Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Refleksyjny nauczyciel akademicki w czasach niesprzyjających refleksyjności
No full textIs it possible to be a successful teacher without being reflective? Does the word reflection fit in with a modern lifestyle? Does it align with a teacher’s timetable? Being naturally associated with careful consideration, analysis, contemplation, a longer process, the concept of reflective teaching may sound outmoded. Yet, as studies show, being reflective continues to be one of the key competences in education. The article has a two-fold aim.
First, it intends to show the concept of reflection in teaching with reference to three selected theories. Secondly, it presents a few practical tools and strategies which the author has used over the years in her own practice as a teacher and which have made her teaching more reflective and thereby more effective.Czy jest możliwe, aby odnosić sukcesy w pracy nauczyciela bez refleksji? Czy słowo refleksja pasuje do współczesnego stylu życia? Czy można pogodzić chęć bycia refleksyjnym nauczycielem ze zwykle napiętym zawodowo harmonogramem? Refleksyjność, refleksja naturalnie kojarzą się z uważnym namysłem, analizą, kontemplacją, dłuższym procesem. Zatem koncepcja refleksyjnego nauczania może wydawać się przestarzała. Jednak, jak pokazują badania, refleksja jest zaliczana do kompetencji kluczowych w edukacji. Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji refleksji w nauczaniu z punktu widzenia kilku teorii i badań, a w drugiej jego części zaprezentowanie praktycznych narzędzi i strategii, które mogą sprzyjać budzeniu refleksyjności, a które autorka stosuje od wielu lat w swojej pracy dydaktycznej i które sprawiły, że jej nauczanie stało się bardziej refleksyjne i tym samym, zgodnie z przekonaniem autorki, skuteczniejsze
Music education deficiencies in the pedagogical and therapeutic space. Recommendations for new therapists
No full textArtykuł został napisany na podstawie doświadczeń własnych autorki jako jurora na festiwalach twórczości artystycznej osób o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Autorka analizuje sytuacje świadczące o niedostatkach edukacji muzycznej, widocznych w wielu pedagogicznych działaniach terapeutycznych. Tekst jest zestawieniem propozycji utworów muzycznych zamieszczonych w literaturze specjalistycznej. Refleksje w nim zamieszczone powinny skłonić (zwłaszcza początkujących terapeutów) do starannego doboru repertuaru muzycznego. Warto, aby proponowane utwory muzyczne z dziedziny muzyki artystycznej stanowiły podstawowy warsztat pedagoga terapeuty. Autorka prezentuje także niepublikowane jak dotąd wyniki badań realizowanych w ramach projektu międzynarodowego Europa in Takt.This article was written based on the author’s own experience as a juror at festivals promoting the artistic creativity of people with special educational needs. The author analyses situations that indicate the shortcomings of music education, visible in many pedagogical and therapeutic activities. The article is a compilation of proposals for musical pieces included in the specialist literature. The reflections contained in it should encourage (especially novice therapists) to carefully select their musical repertoire. The proposed musical pieces, from the field of artistic music, should constitute the basic workshop of a pedagogical therapist. The author also presents the unpublished results of research conducted as part of the international project Europa in Takt
Modernization of supervision over the collection of value-added tax on B2C transactions
No full textThe article describes the modernization of supervision over B2C transactions in Poland. This is an underappreciated area of this tax. It is one of the key factors for the effectiveness of VAT collection and one of its structural weaknesses, where tax collection can be disrupted.
The article focuses on the transformation of the control tool—the cash register. The digitization of this area occurred relatively late in Poland. The main emphasis was placed on B2B transactions and the protection of input tax. This delay allowed for the use of experiences from other countries modernizing their supervision over B2C transactions.
Modernization of supervision of B2C sales is a process worth observing, especially given the growing importance of e-commerce in the economy. Along with it, the importance of intangible tools supporting tax collection, such as electronic cash registers, which can operate on digital platforms, will grow.
A mixed-method approach has been utilized for this paper, consisting of the analysis of literature, legal regulations and statistical data. The main goal of the analysis was to capture the process of change and especially its dynamics
Historical Inspirations and Their Role in Directing and Dramaturgy, as Exemplified by the Performance <i>Arianie</i>
No full textThis article is a summary of my doctoral dissertation defended at the Stanisław Wyspiański Academy of Theatre in Krakow under the supervision of Dr Olga Katafiasz. In it, I analyse contemporary approaches to historical theatre, with particular emphasis on the concept of ‘the past as repetition’ based on the ideas of Pierre Nora and Gilles Deleuze, treating it as an alternative to the concepts of (post)memory and revision of historical narratives that dominate the humanities. Through an analysis of my own creative practice, using my performance Arianie as an example, I argue that in theatre, the past can be a pretext for analysing our current experience, rather than an object of judgement or reconstruction
‘Theatre is my way of life.’ Leszek Mądzik
No full textThe article discusses the work of Leszek Mądzik, focusing on an analysis of the exhibition Światło i Mrok (Light and Darkness) created by the artist at the Silesian Museum in Katowice. The author treats the exhibition as the artist’s last conversation with his audience. This interpretation leads the essay to present the artist’s entire oeuvre as a multi-layered self-portrait. During the fifty years of the Scena Plastyczna KUL, the director became the only person whose image was identified with the phenomenon of this non-institutional theatre. Federico Ferrari and Jean-Luc Nancy, in their psychoanalytical analysis of the author’s position in the work, sought to discover, through images or photographs, a new, hitherto hidden incarnation of the author. The method of reasoning borrowed from them allowed Mądzik’s work to be presented in a different light, showing the hard work of the director, who consistently constructed his own presence for half a century to finally become the main character of the images he created
„Białe sekcje” – analiza przypadków ujemnych wyników badań pośmiertnych w Zakładzie Medycyny Sądowej UJ CM w Krakowie
No full textCel pracy: Celem pracy było ustalenie częstości występowania przypadków z niejednoznacznymi wynikami badań pośmiertnych oraz wytypowanie możliwych przyczyn zgonu w tych przypadkach poprzez analizę potwierdzonych przyczyn zgonu w tej samej populacji. Materiał i metody: Przeanalizowano protokoły sekcyjne Zakładu Medycyny Sądowej (Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum) z lat 2009-2022 pod kątem nagłych zgonów w grupie wiekowej 2-40 lat. Kryteriami wyłączenia przypadku były m.in. zgon wywołany urazem lub innym znanym czynnikiem zewnętrznym, zaawansowany rozkład gnilny zwłok, zgon w trakcie hospitalizacji. Wyniki: Wśród 900 włączonych przypadków stwierdzono 97, w których badania pośmiertne nie pozwoliły na ustalenie przyczyny zgonu, przy czym tylko w 20 wyczerpano możliwości diagnostyczne w zakresie badań toksykologicznych. Średnia częstość występowania tych przypadków wyniosła ok. 7 na rok. Przeanalizowano również ustalone przyczyny zgonu, identyfikując przyczyny stosunkowo częste, a mogące nie pozostawiać śladów w badaniu pośmiertnym, takie jak: zatrucie substancjami innymi niż etanol (143), zgon w wyniku ataku padaczki, niewywołany urazem ani aspiracją treści do dróg oddechowych (38), zapalenie mięśnia sercowego (37). Wnioski: Częstość występowania postępowań zakończonych niejednoznacznymi wynikami badań pośmiertnych jest wyższa niż przypuszczano, przy czym w wielu przypadkach makroskopowo ujemnych sekcji nie rozszerza się diagnostyki. Analiza potwierdzonych przyczyn zgonu pozwoliła zidentyfikować co najmniej 3 stosunkowo częste przyczyny mogące nie pozostawiać śladu w sekcji, a zatem odpowiadać przynajmniej za część analizowanych przypadków. Wydaje się zasadne wprowadzenie badań ukierunkowanych na wykrywanie właśnie tych przyczyn do algorytmu postępowania po ujemnej sekcji.Study objective: The aim of the study was to accurately determine the incidence of white autopsies and to identify possible conditions responsible for such autopsies by means of analyzing confirmed causes of death in the same age group.Methodology: We searched autopsy reports from the Department of Forensic Medicine (Jagiellonian University, Medical College) from years 2009-2022 for cases of sudden death in the age group 2-40 years old. Exclusion criteria involved: death caused by trauma or other external factors, subject at an advanced stage of decomposition, in-hospital death.Results: A review of 900 included cases yielded a total of 97 cases in which the post-mortem examinations did not disclose the cause of death, although only in 20 of those cases all diagnostic measures, including toxicology examination, were used. The average annual incidence of these cases is ca. 7 p.a. We also analyzed the reported causes of death to identify such conditions which both occur relatively often and might not provide any morphological alterations in autopsy; such as: non-ethanol poisonings (143), death due to epileptic seizure, not caused by seizure-connected trauma or aspiration of gastric contents into the respiratory tract (38), myocarditis (37).Conclusions: The incidence of white autopsies at our center appears to be higher than previously estimated, partly due to the fact that negative autopsies are often not supplemented with additional examinations (toxicology and histopathology). An analysis of confirmed causes of sudden death in the same age group allowed us to identify at least 3 fatal conditions which might leave no trace in autopsy and thus be responsible for at least some of the white autopsy cases. It seems recommendable to include targeted investigations designed to better detect those conditions (non-ethanol poisoning, sudden death in epilepsy, myocarditis) in an algorithm for proceeding in cases of autopsy failure
Zaburzenia przytomności u pacjentów po urazach czaszkowo-mózgowych w poszczególnych dobach hospitalizacji – badania prospektywne
No full textIntroduction. Disorders of consciousness are states in which there is a gradual limitation of contact (of a person) with the external environment, i.e. the surroundings. In this situation, the body becomes unresponsive to external stimuli. Disorders of consciousness in traumatic brain injury can take various forms, from mild concussion with brief loss of consciousness to severe brain damage leading to coma. Symptoms may include loss of consciousness, memory impairment, headache, nausea, vomiting, dizziness, balance problems, as well as changes in behavior and mood.
Aim. The aim of the study was to analyze the influence of variables on the occurrence of consciousness disorders in patients after craniocerebral injuries in individual days of hospitalization.
Material and Methods. The study was conducted among 100 patients hospitalized in the neurotraumatology department. The prospective study employed a diagnostic survey method, utilizing measurement techniques and a questionnaire. The Glasgow Coma Scale (GCS) was used to assess the level of consciousness impairment. The results were statistically analyzed, with p<0.05 considered statistically significant. Ethics Committee approval for the study was obtained.
Results. The analysis of our own research showed that there are no statistically significant differences in the mean results of the state of consciousness (GCS) between women and men on the day of admission to the hospital (Z=0.163; p=0.163), on the 3rd day of hospitalization (Z=0.811; p=0.370), on the 7th day of hospitalization (Z=0.00; p=0.986) and on the day of discharge (Z=0.011; p=0.917). It was found that the age of patients showed a negative correlation with the GCS scale results in all examined days of hospitalization. This correlation was statistically significant (p<0.05) for all measurements except admission (p>0.05). A statistically significant difference was found in the mean scores of the state of consciousness (GCS) depending on the cause of injury on the 3rd day of hospitalization (H=3.207; p=0.016) and on the 7th day of hospitalization (H=3.390; p=0.012). No significant differences were found on the day of admission (p=0.200) or on the day of discharge (p=0.076). There are statistically significant differences in the assessment of the level of consciousness (GCS) between the group of patients with comorbidities and the group without comorbidities on the day of hospital admission (p=0.002), on the 3rd day of hospital stay (p=0.029), and on the 7th day of hospitalization (p=0.035). However, the differences are not statistically significant on the day of hospital discharge (p=0.095).
Conclusions. The disturbances of consciousness occurring in patients after craniocerebral injuries during the individual days of hospitalization significantly evolve from severe disturbances (at the beginning of hospitalization) to mild or no disturbances on the day of discharge from the ward. The factors with the greatest influence on the change in the degree of consciousness disturbances during individual days of hospitalization were the patient’s age and the presence of comorbidities.Wstęp. Zaburzenia przytomności to stany, w których dochodzi do stopniowego ograniczenia kontaktu (osoby) ze środowiskiem zewnętrznym, czyli otoczeniem. W sytuacji tej organizm nie reaguje na bodźce zewnętrzne. Zaburzenia przytomności w urazach czaszkowo-mózgowych mogą przybierać różne formy, od łagodnego wstrząśnienia mózgu z krótkotrwałą utratą przytomności, po ciężkie uszkodzenia mózgu prowadzące do śpiączki. Objawy mogą obejmować utratę przytomności, zaburzenia pamięci, ból głowy, nudności, wymioty, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, a także zmiany w zachowaniu i nastroju.
Cel. Celem pracy była analiza wpływu zmiennych na występowanie zaburzeń przytomności u pacjentów po urazach czaszkowo-mózgowych w poszczególnych dobach hospitalizacji.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono na grupie 100 pacjentów, hospitalizowanych na oddziale neurotraumatologii. W prospektywnych badaniach posłużono się metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki pomiaru oraz ankiety. Do oceny stanu zaburzeń przytomności posłużono się skalą Glasgow (Glasgow Coma Scale). Otrzymane wyniki poddano analizie statystycznej, przyjmując za statystycznie istotną wartość poziom p<0,05. Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę Komisji Etycznej.
Wyniki. Analiza badań własnych wykazała, że nie ma statystycznie istotnych różnic w średnich wynikach stanu przytomności (GCS) między kobietami a mężczyznami w dniu przyjęciu do szpitala (Z=0,163; p=0,163) w 3 dniu hospitalizacji (Z=0,811; p=0,370) w 7 dniu hospitalizacji (Z=0,00; p=0,986) oraz w dniu wypisu (Z=0,011; p=0,917). Stwierdzono, że wiek pacjentów wykazuje ujemną korelację z wynikami skali GCS we wszystkich badanych dobach hospitalizacji. Korelacja ta jest statystycznie istotna (p<0,05) w przypadku wszystkich pomiarów poza przyjęciem do szpitala (p>0,05). Stwierdzono istotną statystycznie różnicę w średnich wynikach stanu przytomności (GCS) w zależności od przyczyny urazu w 3 dniu hospitalizacji (H=3,207; p=0,016) oraz w 7 dniu hospitalizacji (H=3,390; p=0,012). Nie stwierdzono istotnych różnic w dniu przyjęcia (p=0,200) i w dniu wypisu (p=0,076). Istnieją statystycznie istotne różnice w ocenie stanu przytomności (GCS) między grupą pacjentów z obecnością chorób współistniejących a grupą bez chorób współistniejących w dniu przyjęcia do szpitala (p=0,002) w 3 dniu pobytu w szpitalu (p=0,029) oraz w 7 dniu hospitalizacji (p=0,035). Natomiast różnice nie są istotne statystycznie w dniu wypisu ze szpitala (p=0,095).
Wnioski. Występujące zaburzenia przytomności u pacjentów po urazach czaszkowo-mózgowych w poszczególnych dobach hospitalizacji istotnie ewoluują od ciężkich zaburzeń (na początku hospitalizacji) do lekkich lub ich braku w dniu wypisu z oddziału. Czynnikami mającymi największy wpływ na zmianę stopnia zaburzeń przytomności w poszczególnych dobach hospitalizacji okazały się wiek chorego i występowanie chorób współistniejących
Ocena transformacji obszarów podmiejskich na podstawie ogólnodostępnych danych przestrzennych
No full textSuburban areas are undergoing diverse and dynamic transformations. In Poland, where the suburbanization began in the 1990s, the primary changes have been urban sprawl and agricultural abandonment. Analysing these regions is challenging due to their spatial complexity and fragmentation, often characterized by small and sometimes hard-to-detect features. Furthermore, these transformations have significant impacts on both humans and the environment, including increased impervious surfaces, intensified heat island effects, higher levels of light and air pollution, and the formation of wildland-urban interfaces near cities, which may lead to more frequent human-wildlife interactions. Therefore, continuous monitoring of these changes is essential. In this paper, we provide an overview of freely available spatial data that are promising for analysing suburban transformations. We discuss the example studies utilizing a variety of datasets that differ thematically, temporarily and in terms of extent and spatial resolution. Then, we present case studies on how these datasets reveal transformations in the metropolitan area of Kraków, Poland’s second-largest city, across three levels of analysis. Our analysis demonstrates that Kraków and its surroundings have experienced substantial land use changes over the past 35 years, primarily due to settlement development and agricultural decline. The diverse range of freely available spatial data enables the detection of nuanced transformations, substantially enhancing our understanding of the changes taking place in this area.Obszary podmiejskie przechodzą różnorodne i dynamiczne przemiany. W Polsce, gdzie suburbanizacja rozpoczęła się w latach 90. XX w., głównymi zmianami były rozrost miast i porzucenie rolnictwa. Analiza tych obszarów stanowi wyzwanie z powodu ich złożoności przestrzennej i fragmentacji, często charakteryzującej się małymi, trudnymi do wykrycia cechami. Transformacje te mają ponadto istotny wpływ na ludzi i środowisko, powodując zwiększenie powierzchni nieprzepuszczalnych, intensyfikację efektu miejskiej wyspy ciepła, zanieczyszczenie światłem, zanieczyszczenie powietrza oraz tworzenie stref sąsiedztwa lasów i obszarów zabudowanych, co może prowadzić do częstszych interakcji między ludźmi a zwierzętami. Dlatego ciągłe monitorowanie zmian obszarów podmiejskich jest niezbędne. W niniejszym artykule przedstawiono przegląd ogólnodostępnych danych przestrzennych, pomocnych w analizie transformacji podmiejskich. Omówiono przykładowe badania wykorzystujące różnorodne zbiory danych, o różnych zakresach tematycznych, czasowych oraz przestrzennych i w różnych skalach. Następnie przedstawiono studia przypadków, pokazujących przykłady wykorzystania zbiorów danych w analizach transformacji w aglomeracji krakowskiej, w 3 różnych skalach analizy. Badania pokazały, że Kraków i jego okolice doświadczyły znaczących zmian w użytkowaniu ziemi w ciągu ostatnich 35 lat, głównie z powodu rozwoju zabudowy osiedlowej i odejścia od rolnictwa. Różnorodność ogólnodostępnych danych przestrzennych umożliwia wykrywanie subtelnych transformacji, znacznie wzbogacając naszą wiedzę na temat zachodzących zmian w tym obszarze
Krakow at the frontline of the fight against smog: grassroots initiatives for cleaner air
No full textW XXI w. w wielu polskich miastach zrodziły się inicjatywy oddolne mające na celu zmianę polityk miejskich i poprawienie jakości życia mieszkańców. Jednym z powodów zainicjowania tych ruchów była zła sytuacja w zakresie jakości powietrza w kraju. Walka ze smogiem zjednoczyła mieszkańców, którzy domagali się prawa do oddychania czystym powietrzem i opowiadali się za ochroną grup najbardziej narażonych na zanieczyszczenie powietrza. Celem artykułu jest określenie wpływu prośrodowiskowych ruchów społecznych na kształtowanie polityk miejskich w zakresie ochrony powietrza. Do badania wybrano cztery obszary metropolitalne Warszawy, Krakowa, Wrocławia i Trójmiasta. W artykule szczególnie uwzględniono rolę, jaką odegrali mieszkańcy Krakowa i aktywiści w walce ze smogiem. Metody gromadzenia danych obejmują wywiady z aktywistami, ekodoradcami i przedstawicielami miast, a także analizę dokumentów strategicznych i analizę dyskursu medialnego. Wyniki pokazują, że alarmy smogowe spowodowały istotne zmiany zarówno w zakresie jakości powietrza, jak i polityk miejskich. Proces starań o poprawę jakości powietrza obejmuje działania mające na celu podniesienie świadomości, pomoc mieszkańcom w uzyskaniu środków na wymianę kotłów niespełniających norm oraz wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych. Sukces alarmów smogowych zapewniony był m.in. przez: udostępnianie danych z monitoringu powietrza dla wszystkich mieszkańców, utrzymanie inicjatywy apolitycznej przy współpracy z różnymi interesariuszami oraz poszerzanie świadomości mieszkańców w zakresie zanieczyszczeń. Poprawa jakości powietrza w Krakowie pobudziła ponadto podobne zmiany w regionie i w innych obszarach metropolitalnych polskich miast.In the 21st century, many grassroots initiatives emerged in various Polish cities with the aim of changing urban policies and improving the quality of life for residents. One of the reasons for initiating these movements was the poor air quality situation in the country. The fight against smog united residents who demanded their right to breathe clean air and advocated for the protection of the most vulnerable social groups. The aim of the article is to determine the impact of pro-environmental social movements on shaping urban policies regarding air protection. Four metropolitan areas were selected for the study: Warsaw, Kraków, Wrocław, and the Tricity. The article particularly highlights the role played by residents and activists from Krakow in the fight against smog. Data collection methods include interviews with activists, eco-advisors, and city representatives, as well as the analysis of strategic documents and media discourses. The results show that smog alerts have led to significant changes in both air quality and urban policies. The efforts to improve air quality involve actions aimed at raising awareness, helping residents obtain funds to replace non-compliant boilers, and introducing appropriate legal regulations. The success of the smog alerts was ensured by, among other factors: making air monitoring data available to all residents, maintaining an apolitical initiative while cooperating with various stakeholders, and increasing residents’ awareness of pollution. Moreover, the improvement of air quality in Kraków has spurred similar changes in the region and other metropolitan areas across Poland
Catalytic removal of air pollutants on glass-based catalyst
No full textZanieczyszczenie powietrza jest aktualnie jednym z najbardziej palących problemów środowiskowych do rozwiązania. Obecność w powietrzu cząstek stałych, różnego rodzaju węglowodorów, tlenków azotu i innych tego typu zanieczyszczeń prowadzi do nieodwracanych zmian zdrowotnych u ludzi i zwierząt, przyczynia się do przyspieszonych zmian klimatycznych, a także wpływa negatywnie na budynki zabytkowe i użytkowe. Kataliza środowiskowa proponuje rozwiązania m.in. w postaci układów zdolnych do dopalenia sadzy, lotnych związków organicznych (LZO) czy innych węglowodorów, a także rozkładu tlenków azotu. Przegląd fachowej literatury pozwala na określenie grup katalizatorów dedykowanych do procesów istotnych ze środowiskowego punktu widzenia. Niewiele uwagi poświęca się układom opartym na szkłach, a są to układy wykazujące wiele pożądanych właściwości, takich jak niska cena, wysoka odporność termiczna i mechaniczna czy możliwość tworzenia nowych typów reaktorów o dedykowanym kształcie. Artykuł poświęcony jest przeglądowi literaturowemu układów katalitycznych opartych na fazach szklistych, stosowanych w reakcjach istotnych dla ochrony środowiska.Air pollution is currently one of the most pressing environmental problems to be addressed. The presence of particulate matter, various types of hydrocarbons, nitrogen oxides and other such pollutants in the air leads to irreversible health effects in humans and animals, contributes to accelerated climate change, and also has a negative impact on historic and utility buildings. Environmental catalysis offers solutions, including systems capable of oxidizing soot, volatile organic compounds (VOCs) or other hydrocarbons, as well as decomposing nitrogen oxides. A review of scientific literature allows for the identification of groups of catalysts dedicated to processes that are important from an environmental point of view. Little attention has been paid to systems based on glasses, yet these systems exhibit several desirable properties, such as low cost, high thermal and mechanical resistance, and the possibility of creating new types of reactors with a dedicated shapes. This article is devoted to a literature review of catalytic systems based on glassy phases, used in reactions important for environmental protection