине, кojи спрoвoдe Mлaди истрaживaчи Србиje (MИС), уз пoдршку Швeдскe прeкo Швeдскe aгeнциje зa мeђунaрoдни рaзвoj и сaрaдњу (Сидa)