Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Meta-Epistemological Remarks on Certainty, Truthfulness, and Evidence: Prolegomena to a Possible Theory Explaining Their Interconnections
No full textThe paper discusses semantic and pragmatic relations among three concepts and terms: certainty, truth and evidence (obviousness), and provides prolegomena for a possible epistemological theory explaining how these epistemic values are interconnected. While pointing out questions to be considered and proposing some hypotheses concerning the nature of certainty and its connections with truth and evidence, special attention is given to the “Husserlian” context of the issue. An analysis of the cogito concludes the proposed discourse. I propose here that all statements related to immanence (the mind and mental acts) that are true, certain and evident at the same time are reflexive (refer to a mind or subject while performing another mental act), iterable (can be displayed ad infinitum) and deflationary (can be abbreviated).Artykuł poświęcony jest analizie semantycznych i pragmatycznych relacji pomiędzy pojęciami i terminami: pewność, prawda i oczywistość, proponując zarys możliwej teorii wyjaśniającej, w jaki sposób te trzy wartości epistemiczne są wzajemnie powiązane. Formułując pytania, które w tym kontekście należy postawić oraz przestawiając pewne hipotezy odnośnie do natury pewności i jej powiązań z prawdą oraz oczywistością, w szczególny sposób podkreśla się "Husserlowski" kontekst zagadnienia. Całość rozważań zamyka analiza cogito. Twierdzi się, że wszelskie twierdzenia odnoszące się do immanencji (umysł i akty mentalne), które są prawdziwe, pewne i oczywiste są jednocześnie refleksyjne (odnoszą się do umysłu lub podmiotu jako spełniającego inne akty menatalne), iterowalne (mogą być rozbudowywane an infinitum) oraz deflacyjne (mogą zostać zredukowane)
Academic Freedom, Freedom of Expression in Education: Selected Issues
No full textW nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 2021 r. wyłączono z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej naukowców „wyrażanie przekonań religijnych, światopoglądowych lub filozoficznych”. Abstrahując od prawdziwych intencji ustawodawcy, trzeba przyznać, że regulacja ta dotyczy klasycznych problemów prawa konstytucyjnego i praw człowieka i jako taka jest istotna. Różne problemy i dylematy związane z wyrażaniem przez nauczycieli akademickich swoich przekonań istnieją w rzeczywistości. Celem artykułu jest rozpoznanie ważniejszych zagadnień wolności słowa w procesie nauczania z uwzględnieniem sytuacji szczególnie trudnych. Autor jest zdania, że de lege lata całkowite zwolnienie od odpowiedzialności dyscyplinarnej za głoszenie przekonań podczas zajęć ze studentami nie jest możliwe.The 2021 amendment to the Law on Higher Education and Science excluded from the scope of disciplinary responsibility of scientists “expression of religious, philosophical or worldview beliefs.” Leaving aside the true intentions of the legislator, it must be acknowledged that this regulation deals with classic problems of constitutional law and human rights, and as such are important. Various problems and dilemmas related to the expression by academics of their beliefs exist in reality. The purpose of the article is to recognize the more important issues of freedom of speech in didactics, taking into account particularly difficult situations. The author is of the opinion that de lege lata complete exemption from disciplinary liability for preaching beliefs during classes with students is not possible
Ewolucja statusu Prezydenta Republiki Białoruś w świetle reform konstytucyjnych w latach 1994–2022
No full textThe article examines the evolution of the constitutional status of the President of the Republic of Belarus from 1994 to 2022. The analysis is based primarily on the norms of the updated Constitution of Belarus of 1996, amendments to the Constitution of Belarus of 2004 and amendments to the Constitution of 2022. The functions of the President, his relationships with other supreme bodies of the state power, as well as the system of governance in the state are presented. The article also points out the political conditions that have a significant impact on the actual systemic status of the Belarusian president who has become the dominant body in the constitutional and political system of the state.Artykuł zawiera omówienie ewolucji pozycji ustrojowej prezydenta Republiki Białoruś w latach 1994–2022. Podstawę analizy stanowiły przede wszystkim uregulowania znowelizowanej Konstytucji Białorusi w 1996 r., poprawki do Konstytucji Białorusi w 2004 r. oraz nowelizacja Konstytucji z 2022 r. Przedstawiono funkcje prezydenta, jego relacje z innymi naczelnymi organami władzy państwowej, a także system rządów w państwie. W artykule wskazano również na uwarunkowania polityczne, które mają istotny wpływ na rzeczywistą pozycję ustrojową białoruskiego prezydenta, który stał się organem dominującym w systemie konstytucyjnym i politycznym państwa
Elderly people from Krakow’s third age universities in the Jagiellonian Library
No full textTekst jest sprawozdaniem z podjętej inicjatywy ożywienia współpracy Biblioteki Jagiellońskiej z uniwersytetami trzeciego wieku na terenie Krakowa. Pomysłodawcą zaangażowania bibliotekarzy w upowszechnianie nauki i zbiorów bibliotecznych wśród słuchaczy tych uniwersytetów jest doktor Bartłomiej Gapiński. W artykule zostały zaprezentowane takie formy współpracy jak: wykłady, wycieczki z przewodnikiem po bibliotecznej przestrzeni, prezentacje przygotowywane przez pracowników Sekcji Starych Druków. Główna biblioteka Uniwersytetu Jagiellońskiego stawia sobie za cel nie tylko pozyskanie tej ważnej grupy społecznej jako czytelników, uczestników wydarzeń kulturalnych na miejscu, ale także zaoferowanie im możliwości korzystania ze zbiorów online.The text is a report on initiatives aimed at reviving cooperation between the Jagiellonian Library (JL) and the universities of the third age in Krakow. Dr. Bartłomiej Gapiński is the originator of such involvement of the JL. Forms of cooperation with the seniors are presented: lectures for the elderly, organisation of visits to the JL, presentations prepared by the staff of the Early Printed Books Section. The aim of the JL is to attract this important age group both as readers and as participants in cultural events, as well as to fulfil its mission and to offer the possibility of accessing the collections online (in the case of elderly people who are ill, frail, do not leave their homes or are geographically distant)
Wyzwania i spostrzeżenia dotyczące gospodarki odpadami medycznymi w szpitalu trzeciego stopnia: Badanie KAP
No full textIntroduction. Due to limited knowledge and inadequate practices, improper biomedical waste (BMW) management remains a pressing issue in developing countries. This study evaluates the knowledge, attitudes, and practices (KAP) regarding BMW management among healthcare personnel in a tertiary care hospital.
Aim. The study aims to assess the knowledge, attitudes, and practices of healthcare personnel concerning BMW management and identify gaps in the implementation of BMW management protocols.
Materials and methods. 296 participants, including doctors, nurses, laboratory technicians, and multi-purpose workers, were surveyed using a semi-structured, pre-tested questionnaire.
Results. The results revealed that 70% of sanitary, 58.8% of nursing, and 42.9% of laboratory assistants demonstrated excellent knowledge levels (scores >10). In contrast, doctors exhibited average expertise (scores between 5-10). While healthcare personnel displayed a generally positive attitude toward BMW management, disagreements emerged regarding the notion of "safe management as teamwork." As mandated by regional regulations, the hospital lacked essential BMW management facilities, such as autoclaving, microwaving, hydroclaving, shredding, and disinfection. Partial incineration was the sole method available for final disposal.
Conclusion. This study underscores the urgent need for targeted training programs and the strict enforcement of BMW management regulations to ensure effective and sustainable practices.Wprowadzenie. Z powodu ograniczonej wiedzy i niewłaściwych praktyk, nieprawidłowe zarządzanie odpadami medycznymi (BMW) pozostaje palącym problemem w krajach rozwijających się. Niniejsze badanie ocenia wiedzę, postawy i praktyki (KAP) dotyczące zarządzania odpadami medycznymi wśród personelu medycznego w szpitalu opieki trzeciorzędowej.
Cel. Celem badania jest ocena wiedzy, postaw i praktyk personelu medycznego w zakresie zarządzania odpadami medycznymi oraz zidentyfikowanie luk w implementacji protokołów zarządzania odpadami medycznymi.
Materiał i metody. Przebadano 296 uczestników, w tym lekarzy, pielęgniarki, techników laboratoryjnych i pracowników wielozadaniowych, przy użyciu półstrukturyzowanego, wstępnie przetestowanego kwestionariusza.
Wyniki. Wyniki wykazały, że 70% pracowników sanitarnych, 58,8% pielęgniarek i 42,9% asystentów laboratoryjnych wykazało się doskonałą wiedzą (wyniki >10). Z kolei lekarze wykazali się średnim poziomem wiedzy (wyniki między 5-10). Chociaż personel medyczny wykazywał ogólnie pozytywne nastawienie do zarządzania odpadami medycznymi, pojawiły się rozbieżności dotyczące koncepcji „bezpiecznego zarządzania jako pracy zespołowej”. Zgodnie z wymogami regionalnych przepisów, szpital nie posiadał niezbędnych urządzeń do zarządzania odpadami medycznymi, takich jak autoklawowanie, mikrofalowanie, hydroklawowanie, rozdrabnianie i dezynfekcja. Jedyną dostępną metodą utylizacji końcowej była częściowa inkineracja.
Wnioski. Badanie podkreśla pilną potrzebę wprowadzenia ukierunkowanych programów szkoleniowych oraz ścisłego egzekwowania przepisów dotyczących zarządzania odpadami medycznymi, aby zapewnić skuteczne i zrównoważone praktyki
Subjective assessment of patients’ pain after surgery to remove uterine fibroids laparoscopically versus classic
No full textWstęp. Tematem pracy była subiektywna ocena bólu pacjentek po zabiegach usunięcia mięśniaków. Problematyka pracy skupiała się wokół porównywania poziomu bólu pacjentek po usunięciu mięśniaków macicy metodą laparoskopową a klasyczną.
Cel pracy. Celem głównym pracy była ocena subiektywna poziomu bólu chorych po zabiegu usunięcia mięśniaków macicy metodą laparoskopową a metodą klasyczną.
Metody i narzędzia badawcze. Metodą badawczą użytą w pracy był sondaż diagnostyczny. Zastosowaną techniką była ankieta, narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety.
Wyniki: Średni poziom bólu ogólnie u wszystkich badanych wyniósł 6,26 co świadczy, że ból był dość silny. Natomiast u chorych po zabiegu metodą laparoskopową średnia bólu wynosiła 4,82, w przypadku chorych po zabiegu metodą tradycyjną wynosi 7,82. Różnice te są istotnie statystycznie p<0,001.
Wnioski. Średnia bólu pacjentek po zabiegu metodą laparoskopową była zdecydowanie niższa niż po zabiegu metoda klasyczną. Nawet po leczeniu przeciwbólowym, pomimo że u wszystkich pacjentek jest zdecydowany spadek poziomu bólu to różnica w przypadku średniej bólu była dalej widoczna. W przypadku wieku chorych, czy miejsca ich zamieszkania nie widać znacznych różnic w średniej poziomu bólu. Wykształcenie chorych nie miało również znaczenia w poziomie bólu.Introduction. The subject of this study was the subjective assessment of patients’ pain after uterine fibroid removal procedures. The focus of the research was to compare the level of pain experienced by patients after laparoscopic versus traditional surgical removal of uterine fibroids.
Aim. The main objective of the study was to evaluate the subjective level of pain in patients after laparoscopic and open surgical removal of uterine fibroids.
Results. The average reported pain level among all respondents was 6.26, indicating a relatively high intensity of pain. In patients who underwent laparoscopic surgery, the average pain level was 4.82, while among those who underwent traditional surgery, it was 7.82. These differences were statistically significant (p < 0.001).
Conclusions. The average pain level reported by patients after laparoscopic surgery was significantly lower than traditional surgery. Even after pain management, although a notable decrease in pain levels was observed in all patients, the difference in average pain levels between the two groups remained evident. No significant differences in pain levels were found based on patients’ age or place of residence. Educational level also did not influence the perceived pain intensity
Czy koniec wielkiej ucieczki z peryferii? O/polska młodzież wobec migracji i rynku pracy w przeszłości i obecnie
No full textArtykuł koncentruje się na zmianach, jakie w ostatnich dwudziestu latach dokonały się w zakresie drenażu ludności, zwłaszcza młodzieży z niemetropolitalnych obszarów kraju. Zostały w nim przedstawione główne czynniki determinujące te przemiany: zmiany demograficzne, zmiany dokonujące się na rynku pracy (w tym zmiany strukturalne) jak również zmiany w stylu życia i systemach wartości młodzieży z wyeksponowaniem pokolenia Z. Analizę przeprowadzono w kontekście problemu narastania różnic rozwojowych pomiędzy metropolitalnymi ośrodkami kraju a jego resztą. Wskazano również na impulsy i przemiany ograniczające eksodus młodzieży z peryferii takie jak rozgęszczenie rynku pracy, sytuację na rynku mieszkaniowym, możliwość zdalnych form aktywności oraz zmiany w preferencjach i systemach wartości młodzieży. Wykorzystano w tym celu wyniki badań prowadzonych przez autora (lub przy jego współudziale) w województwach opolskim i dolnośląskim oraz na innych obszarach Polski.The article focuses on the changes that have occurred over the last twenty years in terms of population drainage, particularly among young people, from non-metropolitan areas of the country. It presents the main factors determining these transformations: demographic changes, shifts in the labour market (including structural changes), as well as changes in lifestyles and value systems among young people, with a particular emphasis on Generation Z. The analysis was conducted in the context of the growing developmental disparities between metropolitan centers and the rest of the country. The study also highlights impulses and transformations that limit the exodus of young people from peripheral areas, such as labour market dispersion, housing market conditions, opportunities for remote activities, and changes in youth preferences and value systems. The findings are based on research conducted by the author (or in collaboration with the author) in the Opole and Lower Silesia provinces and other regions of Poland
The Role of Children’s Education in Family Decision-Making Strategies among Migrants in Poland
No full textExplaining Decision-Making on Multilocal Living: Bridging Rationality, Practice, and Networks
No full textThe proposed article concerns the possibilities of using the three theoretical approaches to capture the various aspects that influence Polish specialists’ decision-making on multilocal living. Multilocality is usually assumed to be ‘vita activa in various places’, that is, everyday life distributed across several places of stay which are visited for longer periods and used with more or less extensive functional division. When attempting to fit multilocality into the various forms of mobility, it is a type of activity that falls between relocation (migration) and everyday mobility (shuttle or circulation).
Three theoretical approaches are used to discuss decision-making to become a multilocal resident, namely: rational choice theory, sociology of everyday life, and actor-network theory. The selected approaches allow for the analysis of multilocality both as a practice and as a process, and consent for capturing the spatial aspects of decision-making. The aim is to show how the interpretation of decision-making can change with the adopted approach. The results from qualitative research conducted in 2020–2024 on a group of 20 multilocal specialists from Poland provide background and exemplify the use of the described theoretical approaches. The author intends to check whether the modelling of multilocality decision-making pursued by these three approaches is productive if the results are compared and interpreted as a coexisting version of reality, differently shaped, and what the limitations are
The antiphon Inclita sanctae virginis in sources from the 12th to the 18th century. An attempt at systematization
No full textW oficjach brewiarzowych o św. Katarzynie Aleksandryjskiej funkcjonują trzy antyfony o podobnych incipitach: Inclita sanctae Catharinae sollemnia…recolens, Inclita virgo Catharina oraz Inclita sanctae virginis… alacriter. Pierwsza, bardzo rzadko występująca w źródłach jest charakterystyczna dla Metz i Toul. Druga wystąpiła wyłącznie w XVIII-w. oficjum wykonywanym w Walencji oraz Lizbonie. Trzecia, bardzo powszechna w Europie centralnej jest zasadniczym tematem artykułu. Autor śledząc zmiany i warianty tekstowe ustalił wersję najczęściej występującą i wskazał na niektóre charakterystyczne cechy poszczególnych przekazów.Three antiphons with similar incipits exist in breviary Offices about St. Catherine of Alexandria: Inclita sanctae Catharinae sollemnia...recolens, Inclita virgo Catharina and Inclita sanctae virginis...alacriter. The first, which is very rare in the sources, is characteristic of Metz and Toul. The second occurred only in the 18th-century Office performed in Valencia and Lisbon. The third, very common in central Europe, is the primary focus of the article. The author, tracing changes and textual variants, established the version most common and pointed out some characteristic features of each form