Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Piontek‘s anthology <i>Augenblicke unterwegs. Deutsche Reiseprosa unserer Zeit</i> – on the track of a flâneur – analysis of selected texts
No full textThis article deals with the anthology of German travel prose „Augenblicke unterwegs. Deutsche Reiseprosa unserer Zeit“, which was compiled and edited by H. Piontek. An attempt is made to discuss some of the texts in the anthology and thus to determine H. Piontek‘s preferences in his selection. The texts are fragments of travelogues by various authors. They oscillate between fact and fiction, are far from journalism and bear witness to the way in which places are not only recorded in texts, but also felt and experienced. In their travel prose, which belongs to literature, the writers considered by Piontek draw on the literary tradition, which is also important for Piontek, but at the same time they are in favor of the slowly progressing new in literature. The increasing pace reduces the perception of the world to subjective moments, which are captured again in the article. The article presents fragments of travel prose selected by Piontek. Through this prism, one also indirectly gets to know Piontek and his relationship to individual representatives of literature. In addition, the conclusions drawn are underpinned by Piontek‘s essays on literature. In individual texts one can see connections with the works written by Piontek. In the article, certain similarities with Piontek‘s work are suggested and connections with the aesthetics of urban literature are addressed
Józef Mackiewicz and the German editions of his works
No full textJózef Mackiewicz (1902–1985) lived from 1955 until his death in Germany. There is, however, very limited research on this period of his life. Almost completely unknown in Poland is the history of German editions of his works. Against this backdrop, the author of this article attempts to discuss this issue comprehensively, based on the writer’s work present in the Polish Museum in Rapperswil. With this, the research desideratum of Mackiewicz’s philology becomes realized, and those interested in the subject gain a valuable insight into previously unknown facts and testimonies of the writer’s life and work in the period in question
Mienie cerkiewne Warszawy na progu autokefalii
No full textWarszawa jesienią 1915 roku posiadała kilkadziesiąt - różnej wielkości - opuszczonych budynków wykorzystywanych wcześniej na działalność liturgiczną Kościoła Prawosławnego. Zarówno władze niemieckie, jak i kierownictwo stołecznego Kościoła katolickiego przez cały okres okupacji niemieckiej budynków tych - poza wyjątkami - co do zasady nie eksploatowały. Po listopadzie 1918 roku sytuacja zmieniła się. Z jednej strony do Warszawy zaczęli napływać wierni Prawosławia, z drugiej narastała propagandowa presja na burzenie „symboli rusyfikacji”, a cerkwie do tego zadania nadawały się doskonale. Niszczeniu pozostawionych swojemu losowi cerkwi sprzyjał także początkowy brak organizacji cerkiewnej. Na progu starań o autokefalię zarówno Metropolita Jerzy, jak i Jego następca Metropolita Dionizy znaleźli się w sytuacji, w której - pozbawieni środków finansowych i możliwości organizacyjnych - nie byli w stanie zagospodarować oferowanych im ruchomości cerkiewnych, a równocześnie odmawiano Im przekazania świątyń do zabezpieczenia rosnących potrzeb liturgicznych budującego się PAKP. Autor w swoim tekście analizuje sytuację społeczno-prawną i działania władz Cerkwii i Państwa odnosząc ją do losów poszczególnych świątyń Warszawy między 1915 rokiem, a dniem uzyskania autokefalii.In the autumn of 1915, Warsaw had several dozen – of various sizes –abandoned buildings previously used for liturgical activities of the Orthodox Church. Both the German authorities and the management of the capital’s Catholic Church generally did not use these buildings, apart from exceptions – throughout the period of German occupation. After November 1918, the situation changed. On the one hand, Orthodox believers began to arrive in Warsaw; on the other hand, propaganda pressure to destroy “symbols of Russification” was growing, and churches were perfectly suited for this task. The destruction of churches abandoned to their fate was also facilitated by the initial lack of church organisation. On the threshold of their efforts to obtain autocephaly, both Metropolitan Jerzy and his successor Metropolitan Dionysius found themselves in a situation in which, deprived of financial resources and organisational possibilities – they were unable to manage the church movables offered to them, and at the same time they were refused permission to transfer churches to secure the growing liturgical needs of the PAKP that was being built. In his text, the author analyses the socio-legal situation and the actions of the authorities of the Church and the State, relating it to the fate of individual churches in Warsaw between 1915 and the day of obtaining autocephaly
Creative walk as a modern method of exploring a historic area in urban tourism on the example of the former district IV Piasek in Krakow
No full textArtykuł jest próbą odpowiedzi na następujące pytania: jak w sposób atrakcyjny i nowoczesny poprowadzić narrację o przestrzeni miasta? Jak „wczuć się” w miasto? Czym jest spacer kreatywny jako forma turystyki kulturowej oraz dlaczego jest on istotnym i twórczym narzędziem do odkrywania miasta?
Praca skupia się na autorskiej propozycji uprawiania turystyki miejskiej z zamiarem poznawania walorów przestrzeni miasta. Dodatkowo, wyjaśniłam znaczenie spaceru kreatywnego i jego komponentów w kontekście turystyki kulturowej i kreatywnej. Oprócz tego, podjęłam się próby zdefiniowania spaceru kreatywnego, przeanalizowałam istniejące spacerowniki i przewodniki, związane nie tylko z obszarem miasta Krakowa, ale również z innymi miastami w Polsce, zwróciłam uwagę na aspekt arteterapii jako komponentu spaceru kreatywnego; dodatkowo, przeprowadziłam analizę SWOT, wskazując na potencjał takiego typu zwiedzania oraz ewentualne zagrożenia.
Chciałabym przedstawić współczesne podejście do wykorzystania potencjału dziedzictwa kulturowego w sposób uwzględniający aktywność fizyczną, wartości edukacyjne w połączeniu z twórczymi zadaniami, ukierunkowanymi na rozwój gustu uczestników i poszerzenie ich wiedzy. Moim celem było przedstawienie spaceru kreatywnego jako atrakcyjnego i nowoczesnego sposobu na poznawanie dziedzictwa kulturowego w ramach turystyki miejskiej.The article is an attempt to answer the following questions: how to conduct a narrative about urban space in an attractive and modern way? How to "feel" the city? What is a creative walk as a form of cultural tourism and why is it an important and creative tool for discovering the city?
The work focuses on the author's proposal for practicing urban tourism with the aim of learning about the assets of the city space. I focused on explaining the importance of a creative walk and its components in the context of cultural and creative tourism. In addition, I attempted to define a creative walk, analyzed existing walking guides and guides related not only to the area of the city of Krakow, but also to other cities in Poland, I drew attention to the aspect of art therapy as a component of a creative walk; additionally, I conducted a SWOT analysis, indicating the development potential of this type of sightseeing and the possible threats.
I would like to present a contemporary approach to using the potential of cultural heritage in a way that takes into account physical activity, educational values combined with creative tasks aimed at developing the artistic taste of participants, and expanding their knowledge. My goal was to present a creative walk as an attractive and modern way of exploring cultural heritage within the scope of urban tourism
War As a Business. Thoughts on the Operation of Private Military Companies
No full textAs practical law enforcement professionals, we are looking for answers to the reasons for the creation and operation of private military companies surrounded by special media attention, but little known by the public. We are trying to give a glimpse into their extremely mysterious world, full of mystique and often very cruel at the same time. We will discuss among the activities and their outcomes, the material compensation for the armed conflicts they take part in. The authors focus on combat, logistics, investigative/intelligence, operational, border guard, educational, risk assessment, strategic/tactical planning, and other services that private military companies provide. Furthermore, the international-humanitarian-legal situation, violated in many cases at various battlefields in armed conflicts by the employees of private military companies, is still waiting to be resolved by international law.Autorzy, jako profesjonaliści zajmujący się egzekwowaniem prawa w praktyce, szukają odpowiedzi na pytanie dotyczące podstaw tworzenia i działania prywatnych firm wojskowych będących przedmiotem szczególnej uwagi mediów, lecz mało znanych opinii publicznej. W artykule podjęto próbę prześledzenia ich niezwykle tajemniczego świata, pełnego mistycyzmu, a jednocześnie często bardzo okrutnego. W artykule omówiono działania i ich rezultaty, rekompensaty materialne za udział w konfliktach zbrojnych. Autorzy skupiają się na zagadnieniach bojowych, logistycznych, śledczych/wywiadowczych, operacyjnych, ochronie granic, edukacji, ocenie ryzyka, planowaniu strategicznym/taktycznym i innych usługach świadczonych przez prywatne firmy wojskowe. Sytuacja prawno-międzynarodowa, naruszana w wielu przypadkach na różnych polach bitwy podczas konfliktów zbrojnych przez pracowników prywatnych firm wojskowych wciąż czeka na rozwiązanie przez prawo międzynarodowe.Als praktische Strafverfolgungsexperten suchen wir nach Antworten auf die Gründe für die Entstehung und die Tätigkeit privater Militärfirmen, die von den Medien besonders beachtet werden. Die Militärfirmen sind jedoch vielen kaum bekannt. Im vorliegenden Artikel wird versucht, einen Einblick in ihre höchst mysteriöse, von unzähligen Geheimnissen umgebene und oft sehr grausame Welt der Realität zu geben. Es werden die Tätigkeiten und ihre Ergebnisse vorgestellt, die gegen Entgelt in bewaffneten Konflikten erbracht werden - Kampf-, Logistik-, Ermittlungs-/Spionage-, Einsatz-, Grenzschutz-, Ausbildungs-, Risikobewertungs-, strategische/taktische Planungsdienste usw. Darüber hinaus wartet die internationale - humanitäre - Rechtslage, die in vielen Fällen während verschiedener bewaffneter Konflikte durch Angestellte privater Militärunternehmen verletzt wurde, immer noch auf eine Lösung durch das internationale Recht.Как практикующие профессионалы в области осуществления правопорядка, мы ищем ответы на вопросы о причинах появления и деятельности частных военных компаний, находящихся под особым вниманием СМИ, но малоизвестных многим, и стремимся дать возможность заглянуть в их крайне загадочный и окруженный бесчисленными тайнами, а зачастую и очень жестокий мир действительности. Мы представляем деятельность и ее результаты, предоставляемые за денежное вознаграждение в вооруженных конфликтах - боевые, логистические, следственные/разведывательные, оперативные, связанные с охраной границ, обучающие, оценивающие риски, стратегическое/тактическое планирование и т. п. услуги. Кроме того, международная - гуманитарная - правовая ситуация, во многих случаях нарушаемая в ходе различных вооруженных конфликтов сотрудниками частных военных компаний, все еще ждет урегулирования в международном праве
Different Perspectives on the Phenomenon of Combating Drug Addiction Based on a Comparison of Legal Regulations in Selected EU Countries
No full textMieszkańców Unii Europejskiej, mimo tak dużej różnorodności pod względem kulturowym, wyznaniowym i historycznym, łączy wspólna tożsamość oraz identyfikacja z wartościami demokratycznymi, dlatego nadrzędnym celem jest dążenie do ujednolicenia przepisów prawa, w tym także tych odpowiadających za zwalczanie zjawiska narkomanii. Niniejszy artykuł przedstawia regulacje prawne w zakresie przeciwdziałania narkomanii w wybranych państwach Unii Europejskiej: posiadającej liberalny stosunek do narkotyków Holandii, konserwatywnej Austrii, restrykcyjnych Niemiec oraz opiekuńczej Polski. Praca prezentuje skrajne rozwiązania prawne w ww. państwach oraz ukazuje ustawodawstwo polskie na ich tle. Przedstawiono w niej instytucje i organy państwowe zajmujące się zwalczaniem zjawiska narkomanii, przeanalizowano stany prawne regulujące posiadania środków psychoaktywnych oraz przeprowadzono dyskusję nad dążeniem do stworzenia jednolitego systemu prawnego, w którym przepisy byłyby spójne i odpowiadałyby oczekiwaniom mieszkańców Unii Europejskiej.La Unión Europea, a pesar de la gran diversidad de sus habitantes en términos de cultura, religión e historia, está unida por una identidad común y una identifi cación con los valores democráticos, razón por la cual su objetivo primordial es luchar por la unifi cación de las leyes, incluidas las que se encargan de combatir el fenómeno del abuso de drogas. Este artículo muestra las diferentes actitudes de la población europea frente a la lucha contra el fenómeno de la toxicomanía a partir del ejemplo de una selección de países: los Países Bajos con su actitud liberal, Austria conservadora, Alemania restrictiva, y Polonia solidaria. Se presentan numerosas instituciones y organismos estatales responsables de la lucha contra el fenómeno de la drogadicción y de la atención a los adictos. Se presentan y describen modelos jurídicos y se muestran enfoques tanto penalizadores como despenalizadores de la posesión de drogas psicoactivas y de otros actos legalmente prohibidos. Se comparan las normas jurídicas aplicables a la lucha contra la toxicomanía en los distintos países de la UE y se debate sobre los esfuerzos para crear un sistema jurídico uniforme en el que las normas sean coherentes y respondan a las expectativas de la población de la UEDespite such great cultural, religious and historical diversity, the inhabitants of the European Union share a common identity and identification with democratic values, which is why the overriding goal is to strive to unify legal regulations, including those responsible for combating drug addiction. This article presents the legal regulations in the field of counteracting drug addiction in selected European Union countries: the Netherlands, which has a liberal attitude to drugs, conservative Austria, restrictive Germany and caring Poland. The work presents extreme legal solutions in the above-mentioned countries and shows Polish legislation compared to them. It presents state institutions and bodies involved in combating drug addiction, analyses the legal statuses regulating the possession of psychoactive substances and conducts a discussion on the pursuit of creating a uniform legal system in which the regulations would be consistent and meet the expectations of the inhabitants of the European Unio
Analiza wpływu zachowań stadnych spekulantów finansowych na niestabilność cen surowców. Dowody z tygodniowych danych z rynku ropy naftowej WTI z wykorzystaniem teorii niepewności (2018–2024)
No full textAim: The purpose of this paper is to model the herd behavior of financial speculators in order to demonstrate its effect on the instability of commodity prices, particularly WTI crude oil prices, following recent events: the COVID-19 pandemic, the war in Ukraine and the war in the Middle East.
Methodology: The authors approach relies on introducing uncertainty theory and VNM1 expected utility, rather than relying on ARDL modelling and dummy variables over the period 2018–2024, using weakly data provided by the CFTC.
Results: Our findings indicate the significant effect of variables, buying and selling positions of financial speculators and the war in Ukraine, namely increasing mimetic behavior of traders’ and financial speculators’ impact on prices. This result is valuable for a short-term relationship; however, there is no long-term relationship, which means no co-integration which can be interpreted by the efficiency of WTI crude oil market in long term.
Implications and recommendations: The prices of certain commodities have become unpredictable over the recent years, and the effect of fundamentals is becoming increasingly negligible in the face of speculators’ decisions on the financial markets. Hence the importance of taking stock of the impact of the mimetic behavior of financial speculators, and of regulating their activity.
Originality/value: In contrast to earlier research, introducing the behaviour or psychological impact of recent events on speculative behaviour on the financial markets and, in turn, on the physical markets makes this study unique. Therefore, rather than focusing on the direct impact of financial speculation on oil prices, this study aims to capture the indirect influence. The statistical tool used was ARDL modelling combined with the theory of uncertainty and VNM expected utility theory in order to capture this indirect effect, originally linked to the risk aversion of the various market players. This feature is very important because it allows to predict more precisely future market behavior and trends.Cel: Celem niniejszego artykułu jest modelowanie zachowań stadnych spekulantów finansowych w celu wykazania ich wpływu na niestabilność cen surowców, w szczególności cen ropy naftowej WTI, w następstwie ostatnich wydarzeń: pandemii COVID-19, wojny na Ukrainie i wojny na Bliskim Wschodzie. Metodologia: Nasze podejście opiera się na wprowadzeniu teorii niepewności i oczekiwanej użyteczności VNM, a następnie na modelowaniu ARDL w latach 2018–2024 przy użyciu słabych danych dostarczonych przez CFTC. Wyniki: Ustalenia wskazują na znaczący wpływ zmiennych, pozycji kupna i sprzedaży spekulantów finansowych oraz wojny w Ukrainie, co oznacza wzrost mimetycznego zachowania wpływu spekulantów finansowych na ceny. Wynik ten jest cenny w relacji krótkoterminowej. Nie ma jednak związku długoterminowego, co oznacza brak kointegracji, co można interpretować jako efektywność rynku ropy naftowej WTI w długim okresie. Wnioski i zalecenia: Ceny niektórych towarów stały się w ostatnim okresie nieprzewidywalne, a wpływ czynników fundamentalnych staje się coraz mniej istotny w obliczu decyzji spekulantów na rynkach finansowych. W związku z tym ważne jest, aby wziąć pod uwagę wpływ mimetycznych zachowań spekulantów finansowych i uregulować ich działalność. Oryginalność/wartość: W przeciwieństwie do wcześniejszych badań, wprowadzenie zachowania lub psychologicznego wpływu ostatnich wydarzeń na zachowania spekulacyjne na rynkach finansowych, a w konsekwencji na rynkach fizycznych, jest tym, co czyni nasze badanie wyjątkowym. Dlatego też, zamiast skupiać się na bezpośrednim wpływie spekulacji finansowych na ceny ropy naftowej, niniejsze badanie ma na celu uchwycenie wpływu pośredniego. Zastosowanym narzędziem statystycznym jest modelowanie ARDL w połączeniu z teorią niepewności i teorią oczekiwanej użyteczności VNM w celu uchwycenia tego pośredniego efektu, który jest pierwotnie związany z awersją do ryzyka różnych uczestników rynku. Ta cecha jest bardzo ważna, ponieważ pozwala nam przewidywać przyszłe zachowania i trendy rynkowe
Patients’ right to information and their access to electronic health records
No full textPrawo pacjenta do informacji stanowi jedno z kluczowych praw w systemie ochrony zdrowia. W dobie rozwoju technologicznego zapewnienie pacjentowi dostępu do danych medycznych nabiera nowego wymiaru. Elektroniczna dokumentacja medyczna to narzędzie, którego zadaniem jest ułatwienie dostępu do danych medycznych. W artykule podjęto analizę tych zagadnień: wyjaśnienie podstawowych pojęć (tj. prawo pacjenta do informacji, dokumentacji medycznej oraz elektronicznej dokumentacji medycznej) – kończąc na analizie korzyści wynikających z prowadzenia i przetwarzania dokumentacji w formie cyfrowej. W artykule zwrócono również uwagę na główne przeszkody w korzystaniu z przedmiotowego „udogodnienia”, zachęcając tym samym do refleksji nad przyszłością funkcjonowania elektronicznej dokumentacji medycznej i jej wpływem na prawa pacjentów.The patient’s right to information is one of the fundamental rights in the healthcare system. Undoubtedly, in the era of technological advancement, ensuring patient access to medical data takes on a new dimension. Electronic medical documentation serves as a tool designed to facilitate access to medical records. Does electronic medical documentation truly enhance the patient’s right to obtain information about their health status, or does it, in certain aspects, impose limitations? This article provides a comprehensive analysis of these issues – starting with an explanation of key concepts, such as the patient’s right to information, medical documentation, and electronic medical documentation, and concluding with an examination of the benefits of maintaining and processing medical records in digital form. It also explores the main obstacles to utilizing this ‘convenience’, thereby encouraging reflection on the future of electronic medical documentation and its impact on patients’ rights
Legal and ethical aspects of the use of artificial intelligence tools in healthcare
No full textThe use of artificial intelligence in healthcare offers unprecedented opportunities of development in diagnostics and treatment. AI’s ability to aggregate and analyze large datasets significantly improves diagnostic accuracy and predictive capabilities, yet raises concerns about patient autonomy, data privacy, and equitable access. The ‘black box’ problem and the risk of potential errors in diagnosis or treatment further complicate AI usage in medical practice. Existing regulations, such as the EU AI Act, provide foundational governance but require refinement to address specific challenges of healthcare. This study advocates for harmonized international standards, robust data protection frameworks. A new patients’ right to human-provided healthcare is also proposed
Analysis of the drug resistance profile of Escherichia coli isolated from municipal waste
No full textCelem pracy była ocena profilu lekooporności bakterii E. coli, które zostały wyizolowane z odpadów komunalnych. Określono, czy wśród zgromadzonych izolatów są szczepy posiadające mechanizm ESBL (extended-spectrum β-lactamase) oraz czy są one oporne na antybiotyki β-laktamowe. Analizę wykonano z zastosowaniem metody dyfuzyjno-krążkowej, przy użyciu 7 antybiotyków należących do β-laktamów (w tym 2 penicyliny, 5 cefalosporyn). Uzyskane wyniki porównano z normami KORLD (Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów) oraz EUCAST (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing). Analiza wykazała, że u 70% badanych izolatów nie odnotowano oporności na żaden z testowanych antybiotyków. Natomiast 30% szczepów była oporna na więcej niż 1 antybiotyk. Średniowrażliwość na działanie cefazoliny zaobserwowano u 80% szczepów E. coli. Najwięcej, bo aż 20% szczepów było opornych na ten antybiotyk. Natomiast 100% wrażliwość stwierdzono w stosunku do amoksycyliny z kwasem klawulanowym, która należy do penicylin. Mechanizmu ESBL nie zaobserwowano. Stwierdzono, że odpady komunalne są miejscem bytowania bakterii E. coli opornych na antybiotyki. Dlatego niezwykle ważnym jest prowadzenie dalszych badań mających na celu monitorowanie tego źródła lekooporności.The aim of the study was to assess the drug resistance profile of E. coli bacteria isolated from municipal waste. It was visible whether among the collected isolates there are strains resistant to ESBL mechanisms (extended spectrum β-lactamase) and whether they are resistant to β-lactam antibiotics. Analysis of the use of disk diffusion methods, using 7 final results for β-lactams (including 2 penicillins, 5 cephalosporins). The obtained comparative results with the KORLD (National Reference Center for Antimicrobial Susceptibility) and EUCAST (European Committee for Antimicrobial Susceptibility Testing) standards. The analysis distinguished that among 70% of isolates there is no resistance marking to unconfirmed from the tested antibiotics. On the contrary, 30% of strains were resistant to more than 1 antibiotic. Intermediate susceptibility to cefazolin is characteristic of 80% of E. coli strains. The largest number, as many as 20% of strains, were resistant to this antibiotic. In contrast to 100% susceptibility compared to amoxicillin with clavulanic acid, which should be used for penicillin. The ESBL mechanism is not a habitat. It has been found that municipal waste is a place of residence of E. coli bacteria resistant to antibiotics. It is very important to continue research on this source of drug resistance