Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Zasięg cyfrowej informacji o transporcie publicznym w Polsce
No full textInformation is key in public transport (PT) systems because it influences their attractiveness. In recent years, there has been a trend towards digitization and opening up data related to the operation of PT. However, this progress varies from country to country. In this study, the authors analysed the availability of digital information on PT in Poland. For this purpose, 16 open data repositories and 22 commercial solutions were analysed. As a result, 66 open public transport data sources in GTFS format were retrieved, of which 48 were unique and up-to-date. The data included timetable information for 68 unique transport operators and nearly 50,000 stops, covering 35% of the built-up area in Poland. Additional information, e.g. on fares, was available much less frequently. The analysis of commercial solutions indicated that, in terms of the number of operators included, these solutions contain more data than open datasets. In terms of geographical coverage, the analysis was less conclusive. In addition, a rather limited number of commercial solutions tended to operate outside the largest cities. This makes planning journeys much more difficult in rural areas, with the passenger needing to have a good awareness of the planning solution to choose in a particular location.Informacja ma duże znaczenie w systemach publicznego transportu zbiorowego (ptz) wpływając na jego atrakcyjność . W ostatnich latach pojawił się trend cyfryzacji i otwierania danych związanych z funkcjonowaniem ptz. Jednak proces ten przebiega w różnym tempie w różnych krajach. W niniejszej pracy autorzy przeanalizowali dostępność cyfrowej informacji o ptz w Polsce. W tym celu przeanalizowano 16 repozytoriów otwartych danych oraz 22 rozwiązania komercyjne. W efekcie pozyskano 66 otwartych źródeł danych o publicznym transporcie zbiorowym w formacie GTFS, z czego 48 było unikalnych i aktualnych. Dane zawierały informacje rozkładowe dla 68 unikalnych operatorów transportu i blisko 50 tys. przystanków, które obejmowały swoim zasięgiem 35% powierzchni zabudowy w Polsce. Zdecydowanie rzadziej dostępne były informacje dodatkowe, np. o taryfach. Analiza rozwiązań komercyjnych wskazała, że pod względem liczby uwzględnionych przewoźników, rozwiązania te zawierają więcej danych od zbiorów otwartych. Analiza pod względem zasięgu geograficznego była mniej konkluzywna. Dodatkowo poza największymi miastami funkcjonowała zazwyczaj niewielka liczba rozwiązań komercyjnych. Powoduje to, że planowanie podróży z ich wykorzystaniem jest na obszarach wiejskich znacznie utrudnione, a pasażer musi mieć dobrą wiedzę o tym, które rozwiązanie wybrać w danym miejscu
Лингвистические и поэтические особенности метафоры в ашугском творчестве Aзербайджана и Tурции
No full textThe article examines the linguistic and poetic features of metaphors, as well as their origin and development in Ashug poetry. In the Middle Ages, Azerbaijanis and Turks lived in the same state. They fought together against common enemies – foreign invaders. The proximity of the geographical environment led to the formation of a common type of economic activity and household organization of these two Turkic-speaking peoples. The spiritual life of both Turkic-speaking peoples developed on the same beliefs and traditions, connected mainly with the same religious and moral principles and moral requirements. The same religious ideas are also important conditions for determining the general taste and rules of life. Hence, the similarity of moral and ethical norms also followed. Culture was formed within the framework of a single linguistic environment, but ethnic identity was preserved in the field of language and oral folk art.В статье рассматриваются лингвистические и поэтические особенности метафор, а также их возникновение и развитие в ашугской поэзии. В средние века азербайджанцы и турки жили в одном государстве. Они вместе сражались против общих врагов – иностранных захватчиков. Близость географической среды привела к формированию общего типа хозяйственной деятельности и бытовой организации этих двух тюркоязычных народов. Духовная жизнь обоих тюркоязычных народов развивалась на одних и тех же верованиях и традициях, связанных главным образом с одними и теми же религиозно-нравственными устоями и нравственными требованиями. Те же религиозные идеи также являются важными условиями определения общего вкуса и правил жизни. Отсюда также вытекало сходство морально-этических норм. Культура формировалась в рамках единой языковой среды, однако в области языка и устного народного творчества сохранялась этническая самобытность
Информатизация образования в Азербайджане как фактор повышения психолого-педагогической культуры инклюзивного образования
No full textThe article examines the impact of informatization on the formation of the general educational culture in Azerbaijani universities. Pedagogical disciplines include such sciences as school pedagogy proper, ethno-pedagogy, comparative pedagogy, psychological, social, and sociology of education, as well as the history of pedagogy, philosophy of education, and some similar ones mentioned in this section. Each of these disciplines has its own range of concepts, but they are closely related to each other. It is well known that most of the problems studied in them are included in the cycle of humanities. At the same time, it is absolutely clear that computer science and information culture are very closely related to the technology of inclusive education. We are convinced that when using new learning technologies as a means of improving the quality of teaching pedagogical disciplines, there are no discrepancies, since information culture, by its social nature, is reflected in subject-object relations.В статье рассматривается влияние информатизации на формирование общей образовательной культуры в вузах Азербайджана. Педагогические дисциплины включают в себя такие науки, как, собственно педагогика школы, этно-педагогика, сравнительно-сопоставительная педагогика, психологическая, социальная, социология образования, а также вышеназванные в этом разделе история педагогики, философия воспитания и некоторые аналогичные. Каждая из названных дисциплин имеет свой круг понятий, между тем они тесно связаны между собой. Общеизвестно, что большая часть проблем, изучаемая в них, входит в цикл гуманитарных наук. Одновременно с тем совершенно ясно, что информатика и информационная культура очень тесно связаны с технологией инклюзивного образования. Убеждены, что при использовании новых технологий обучения как средства повышения качества преподавания педагогических дисциплин не возникает разночтений, так как информационная культура по своей социальной природе находит своё отражение в субъектно-объектных отношениях
Długoterminowe, wieloetapowe leczenie ortodontyczne pacjentki z zespołem Aperta – od nasilonej wady zgryzu do funkcjonalnego i estetycznego rezultatu
No full textThis case report describes the orthodontic treatment of a 2-year-old female with Apert syndrome, initially admitted to the Clinic of Congenital Abnormalities in the University Dental Centre of Medical University of Silesia in Katowice in 2004. Following craniofacial surgery for premature skull fusion, the patient exhibited characteristic Apert syndrome features, including premature fusion of skull bones, midfacial hypoplasia, and syndactyly. Removable appliances were used between 2007 and 2013 to manage dental development and teeth loss, followed by craniofacial osteoplasty in 2013–2014 to correct significant maxillary underdevelopment. Fixed orthodontic treatment was initiated in December 2014, focusing on aligning teeth, correcting malocclusion, expanding the upper arch, and managing crowding. Despite treatment challenges, such as poor oral hygiene the 6-year orthodontic treatment yielded a satisfactory functional and aesthetic outcome. The patient achieved correct overjet and overbite, reduced crowding, and improved jaw relations, though some occlusal problems, including a residual posterior crossbite and minor crowding, persisted. Almost 4-year follow-up demonstrated stable results, although bruxism was developed, requiring a nightly splint. Continued follow-up is essential for managing long-term stability in this complex case.Prezentowany opis przypadku dotyczy leczenia ortodontycznego dziewczynki z zespołem Aperta, przyjętej do Poradni Wad Rozwojowych Uniwersyteckiego Centrum Stomatologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach w 2004 r. w wieku dwóch lat. Przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego u pacjentki przeprowadzono operację w celu korekty przedwczesnego zrośnięcia szwów czaszki. U pacjentki obserwowano charakterystyczne cechy zespołu Aperta, w tym przedwczesne zrośnięcie kości czaszki, niedorozwój środkowej części twarzy oraz syndaktylię. W latach 2007–2013 u pacjentki zastosowano aparaty ruchome w celu kontrolowania rozwoju zgryzu oraz uzupełnienia braków zębowych. W latach 2013–2014 wykonano osteoplastykę czaszkowo-twarzową w celu skorygowania znacznego niedorozwoju szczęki. Leczenie ortodontyczne aparatami stałymi rozpoczęto w grudniu 2014 r., koncentrując się na uszeregowaniu zębów, korekcie relacji przednio-tylnej szczęk, poszerzeniu górnego łuku zębowego oraz rozładowaniu stłoczeń. Pomimo trudności, takich jak niedostateczna higiena jamy ustnej, leczenie ortodontyczne przyniosło zadowalające efekty zarówno funkcjonalne, jak i estetyczne. Pacjentka uzyskała prawidłowy nagryz poziomy i pionowy, w znacznej mierze rozładowano stłoczenie zębów oraz poprawiono relacje szczęk. Niemniej jednak pewne problemy zgryzowe, w tym zgryz krzyżowy boczny oraz niewielkie stłoczenia, utrzymywały się po leczeniu. Prawie 4-letnia obserwacja efektów leczenia wykazała stabilne wyniki, choć u pacjentki rozwinął się bruksizm, co wymagało zastosowania nocnej szyny relaksacyjnej. Dalsza kontrola pacjentki jest niezbędna do utrzymania długoterminowej stabilności efektów leczenia
Cyber threats as hybrid activity against the European Union in light of the current geopolitical situation
No full textThe article presents analysis of cyber threats as a manifestation of the hybrid threats facing Europe. The author analysed reports from European Union and NATO countries in terms of how the identified threats are presented by intelligence services, governments and national CERTs (Computer Emergency Response Teams) and CSIRTs (Computer Security Incident Response Teams). She also discussed the categorisation of cyber threats based on their source of origin and their purpose, including state-sponsored, hacktivist and cybercriminal groups. She pointed to the increasing frequency of cyber attacks, especially those conducted from Russia and China, and discussed their impact on the critical infrastructure and political stability of states. She presented the changing landscape of cyber threats in Europe, gave examples of cyber attacks and described the methods of reporting these incidents adopted in Denmark, Germany, Estonia, Lithuania, Latvia and Poland
Legal and technical methods of protecting critical infrastructure facilities against threats from unmanned aerial vehicles – the Polish example
No full textThe aim of this article is to discuss the legal changes introduced in Poland in response to the growing threat to critical infrastructure facilities from unmanned aerial vehicles (UAVs) and to present a recommended method for assessing the effectiveness of UAV detection and neutralisation systems developed by the Government Centre for Security (RCB). The authors discuss the amendment of the Act of 3 July 2002 – Aviation Law, which includes provisions relevant to the safety of unmanned platform flights, ensuring that operators of critical infrastructure have the right to defend the protected facility against attacks using unmanned aircraft, and the amendment of the Act of 24 May 2013 on direct coercive measures and firearms, which expanded the catalogue of direct coercive measures to include the destruction or immobilisation of UAV or the seizure of control over its flight, and indicated the means of its neutralisation
Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I
No full textJeden z najwybitniejszych współczesnych filozofów prawa, Joseph Raz, wniósł znaczący wkład nie tylko we wspomnianą dyscyplinę, lecz także w filozofię polityczną i w filozofię moralną, które to trzy działy w jego przekonaniu współtworzą filozofię praktyczną. Dokonania J. Raza w dwóch ostatnich obszarach są polskiemu czytelnikowi słabiej znane niż jego koncepcje z zakresu jurysprudencji, tym bardziej, że żadna z jego prac, wpisująca się we wspomniane, ogólniejsze dziedziny, nie została przełożona na język polski. Niniejszy esej jest poświęcony kluczowym wątkom dociekań myśliciela w zakresie filozofii moralnej. Na dokonaną rekonstrukcję poglądów J. Raza złożyły się następujące idee: jego oryginalna wersja pluralizmu etycznego, koncepcja niewspółmierności konstytutywnej, specyficzne rozumienie uniwersalności wartości, teza o ich społecznej zależności oraz koncepty osobistego poczucia sensu i osobistego przywiązania. Interpretacja przemyśleń oksfordzkiego filozofa została wzbogacona o dwie dygresje, nawiązujące kolejno – do krytyki instrumentalnego sposobu życia autorstwa Charlesa Taylora i do leżącego u podłoża jurysprudencji Ronalda Dworkina monizmu etycznego. Z refleksji bohatera eseju bowiem można wyprowadzić argumenty, stawiające pod znakiem zapytania tezy dwóch wspomnianych myślicieli.
Prezentację i analizę kluczowych wątków filozofii moralnej J. Raza dopełniają reminiscencje autorki ze spotkań i rozmów z oksfordzkim uczonym.One of the most eminent contemporary legal philosophers, Joseph Raz, made significant contributions not only to the aforementioned discipline, but also to political philosophy and moral philosophy, the three branches which, in his view, contribute to practical philosophy. J. Raz’s achievements in the latter two areas are less familiar to the Polish reader than his concepts in the field of jurisprudence, all the more so because none of his works, which are part of the aforementioned, more general fields, is translated into Polish. The present essay is devoted to the key threads of the thinker’s inquiries in the field of moral philosophy. The reconstruction made of J. Raz’s views takes into account the following ideas: his original version of ethical pluralism, the concept of constitutive incommensurability, a specific understanding of the universality of values, the thesis of their social dependence, and the concepts of personal sense and personal attachment. The interpretation of the Oxford philosopher’s reflections is enriched by two digressions, referring, in turn, to Charles Taylor’s critique of the instrumental way of life and to Ronald Dworkin’s underlying jurisprudence of ethical monism. From the reflections of the protagonist of the essay, arguments can be derived that challenge the theses of the two aforementioned thinkers.
The presentation and analysis of the key themes of J. Raz’s moral philosophy is complemented by the author’s reminiscences of her meetings and conversations with the Oxford scholar
The new life of the Polish noun <i>onuca</i>
No full textW ostatnich latach polski rzeczownik onuca (‘kawałek tkaniny lnianej lub bawełnianej flaneli do owijania stóp’) upowszechnił się w znaczeniu przenośnym, używanym na określenie osoby biednej, głupiej lub o niższym statusie, a także osoby stojącej po przeciwnej stronie podziałów politycznych – w szczególności sojusznika Rosji. W tym znaczeniu onuca łączy się z różnymi przymiotnikami, tworząc wyrażenia typu chińska onuca, kibolska onuca, żydowska onuca itd. W artykule zestawiono kilkadziesiąt takich kombinacji i przeanalizowano czynniki językowe i pozajęzykowe, które przyczyniły się do powstania tego metaforycznego znaczenia rzeczownika onuca.In recent years, the Polish noun onuca (‘a piece of linen or cotton flannel fabric for wrapping feet’) has become widespread in a figurative sense, used to describe a person who is poor, foolish, or of lower-status person, as well as a person on the opposite side of political divisions — in particular, an ally of Russia. In this sense, onuca is combined with various adjectives to form expressions like chińska onuca (‘chinese’), kibolska onuca (‘hooligan’), żydowska onuca (‘Jewish’), and so on. The article compiles dozens such combinations and examines the linguistic and extralinguistic factors that contributed to the emergence of this metaphorical meaning of the noun onuca
“Papist” on the Throne of the United Kingdom? Critical Analysis of the Rule of Exclusion of Catholics from Inheriting the British Crown
No full textUstawa o sukcesji koronnej (The Succession to the Crown Act) uchwalona przez parlament Zjednoczonego Królestwa w 2013 r. w sposób istotny zmieniła kilkusetletnie zasady rządzące dziedziczeniem brytyjskiego tronu. Utrzymała jednak w mocy istniejącą od końca XVII w. regułę wykluczenia katolików od dziedziczenia tronu. W artykule podjęto polemikę z argumentami wysuwanymi za utrzymaniem takiego wykluczenia. Starano się wykazać, iż zakaz dziedziczenia brytyjskiego tronu przez osobę wyznającą religię katolicką jest nie tylko historycznym anachronizmem sprzecznym z wolnością sumienia i wyznania, ale jest także niepraktyczny, nieracjonalny i rodzący szereg problemów konstytucyjnych.
The Succession to the Crown Act, passed by the UK Parliament in 2013, significantly modified centuries-old regulations regarding the succession to the British throne. However, it maintained the rule of excluding Catholics from inheriting the throne, which had existed since the end of the 17th century. The article discusses the arguments put forward for maintaining such exclusion. Attempts were made to demonstrate that the ban on inheritance of the British throne by a person professing the Catholic faith is not only a historical anachronism contrary to freedom of religion, but also impractical, irrational and giving rise to further constitutional problems
Naming motivations in people of Ukrainian origin living in Poland: Survey data analysis
No full textTematem pracy są motywacje imiennicze kierujące mieszkającymi w Polsce osobami pochodzącymi z Ukrainy, których dzieci urodziły się w latach 2006–2024. Podjęcie tematu uzasadnione jest przebywaniem w Polsce licznej mniejszości ukraińskiej oraz wyjątkową sytuacją geopolityczną i społeczną obu krajów. Materiał badawczy zbierany był przy użyciu Formularzy Google, a ankiety udostępniane drogą internetową. Uzyskałam 49 odpowiedzi, dotyczących łącznie 67 dzieci oraz 82 imion. Większość rodziców jako główną motywację wyboru imienia dla dziecka wybierała względy estetyczne, następnie aspekt międzynarodowy imienia, zrozumiałość w językach polskim i ukraińskim, podkreślenie narodowości oraz oryginalność. Przedstawione motywacje zostały przebadane jednostkowo oraz zaklasyfikowane do 10 kategorii wyłonionych w trakcie analizy. Kategorie te następnie zostały szerzej omówione. Odpowiedzi rodziców wskazują na podążanie za ogólnymi współczesnymi trendami imienniczymi.The article explores motives behind naming children of Ukraine-born people living in Poland whose children were born in the years 2006–2024. The topic is particularly noteworthy in view of the sizeable Ukrainian minority in Poland and the exceptional geopolitical and social circumstances of both countries. The research material was collected by means of an online-based Google Forms survey. The results yielded 49 answers regarding 67 children, and 82 names in total. The majority of parents justified their choices with aesthetic reasons, international aspects, comprehensibility in both Polish and Ukrainian, emphasis on nationality, and uniqueness. The motives reported by informants have been examined individually and classified into ten categories that emerged during the analysis. The article discusses these categories in detail. Overall, the answers provided by parents indicate that they are following the general contemporary naming trends