Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
The impact of legislative amendments on the effectiveness of alternatives in the EIA in Poland
No full textArtykuł analizuje wpływ nowelizacji ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (u.o.o.ś.) z lat 2019 i 2023 na funkcjonowanie i efektywność wariantowania w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko (procedura OOŚ). Autor stawia tezę, że dokonane modyfikacje negatywnie wpłynęły na zdolność wariantowania w dostarczaniu merytorycznych analiz wspierających wybór optymalnego wariantu w procesie podejmowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU). Główne pytanie badawcze dotyczy sposobu, w jaki dokonane zmiany legislacyjne wpłynęły na funkcjonowanie i efektywność tego narzędzia. Dodatkowo autor dokonał szczegółowej analizy procesu stanowienia prawa, mającej na celu ustalenie powodów, dla których zdecydowano się wprowadzić zmiany. Omawiane zagadnienie wpisuje się w aktualną problematykę usprawniania (streamlining) procedur OOŚ w prowadzonych na świecie badaniach, zwłaszcza w kontekście transformacji energetycznej oraz zapewnienia odpowiednich mechanizmów partycypacji społecznej. W Polskiej literaturze brak jest aktualnych badań nad efektywnością wariantowania. W analizie zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, uzupełnioną o obserwacje autora wynikające z jego bezpośredniego udziału w procedurach OOŚ w Polsce oraz doświadczeń z procesu legislacyjnego ww. nowelizacji. Przeprowadzona analiza wykazała, że zmiany w art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. istotnie ograniczyły kompetencje organu w zakresie wyboru innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, uzależniając to od wykazania braku możliwości realizacji inwestycji w wariancie zaproponowanym przez inwestora. Natomiast zmiana art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. zmniejszyła minimalną liczbę wariantów obligatoryjnie analizowanych w raporcie OOŚ z trzech do dwóch, co zasadniczo pozbawia organ możliwości zastosowania „siatki porównawczej”, na tle której mógłby rzetelnie ocenić różne opcje osiągnięcia celu inwestycji i zapobiec opracowywaniu pozornych wariantów. W procesie podejmowania DŚU organ powinien mieć możliwość określenia optymalnych uwarunkowań środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia, w tym wskazania wariantu innego niż preferowany przez inwestora, jeśli jest to uzasadnione w konkretnym stanie faktycznym. Obecne przepisy istotnie ograniczają tę możliwość, co może sprzyjać eskalacji konfliktów społecznych zamiast je minimalizować.The article analyses the impact of the 2019 and 2023 amendments to the Act on Access to Information on the Environment and its Protection, Public Participation in Environmental Protection, and Environmental Impact Assessments (EIA Act) on the functioning and effectiveness of alternatives analysis in the Environmental Impact Assessment (EIA) procedure. The author posits that these modifications have negatively affected the ability of alternatives analysis to provide substantive analyses supporting selection of the optimal variant in the decision-making process regarding environmental decisions. The main research question concerns the way in which these legislative changes have influenced the functioning and effectiveness of this tool. Additionally, the author conducted a detailed analysis of the legislative process to determine the reasons behind the changes. The discussed issue aligns with the current global research focus on streamlining the EIA procedures, especially in the context of the ongoing energy transition and ensuring appropriate mechanisms for public participation. The research employed the dogmatic-legal method, supplemented by the author’s observations from direct involvement in EIA procedures in Poland and experiences from the legislative process of the amendments. The analysis revealed that changes to Article 81(1) of the EIA Act significantly limited the authority’s competence to select an alternative project variant, making it dependent on demonstrating the impossibility of implementing the investment in the variant proposed by the investor. Meanwhile, the amendment to Article 66(1)(5 of the EIA Act reduced the minimum number of alternatives that must be analysed in the EIA report from three to two, depriving the authority of the ability to use a “comparative grid” to reliably assess different options for achieving the investment goal and prevent the development of apparent alternatives. The current regulations significantly limit the possibility of determining optimal environmental conditions, which may contribute to an escalation of social conflicts rather than their minimization
Eclogae propheticae
No full textPraca zawiera wstęp i tłumaczenie na język polski dzieła "Eclogae propheticae" ("Wypowiedzi profetyczne") Klemensa z Aleksandrii.The work contains an introduction and a translation into Polish of the work "Eclogae propheticae" ("Selections from the prophetic scriptures") of Clement of Alexandria
Prolegomena to the Study of the "Miracles of St Menas"
No full textThis article aims to outline the key developments in the early history of the Miracles of St Menas. It presents arguments supporting the primacy of the Greek text over the Coptic version. The article then examines the time and place of the original composition, locating it at Abū Mīnā in the latter half of the 6th century. The complex process of the collection's development spanned several centuries, with key stages including the formation of the 13-miracle collection after 614, its translation into Coptic before 641, the subsequent expansion of the Coptic collection, and the revision of the Greek original. Finally, the article argues that the original collection had a local character, aimed primarily at the local community
The Slavic Miracles of the Great Martyr Saint Menas by Timothy of Alexandria
No full textThe complete Slavic cycle of miracles of St Menas, consisting of a prologue and 13 miracles, is based on the edition of the Great Reader Mineia of the Moscow Metropolitan Makary. The text largely corresponds to the Greek version from Ivan Pomyalovsky's 1900 edition, making it a valuable resource for understanding the Greek tradition as well. The Slavic text has been compared with other manuscripts containing the full cycle of miracles and following the same translation (B)
Cuda św. Menasa wg. bizantyńskiego synaksarionu z kodeksu New York, Harvard University, Houghton Library Typ 243H
No full textTekst prezentuje polski przekład pięciu cudów św. Menasa zawartych w synaksarionie skomponowanym w XII wieku na terenie Cesarstwa Bizantyńskiego. We wstępie omówione zostały okoliczności powstania kolekcji a następnie wskazane zostały najistotniejsze cechy rekompozycji cudów w stosunku do ich oryginalnych greckich redakcji z V-VII wieku. W analizie rekompozycji zwrócono uwagę na funkcje zastosowanych zmian i pominięć wskazujących na świadomy wybór kompilatora, wynikający z przesłanek lokalnych, historycznych i kulturowych. Analizie poddana została kolekcja jako całość oraz każdy z cudów oddzielnie, dla wykazania elementów wspólnych dla wszystkich tłumaczonych tekstów oraz tych, które są charakterystyczne dla poszczególnych narracji. Tłumaczenie opatrzone jest komentarzem historycznym i językowym.The presented text offers a Polish translation of the five miracles of St. Menas, as recorded in a Byzantine synaxarion composed in the 12th century. In the Introduction the circumstances of the collection’s composition are discussed and the key features of the recomposition of the miracles in comparison to their original Greek versions from the 5th–7th centuries are highlighted. The analysis focuses on the functions of the modifications and omissions, revealing the compiler’s deliberate choices influenced by local, historical, and cultural factors. The study examines both the collection as a whole and each miracle individually to identify common elements among all the translated texts, as well as those specific to particular narratives. The translation is accompanied by historical and linguistic commentary
The Development of Artificial Intelligence and Liability for the Violation of Personal Rights
No full textSztuczna inteligencja jest powszechnie używanym terminem, a mimo to nie została jeszcze jednoznacznie zdefiniowana. Naukowcy podejmują próby wyjaśnienia tego pojęcia od lat 50. ubiegłego wieku, jednakże tempo, w jakim nowe technologie się rozwijają, sprawia, że każda definicja szybko traci aktualność. Wraz z wprowadzeniem terminu „sztuczna inteligencja” pojawił się problem, czy określenie „sztuczna” i „inteligencja” nie wykluczają się wzajemnie.
Niniejszy artykuł ma na celu analizę obecnego stanu prawnego w kontekście naruszeń dóbr osobistych przez AI oraz rozważenie, czy sztuczna inteligencja powinna podlegać analogicznym obostrzeniom prawnym co ludzie. Utrwalone w polskim systemie prawa rodzaje odpowiedzialności cywilnej nie są wystarczające w obliczu rozwoju nowych technologii. Coraz częściej mówi się o naruszeniach spowodowanych użyciem sztucznej inteligencji, zwłaszcza w kontekście dóbr osobistych. Należą do nich bowiem m.in. dobre imię, cześć czy szeroko pojęta twórczość, które bez trudu mogą być naruszone także w świecie wirtualnym, gdzie sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę. Szczególnie istotne jest zatem rozważenie, czy obecne przepisy mogą sprostać wymaganiom, jakie sztuczna inteligencja stawia w kontekście odpowiedzialności cywilnej, tj. przede wszystkim, czy AI powinna w świetle prawa odpowiadać na analogicznych zasadach jak człowiek.“Artificial intelligence” is a widely used term, yet it still lacks a clear definition. Scientists have been attempting to explain this concept since the 1950s, but the rapid pace of technological advancement causes any definition to quickly become outdated. Until 1955 – that is, until the first attempt to define AI – intelligence was considered solely a characteristic of living beings. With the introduction of the term “artificial intelligence,” a question arose: do the terms “artificial” and “intelligence” inherently contradict each other?
The purpose of this article is to examine how far artificial intelligence is from reaching the level of human intelligence and to consider how the law should respond to the progress of new technologies. Increasingly, we hear about violations stemming from the use of artificial intelligence, especially in the context of personal rights. These include, for instance, reputation, honor, and broadly defined creativity, which can be easily infringed upon in the virtual world, where artificial intelligence is playing an increasingly important role. It is therefore crucial to consider whether current regulations are sufficient to meet the demands posed by artificial intelligence in connection with civil liability – particularly whether AI should, in the eyes of the law, bear responsibility under analogous rules as a human
Constitutional Principles and the Challenges Arising from the Development of Artificial Intelligence
No full textRozwój sztucznej inteligencji (SI) stawia przed społeczeństwem wyzwania nie tylko technologiczne, ale także prawne i etyczne. W niniejszym artykule zawarta zostanie interdyscyplinarna analiza wpływu rozwoju SI na kwestie prawne i etyczne, ze szczególnym uwzględnieniem polskiego kontekstu. Analiza skupia na się zasadach konstytucyjnych, które mogą być w niedalekiej przyszłości narażone na wyzwania z związku z rozwojem sztucznej inteligencji. Artykuł przedstawia, jak rozwój SI wpływa na zagwarantowane wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywateli w Konstytucji RP oraz jak krajowe sądy i trybunały oraz organy kontroli publicznej i ochrony praw człowieka interpretują, rozumieją oraz modyfikują i reinterpretują prawo związku z rozwojem sztucznej inteligencji. Ponadto analizie zostanie poddana etyczna implikacja stosowania sztucznej technologii, w kontekście narastającej automatyzacji. Wskazane zostaną możliwe rozwiązania prawne i polityczne, które mogą zapewnić równowagę między rozwojem SI a ochroną praw człowieka i obywatela. Artykuł ma nie tylko stanowić wkład w dyskusję na temat wyzwań prawnych związanych z rozwojem sztucznej inteligencji, ale także podkreślać konieczność dostosowania zasad konstytucyjnych do wyzwań wynikających z rozwoju SI. Zaproponowane w nim konstruktywne rozwiązania legislacyjne i polityczne mogą pomóc w zapewnieniu harmonii między wolnościami, prawami i obowiązkami człowieka i obywatela a rozwojem sztucznej inteligencji, z zachowaniem fundamentalnych zasad równości, sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnego demokratycznego państwa prawnego. Należy stwierdzić, że sztuczna technologia nie jest zagrożeniem, jeśli jest dobrze wykorzystywana.The development of artificial intelligence (AI) presents society with not only technological but also legal and ethical challenges. This article offers an interdisciplinary analysis of the impact of AI development on legal and ethical issues, with particular emphasis on the Polish context. The analysis focuses on constitutional principles that may soon face challenges due to the advancement of artificial intelligence. The article explores how AI development affects the freedoms, rights, and obligations of individuals and citizens guaranteed in the Constitution of the Republic of Poland. It also examines how national courts, tribunals, public oversight bodies, and human rights institutions interpret, understand, and modify or reinterpret the law in response to AI progress. Furthermore, the article analyzes the ethical implications of using artificial technologies in the context of increasing automation. It outlines possible legal and policy solutions that may help ensure a balance between AI development and the protection of human and civil rights. The article is intended not only to contribute to the discussion on legal challenges related to AI development but also to emphasize the need to adapt constitutional principles to the realities shaped by this progress. The constructive legislative and political proposals included herein may support the achievement of harmony between human freedoms, rights, and responsibilities and the development of artificial intelligence, while preserving fundamental principles of equality, social justice, and the democratic rule of law. It should be noted that artificial technology does not pose a threat – if used responsibly
Ethical Aspects of Embracing New Technologies by Local Government Administration
No full textPrzedmiotem artykułu jest określenie, z jakich nowych technologii korzystają samorządy administracyjne w Polsce oraz w jakim stopniu technologie te są etyczne. Współczesny świat charakteryzuje się ich dynamicznym rozwojem; coraz szerzej wykorzystywane są w różnych dziedzinach życia, w tym w administracji publicznej. Obecnie samorządy administracyjne w Polsce częściej sięgają po innowacyjne rozwiązania, dostrzegając w nich potencjał pozwalający na usprawnienie działalności i poprawę jakości świadczonych usług. Ponadto w niniejszym artykule określono sposób implementacji nowych technologii używanych przez samorządy, a także – moralnego postępowania, szeroko rozumianego jako wpływ na społeczeństwo, np. w zakresie dyskryminacji, przetwarzania danych osobowych, bezpieczeństwa oraz zasadności stosowania tych technologii względem prawa. Bazując na publikacjach naukowych oraz prawnych, takich jak wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie etyki dotyczącej sztucznej inteligencji i jej wprowadzania oraz użytkowania, omówiono postrzeganie słuszności i poprawności wykorzystywania przez samorządy administracyjne różnych technologii, które mogą rzutować negatywnie bądź pozytywnie na ludzi.The subject of the article is to determine which new technologies are used by local administrative authorities in Poland and to what extent they are ethical. The contemporary world is characterized by the dynamic development of new technologies, which are increasingly being utilized in various aspects of life, including public administration. Local administrative authorities in Poland are increasingly adopting innovative solutions, recognizing their potential to improve operations and the quality of services provided. The aim of this article is to specify how new technologies are used by local authorities and to assess their moral conduct, broadly understood as the impact on society – for example, in the areas of discrimination, personal data processing, security, and their legality with respect to the law. Drawing on scientific and legal publications, such as the guidelines of the European Commission on ethics regarding artificial intelligence and its deployment, the article discusses the perception of the appropriateness and correctness of the use of various technologies by local administrative authorities, which may have either positive or negative implications for individuals
Cybersecurity in the Context of E-Participation Development and the Threats of the Digital Era
No full textEra cyfrowa niesie ze sobą dynamiczny rozwój technologii informatycznych, które zaczęły opanowywać każdą gałąź naszego życia, zmieniając sposób, w jaki społeczeństwo komunikuje się i uczestniczy w życiu społecznym. Wymusiła zmiany w administracji publicznej i dostosowała ją do potrzeb obywateli. Elektroniczna partycypacja stanowi przedmiot zainteresowania badaczy, organizacji międzynarodowych oraz instytucji władzy państwowej i lokalnej. Rozwój różnorodnych form e-partycypacji otwiera przed nami wiele możliwości, jednak stawia również liczne wyzwania. W analizie zawartej w niniejszym artykule skupiamy się na identyfikacji kluczowych zagrożeń, takich jak dezinformacja, cyberprzemoc czy zagrożenia związane z ochroną prywatności. Przenikanie się życia w Internecie i w świecie realnym jest przyczyną coraz większych przemian gospodarczych, społecznych i kulturowych, w szczególności dotyczących ochrony danych osobowych, integralności systemów informatycznych oraz przeciwdziałania atakom cybernetycznym. Rozwój nowych technologii prowadzi do automatyzowania procesów administracyjnych w społeczeństwie. Wraz z rozwojem pojawiają się nowe potrzeby w zakresie komunikacji i funkcjonowania społeczeństwa w procesach obywatelskich. Pomimo widocznych zalet tego zjawiska powstaje także niebezpieczeństwo w postaci cyberprzestępstw tym samym rozwój nowych technologii wymaga udzielenia odpowiedzi na pytania związane z faktycznym stopniem ochrony, a także z gotowością na pełne wdrożenie informatycznych rozwiązań w zakresie partycypacji obywatelskiej w erze cyfrowej. Poprzez analizę tych aspektów chcemy dostarczyć kompleksowego spojrzenia na świat e-partycypacji, zwracając uwagę na trudności i na potencjalne korzyści, jakie niesie ze sobą ta nowa forma interakcji społecznej. Warto się zastanowić, czy wprowadzone do tej pory systemy działań są wystarczająco optymalne dla zapewnienia bezpieczeństwa i swobodnego wykorzystywania możliwości technologicznych w życiu obywatelskim, jakie mechanizmy regulacyjne oraz społeczne powinny być wprowadzone, aby maksymalnie wykorzystać potencjał e-partycypacji przy jednoczesnym minimalizowaniu jej negatywnych skutków.The modern digital era has brought about the dynamic development of information technologies that have begun to permeate every aspect of our lives, transforming the way society communicates and engages in public life. This shift has necessitated changes in public administration, requiring adaptation to meet the evolving needs of citizens. Electronic participation has become a subject of growing interest among researchers, international organizations, and state and local government institutions. The development of various forms of e-participation offers many opportunities but also presents significant challenges. This analysis focuses on identifying key threats such as disinformation, cyberbullying, and privacy protection issues. The intersection of online life with the real world is driving substantial economic, social, and cultural transformations, particularly in the areas of personal data protection, IT system integrity, and the prevention of cyberattacks. The advancement of new technologies is accelerating the automation of administrative processes within society. At the same time, new communication needs and expectations surrounding civic engagement are emerging. Despite the clear advantages of this phenomenon, the growing risk of cybercrime raises concerns and necessitates an examination of the actual level of protection and preparedness for the full implementation of IT solutions in civic participation. By analyzing these issues, the article aims to provide a comprehensive overview of the world of e-participation, highlighting both the difficulties and the potential benefits of this evolving form of social interaction. It is worth considering whether the systems implemented thus far are sufficiently optimized to ensure security and allow for the free use of technological tools in civic life, as well as what regulatory and social mechanisms should be introduced to maximize the potential of e-participation while minimizing its negative consequences
Efficiency: A Paradigm of Public Law and Private Law
No full textThe present study examines the paradigm of state efficiency, and by extension, the efficiency of law, as a foundational assumption. This assumption posits that the law (and the state) should fulfil its functions and achieve its goals in a manner that genuinely safeguards fundamental rights, operates swiftly and cost-effectively, and upholds quality standards (respecting core values). Efficiency is therefore an inherent element that defines the phenomenon of the state and law. The author argues that the law constitutes one of the fundamental pillars of a democratic state, and as such, it also defines the efficiency and causality of the state