Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Od narracji do monstracji. Reprezentacja traumy w <i>Domu na piasku</i> Ivana Martinaca
No full textIvan Martinac’s only feature film House on the Sand (Kuća na pijesku, 1985) is an avant-garde exploration of trauma within Yugoslav cinema, distinguished by its minimalist narrative and experimental techniques. Through parametric narration, the work deviates from traditional storytelling, embracing stylistic coherence over plot-driven narratives, akin to the approaches of directors like Robert Bresson and Michelangelo Antonioni. The narrative employs innovative cinematic techniques such as fixed camera positions, zooms, and pans. These elements emphasize the film’s internal coherence and detach the camera’s perspective from the characters, fostering an autonomous, meditative gaze. This approach aligns with André Gaudreault’s concept of monstration, wherein the camera itself actively constructs meaning through framing and movement, rather than merely documenting the plot. The camera serves as an omniscient yet alienated observer, reflecting Martinac’s broader philosophical engagement with the cinematic medium and its possibilities. This formal innovation situates the film as a unique artifact in both Croatian cinema and global filmmaking.Jedyny pełnometrażowy film Ivana Martinaca Dom na piasku (Kuća na pijesku, 1985) to awangardowa eksploracja traumy w kinie jugosłowiańskim, wyróżniająca się minimalistyczną narracją i eksperymentalnymi technikami. Dzięki zastosowaniu narracji parametrycznej dzieło odbiega od tradycyjnego sposobu opowiadania historii, zaś jego autor stawia na spójność stylistyczną, a nie na fabułę, podobnie jak reżyserzy tacy jak Robert Bresson czy Michelangelo Antonioni. W narracji zostały wykorzystane innowacyjne techniki filmowe, takie jak stałe pozycje kamery, zbliżenia i panoramy. Elementy te podkreślają wewnętrzną spójność filmu i oddzielają perspektywę kamery od bohaterów, sprzyjając autonomicznemu, medytacyjnemu spojrzeniu. Podejście to jest zgodne z koncepcją monstracji André Gaudreaulta, w której kamera sama aktywnie konstruuje znaczenie poprzez kadrowanie i ruch, a nie tylko dokumentuje fabułę. Kamera służy jako wszechwiedzący, ale wyobcowany obserwator, odzwierciedlając szersze filozoficzne zaangażowanie Martinaca w medium filmowe i jego możliwości. Ta formalna innowacyjność czyni film wyjątkowym artefakt zarówno w kinie chorwackim, jak i światowym
Primary, Secondary, and Personal Matters
No full textArtykuł jest recenzją książki Marka Cieślińskiego Poruszyć miliony. Kino Jerzego Bossaka (2023), która w udany sposób wypełnia lukę w badaniach nad polskim kinem XX w., zwłaszcza tych dotyczących filmu dokumentalnego. Szczegółowej rekonstrukcji poddano w publikacji wszystkie najważniejsze pola działalności Jerzego Bossaka, aktywnego jako publicysta, reżyser, redaktor naczelny Polskiej Kroniki Filmowej, dyrektor artystyczny w Wytwórni Filmów Dokumentalnych czy wykładowca w łódzkiej Szkole Filmowej. Bossak jawi się w recenzowanej książce jako postać nietuzinkowa, o bezsprzecznych zasługach dla rodzimej kinematografii. Jednocześnie publikacja nie pomija ewidentnego zaangażowania Bossaka w stalinowską propagandę. Marek Cieśliński, uciekając od prostego wartościowania, tworzy portret wielowymiarowy, niekiedy uwikłany w sprzeczności, ale dzięki temu bardziej wiarygodny.The article is a review of Marek Cieśliński’s book Poruszyć miliony. Kino Jerzego Bossaka [To Move Millions: Jerzy Bossak’s Cinema] (2023). The author successfully eliminates one of the significant gaps in research on the Polish cinema of the 20th century, especially in relation to documentary film. All the most important areas of Jerzy Bossak’s activity are reconstructed here in detail – he reveals himself as a publicist, film director, editor-in-chief of the Polish Film Chronicle, artistic director at the Documentary Film Studio (Wytwórnia Filmów Dokumentalnych) and a lecturer at the Lodz Film School. The protagonist of the reviewed publication appears as a unique figure with unquestionable contributions to Polish cinema, but at the same time, the book does not omit, for instance, Bossak’s obvious involvement in Stalinist propaganda. Avoiding simple judgment, Marek Cieśliński creates a multidimensional portrait, which sometimes becomes entangled in contradictions, but therefore it seems all the more credible
Burns patients – early management and treatment from accident site to admission to Burn Unit in Poland
No full textBurn injuries pose a significant clinical challenge throughout the world, often leading to high mortality rates. Immediate and appropriate intervention at the accident site is crucial in improving patient outcomes. Essential first steps include ensuring personal safety, securing basic life support, assessing the surface area and depth of burns, and initiating fluid resuscitation. This article provides an in-depth summary of burn injury management, covering all stages from prehospital care to emergency departments (ED) and specialised Burn Units. Accurate diagnosis using tools such as the rule of nine and Lund-Browder charts is essential to guide treatment. Furthermore, pharmacotherapy, oxygen therapy, and wound care management play a vital roles in improving prognosis and recovery. A well-coordinated emergency response at the accident site, followed by seamless care in emergency departments and burn units, can significantly reduce mortality rates and complications. Educating healthcare providers on these treatment strategies is essential to ensure timely and effective care, ultimately enhancing survival and long-term patient outcomes
The Categories of Scalability and Scaling in Film Studies
No full textW artykule zostaje rozwinięta koncepcja Aleksandry Schneider i Vinzenza Hedigera stawiających pytanie o to, czy film jest medium skalowalnym, a jeśli tak – to w jakim zakresie. Autor weryfikuje i modyfikuje koncepcję badaczy oraz wprowadza rozróżnienie na skalowanie o charakterze przestrzennym, temporalnym i fabularnym. Każdy z wątków refleksji odnosi do historii filmu, poszukuje jednak także inspiracji w najnowszej kulturze audiowizualnej. Autor proponuje analizę wskazującą, że omawiane zjawiska rzadko mają charakter wyłącznie techniczny i zawierają w sobie elementy społeczne, kulturowe oraz ekonomiczne. Argumentuje, że skalowalność mediów audiowizualnych, choć zauważalna od początków kinematografii, dziś stanowi elementarny składnik produkcji i recepcji treści medialnych. W artykule zostaje postawiona hipoteza, że obecnie skalowalność stanowi immanentną cechę medium filmowego.This article develops the concept proposed by Alexandra Schneider and Vinzenz Hediger, who address the question of whether film is a scalable medium and, if so, to what extent. The author offers a revised and modified version of their concept, distinguishing between scaling in the spatial, temporal, and narrative domains. Each strand of his considerations is based on elements of film history, particularly in the field of film format studies, but also refers to the context of recent audiovisual culture. In each case, a comprehensive analysis of scaling phenomena is undertaken, showing that they are rarely purely technical in nature. Furthermore, when viewed in a broader context, social, cultural, or economic aspects become clearly apparent. It is argued that the scalability of audiovisual media has been present since the beginnings of cinema and constitutes an elementary component of the production and reception of media content. In light of these considerations, it can be posited that the film medium is not merely scalable, but that scalability is an inherent quality of the medium in the present times
Creating a culture of children's rights in the perspective of the preventive education of Fr. John Bosco
No full textDziałalność wychowawcza ks. Jana Bosko (1815-1888) i jego system prewencyjny miały początek w latach czterdziestych XIX wieku. Obecnie to dzieło wychowawcze kontynuowane jest w Rodzinie Salezjańskiej, a także cieszy się zainteresowaniem i uznaniem pedagogów i wychowawców w 132 krajach. W swoim wielorakim działaniu prewencyjnym na rzecz młodzieży, ksiądz Bosko popierał formację ludzką, kulturalną i zawodową, religijną, otaczając opieką, asystując, promując nową jakość życia. Wychowanie w tym kontekście stawia sobie za cel tworzenie kultury praw człowieka (dziecka), zdolnej prowadzić dialog, przekonywać a w ostateczności nie dopuszczać do łamania tychże praw. W tej perspektywie, celem artykułu jest odczytanie wartości tkwiących w systemie prewencyjnym ks. J. Bosko sprzyjających tworzeniu prewencyjnej kultury praw człowieka (dziecka), które powinny być wielowymiarowe i integralne oraz stanowić platformę dialogu dla nowej kultury praw i solidarności.Educational activity of the Rev. Jan Bosko (1815-1888) and his preventive system began in the ‘40s XIX century. Currently, this educational work is continued by the Salesian Family and attracts the interest and enjoys the recognition of teachers and educators in 132 countries. In his multidirectional preventive action for the youth, the Rev. Bosko supported human, cultural, professional and religious formation, providing care, assisting, promoting a new quality of life. Education/upbringing in this context aims to create a culture of human rights/children's right, capable of dialoguing, persuading and eventually preventing the violation of these rights. In this perspective, the aim of the article is to reveal the immanent values the preventive system of the Rev. J. Bosko, facilitating the creation of a preventive culture of human rights/children's right, which should be multidimensional and integral and constitute a platform of dialogue for a new culture of rights and solidarity
Fostering entrepreneurship in Poland: how psychological safety and social adaptation empower Ukrainian women war refugees
No full textThe article aims to identify the importance of psychological safety of Ukrainian refugee women in the process of social adaptation, in order to develop entrepreneurship in this group. The manuscript presents the results of exploratory research in the form of focus group interviews. The analysis of the collected research material reveals the complexity and multidimensionality of the category of psychological safety and its importance for the adaptation of Ukrainian refugee women and the support of their entrepreneurial activities. In addition, it contributes to the understanding of these interrelationships, with actions such as building trust, minimizing risks, strengthening self-confidence and providing appropriate support. The results gathered also carry practical implications, in particular regarding initiatives to build psychological safety of Ukrainian refugee women, fostering social adaptation and entrepreneurial development
Reconfiguring the risk of financial organizations as a consequence of the green transition and a potential source of ‘Green Swan events’
No full textThe green transition may have a significant impact on the risk reconfiguration at financial institutions, resulting in a redefinition of their existing role in the economy. Thus, the aim of the article is to identify the determinants of risk in the activities of financial institutions, resulting from the green transition, and to diagnose to what extent the new conditions may exert a modifying effect on the existing constellation of traditional risks in banks. Cognitively interesting questions emerge when the issue of ESG risk and its transmission channels is juxtaposed with the concept of the Talebian ‘Black Swan’. The question “To what extent is there a case to treat ESG risks as a potential source of so-called black swan events?” captures the point of the research problem. The results of the research carried out indicate that financial institutions are taking into account specific areas of risk as a result of the changing environment in which they operate. The constellation of traditional risks has changed. In addition, the ‘Green Swan’ metaphor may prove useful in explaining the mechanisms and repercussions associated with the green transition
University living labs: tools for green transition and sustainable development
No full textThis study delves into the potential of living labs (LLs) as transformative tools for sustainability and green transition within university settings. Through a scoping review analyzing 38 scholarly articles, the research addresses the central question: How can living labs be a tool for transforming universities in the field of sustainability? The analysis reveals that universities frequently use living labs comprehensively in all three dimensions of sustainability. Living labs are identified as multifaceted entities, serving as research methods, stakeholder collaboration platforms, educational tools, and institutional frameworks. Additionally, the research underscores the significant role of living labs across various domains of university management. The findings suggest that living labs may play pivotal roles in nurturing sustainable practices within academic institutions. This study contributes to the understanding of the dynamic interplay between living labs and sustainability initiatives in higher education contexts
Innovation in Translation. Aspects of Patent Translation with Special Emphasis on the Direction German-Polish
No full textIm vorliegenden Beitrag werden zielgemäß verschiedene Aspekte der Übersetzung von Patentschrift en aus dem Deutschen ins Polnische präsentiert. Die Translation von Patenten ist ein mehrdimensionales Problem, zumal zur Patentvalidierung in Polen Übersetzungen von patentrechtlichen Dokumenten ins Polnische vorzulegen sind. Patentschrift en stellen einen hybriden Komplex technischer Inhalte in rechtlicher Funktion. Einerseits zeichnen sich Patentschrift en durch genaue und nachvollziehbare Beschreibung aus, andererseits müssen sie dermaßen diff us verfasst werden, dass die Konkurrenz daraus keine eigene Entwicklung direkt ableiten kann. Die Patentschrift en sind inhaltlich weitgehend spezialisiert. Zu ihren typischen Merkmalen gehört eine Vielfalt stilistischer Gepfl ogenheiten sowie terminologischer Besonderheiten. Aus diesem Grund sind Patentschrift en in vieler Hinsicht eine Herausforderung für Übersetzer, da Nichteinhaltung patentrechtlicher Konventionen folgenschwer sein, d. h. den Schutzbereich eines Patents beeinträchtigen kann. Im Artikel werden solche Aspekte der Patentübersetzung behandelt wie formelle Fragen, Textsortenspezifik, Stil, Terminologie und Einsatz computerunterstützter sowie maschineller Übersetzung.The aim of the article is to present various aspects of the translation of patent documents from German into Polish. Th e translation of patents is a multidimensional issue, especially as translations of patent documents into Polish are required for patent validation in Poland. Patent documents represent a hybrid complex of technical content in a legal function. On the one hand, patent documents are characterised by a precise and comprehensible description, on the other hand, they must be written in such a diffuse manner that competitors are not able to derive their own development directly from them. Patent documents are deeply specialised in terms of content. Their typical characteristics include a variety of stylistic conventions and terminological peculiarities. For this reason, patent documents are a challenge for translators in many respects, especially as inconsistency with patent conventions can have serious consequences, i.e. affect the scope of protection. The article deals with aspects of patent translation, such as formal issues, text specifics, style, terminology, and the use of computer-assisted and machine translation
Language Contact and Language Change in DCxG Perspective. The History of the Analytical Passive in Swedish
No full textAktuelle Modelle des Sprachwandels als Ergebnis von Sprachkontakt konzentrieren sich stärker als zuvor auf die Mehrsprachigkeit der Sprachbenutzer. In diesem Beitrag diskutieren wir das Modell der Diasystematischen Konstruktionsgrammatik, das von Höder (2014, 2018) vorgeschlagen wurde. Dieses Modell basiert auf der Konstruktionsgrammatik und postuliert das Vorhandensein eines gemeinsamen Konstruktikons (dem Konstruktionsrepertoire einer Sprache) in mehrsprachigen Gesellschaft en. Wir testen das Modell anhand von Material, das die Veränderungen in der analytischen Passivkonstruktion im Schwedischen dokumentiert (das sogenannte bli-Passiv), das seit der Runenzeit im schwedischen Material belegt ist [SBJ varda PTCP]. Im 15. Jahrhundert fi nden wir erste Belege für die Konstruktion mit einem neuen Hilfsverb, bli, einem lexikalischen Lehnwort aus dem Mittelniederdeutschen, ursprünglich entlehnt mit der lexikalischen Bedeutung ‚bleiben‘. Da das Verb mit Partizipien konstruiert werden konnte, könnte die mittelniederdeutsche Konstruktion als Modell für die schwedische Verwendung von bli mit Partizipien gedient haben. Auf der Grundlage eines umfangreichen Korpus schwedischer und niederdeutscher Daten gehen wir der Frage nach, ob die analytische Passivkonstruktion im Schwedischen als Konvergenz der mittelniederdeutschen und altschwedischen Konstruktionen angesehen werden kann oder ob es sich um eine speziell schwedische Entwicklung handelt. Wir stellen fest, dass der langanhaltende Kontakt mit dem Mittelniederdeutschen tatsächlich zur Entstehung von Konstruktionen im Schwedischen führt, die auf mittelniederdeutschen Vorbildern basieren. Allerdings ist die Entwicklung der analytischen Passivkonstruktion ein Prozess ohne Vorbild im Mittelniederdeutschen.Recent models of language change as a result of language contact focus on the multilinguality of a language user to a larger extent than before. In the present paper, we discuss the Diasystematic Construction Grammar model as proposed in Höder (2014, 2018), which is based on Construction Grammar and proposes the existence of a common constructicon (constructional repertoire of a language) in multilingual societies. We test the model on the material documenting the changes in the analytical passive construction in Swedish (the so-called bli-passive), which has been attested in the Swedish material since the runic period, [SBJ varda PTCP]. In the 1400s we find first attestations of the construction with a new auxiliary bli, a lexical loan from Middle Low German, originally borrowed with the lexical meaning ‘remain’. As the verb could be constructed with past participles, the MLG construction may have served as a model for the Swedish use of bli with participles. Based on an extensive corpus of MLG and Old Swedish texts we address the question whether the analytical passive construction in Swedish can be seen as a convergence of the MLG and Old Swedish constructions or whether the development is specific to Swedish. We find that the prolonged contact with MLG does lead to the rise of constructions in Swedish which are modelled on the MLG ones, however, the development of the analytical passive construction is a process without a model in MLG