Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅów
Not a member yet
615591 research outputs found
Sort by
Madonnas, Little Girls, and New Queens: Female Icons in Italian Biographical Series for Young Readers (2002–2022)
No full textBiographies for children and adolescents enrich young people’s imagination with symbolic meanings that contribute to identity formation. In contemporary biographical narratives centred on female figures, icons of exceptional metaphorical strength emerge, highlighting the evolving role of women in society. This study explores the transformation of this gendered imaginary by focusing on female icons cast as protagonists in illustrated biographies for young readers. I examine three pioneering biographical series published between 2002 and 2022: “Sirene” (EL), “Donne nella Scienza” (Editoriale Scienza), and “Jeunesse Ottopiù” (rueBallu), all of which are recognised for their high editorial quality. Building on an analysis of iconographic representations in these biographies, I identify two types of female icons. One derives from the Western cultural tradition with its enduring iconography of the Madonna and Child, which inspires secular reinterpretations. The other stems from contemporary culture, exemplified by Emily Dickinson and Marilyn Monroe as modern-day queens whose images are replicable and commodified. The presence of these iconic figures in biographical narratives underscores the interconnectedness of women’s collective destinies, drawing on a multilayered imaginary that contributes to young readers’ growth.La biografia per l’infanzia e l’adolescenza nutre l’immaginario d’infanzia con significati simbolici legati alla costruzione identitaria. In particolare, icone di eccezionale forza metaforica emergono nelle narrazioni biografiche contemporanee incentrate su figure femminili, segnalando l’evolversi del ruolo della donna nella società.
Il contributo si propone di indagare il trasformarsi dell’immaginario di genere, a partire da icone femminili scelte come protagoniste di biografie per giovani lettrici e lettori.
L’analisi verte su tre pionieristiche collane biografiche contemporanee (2002–2022) in cui si dà spazio alle vite delle donne, “Sirene” (EL), “Donne nella Scienza” (Editoriale Scienza) e “Jeunesse Ottopiù” (rueBallu), rappresentando progetti editoriali di qualità.
Attraverso un’analisi delle ricorrenze iconografiche nei ritratti femminili presenti in queste narrazioni biografiche, vengono messe in luce due tipologie di icone: della tradizione culturale occidentale, a partire dalla permanenza dell’iconografia della Madonna con Bambino, da cui si diramano laiche traslazioni di significato; della contemporaneità, come Emily Dickinson e Marilyn Monroe, nuove regine della modernità, la cui immagine è riproducibile e soggetta al consumo.
La presenza di questa dimensione iconica sottolinea l’intrecciarsi, nelle narrazioni biografiche, dei destini femminili sul piano collettivo, attingendo a immaginari stratificati che si compongono nel percorso di crescita di chi legge
Warstwy znaczeń, warstwy ziemi. Perspektywy nekro-eko-mityczne i ślady przeszłości w filmie Alice Rohrwacher <i>La Chimera</i>
No full textThe authors analyse the film La Chimera, focusing on its numerous vegetal and animal motifs, as well as its representations of soil and graves. They interpret the film as a continuation of Alice Rohrwacher’s ecological cinema, placing it within a context of post-anthropocentric and necrohumanist thought. They argue that La Chimera displays a distinctive ecological sensibility – one that intertwines mythological and metaphysical references with a critique of exploitation that encompasses both human and non-human realms. The film rejects the traditional idealisation of the Italian landscape and draws upon the legacy of neorealism – not understood as a formal style, but rather as an ethical perspective – to depict the complex relationships between the worlds of the living, the dead, nature, and memory. La Chimera constitutes a compelling example of ecological cinema that does not sever ties with the cultural tradition, but instead integrates diverse perspectives and motifs into a chimeric vision: necrologic, mythical, and politically resonant.W artykule autorzy analizują film La Chimera, zwracając uwagę na liczne roślinne i zwierzęce motywy, jak również obrazowanie gleby i grobów. Interpretują go jako kontynuację ekologicznego kina Alice Rohrwacher i ukazują w szerszym kontekście refleksji postantropocentrycznej i nekrohumanistycznej. Argumentują, że La Chimera wykazuje charakterystyczną wrażliwość ekologiczną – łączącą odniesienia mitologiczne i metafizyczne z krytyką eksploatacji obejmującej zarówno sferę ludzką, jak i pozaludzką. Analizują sposób, w jaki film odrzuca tradycyjną idealizację włoskiego pejzażu i czerpie z dziedzictwa neorealizmu (rozumianego nie jako styl formalny, lecz jako perspektywa etyczna), by przedstawić złożone relacje łączące światy żywych, umarłych, przyrody i pamięci. Ich zdaniem La Chimera stanowi intrygujący przykład kina ekologicznego, które nie zrywa z tradycją kulturową, lecz łączy różnorodne perspektywy i motywy w chimerycznej wizji: nekrologicznej, mitycznej i politycznie aktualnej. [artykuł opublikowany w języku angielskim jako: Layers of Meaning, Layers of Earth: Necro-Eco-Mythical Perspectives and Traces of the Past in Alice Rohrwacher’s La Chimera
Green Filming: The Austrian Synergistic Model
No full textNa podstawie materiałów źródłowych (dokumentów, stron internetowych organizacji, instytucji i firm, a także artykułów) autorka przedstawiła krótką historię austriackiego green filmingu i jego synergetyczny model. Przywołała podejmowane na różnych szczeblach inicjatywy, które nie tylko mają pionierski charakter, lecz także są najbardziej znaczące dla tego modelu, mogącego stanowić inspirację dla innych. Austriacki green filming został pokazany jako element złożonej proekologicznej strategii państwa. Za tło dla niego posłużyły wybrane przykłady wpływu branży filmowej na środowisko oraz zarys początków idei zielonego filmowania. Autorka umownie nazywa green filmingiem lub zieloną produkcją cały potencjalny wkład branży filmowej w kształtowanie zrównoważonego ekologicznie społeczeństwa austriackiego. Przybliża także szczegółowo, na czym konkretnie polega zielone filmowanie, odwołując się do wytycznych austriackiego Eko-znaku UZ 76 i pionierskich w tym państwie zielonych produkcji, oraz przywołuje najnowsze fakty związane z zachwianiem synergii tego modelu, do jakiej doszło w 2025 r.Drawing on various source materials (documents, websites of organisations, institutions, and companies, as well as press articles), the author presents a brief history of Austrian green filming and its synergistic model. She describes initiatives undertaken at various levels, which are not only pioneering but also most significant for this model, and thus can serve as an inspiration for others. Austrian green filming is presented as an element of the state’s complex pro-ecological strategy. Selected examples of the film industry’s impact on the environment and an outline of the origins of the idea of green filming serve as a backdrop. The author uses the terms ‘green filming’ or ‘green production’ to refer to the film industry’s potential contribution to transforming Austria into an ecologically sustainable society. She provides a detailed description of green filming, citing the guidelines of the Austrian Ecolabel UZ 76 and evoking the pioneering green productions, and recounts the latest facts related to the disruption of this model’s synergy, which occurred in 2025
Suretyship in the Teaching of Ben Sira (Sir 29:14–20)
No full textThe article is an analysis of the teaching of Ben Sira on becoming surety for individuals in need of that form of economic and material assistance contained in Sir 29:14–20. First, the way of functioning of suretyship in Israel and the approach to it is discussed, mainly based on the Book of Proverbs, which quite strongly and emphatically forbids that practice. This is followed by a delimitation of the pericope in the work of Ben Sira devoted to that issue and the presentation of its structure. The main part of the article is devoted to the exegetical analysis of Sir 29:14–20 based on the historical-critical method, taking into account elements of syntactic and semantic analysis. Ben Sira does not forbid becoming surety for those in need of such support; on the contrary, he encourages it (cf. 29:14a, 20a). However, influenced by abuses of that practice (cf. 29:16–19), he urges his disciple to be cautious and become surety only for acquaintances – neighbours (cf. 29:14a, 20a), not to risk and become bankrupt (cf. 29:16a, 17a, 20b) or be forced to leave the home country in case the borrower (cf. 29:18), for whom one had vouched, does not pay the obligations to the creditor. At the same time, Sirach reminds the person for whom someone has vouched of the need to fulfil the obligation towards the guarantor (cf. 29:15) as not doing so means becoming a sinner (cf. 29:16a, 19a). The main motive for Ben Sira’s change in approach to suretyship, in relation to the Book of Proverbs, seems to be primarily drawing attention to the commandment to help one’s neighbour, to which the Sage refers implicitly, and the desire to protect the Jewish community and strengthen it economically at a time when Hellenistic influence on it was increasingly stronger and more significant
Against Progress: Commons and the Allies of the Subaltern in <i>Arvejord</i> by Maria Turtschaninoff
No full textIn this article, the author focuses on Maria Turtschaninoff’s Arvejord, discussing Finnish bogs as commons and places of refuge for the subaltern. She considers both exhaustible commons – wetland forests that, in the novel, resist enclosures – and inexhaustible ones, centering on the networks of relationships formed within the “saga of the swamp people”. In doing so, the author shifts from the noun form of „commons” to the verb form of commoning, framing peatlands not merely as resources or locations, but primarily as spaces of cooperation. She is also interested in the novel’s resistance to narratives of Enlightenment progress and in moments when characters attempt to turn swamps and forests into profitable investments – an endeavor in which they ultimately fail
Wernakularne kontrafaktury w Leuven Chansonnier? <i>Helas</i> Carona i anonimowe <i>Aime qui vouldra</i>
No full textChanson scholarship often distrusts fifteenth-century Italian or Central European sources that transmit contrafacta, whereas manuscripts from France or the Low Countries enjoy higher status because their texts are presumed authentic. I counter this imbalance by applying the critical scrutiny usually reserved for peripheral sources to a central source, the Leuven Chansonnier. Despite all its chanson texts initially appearing to be authentic, I argue that two are probably contrafacta: Firminus Caron’s Helas que pourra devenir and the anonymous Aime qui vouldra.Badania nad chanson często odnoszą się z rezerwą do przekazów kontrafaktur w piętnastowiecznych źródłach włoskich i środkowoeuropejskich, podczas gdy rękopisy z Francji i Niderlandów cieszą się większym prestiżem – ich teksty uznaje się bowiem za autentyczne. Staram się zakwestionować tę nierównowagę, stosując analizę krytyczną – zwykle zarezerwowaną dla źródeł peryferyjnych – do Leuven Chansonnier, źródła uchodzącego za centralne. Choć wszystkie zawarte w nim teksty chansons na pierwszy rzut oka sprawiają wrażenie autentycznych, dowodzę, że dwa z nich – Helas que pourra devenir Firminusa Carona oraz anonimowe Aime qui vouldra – to najprawdopodobniej kontrafaktury
W poszukiwaniu elastycznych epistemologii: niejawne koncepcje w badaniach naukowych
No full textThis theoretical article explores the role of implicit conceptions in scientific research, focusing on how these hidden frameworks influence the design, execution, and interpretation of studies. Drawing on the concept of tacit knowledge (Polanyi 1966; Malik 2023), it examines how researchers’ intuitive and non-verbalizable understandings shape their theoretical, methodological, and collaborative practices. The discussion is structured around four dimensions: tacit knowledge as an epistemological foundation, researcher identity, contextual influences, including paradigmatic and epistemological tensions, and the assessment and monitoring of implicit conceptions. The article emphasizes the need for epistemological flexibility, encouraging researchers to navigate positivist, interpretative, and critical paradigms based on the phenomenon under study. It critiques the “publish or perish” logic, advocating for prioritizing quality and knowledge advancement over market pressures. By adopting interdisciplinary and transversal approaches, researchers can address complex phenomena more comprehensively. Finally, the article highlights the importance of lifelong and cross-disciplinary training to equip researchers for contemporary scientific challenges while fostering innovation and adaptability.Niniejszy artykuł teoretyczny bada rolę niejawnych koncepcji w badaniach naukowych, koncentrując się na tym, jak te ukryte ramy wpływają na projektowanie, realizację i interpretację badań. Opierając się na pojęciu wiedzy ukrytej (Polanyi 1966; Malik 2023), analizuje, w jaki sposób intuicyjne i niewerbalizowalne rozumienia badaczy kształtują ich praktyki teoretyczne, metodologiczne i współpracy. Dyskusja obejmuje cztery wymiary: wiedza ukryta jako podstawa epistemologiczna, tożsamość badacza, wpływy kontekstowe, w tym napięcia paradygmatyczne i epistemologiczne, oraz ocena i monitorowanie niejawnych koncepcji. Artykuł podkreśla potrzebę elastyczności epistemologicznej, zachęcając badaczy do poruszania się między paradygmatami pozytywistycznymi, interpretatywnymi i krytycznymi w zależności od badanego zjawiska. Krytykuje logikę „publikuj lub zgiń”, proponując priorytetowe traktowanie jakości i rozwoju wiedzy ponad presją rynku wydawnictw akademickich. Przyjęcie podejść interdyscyplinarnych i transwersalnych umożliwia szersze i bardziej kompleksowe zrozumienie złożonych zjawisk. Na koniec artykuł podkreśla znaczenie ustawicznego, interdyscyplinarnego szkolenia, aby wyposażyć badaczy w umiejętności niezbędne do sprostania współczesnym wyzwaniom naukowym, promując innowacje i adaptacyjność
Projekt i analiza wytrzymałościowa ramy nośnej innowacyjnej suszarni do ziarna z systemem pomiaru masy
No full textSeeds of crops such as rapeseed, corn, and sunflowers require post-harvest drying for proper storage. Inadequate seed moisture leads to the development of bacteria and fungi. Excessively high seed moisture content promotes the growth of microorganisms, including bacteria and fungi, while excessively low moisture content reduces seed viability. The average moisture content of corn during harvest is up to 35%, in the case of rapeseed, 12%, and in the case of wheat – 18%, while the recommended moisture content for grain storage is 14% for corn, 6% for rapeseed, and 14% for wheat. Mobile and stationary dryers are available on the market and can be used as flow or batch dryers. The work aims to develop an innovative concept of a dryer with strain gauge measurement of the mass of dried material and to analyze the strength of its main frame. The dryers available on the market do not have scales that could control weight loss. The project included the analysis of commercialized and available solutions on the market, the development of a 3D CAD model of the entire dryer with a hopper of 8 m3, and an analysis of the strength of the dryer's main frame using the finite element method. SolidWorks was utilized for 3D modeling and the subsequent FEM strength analysis. The results of the FEM analysis demonstrate the structural integrity of the dryer, suggesting its feasibility for commercial production.Nasiona roślin uprawnych, takich jak rzepak, kukurydza i słonecznik, wymagają suszenia po zbiorach w celu właściwego przechowywania. Niewystarczająca wilgotność nasion prowadzi do rozwoju bakterii i grzybów. Z kolei nadmierna wilgotność zwiększa zawartość szkodliwych mikrotoksyn fuzaryjnych. Średnia wilgotność kukurydzy podczas zbioru wynosi do 35%, w przypadku rzepaku 12%, a pszenicy 18%, podczas gdy zalecana wilgotność do przechowywania ziarna wynosi 14% dla kukurydzy, 6% dla rzepaku i 14% dla pszenicy. Na rynku dostępne są suszarnie mobilne i stacjonarne, które mogą być wykorzystywane jako suszarnie przepływowe lub porcjowe. Celem pracy jest opracowanie innowacyjnej koncepcji suszarni z pomiarem masy suszonego materiału za pomocą tensometru oraz analiza wytrzymałości jej głównej ramy. Dostępne na rynku suszarnie nie posiadają wag umożliwiających kontrolę ubytku masy. W ramach projektu przeanalizowano dostępne i skomercjalizowane rozwiązania, opracowano model 3D CAD całej suszarni z zasobnikiem o pojemności 8 m³ oraz przeprowadzono analizę wytrzymałości głównej ramy suszarni metodą elementów skończonych. Model 3D i analiza wytrzymałościowa zostały wykonane w programie SolidWorks. Opracowana suszarnia ma dużą szansę na komercjalizację. Wyniki analizy elementów skończonych wykazują integralność strukturalną suszarki, co sugeruje, że może być komercyjnie produkowana
Stakeholders in the model of organizational resiliency in the face of environmental and energy threats
No full textPrzydatność modeli rezyliencji organizacyjnej dostrzega się w sytuacjach różnego typu zagrożeń, jak wojny, pandemie, powodzie czy zagrożenia klimatyczne. Modele te były tworzone początkowo jako odpowiedź na zagrożenia o charakterze naturalnym (m.in. huragany). Wiąże się je ze zmianami klimatycznymi, w tym z globalnym ociepleniem powodowanym emisją dwutlenku węgla do atmosfery. W związku z tym narasta zainteresowanie dostępem do nośników i źródeł energii o niskiej emisyjności dwutlenku węgla. Oznacza to odchodzenie od paliw kopalnych w celu ograniczenia zagrożeń ekologiczno- -energetycznych. Podejście to może być podstawą konstrukcji modeli rezyliencji organizacyjnej zapewniających akceptację społeczną (legitymizację) działań podmiotów gospodarczych w tym obszarze bezpieczeństwa. Budowa tych modeli wymaga uwzględnienia roli interesariuszy i ich synergii. Zaproponowano szersze ujęcie tego podejścia, wychodząc z modelu rezyliencji organizacyjnej Amy Stephenson.The usefulness of organizational resilience models is seen in situations of various types of threats such as wars, pandemics, floods or climate threats. These models were initially developed as a response to threats of a natural nature (such as hurricanes). They have been linked to climate change, including global warming caused by carbon dioxide emissions in the atmosphere. As a result, there is growing interest in accessing low-carbon energy carriers and sources. This means moving away from fossil fuels with a view to reducing environmental and energy threats. This approach can be the basis for the construction of models of organizational resilience, ensuring social acceptance (legitimacy) for the actions of business entities in this area of security. Construction of these models requires consideration of the role of stakeholders and their synergies. A broader take on this approach has been proposed, starting from Amy Stephenson’s model of organizational resilience
Całkowita endoprotezoplastyka stawu skokowo-goleniowego z dostępu bocznego – ocena poziomu bólu i funkcji
No full textIntroduction. Total ankle replacement (TAR) is a viable alternative for treating advanced-stage ankle osteoarthritis (OA). The lateral approach offers a good surgical option to the anterior approach, potentially influencing surgical techniques, implant selection, clinical outcomes, and complication profiles. However, long-term follow-up data for the lateral approach remain limited.
Aim. To assess the influence of TAR performed from a lateral approach on pain intensity, function, and quality of life in patients before and after surgery.
Materials and methods. This study included 43 patients who underwent TAR from the lateral approach performed by a single surgeon. Data were retrospectively collected from the hospital database, including patient demographics, surgical details, and clinical outcomes. Pre- and postoperative pain levels and functional status were assessed using the Manchester-Oxford Foot Questionnaire (MOXFQ) and the European Foot and Ankle Society (EFAS) Score. All additional surgical procedures and complications were noted. Statistical analysis included the Mann-Whitney U test and Pearson correlation coefficient.
Results. The median follow-up after TAR was 30.77 months. The EFAS Score increased significantly by 13.04 points (p < 0.001), while the MOXFQ Score decreased by 56.45 points (p < 0.001). The most significant improvement in EFAS and MOXFQ Scores was observed in patients with chronic osteoarthritis. Significant complications were observed, including one destabilization of the lateral malleolus fixation and two deep infections.
Conclusion. This study demonstrates the effectiveness of TAR from the lateral approach in reducing pain and improving function in patients with severe ankle joint pathology. The substantial postoperative improvements in EFAS and MOXFQ scores underscore TAR’s potential as a valuable treatment option, offering joint preservation and reduced secondary joint issues. The complication rate was acceptable; only one septic implant loosening was observed.Wstęp. Endoprotezoplastyka stawu skokowego (Total Ankle Replacement, TAR) jest jednym ze sposobów leczenia zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej stawu skokowo-goleniowego. Dostęp boczny jest alternatywnym rozwiązaniem dla powszechnie stosowanego dostępu przedniego, co może wpływać na techniki operacyjne, dobór implantów, wyniki kliniczne oraz profil powikłań. Długoterminowe wyniki dostępu bocznego nie są znane.
Cel. Ocena wpływu endoprotezoplastyki stawu skokowego z zastosowaniem dostępu bocznego na natężenie bólu, sprawność funkcjonalną oraz jakość życia pacjentów przed i po operacji.
Materiał i metody. W badaniu uwzględniono 43 pacjentów, u których wykonano TAR z dostępu bocznego przez pierwszego autora. Dane zostały retrospektywnie zebrane ze szpitalnej bazy danych obejmowały dane demograficzne pacjentów, szczegóły dotyczące zabiegu oraz wyniki kliniczne. Poziom bólu oraz stan funkcjonalny oceniano przed i po operacji przy użyciu kwestionariusza Manchester-Oxford Foot Questionnaire (MOXFQ) oraz skali European Foot and Ankle Society (EFAS). Oceniono wszystkie dodatkowe procedury operacyjne i komplikacje. Analizę statystyczne przeprowadzono przy użyciu testu U Manna-Whitneya oraz współczynnika korelacji Pearsona.
Wyniki. Mediana okresu obserwacji po zabiegu TAR wyniosła 30,77 miesiąca. Wynik EFAS uległ istotnej poprawie, wzrastając średnio o 13,04 punktu (p < 0,001), natomiast wynik MOXFQ zmniejszył się o 56,45 punktu (p < 0,001). Największą poprawę w wynikach EFAS i MOXFQ odnotowano u pacjentów z przewlekłą chorobą zwyrodnieniową. Zaobserwowano kilka istotnych powikłań, w tym jedną destabilizację zespolenia kostki bocznej oraz 2 głębokie infekcje.
Wnioski. Badanie potwierdza skuteczność endoprotezoplastyki stawu skokowego z dostępu bocznego w redukcji bólu oraz poprawie funkcji u pacjentów z zaawansowaną patologią stawu skokowego. Znaczna poprawa pooperacyjna w zakresie wyników EFAS i MOXFQ podkreśla wartość TAR jako metody leczenia umożliwiającej zachowanie funkcji stawu oraz ograniczenie wtórnych powikłań ze strony innych stawów. Odsetek powikłań był akceptowalny – zaobserwowano jedynie jeden przypadek septycznego obluzowania implantu