2235 research outputs found
Sort by
Afforestation as a factor of physically geographical changing: A case study of Deliblato sand
Get PDFThe paper analyzed basic physical-geographical characteristics and changes caused by afforestation. The aim of the paper is to point out the transformation of the natural environment initiated by afforestation, to present positive and negative implications of this action, and to emphasize the importance of the consideration of the cause-and-effect relationships during concrete action in the field. By applying analytical-synthesis and comparative methods, a presentation of the natural features of the Deliblato sand and changes that were made as a result of afforestation, is given. The results of the research present positive changes which are reflected in the stabilization of unbound sand, development of the pedogenetic process and improvement in the microclimate conditions in the forested sectors. Negative changes in afforestation are reflected in the reduction of the area's steppe vegetation and the consequent intensity of forest fires
Theoretical and conceptual framework for population ageing research
Get PDFDok je starenje stanovništva logična posledica demografskih tranzicija, jer je u srži ovog fenomena nizak fertilitet i produženo očekivano trajanje života, intrigantna je njegova paradoksalnost kada se posmatra u širem društvenom kontekstu. Sa jedne strane je to civilizacijski trijumf u kontrolisanju reproduktivnog ponašanja i dostizanju dugovečnosti, dok propratne posledice ovog fenomena na socioekonomske sisteme imaju difuzno i percipirano negativno dejstvo. Tako je teorijsko uobličavanje pristupa u izučavanju demografskog starenja izazovno i traži napuštanje rigidnih teorijskih postavki i uključivanje celog korpusa modela, koncepata i pristupa. Revidiranje teorije demografske tranzicije i integrisanje efekta momentuma i tranzicije starosti u njene okvire otkriva buduća kretanja i u fertilitetu, mortalitetu i starosnoj strukturi, što klasična teorija ne uspeva. Nivo fertiliteta je dugo bio glavni faktor starenja stanovništva, da bi tek skoro mortalitet počeo da dobija značajniju ulogu u ovom procesu. Pitanja kako će buduće kretanje očekivanog trajanja života izgledati dato je preko tri teorijska pravca: kompresije morbiditeta, dinamičke ravnoteže i ekspanzije morbiditeta. Uvažavanje neregularnih kohortnih tokova koji dovode do „starosne ondulacije” bitno je za sadašnji i budući balans populacije zbog potencijalnih institucionalnih odgovora. Značaj kohortnih tokova za starenje stanovništva, posmatran kroz koncept demografskog metabolizma, otkriva čvorove na kojima postoji veća demografska „gustina” što, osim teoretskog, ima praktični značaj u životnim ciklusima određene populacije. Osavremenjivanje izučavanja starenja stanovništva je poželjno i preko prospektivnog pristupa jer daje okvire starenja u kojima je ugrađena komponenta promene u očekivanom trajanju života
The First Record of Microcodium from Maastrichtian Kalat Formation, Kopet-Dagh Sedimentary Basin, NE Iran: Biostratigraphy and Microfacies
Get PDFThis paper is to present the biostratigraphy of the Maastrichtian Kalat Formation in Karnaveh area of the northeastern Iranian Kopet-Dagh sedimentary basin. Micropaleontological studies have led to the determination of micro-calcite structures, having Microcodium deposited in the stratigraphic section due to transgression and regression of the sea. On the basis of determined benthic foraminiferal taxa Laffitteina mengaudi (Astre), Lepidorbitoides socialis (Leymerie), Omphalocyclus macroporus (Lamarck), Orbitoides apiculata Schlumberger, Orbitoides media (d’Archiac), Rotalia
skourensis Pfender, Siderolites calcitrapoides Lamarck, Sirtina orbitoidiformis Brönnimann & Wirz, Sulcoperculina cosdeni Applin & Jordan, Sulcoperculina globosa Cizancourt and Sulcoperculina vermunti (Thiadens), Kalat Formation in the studied stratigraphic section is assigned to the Maastrichtian. The current study represents the first record of Microcodium occurrence in Kopet-Dagh sedimentary basin in northeast Iran, expanding the current knowledge on its palaeogeographical distribution in Tethyan Realm
Borska reka - stanje životne sredine i pristup problematici u prostornim planovima opštine Bor i Grada Zaječara
No full textRavnoteža između privrednih aktivnosti (naročito sekundarnog sektora) i očuvanja životne sredine predstavlja jedno od najsloženijih i najvažnijih pitanja prostornog planiranja, ali i savremene civilizacije uopšte. Nagla privredna transformacija teritorije današnje Republike Srbije u periodu nakon Drugog svetskog rata bazirana je na ubrzanom razvoju sekundarnog sektora privrede, što je dovelo do osnivanja gigantskih industrijskih postrojenja koja postaju osnove funkcionisanja i (ekonomskog) razvoja čitavih regiona. Jedan od karakterističnih primera je izrazito monofunkcionalna privreda Bora koji svoj opstanak duguje eksploataciji jednog od najvećih nalazišta bakra u Evropi. Nažalost, ovakav razvoj karakteriše se gotovo potpunim odsustvom regulacije privrednih aktivnosti u cilju zaštite životne sredine, što je dovelo do degradacije svih njenih elemenata u široj okolini rudnika, i ozbiljnog ugrožavanja zdravlja ljudi. Ono što u negativnom kontekstu posebno izdvaja proizvodnju u Rudarsko-topioničarskom basenu Bor je to da Borska reka postaje nadaleko poznata kao najčistija reka u Srbiji, zbog potpunog odsustva živog sveta usled ispuštanja otpadnih voda proizvodnog procesa. To je dovelo do niza ekstremno negativnih pojava (degradacija značajnih površina plodnog zemljišta u dolini Borske reke, Bele reke i Timoka, zagađenje vazduha u naseljima, narušavanje pejzaža i dr.). U ovom radu prikazane su posledice po životnu sredinu i pristup ovoj problematici u prostornim planovima opštine Bor (sada Grada Bora) i Grada Zaječara, sa ciljem analize planiranih aktivnosti i ukazivanja na mogućnosti redukcije štetnog uticaja eksploatacije nalazišta na stanje Borske reke i sanacije nastale štete.Urednici: Ljubica Duškov, Dušan Risti
Sublimation of graphication and geovisualization using the cartographic method
Get PDFThe map is the basic tool of interactive, dynamic geospatial research. The complex structure of geodata is necessary to be graphically interpreted with the help of cartographical presentation (locational and
attributional). The synergy of cartographic visualization, generalization and cartographic methods enables
efficient implementation of geosystem analysis. Geovisualization includes a range of activities according to
research, systematization, classification and typification, analysis and synthesis, comparison, presentation to
the interpretation of occurrences and processes in geospace. The cartographic translation is a complex process
of visualization of geo-data, based on the scientific procedures of generalizing the content of the map using
the cartographic method. The gnoseological sense of the cartographic method is also the primary goal of
geovisualization: - spatial definition of the phenomenon, - time correlation of the phenomenon and processes of
actual reality and their evolution, and - essential definition of the phenomenon and processes of actual reality.
The cognitive sense of cartographic visualization is primarily achieved through the procedures of cartographic
generalizations. Digital technology provides great opportunities for modern cartographic visualization. Besides
realistic, virtual maps are of great importance too. Visual dynamic representations of geo-data (interactive
visualization of spatial databases) and the creation of detailed 3D and 4D models are continually increasing.
Digital data processing enables new dimensions of data analysis, and the process implies generalizing data
from the source database while respecting different geo-data attributes, as well as adequate graphical solutions
in displaying a generalizable data set
Causes and consequences of depopulation in the municipality of Kuršumlija
No full textThe municipality of Kuršumlija is located in the South of Serbia, encompassing the area of 952 km². According to the census from 2011, it is inhabited by 19,213 people. During the last decades, the municipality is facing the rapid decrease in the number of inhabitants, caused by natural and social factors. The manuscript analyzes the demographic changes reflected in the migration and structure of population in the period after 1948, along with the beginning of the industrial development, to 2011, when the municipality experienced the crash of economy. The analysis established that the municipality of Kuršumlija became emigrational area, especially after the closure of large industrial facilities which were the pillars of development. The young ones and those able for work were forced to leave their hearths, in search for employment and survival. All the settlements of Kuršumlija were included in the negative demographic processes reflected in the constant decrease of population. Big problem was also the intensity of inhabitants' ageing, and lessening of the percentage of young ones, which points out that the municipality is in the phase of the deepest demographic age. The worrying fact is that the tendency of the population rate decrease in the settlements of Kuršumlija 'municipality is prolonged
Doprinos proučavanja migracionih fenomena u prostorno planerskoj praksi
No full textUticaj migracija na društveni i ekonomski razvoj države prijema je predmet istraživanja brojnih studija. Međutim, poslednjih nekoliko decenija se u naučnim krugovima sve više pažnje posvećuje suprotnom procesu odnosno ideji da migranti mogu doprineti i razvoju države porekla. Ukoliko su migracije na pravilan način uključene u razvojne strategije. njihov uticaj u razvojnom procesu matične države može biti značajan. Prepoznavanje migracija kao sveobuhvatnog razvojnog faktora dovelo je do potrebe uključivanja migracionog fenomena u razvojne planove na globalnom, regionalnom, nacionalnom i lokalnom nivou. Uprkos sporadičnim slučajevima, migracije se retko smatraju relevantnim faktorom razvoja u prostornim strategijama. Cilj ovog rada je da istakne značaj migracionog fenomena i da objasni njegovu ulogu u razvoju prostora pri čemu kao integralni element istog treba biti uzet u obzir pri kreiranju razvojnih planova. Na primeru opštine Leskovac, koja je depopulaciono i emigraciono područje, razmotren je odnos između migracija i razvoja sa ciljem poboljšanja njihove veze u prostoru. Ipak, usled nedovoljne uključenosti migracija u prostornim planovima njena uloga ostaje neracionalno iskorišćena za razvoj ove opštine.Urednici: Dragica Gatarić, Neda Živak, Aleksandar Maji
Na leđima mahnitog bika: društeno angažovana umetnost: brisanje ili zatvaranje granica?
Get PDFU sociologiji umetnosti i srodnim disciplinama razlikuju se dva osnov na, suprotstavljena gledišta, kada je reč o pitanju uloge umetnosti u društvu (Bastide,
1981). Prema estetskoj teoriji, umetnost se posmatra kao estetska praksa koja nema
praktičnu funkciju i koja postoji samo radi umetnosti (l’art pour l’art). S druge strane,
utilitaristička teorija umetnosti interpretira je kao univerzalni jezik posredstvom kojeg
se utiče na društveni život. Akcenat u radu biće stavljen na posebnu funkciju umet nosti: društveno angažovanu. Društveno angažovana umetnost je „konceptualizovan
i ka praksi orijentisan delatni projekat”, intervencija posredstvom umetničkih dela u
kulturi i društvu, koja podrazumeva subverziju moći sa ciljem kritike i osporavanja
nekog društvenog odnosa (Šuvaković, 2009). Migracije stanovništva i njihove posledice
na globalnom i lokalnom nivou poslednjih godina postaju centralna tema pozorišnih i
filmskih festivala, muzejskih i galerijskih izložbi. Cilj rada je analiza odnosa društveno
angažovane umetnosti prema pitanju aktuelne migracione krize, na primeru identiteta
manifestacija: izložbe Muzeja afričke umetnosti (Granica je zatvorena, 2015), Festa
(Brisanje granica, 2016), Bitefa (Na leđima mahnitog bika, 2016)
Natural and energy potentials of solar energy within the Negotin municipality
Get PDFNowadays, the proper implementation of sustainable development would not be possible with-out the usage of renewable energy resources. The main aim of this paper is oriented towards identifi-cation of proper location for the construction of solar power plants within the Negotin municipality, which could significantly reduce the usage of fossil fuels within this territory. Geographic information system (GIS) was conducted for detail analysis of the stated terrain, including the analysis regarding the natural conditions, such as the terrain inclination and its exposure, the manners of the land usage, natural hazards, as well as the analysis of protected areas. Methods of valorization and elimination of different locations throughout the GIS software were used for analysis of natural characteristics throughout the different maps, while processing the all maps together resulted in one final synthetic map. This map pointed to the potentials for using the solar energy on the territory of the Negotin mu-nicipality, based on the analysis of the most favorable climatic conditions. Synthesis map also pointed to the area with suitable locations for application of the solar energy. Finally, the analysis and calcu-lations of the general potentials of installed power of solar plants within this municipality were per-formed in order to obtain the adequate representation of the amount of the electricity that could be produced from photovoltaic solar panel systems.Urednik: Zoran Stevi
Vrednovanje predela u funkciji razvoja sportsko-rekreativnog turizma – primer grada Trebinja
Get PDFSpoj sporta, rekreacije, zabave i avanture u novije vreme sastavni je deo brojnih turističkih
putovanja. Turizam u Trebinju jedan je od značajnih faktora njegovog sadašnjeg, ali i
budućeg privrednog i ekonomskog razvoja. Pogranični položaj ovog grada pruža
mogućnosti za razvoj dodatnih, specifičnih oblika turističke ponude. Strategijom razvoja
Grada Trebinja 2018-2027, kao jedan od strateških prioriteta u ovoj oblasti izdvojen je
razvoj sportsko-rekreativnog turizma, posebno u zoni priobalja reke Trebišnjice, brdsko-
planinskom području, šumskim kompleksima i brojnim izletištima. Potencijali za razvoj
sportsko-rekreativnog turizma su raznovrsni, ali nedovoljno iskorišćeni ili afirmisani.
Primenom Kvantitativne metode raznovrsnosti (V-Wert Methode) izvršena je evaluacija
Grada Trebinja za potrebe sportskog turizma i rekreacije, odnosno izdvojene su manje ili
više povoljne površine za date svrhe, sa ciljem indentifikovanja predeonih celina koje se
odlikuju visokim stepenom pogodnosti za razvoj pomenutih oblika turističke aktivnosti.
Ključne reči: Kvantitativni metod raznovrsnosti, vrednovanje, sportsko-rekreativni turizam,
Trebinje