2235 research outputs found
Sort by
Balkan na geografskim kartama Klaudija Ptolemeja
Get PDFThe paper deals with the historical-geographical analysis of Ptolemy's maps known as Table V and Table IX. The maps were found in the "Urbinas Manuscript" of Ptolemy's work "Geography", which originated in the first half of the 2 nd century AD, so it is accepted that the maps are from that period also. On the Fifth Map the western part of the Balkan Peninsula was presented, and on the Ninth Map the area of the eastern part of the Balkan Peninsula, in the pre-Roman and early Roman era. On maps and in the text, which serves as an explanation of the maps, there are plenty of data from topography and ethnography, and astronomical positions for more places. The data on the maps are not always consistent with the information in the text. Although there are also false geographical representations, these maps were ahead of their time in terms of cartogra-phic methodology, geographical precision and toponomy. For over a millennium, this Ptolemy's work was lost and unknown in Europe, and when it was found in the 15th century, it significantly affected the Renaissance of geography and cartography, and the Renaissance of scientific thought in general. In this paper, the author deals with features and content analysis and identification of toponyms that have been presented on these maps, which have been aged more than two thousand years.Rad se bavi istorijsko-geografskom analizom Ptolemejevih karata poznatih pod nazivom Tabula V i Tabula IX. Karte su nađene u prilogu "Urbinskog rukopisa" Ptolemejevog dela "Geografija", koje je nastalo u prvoj polovini II veka nove ere, pa se uzima da su i karte iz tog perioda. Na Petoj karti je predstavljen zapadni deo Balkanskog poluostrva, a na Devetoj karti prostor istočnog dela Balkanskog poluostrva, u predrimsko i rano rimsko doba. Na kartama i u tekstu, koji služi kao objašnjenje karata, ima dosta podataka iz topografije i etnografije, i astronomskih pozicija za više mesta. Podaci na kartama nisu uvek podudarni sa podacima u tekstu. Iako na njima ima i pogrešnih geografskih predstava, ove karte su u pogledu kartografske metodologije, geografske preciznosti i toponomastike, bile ispred svog vremena. Više od jednog milenijuma ovo Ptolemejevo delo bilo je izgubljeno i nepoznato u Evropi, a kada je pronađeno u XV veku bitno je uticalo na renesansu geografije i kartografije, pa i na renesansu naučne misli uopšte. Autor se u ovom radu bavi karakteristikama i analizom sadržaja i identifikacijom toponima koji su predstavljeni na ovim kartama starim već više od dve hiljade godina
Tourism as an Approach to Sustainable Rural Development in Post-Socialist Countries: A Comparative Study of Serbia and Slovenia
Get PDFThe research deals with the sustainable development of the Serbian and Slovenian countryside, under the influence of tourism progress. The article identifies the main rural tourism competitiveness in Serbia and Slovenia, as one of the essential factors of rural development in both countries, analyzing the main contributions and making a series of proposals to guide the future research agenda. The aim of the paper is to clarify around one obviously defined objectiveto point out the competitiveness of sustainable rural tourism in typical post-socialist settings. The data for this study were collected using the Integrated Model of Destination Competitiveness to observe Serbian and Slovenian competitiveness in tourism. Determinants were assessed using a survey evaluating four demanding factors and 20 supporting factors, based upon a five-point Likert Scale. The results indicated that the friendliness of residents towards visitors, easy communication between them, together with quality of infrastructure and health facilities show the highest level of statistical correlation. These are the main propositions to start an initiative for the authorities in local communities to actively participate in sustainable rural development. The findings provide tourism stakeholders with relevant respondents' perceptions pertaining to the tourism development in non-urban areas
The geographical position of the town of rasa based on porphyrogenitus and medieval maps
Get PDFThe town of Rasa was mentioned in the tenth-century work De administrando imperio by Constantine VII Porphyrogenitus. The significance of this town in the Middle Ages is indicated by the fact that this toponym appears on old maps created by the greatest European cartographers from the fifteenth to nineteenth centuries. Based on cartographic and historical geographical sources, this paper considers various perceptions and texts connecting the town of Rasa with today's town of Razanj or with the medieval Serbian capital Ras. The subject treated is historical social geography. Five types of sources were used for the historical geography of the Balkans: old maps, chronicles, geographical nomenclature, archeological findings, and ethnographic findings. Based on written sources, geographical names, and geographical logic, the authors provide their own conclusions about the geographical position of the town of Rasa
Metode razmeštaja i koncentracije stanovništva kao značajan instrument u izradi prostornih planova
Get PDFProstorna koncentracija stanovništva jedan je od bitnih činioca teritorijalne organizacije. Ona podrazumeva koncentrisanje strukturnih elemenata demografskih sistema u pojedinim rejonima, centrima ili delovima posmatrane teritorije. Stoga demografska analiza mora biti zasnovana na sistematičnim i preciznim podacima o karakteristikama stanovništva date oblasti. U prilog tome i cilj ovog rada jeste predstavljanje osnovnih metoda koncentracije i razmeštaja stanovništva na primeru naselja Južnog Banata. Pravilan izbor i upotreba navedenih metoda je u skladu sa potrebama savremenog digitalnog društva koje nameće neophodnost vizuelizacije tretiranih fenomena. Predstavljanje populacionih fenomena na kartama povećava njihovu razumljivost i primenljivost u različitim sferama društvene prakse. Takođe, primena određenih metoda može poslužiti kao polazište za sprovođenje redistributivnih mera koje bi uslovile uspostavljanje ravnomernog prostornog razmeštaja stanovništva i usklađenijih prostorno-demografskih odnosa.Urednici: Dragica Gatarić, Neda Živak, Aleksandar Maji
Pilot projekti u Srbiji kao modeli razvoja edukativnog turizma
Get PDFEdukativni turizam je specifičan oblik turizma koji kroz nastavu i učenje utiče na podizanje obrazovnog nivoa stanovništva. U Republici Srbiji se 2011. godina označava kao početak razvoja edukativnog turizma. Raspoloživi resursi određenog prostora značajno doprinose izboru modela edukativnog turizma. Od zastupljenosti nacionalnog parka, kulturno-istorijskog spomenika, retke biljne vrste, pešačke staze, blizine reke, jezera ili planine u lokalnoj sredini, zavisi da li će se primeniti model obrazovne farme, centra otkrića, centra za zabavu i obrazovanje ili tematskog centra. Svaki model omogućava učenje u skladu sa Nastavnim planom i programom, ali i šire sadržaje koji se ne nalaze u školskim programima. Nastavnici na ovaj način mogu da razviju edukativne programe koji učenicima omogućavaju sticanje i primenjivanje znanja kroz projektnu nastavu uz konkretne i očigledne primere. Kroz dobro osmišljene edukativne programe i aktivno angažovanje u realizaciji radionica van školskih objekata na konkretnim primerima učenici povezuju teoriju i praksu. Dobro osmišljenoj radionici sa konkretnim ciljevima, zadacima i aktivnostima, doprinosi i prostor u kome se radionica realizuje. Veliku ulogu u ovim projektima imaju seoske škole, čiji neiskorišćeni kapaciteti mogu da se koriste kao edukativni centri ili centri otkrića. Imajući u vidu postojanje međunarodnih i nacionalnih programa u oblasti obrazovanja i turizma, u radu se ukazuje na značaj pilot projekata u Srbiji kao modela razvoja edukativnog turizma.Urednici: Dejan Filipović, Danica Šantić, Miroslav Mari
Наставно-педагошки рад Јевта Дедијера
No full textПоред научног рада у антропогеографским истраживањима Херцеговине, Јевто Дедијер је имао значајну улогу у културној и јавној делатности. Она се, између осталог, манифестовала кроз његов просветитељски рад. Организовањем трибина и предавања окупљао је школоване људе и просветне раднике тог времена и указивао на значај образовања у подизању културне и националне свести. У раду ће бити презентоване активности Јевта Дедијера које је имао у часописима Српска школа, Народ, Преглед, Српска реч, као и у оквиру Географског завода и Српског географског друштва. Нарочито ће бити анализиран његов наставно-педагошки рад на Универзитету у Београду где је као доцент предавао географију.Уредник: Милован Пеце
Informacioni sistemi u planiranju i zaštiti prostora - Vizuelizacija geoprostornih elemenata
Get PDFSvaka promena stanja elemenata životne sredine ima prostornu i vremensku dimenziju jer se događa na određenoj lokaciji i u određeno vreme. Stručnjaci koji se bave zaštitom životne sredine moraju imati saznanja gde i kada su obavljena posmatranja tih promena i šta je zabeleženo, kako bi to za njih imalo smisla i u cilju dobijanja zaključaka o ekološkim procesima. Na taj način se dolazi do dva tipa podataka koji su bitna odrednica informacionih sistema životne sredine: podaci o lokaciji i opisni podaci. Ovi podaci mogu biti obeleženi, klasifikovani i predstavljeni na različite načine u okviru samog informacionog sistema, kroz simulacione modele. Oni su razvijeni za podršku odlučivanju ili za planiranje u različitim segmentima životne sredine (procena uticaja na životnu sredinu, procena rizika, odlaganje opasnih i štetnih materija, odlaganje komunalnog i industrijskog otpada, pri izradi katastra izvora zagađenja životne sredine i dr.). Zadatak koji se postavio pred autore je da ukažu kakav je značaj kvalitetne vizuelizacije geoprostornih elemenata u GIS pilot projektima u planiranju i zaštiti prostora. Takođe, prikazaće se najčešći problemi kod topološkog modelovanja geoprostornih podataka. Primarni cilj koji je postavljen u radu je način na koji bi se tako osmišljen informacioni sistem, implementirao u planove i programe zaštite životne sredine.Urednici: Dejan Filipović, Danica Šantić, Miroslav Mari
Mreža ruralnih naselja Banjalučke regije – stanje i perspektive
No full textImajući na umu da su naselja najupečatljiviji elementi kulturnog pejzaža i glavni nosioci funkcionalne organizacije i žarišta preobražaja geoprostora, u narednom delu rada sagledane su neke prostorno-demografske karakteristike ruralnih naselja Banjalučke regije. Mrežu ruralnih naselja navedene Regije čini 491 naseobinska celina, razmeštena na teritoriji 15 opština/Grada (jedinica lokalne samouprave)3. Recentna naseobinska slika Banjalučke regije je odraz demografskih kretanja i društvenih zbivanja kroz vekove, a posebno od 90-ih godina XX veka kada su naseljski i populacioni areali ušli u jednu specifičnu etapu razvoja. Građanski rat, početkom 90 ih godina, čije se posledice na sveukupni prostornodemografski razvoj osećaju čak i danas, je doveo do veoma ozbiljnih ne samo teritorijalnih i populacionih već i socio-ekonomskih problema. Između ostalog, došlo je do neuravnoteženog razvoja pojedinih delova Regije, gde su se formirale zone demografske ekspanzije, na jednoj strani, i zone konstantne depopulacije, na drugoj. Shodno tome, naseobinski areal Regije ima odlike naglašeno prostorno-demografski polarizovane sredine. Prostorno-demografska polarizovanost se manifestuje kao populacioni debalans između razvijenijih gradskih centara i užih prigradskih zona, pre svega primarnog regionalnog centra – Banja Luke, i sekundarnih regionalnih centara – Mrkonjić Grada i Gradiške, koje karakteriše povoljniji status u pogledu demografskih resursa, i nerazvijene periferije posebno u pograničnim ruralnim prostorima prema Federaciji Bosne i Hercegovine.Urednici: Dejan Filipović, Danica Šantić, Miroslav Mari
Migration and demographic shrinkage in rural areas in Serbia
No full textUntil the mid-20th century, the rural areas had a population of more than three-quarters of the total population of Serbia, which mainly based its existence on agriculture. Subsequent processes of industrialization and urbanization, combined with a declining agricultural sector, have resulted in marginalization, devaluation and devastation of the rural areas. Since the 1960’s, Socialist Yugoslavia has accepted the strategy of rapid, centrally governed industrialization, which strongly hanged the image of rural areas. With rural areas left out of focus in the socialist development trajectory, millions of inhabitants were moved from villages to towns and cities, causing massive depopulation. Focusing socioeconomic development on the urban-based industrialization and the employment of unskilled and semiskilled labour from the villages, rural areas have suffered intensive emigration as well as demographic and socio-economic shrinkage. Consequently, rural shrinkage has become one of the largest structural development problems of Serbian society