2235 research outputs found
Sort by
Radionuclides and Metals in the Parks of the City of Belgrade, Serbia: Spatial Distribution and Health Risk Assessment
Get PDFIn urban areas, forest patches and parks are usually the places where people spend most of their time outdoors. Because of poor environmental protection policy and insufficient investment in industry and energy, Serbia is often ranked among the European countries with the greatest environmental pollution. In recent years, ecological protests have been organized throughout the country with the aim of raising ecological awareness and resolving environmental issues. The topic has become particularly popular since the plans for opening new mining areas in western Serbia came to the fore. This study was conducted with the aim to investigate radioactivity levels and metals content in soil and foliage of the most popular parks in Belgrade, the capital and largest city of Serbia. Based on a GIS (geographic information system) approach, the spatial distribution maps of radionuclides (226Ra, 232Th, 40K, 7Be, and 137Cs) and metals (As, Cd, Cr, Co, Cu, Na, Ni, Pb, Zn, K, Ca, Mg, and Mn) were made. Ambient dose-equivalent rate in air was also measured. The annual effective doses and excess lifetime cancer risk from radionuclides were calculated. Health effects of exposure to heavy metals in soil were estimated by noncarcinogenic and carcinogenic risk assessment
Demografski problemi ruralnog razvoja naselja Grada Pirota
Get PDFStanovništvo je glavni generator privrednog razvoja određene oblasti. Prirodne i mehaničke
komponente kretanja stanovništva i različite kategorije strukture stanovništva (starosne,
ekonomske, obrazovne) značajan su indikator mogućnosti razvoja naselja. Brojne jedinice
lokalne samouprave u Srbiji se suočavaju sa problemima depopulacije, uzrokovane negativnim
prirodnim priraštajem i intenzivnim emigracijama stanovništva, čije su posledice starenje
stanovništva, smanjivanje radno aktivnog stanovništva i odseljavanje obrazovanog kadra.
U radu su analizirani depopulacioni problemi razvoja ruralnih naselja na teritoriji grada Pirota.
Predmet istraživanja su sledeći demografski indikatori na nivou naselja: promene broja stanovnika, domaćinstava i prosečnog broja članova po domaćinstvu. U radu su izdvojena naselja koja se nalaze pred biološkim gašenjem, kao i ona naselja koja se prema rezultatima
poslednjeg popisa nalaze u stadijumu duboke demografske starosti. Na bazi dobijenih rezultata
izvršena je regionalizacija demografski najugroženijih naselja i analizirane su mogućnosti
za razvoj ruralnih naselja u skladu sa trenutnom demografskom situacijom. Ukazano je na
mere populacione politike koje je moguće primeniti kako bi se izvršila revitalizacija ruralnih
naselja koja su u izvesnoj meri sačuvala demografsku vitalnost.Urednici: Svetlana Stanarević, Aleksandra Đuki
Modeling spa destination choice for leveraging hydrogeothermal potentials in Serbia
Get PDFSerbian spas, with their abundant geothermal springs and air qualities, are a significant natural resource for the country. Nowadays, tourism industry has become a predominant beneficiary attracting both leisure- and health-related visits. Nonetheless, the literature on current consumer behavior is devoid of a model that incorporates both motivating and constraining factors in the spa and wellness industry's decision-making process. Serbia's spa industry is still adjusting to the needs of the modern wellness visitor as a result of the country's unique transitional path. The purpose of this study is to ascertain the role of incentive and restrictions in the destination selection process of spa visitors in Serbia, to gain insight into the development of wellness tourism in a particular sociocultural environment. The analytical hierarchy process was used to determine the relative relevance of the consumer behavior elements evaluated. The findings indicate that non-medical motivations are becoming more important, implying that demand is finally shifting toward the wellness idea, which was initially disrupted by the country's delayed transformation. The findings have administrative ramifications, the most significant of which were price strategies and product diversification
Experienced Well-Being in the Rural Areas of the Srem Region (Serbia): Perceptions of the Local Community
Get PDFThe sustainability of rural settlements in Serbia has become the main focus of strategic
rural development planning. Although it is still difficult to measure the quality of life of the citizens
of the Republic of Serbia, preliminary results show that it is necessary to go beyond the GDP as
the only or one of its most important indicators. A multidimensional approach and analysis at
the local level is necessary for more comprehensive insight into quality of life in order to avoid
erroneous or simplified conclusions. Striving to provide more detailed insight into the attitudes
and needs of the local population, this research uses a qualitative approach. Subjective measures
of how people feel and function in everyday life can predict future reactions, many of which are in
the domain of the interests of local public services. The aim of the research is to apply measurement
indicators through six dimensions of well-being in order to determine to what extent the inhabitants
of rural communities are satisfied with some indicators and how they assess their own well-being.
The research results illustrate the importance of understanding the needs of the local population and
the perception of overall life experience in monitoring balanced rural development. The research can
be adapted and applied to any rural community. Thus, only by developing a participatory approach
can one strive for community-based rural development
Assessment of observed and projected climate changes in Bačka (Serbia) using trend analysis and climate modeling
Get PDFClimate change is one of the largest environmental issues causing hydroclimatological extremes such as floods, droughts, and aridity. The aim of this study is to assess the observed and projected climate changes in Bačka (Serbia). Detailed trend analyses and possible climate scenarios over Bačka has not been presented up to now. In this paper, four data sets were extracted and calculated: mean annual air temperature, mean air temperatures during the vegetation period, mean annual precipitation and total precipitation during the vegetation period. The presented parameters were obtained from the annual meteorological reports of the Republic Hydrometeorological Service of Serbia. Trend equation based on linear regression, trend magnitude according to the trend equation, and Mann-Kendall statistics have been used for trend analysis of climatic parameters. A GIS modeling of the possible climate scenario was created according to the Beijing Climate Center Climate System Model (BCC-CSM2-MR). Based on the trend equations, positive trends related to air temperature and precipitation variables are dominant. The trend magnitude shows the largest mean increase in all time series related to air temperature during the vegetation period. The highest mean precipitation increase occurs only in two time series. The Mann-Kendall statistics showed significantly positive trends in 11 cases and no changes in 9 cases. According to BCC-CSM2-MR, changes will be especially dominant in case of air temperatures. The expected changes in the total precipitation during the vegetation period show a tendency towards semiarid conditions. The presented results of observed and projected climate changes demand adaptation measures, especially from the aspect of sustainable agriculture
Značaj kreiranja migracionih profila u jedinicama lokalnih samouprava u cilju optimalnijeg upravljanja migracijama i njihove integracije u razvojna dokumenta
Get PDFDinamika, obim i karakter savremenih migracionih tokova uticali su na to da prostorna mobilnost stanovništva bude percipirana kao jedan od najvećih izazova 21. veka. S tim u vezi, značaj postojanja adekvatnih statističkih podataka o različitim kategorijama migranata na globalnom, regionalnom i lokalnom nivou postao je sve veći. U procesu kontinuiranog praćenja migracionih tokova posebnu važnost imaju migracioni profili koji čine osnovu upravljanja migracijama. Međutim, ovi izveštaji se formiraju na nacionalnom nivou, dok se malo pažnje posvećuje sagledavanju specifičnostima migracionih obrazaca manjih teritorijalnih jedinica. Iz tog razloga je i cilj ovog rada da sagleda značaj izrade i implementacije migracionih profila na nivou jedinica lokalnih samouprava u Republici Srbiji. Takozvani ‘’local turn’’ (lokalni zaokret) u upravljanju migracijama fokusira se na tome kako i u kojoj meri se pitanja vezana za migraciju odražavaju u strategijama lokalnog razvoja. Sistematično organizovanje podataka na lokalnom nivou omogućilo bi analizu migracionih fenomena, kao i njihovu povezanost sa ostalim segmentima prostornog razvoja, u cilju definisanja adekvatnih mera migracione politike. Iz tog razloga javlja se potreba integrisanog uključivanja migracionih pitanja u programe, planove i strategije razvoja na lokalnom nivou, što je moguće jedino njihovom kompleksnom analizom koja bi se temeljila na podacima migracionih profila.Urednici: Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljević, Marija R. Jefti
About terrestrial carbonates: calcareous tufa vs. travertine
Get PDFKontinentalni karbonati, koji se talože iz slatkih voda bogatih kalcijum bikarbonatom obuhvataju sledeće sedimentne stene: bigar, travertin i pećinski nakit. Fokus ovog rada je na razlikama između prva dva, kako je u domaćoj literaturi razlika uglavnom bazirana na teksturnim karakteristikama i temperaturi vode iz koje se kalcijum karbonat taloži. Bigar je jako porozna, šupljikava stena, dok je travertin kompaktniji i veoma često laminiran. Takođe, opšte je poznato da se bigar taloži iz hladne, uglavnom rečne vode, a travertin iz tople. Temperatura vode ima direktan uticaj na diverzitet flore i faune, pa će ona uz bigar biti bujna, dok je kod toplih voda organski svet ograničen na određene vrste bakterija. Cirkulacija toplih voda iz kojih se taloži travertin omogućena je preko pukotina ili raseda, pa su pojave travertina kontrolisane lokalnom tektonikom, dok su pojave bigra vezane za klimatske uslove. Osim ovih, parametri koji definišu sedimentnu stenu kao bigar ili travertin su brzina taloženja i odnosi stabilnih izotopa kiseonika i ugljenika. Bigar karakteriše srednja brzina taloženja (nekoliko milimetara godišnje), dok travertin karakteriše velika brzina taloženja (preko nekoliko decimetara godišnje). Stabilni izotopi ugljenika definišu kontinentalne karbonate na taj način što će δ13C vrednosti biti nnegativne za bigar, a pozitivne za travertin. Razlog tome leži u činjenici da je bigar obogaćem lakšim izotopom ugljenika, a travertin težim. Kako odnosi stabilnih izotopa kiseonika direktno zavise od temperature vode, njihov značaj je nedvosmislen. Teksturne karakteristike jesu posledica svih ovih parametara, ali nije redak slučaj da porozna stena prema istim odgovara travertinu, a kompaktna laminirana stena bigru. Takvih primera ima i na području Srbije (bigar reke Sopotnice, kompaktna laminirana stena, ali izotopski odnosi odgovaraju bigru). Kada su u pitanju recentni sedimenti ovaj disbalans ne predstavlja problem, ali kod fosilnih akumulacija trebalo bi izbeći nazive “bigar” i “travertin”, pogotovu ako su isti dati samo na osnovu teksturnih karakteristika.Terrestrial carbonates, which are excreted from fresh calcium bicarbonate-rich waters, include the following sedimentary rocks: calcareous tufa, travertine, and speleothems. Focus of this paper is the differences between calcareous tufa and travertine. In domestic literature, difference between tufa and travertine is usually based on structure and water temperature. Tufa is very porous rock, while travertine is more compact and laminated. Furthermore, it is known that tufa precipitates from cold streams, whereas travertine precipitates from warm waters. Temperature of water has strong influence on diversity of living organisms. Tufa deposits are followed with luxuriant vegetation and diversity of fauna, whereas in hot waters the assemblage of living beings is limited to some bacterial species. Circulation of hot, “travertine bearing” fluids is enabled throughout fissures and faults, thus, travertine deposits are controlled by local tectonics and tufa deposits are driven by climatic conditions. Next to these parameters which define sedimentary rock as tufa or travertine are the deposition rate and ratio of stable oxygen and carbon isotopes. Tufa is characterized by medium deposition rate (up to few millimeters per year), while travertine is characterized by high deposition rate (up to few decimeters per year). Values of δ13C will be negative for tufa and positive for travertine. The reason is that tufa is enriched in light 12C isotope and travertine is enriched in heavy, 13C isotope. Due to fact that the ratio of stable oxygen isotope is directly influenced by water temperature, their importance is unambiguous. Structure is a consequence of those parameters, but it is not uncommon that porous rock considers travertine and that compact laminated rock considers tufa. Those cases are well-known, also on the territory of Serbia (tufa of the Sopotnica River, compact laminated rock, despite it, isotope imprint points to travertine). In recently forming sediments, such discrepancy is not a problem, but in the case of fossil accumulations, we should avoid assigning rock as “tufa” or “travertine”, especially if names are based only on their structural characteristics.Urednik: Bojan Kosti
Teorijska ishodišta za integrisano planiranje održivog ruralnog razvoja
Get PDFGeografi i prostorni planeri se tradicionalno bave problemima revitalizacije, održivog razvoja i organizacije ruralnih prostora od lokalnog do globalnog nivoa. U prostornim naukama kao što su ruralna geografi ja i prostorno planiranje, ruralni prostor se razmatra kao trojna struktura - selo, ruralni prostor i ruralno-urbani kontinuum. Planiranje održivog razvoja sela i ruralnih prostora na dugi rok zahteva primenu interdisciplinarnih i kompleksnih metodoloških pristupa. U ovom radu je dat kratak pregled teorijskih i konceptualnih modela ruralnih proučavanja: horološki (kako su ruralni elementi razmešteni u prostoru), funkcionalistički (kako funkcionišu u prostoru), sisitemski (kako su organizovani u prostoru), humanistički (bihejvioristički, kvalitativni pristup). Sistemski pristup u istraživanjima i planiranju sela i ruralnih teritorijalnih kompleksa, podrazumeva eksponiranje tri podsistema u uzajamnim uzročno-posledičnim spregama - podsistemi uslova (okruženja), strukturno-funkcionalni podsistemi i podsistemi planiranja i upravljanja. Ovi podsisitemi se dalje raščlanjavaju u niz svojih podsistema, čijim istraživanjima dolazimo do složenih uzročno-posledičnih veza, trajektorija i scenarija razvoja. Tako se dolazi do kompleksnog konceptualnog modela istraživanja i planiranja održivog razvoja ruralnih prostora, koji baca novo svetlo na predmetno-metodološku suštinu ruralne geografi je i prostornog planiranja.Urednici: Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljević, Marija R. Jefti
Kreativni turizam kao šansa za razvoj ruralnih područja
Get PDFTurizam se u okviru razvojnih politika često koristi kao instrument rešavanja problema nastalih kao posledica promena u privrednoj strukturi, poput urušavanja tradicionalnih ruralnih sektora - poljoprivrede i prerađivačke industrije. Kreativizacija ruralnih industrija ima značajan potencijal u procesu potpune eksploatacije razvojnih potencijala ruralnih područja. Kreativni turizam kao savremeni oblik turizma može doprineti diversifi kaciji i inovaciji turističkog iskustva i na taj način stimulisati lokalni ekonomski, socijalni i kulturni razvoj. Istraživanja potvrđuju da ruralna područja predstavljaju privlačno okruženje za kreativnu klasu uprkos problemima poput prostorne disperzije lokalnih resursa i kapaciteta, i ograničene dostupnosti kapitala. Atraktivni prirodni, kulturni i istorijski potencijal kao i adekvatna infrastruktura predstavljaju neke od glavnih razloga lokalizacije kreativne klase u ruralnim oblastima.Urednici: Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljević, Marija R. Jefti
Ruralno planiranјe na lokalnom nivou u savremenom evropskom kontekstu - da li je koncept „pametna sela“ realna mogućnost u Srbiji?
Get PDFU radu se daje prika z savremenih evropskih smernica u planiranju ruralnog razvoja na lokalnom nivou, sa ocenom mogućnosti njihove primene u Srbiji. Period 2020-ih godina, osim već poznatih ciljeva, donosi i nove vizije koje bi doprinele budućem održivom razvoju ruralnih, kao značajnih državnih područja, koja zahtevaju kompleksan, integralni pristup, sa davanjem prednosti lokalnom nivou u procesu planiranja i upravlјanja. U radu se objašnjava koncept pametnih sela kroz koji se promovišu inovativna rešenja sa ciljem da se pobolјša ekološka održivost, odnosno otpornost na prirodne nepogode i ekonomsku krizu, koristeći lokalne potencijale. Taj evropski instrument planiranja ruralnog razvoja, zasnovan je, pre svega, na participativnom pristupu, korišćenju digitalnih tehnologija, kao i teritorijalnoj, institucionalnoj i međusektorskoj saradnji. Intenzivnije uključivanje građana u procese donošenja odluka bi doprinelo uspešnijem upravljanju na lokalnom nivou.Urednici: Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljević, Marija R. Jefti