2235 research outputs found
Sort by
Sajentometrija u srpskoj geografiji – od naučne realnosti do zabluda
No full textSajentometrija je savremena potreba društva za kvantifikacijom rezultata naučnih dostignuća u cilju utvrdjivanja stepena kompetentnosti istraživača u procesu donošenja odluka o projektnim angažovanjima, individualnim naučnim, pedagoškim napredovanjima i sl., dala je odredjene pozitivne efekte, ali i značajan broj negativnih posledica. One se odnose na zablude o stepenu naučnih dostignuća pojedinaca vezanih za njihovu nemogućnost dostizanja realnih nivoa naučne kompetentnosti, ali i pojedinaca ili timova koji imaju za cilj naučnu dominaciju. Ovakve promene uočene su u svim državama i naučnim oblastima u kojima se sajentometrija primenjuje kao način ocene naučnih dostignuća, te je zato neophodno ukazivati na uočene probleme i zablude, kako već utvrdjene negativne posledice ne bi nastavile sa daljom degradacijom nauke. Geografija u Srbiji nije ostala imuna na zablude nastale primenom sajentometrije u kvantifikaciji rezultata naučnih istraživanja. Izvršena uporedna analiza radova iz geografije u domaćim časopisima, pre i posle uvodjena sajentometrije, vezana za broj koautora i stepen interdisciplinarnosti, ukazala je na povećanja u manjem obimu, što se može objasniti manjim značajem domaćih časopisa pri kvantifikaciji rezultata naučnih dostignuća u odnosu na medjunarodne. Kod medjunarodnih časopisa, povećanje broja koautora i smanjenje, ili potpuni gubitak naučnog integriteta autora je evidentan i ne može se uvek smatrati kao posledica složenosti, kompleskonosti istraživane tematike ili novih pravaca u razvoju geografi je u Srbiji, već ima za cilj povećanje formalnih naučnih kompetentnosti istraživača. Ovim se stvara iskrivljena slika, zabluda, o potrebi i načinu naučnoga angažovanja, načina interpretacije naučnih dostignuća iz suštinskog u formalni, neopravdanom favorizovanju pojedinaca ili timova, odnosno zabluda o dostignutim naučnim kompetentnostima.Уредници: Велимир Шећеров, Иван Раткај, Даница Шанти
Javne politike zaštite životne sredine na lokalnom nivou – primer opštine Vlasotince
No full textJavne politike predstavljaju usvajanje i sprovođenje javnih odluka nosilaca vlasti za rešavanjem problema zagađenja životne sredine, kao problema od opšteg značaja za društvo. Jedan od osnovnih dokumenata javnih politika na lokalnom nivou, kada je u pitanju životna sredine, je Program zaštite životne sredine sa akcionim planom. Ovaj dokument pruža priliku da se problemi pravilno identifi kuju, da se resursi, kapaciteti i fi nansije adekvatno rasporede i da se životna sredina unapredi kroz njegovo delotvorno sprovođenje, odgovarajuće fi nansiranje, kao i odlučivanje o raspodeli ograničenih resursa. Program zaštite životne sredine opštine Vlasotince sa Akcionim planom je strateški dokument koji je urađen za period od 2023–2029.godine. Nastao je uz konsenzus svih zainteresovanih aktera i obuhvata prvenstveno oblast zaštite i unapređenja životne sredine ali i aspekte ekonomskog i društvenog razvoja. Dokument je pripremljen u cilju usmeravanja razvoja politike zaštite životne sredine u opštini Vlasotince i sagledao je stanje činioca životne sredine, faktore rizika po životnu sredinu, trendove i defi nisao prioritete za naredni period. U radu će biti predstavljena iskustva i specifi čnosti izrade Programa.Urednici: Bogdan Lukić, Velimir Šećerov, Dejan S. Đorđević, Zoran Radosavljevi
Urban changes and security in the border cities and municipalities of Serbia
No full textTransformacija urbanih zona sa sobom povlači brojne promene. Jedna od njih je bezbednost stanovništva, koja je u savremeno doba izazov na globalnom nivou, kako u gradovima zemalja u razvoju, tako i u gradovima razvijenih i uređenih država. Na nju utiču brojni urbani procesi i promene: naglo doseljavanje i odseljavanje stanovništva, migracije stanovništva unutar opština, nivo ekonomskog razvoja grada, strukture stanovništva (nivo obrazovanosti, stepen zaposlenosti), kao i način upravljanja urbanim zonama i suočavanje sa devijantnim oblicima ponašanja. Cilj ovog rada je dovođenje u vezu urbanih promena sa bezbednošću u pograničnoj oblasti Srbije. Zadatak rada je da se utvrdi teritorijalna distribucija bezbednosti u pograničnoj oblasti Srbije u zavisnosti od brojnih relevantnih pokazatelja urbanih promena kao što su: broj stanovnika, prosečna starost stanovnika, procenat stanovništva sa tercijarnim obrazovanjem i procenat urbanog stanovništva po opštinama. Kriterijum za utvrđivanje bezbednosti su statistički podaci o pravosnažno osuđenim punoletnim i maloletnim licima. Ovi parametri su podeljeni na krivična dela protiv života i tela, imovine, zdravlja ljudi, bezbednosti javnog saobraćaja i pravnog saobraćaja u slučaju punoletnih izvršioca krivičnih dela. U slučaju maloletnih izvršioca krivičnih dela, ona su podeljena na krivična dela protiv tela i života i krivična dela protiv imovine. Baza podataka je formirana na osnovu podataka objedinjenih iz publikacija Opštine i regioni u Republici Srbiji. U cilju relevantnosti datih podataka u radu je izvršena korekcija vrednosti u skladu sa brojem stanovnika pojedinačnih opština i gradova. Statistički podaci su prikazani za 2011. i 2022. godinu. Na osnovu korelacije između odabranih indikatora urbanih promena i podataka o broju osuđenih lica predočena je regionalna distribucija bezbednosnih uslova u pograničnoj zoni Srbije.The transformation of urban areas entails numerous changes. One of them is the safety of the population, which in modern times is a challenge on a global level, both in the cities of developing countries and in the cities of developed and regulated countries. It is affected by numerous urban processes and changes: sudden immigration and emigration of the population, migration of the population within municipalities, the level of economic development of the city, the structure of the population (level of education, level of employment), as well as the way of managing urban areas and dealing with deviant forms of behavior. This paper aims to link urban changes with security in the border area of Serbia. The task of the work is to determine the territorial distribution of security in the border area of Serbia depending on numerous relevant indicators of urban changes such as population, average age of the population, percentage of population with tertiary education, and percentage of urban population by municipality. The criterion for determining security is statistical data on legally convicted adults and minors. These parameters are divided into crimes against life and limb, property, human health, public traffic safety, and legal traffic in the case of adult offenders. In the case of juvenile offenders, they are divided into crimes against body and life and crimes against property. The database was formed based on data collected from publications of Municipalities and regions in the Republic of Serbia. To ensure the relevance of the given data, the value was corrected by the number of inhabitants of individual municipalities and cities. Statistical data are presented for 2011 and 2022. Based on the correlation between selected indicators of urban changes and data on the number of convicted persons, the regional distribution of security conditions in the border zone of Serbia is presented.Urednici: Jelena Marić, Jana Markovi
Просторно и функционално планирање туризма
No full textThe spatial and functional tourism planning should be understood as a planned, scientifically based, continuous, targeted, economically and socially justified activity that is clearly adapted to the local environment, region or country to which it relates. It is about the optimal targeting of actions and the implementation of tasks in an area that has one or more attributes of tourist attraction and as such represents a tourism value presented to the domestic and foreign tourism market through seasonal or year-round tourism, i.e. some of its forms, if it is properly planned. The planning must achieve adequate economic and social effects resulting from the stay of tourists and their consumption. The space, accommodation and catering facilities, infrastructure and superstructure, equipment and their arrangement are selected depending on the natural and anthropogenic tourist values and the types of tourism they enable. It is very important to emphasize the local and regional characteristics of the area, tradition and modern condition.Просторно и функционално планирање туризма треба схватати каопланску, научно основану, континуирану, сврсисходну, економски и друштвено оправдану делатност, јасно прилагођену одговарајућој локалној средини, регији или земљи на коју се односи. Реч је о оптималном усмеравању акција и реализације задатака на простору који има један или више атрибута туристичке привлачности и као такав представља туристичку вредност, која се одговарајућим планирањем презентује домаћем и иностраном туристичком тржишту, кроз сезонски или целогодишњи туризам, односно, поједине његове облике. Планирањем се морају постићи одговарајући економски и друштвени ефекти који проистичу из боравка туриста и њихове потрошње. Простор, смештајни и угоститељски објекти, инфраструктура и супраструктора, опрема и размештај истих, бирају се у зависности од природних и антропогених туристичких вредности и врста туризма које оне омогућују. При томе је веома важно наглашавали локалне и регионалне специфичности простора, традицију и савремено стање
Geosite assessment as the first step for the development of canyoning activities in North Montenegro
No full textThe objective of the study is to investigate the current state of the canyons in the northern part of Montenegro, their potential for sustainable development, which could be achieved through canyoning as an attractive tourist attraction, and to assess the area’s geotourism potential. The canyons encompassed in this research are the Nevidio Canyon, the Tara Canyon, the Grlja Canyon, and the canyon of the river Ibar. The research was carried out using the modified Geosite Assessment Model, which includes tourists’ opinions on the significance of indicators in the assessment process. The obtained results show that all four canyons possess significant scientific, educational, and aesthetic values for the development of canyoning tourism. Since surveyed tourists pointed out not only the advantages but disadvantages of these geosites, these findings should be further used for the valorization and geoconservation of the geosite and provide a more favorable deal for the arrival of as many tourists as possible. In the future, investigated geosites should be improved with tourist content and activities, such as interpretive boards for tourists, expert guides, organized visits, tourist infrastructure, and promotion. Successful activities in these critical areas could contribute to sustainable geotourism being one of the key economically beneficial activities of the local population that will develop local communities through the arrival of a larger number of domestic and foreign tourists
Recent and near-term future changes in impacts-relevant seasonal hydroclimate in the world's Mediterranean climate regions
No full textChange over recent decades in the world's five Mediterranean Climate Regions (MCRs) of quantities of relevance to water resources, ecosystems and fire are examined for all seasons and placed in the context of changes in large-scale circulation. Near-term future projections are also presented. It is concluded that, based upon agreement between observational data sets and modelling frameworks, there is strong evidence of radiatively-driven drying of the Chilean MCR in all seasons and southwest Australia in winter. Observed drying trends in California in fall, southwest southern Africa in fall, the Pacific Northwest in summer and the Mediterranean in summer agree with radiatively-forced models but are not reproduced in a model that also includes historical sea surface temperature (SST) forcing, raising doubt about the human-origin of these trends. Observed drying in the Mediterranean in winter is stronger than can be accounted for by radiative forcing alone and is also outside the range of the SST-forced ensemble. It is shown that near surface vapour pressure deficit (VPD) is increasing almost everywhere but that, surprisingly, this is contributed to in the Southern Hemisphere subtropics to mid-latitudes by a decline in low-level specific humidity. The Southern Hemisphere drying, in terms of precipitation and specific humidity, is related to a poleward shift and strengthening of the westerlies with eddy-driven subsidence on the equatorward side. Model projections indicate continued drying of Southern Hemisphere MCRs in winter and spring, despite ozone recovery and year-round drying in the Mediterranean. Projections for the North American MCR are uncertain, with a large contribution from internal variability, with the exception of drying in the Pacific Northwest in summer. Overall the results indicate continued aridification of MCRs other than in North America with important implications for water resources, agriculture and ecosystems
Future precipitation changes in California: Comparison of CMIP5 and CMIP6 intermodel spread and its drivers
No full textCalifornia is one of the major uncertainty hotspots for climate change, as climate models have historically been split between projecting wetter and drier future conditions over the region. We analysed the future (mid-century and end-century) projections of California's winter precipitation changes from the latest Coupled Model Intercomparison Project Phase 6 (CMIP6), and studied its respective model agreement in comparison to the previous CMIP5 projections. Over northern California more than two thirds of the models in each ensemble agree on wetter future conditions. However, over southern California both ensembles show highly uncertain precipitation changes, with model projections almost equally divided between wetter or drier conditions. Projected end-century precipitation changes range from −30% to +70% in CMIP5 and −20% to +80% in CMIP6. The CMIP6 ensemble mean changes are generally wetter and show larger model disagreement compared to CMIP5. Distribution of year-to-year precipitation indicates more extremely wet or dry years over southern California in CMIP6 compared to CMIP5, with some models suggesting that the five wettest years account for as much as ~55% of the 20-year rainfall, and the five driest for as little as ~5%. Dynamically, both ensembles project weakened subsidence over Baja California that is stronger in CMIP6 than in CMIP5, in line with the wetter mean conditions in CMIP6. In the western tropical Pacific we find strengthening of the Hadley circulation in CMIP6 that is not seen in CMIP5, and more El Niño than La Niña conditions in the equatorial Pacific. More CMIP6 models also project an increase in ENSO events compared to CMIP5, and a stronger impact of ENSO on California's precipitation is found in CMIP6 than in CMIP5. These factors also contribute to larger model disagreement and more extremely wet or dry years over southern California in CMIP6
Urbane promene i bezbednost u pograničnim gradovima i opštinama Srbije
No full textTransformacija urbanih zona sa sobom povlači brojne promene. Jedna od njih je bezbednost stanovništva, koja je u savremeno doba izazov na globalnom nivou, kako u gradovima zemalja u razvoju tako i u gradovima razvijenih i uređenih država. Na nju utiču brojni urbani procesi i promene: naglo doseljavanje i odseljavanje stanovništva, migracije stanovništva unutar opština, nivo ekonomskog razvoja grada, strukture stanovništva (nivo obrazovanosti, stepen zaposlenosti), kao i način upravljanja urbanim zonama i suočavanje sa devijantnim oblicima ponašanja. Cilj ovog rada je dovođenje u vezu urbanih promena sa bezbednošću u pograničnoj oblasti Srbije. Zadatak rada je da se utvrdi teritorijalna distribucija bezbednosti u pograničnoj oblasti Srbije u zavisnosti od brojnih relevantnih pokazatelja urbanih promena kao što su: broj stanovnika, prosečna starost stanovnika, procenat stanovništva sa tercijarnim obrazovanjem i procenat urbanog stanovništva po opštinama. Kriterijum za utvrđivanje bezbednosti su statistički podaci o pravosnažno osuđenim punoletnim i maloletnim licima. Ovi parametri su podeljeni na krivična dela protiv života i tela, imovine, zdravlja ljudi, bezbednosti javnog saobraćaja i pravnog saobraćaja u slučaju punoletnih izvršilaca krivičnih dela. U slučaju maloletnih izvršilaca krivičnih dela, ona su podeljena na krivična dela protiv tela i života i krivična dela protiv imovine. Baza podataka je formirana na osnovu podataka objedinjenih iz publikacija Opštine i regioni u Republici Srbiji. U cilju relevantnosti datih podataka u radu je izvršena korekcija vrednosti u skladu sa brojem stanovnika pojedinačnih opština i gradova. Statistički podaci su prikazani za 2011. i 2022. godinu. Na osnovu korelacije između odabranih indikatora urbanih promena i podataka o broju osuđenih lica predočena je regionalna distribucija bezbednosnih uslova u pograničnoj zoni Srbije.Urednici: Svetlana Stanarević, Aleksandra Đuki
Просторни размештај и динамика развоја секундарног становања на територији општине Књажевац
No full textСекундарно становање је несумњиво географски релевантна појава у простору, која се
манифестације као чврста, фиксна и очигледна функција рекреације, али истовремено и као облик
економске (туристичке) присутности у простору. Секундарно становање на територији општине
Књажевац има дугу традицију. Број других домова бележи континуирани раст више од 50 година,
без обзира на дугорочне економске кризе и регресивне друштвено-историјске процесе. У овом
раду, на основу пописне статистичке грађе истражујемо основне одлике феномена секундарног
становања фокусирајући се на просторну дистрибуцију и временску динамику развоја. Показатељи
произашли из пописне статистике анализирани су и картографски су приказани на нивоу насељаУредници: Микица Сибиновић, Владана Стојадинови
Mapping of very shallow geothermal potentials in rural areas of Bavaria
No full textClimate change is a rising issue which strongly influences contemporary society. Therefore, the utilization of sustainable non-fossil energy sources is one of the most important goals in order to reduce greenhouse gas emission. Utilization of geothermal energy for heating and cooling buildings or residential units is one of the significant steps in providing sustainable and renewable energy supply. This paper presents very Shallow Geothermal Potentials (vSGP) of German federal state Bavaria, with special focus on rural areas. Main goal of the study was to analyze the potentials for utilization of very shallow geothermal systems in terms of thermal conductivity and heat extraction. High-resolution soil maps containing information of grain size conditions served as an area-wide data basis for the research, while the analysis and visualization of the results were conducted by GIS software. Thermal conductivity as well as system-specific heat extraction were calculated depending on soil texture and climate conditions. Thermal conductivity results are intended to be further used as the basic parameter for planning and installing horizontal geothermal heating and cooling systems