CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Nederlands uitgeleend in vertaling – Nederlandstalige literatuur in Slowakije tijdens het communisme
No full textThe most prominent mediator of Dutch literature into Slovak during the communist period (1948– 1989) was Júlia Májeková, a pupil of František Kalda, the founder of Dutch literary studies in Czechoslovakia. Májeková translated 23 works—slightly more than half of the 44 Dutch-language titles published in Slovak during this period—yet her primary position was that of editor at the Tatran publishing house. Other translators, among them Bélo Fronc, Metod Lucký, Ján Trachta, and Peter Štilicha, rendered works by authors such as Felix Timmermans, Hugo Claus, Hubert Lampo, and Stijn Streuvels, often via German, English, or French as intermediary languages. This study investigates the profi les and typologies of these translators through two case studies: the translation of Timmermans’ ruralist oeuvre and the role of German, and the publication of Flemish poetry by Peter Štilicha in the world literature journal Revue Svetovej Literatúry. It seeks to elucidate how Dutch-language literature was mediated and why these translation practices emerged
O dwóch nieśmiertelnościach poezji. „Na zgon Poezji (elegia)” Cypriana Norwida i „Do Piotra” Tadeusza Różewicza
No full textThe article compares two works: “Na zgon Poezji (elegia)” by Cyprian Norwid and “Do Piotra” by Tadeusz Różewicz, in order to highlight the common points between both poets. The discussion covers the following aspects: biographical issues, the empirical and textual dimensions of their works, poetics, and its axiological nature, before moving on to a comparison of the concept of poetry and identifying elements within the texts that suggest the immortality of poetic creation.W artykule zestawia się dwa utwory: Na zgon Poezji (elegia) Cypriana Norwida oraz Do Piotra Tadeusza Różewicza, by pokazać punkty wspólne w twórczości obu poetów. Omawiane są kolejno kwestie biograficzne i empiryczno-tekstowy wymiar twórczości autorów. W dalszej części porównana zostaje ich koncepcja Poezji i wskazane zostają te elementy tekstów, które wskazywałyby na nieśmiertelność poezji
La traduction interlinguale dans les méthodes de FLE et d’ELE – tradition ou (r)évolution ?
No full textThe article aims to present the place and role of interlingual translation in the currently used methods of teaching French (FFL) and Spanish (SFL) in secondary schools in Poland. The author draws attention to the historical ambivalence towards translation in foreign language teaching and emphasises that, despite criticism, its potential in foreign language teaching is gaining importance, especially in the context of the task-based approach. The results of the contrastive, quantitative and qualitative, analysis of 40 methods show converging trends in FFL and SFL methods. Translation is used more often, but in a traditional way, as a means of language teaching aimed at consolidating vocabulary and grammar. The potential of translation for communicative purposes, in line with the task-based approach, has not yet been sufficiently exploited
The “Democratization” in Early Modern German Literature: A New Social Mirror in Jest Narratives: The Case of Georg Wickram’s “Rollwagenbüchlein” (1555)
No full textViele Kriterien sind bisher dafür herangezogen worden, um den sozialhistorischen Paradigmenwechsel weg vom Mittelalter hin zur Frühneuzeit zu bestimmen. Technische, philosophische, medizinische, militärische oder ökonomische Argumente haben dabei eine gewichtige Rolle gespielt. Die Aussagen der mehr volkstümlichen literarischen Texte hingegen haben hingegen bisher relativ wenig Aufmerksamkeit auf sich gelenkt, aber genau dort vermag man gut, ein sehr lebendiges Bild vom Übergang zu einer neuen Welt zu erkennen. Mit dem Begriff der ‚Demokratisierung‘ (nicht ganz im modernen Sinne des Wortes) lässt sich nämlich das Phänomen greifen, dass zunehmend in den verschiedensten Texten nicht länger mehr bloß von Situationen am adligen Hof die Rede ist. Statt dessen macht sich das Leben auf dem Lande, in der Stadt, auf der Straße, auf dem Jahrmarkt oder vor Gericht bemerkbar, wie insbesondere die Schwankliteratur dramatisch vor Augen führt. Anhand des Rollwagenbüchleins von Georg Wickram und vielen anderen vergleichbaren Werken können wir recht präzise den neuen Blickwinkel nachweisen, weil hier Vertreter verschiedenster sozialer Gruppen auftreten und miteinander agieren, was aber nicht immer ganz konfliktlos vonstatten geht.Many criteria have been used so far to identify the social-historical paradigm shift from the Middle Ages to the Early Modern Ages. Technical, philosophical, medical, military, or economic arguments have played a significant role in that matter. The statements of more popular literary texts, by contrast, have so far attracted only relatively little attention, but particularly there we can recognize a very vivid image of the transition to a new world. With the term “democratization” (not quite in the modern sense of the word) we can surprisingly well determine the phenomenon that increasingly in the various types of texts the focus no longer rests on the aristocratic court. Instead, we hear about life in the countryside, in the city, on the road, in the marketplace, or at the legal court, as particularly the genre of jest narratives demonstrates. In light of Georg Wickram’s Rollwagenbüchlein and many other comparable works we can determine the emergence of a new perspective because here representatives of very different social groups appear and engage with each other, which does not always happen without some conflicts
Semantyka „ciszy” i „burzy” w zesłańczej liryce i prozie kaukaskiej
No full textWhile visual sensations (colours, light, and similar phenomena) seem to prevail in the imagery of the Caucasus in the poetry and fiction of Polish exiles to the Caucasus, a closer analysis shows that the auditory recording of that space is equally meaningful. “Silence” and “storm” (“thunderbolt” and “rumbling”) are the most important features of the mountain soundscape in writings by exiles to the Caucasus. Though apparently natural, these sounds are not (always) merely a simple, mimetic expression of the natural acoustics of the mountains; rather, in line with the repudiation of mimesis in Romantic poetics, they are also varied and polysemous symbols, whether of the historical moment, the writers’ individual fates (“storm”), the salvific signs of transcendence (“silence”) or metaphors for “the Romantic soul.” Rather than registering “impressions of the mountains” in a realistic fashion, this poetry foregrounds the individual writers’ mental and emotional situation, their subjective existential experiences, ethical reflections, half-mystical sensations and search for solutions to their inner crises. Verses from the Caucasus are thus not so much poems written “in the Caucasus” or “about the Caucasus” as rather accounts of the romantic self’s awareness in the face of the majestic mountains
Antygona naszych czasów
No full textSophocles’ Antigone is one of the most frequently reinterpreted ancient plays, as the title character embodies opposition to authority, which allows this motif to be used to illustrate contemporary social and political problems. The article briefly discusses several examples of such retelling in the new millennium: Katyń (2007), The Burial at Thebes (2004), Antigone—How Dare We! (2020), Arch-Conspirator (2023), but its primarily focus lies on Sophie Deraspe’s 2019 film Antigone.Antygona Sofoklesa to jeden z najczęściej reinterpretowanych dramatów antycznych, ponieważ postać tytułowej bohaterki uosabia sprzeciw wobec władzy, co pozwala na wykorzystanie tego utworu do ukazania współczesnych problemów społecznych i politycznych. Artykuł pokrótce omawia kilka przykładów takiego retellingu w nowym milenium: Katyń (2007), The Burial at Thebes (2004), Antigone — How Dare We! (2020), Arch-Conspirator (2023), ale przede wszystkim skupia się na filmie Sophie Deraspe Antigone (2019)
Trzeci obieg wydawniczy w Polsce drugiej połowy lat osiemdziesiątych XX wieku. Casus „Anteny Krzyku”
No full textThis article explores the phenomenon of the so-called third publishing circulation in Poland during the late 1980s, focusing on its cultural, social, and political context. Positioned between the official state-controlled media and the oppositional, anti-communist second circulation, the third circuit was a youth-driven, countercultural movement characterized by spontaneity, ephemerality, and a deliberate rejection of both legalization and commercialization. Functioning primarily within subcultural and artistic milieus, it provided an alternative space for communication and expression, outside of state censorship and control. The case study of Antena Krzyku, an underground magazine founded in Wrocław in 1986, illustrates the key features and contradictions of the third circuit. The article examines whether the editors’ claims of apolitical intent hold up to critical scrutiny, and whether the publication was, in essence, solely a music-focused outlet. The study also addresses the methodological challenges of researching this elusive phenomenon, including its fragmented archival presence and limited print circulation
Przygotowania do wojny i wrzesień 1939 roku w ujęciu ostatniego starosty baranowickiego Karola Wańkowicza
No full textThe publication contains accounts of the last interwar starost of Baranovichi – Karol Wańkowicz, covering the period of the last months before the outbreak of World War II, as well as incidents occurring from September 1, 1939, until the author crossed the Polish-Lithuanian border on September 18, 1939. Two of his accounts, written several weeks and months after he left the country: in November 1939 and January 1940, are presented, so this is material created very soon after the described incidents. Wańkowicz recreates the situation in the area he administered from the end of 1935. He takes into account political, military, social and economic issues. He alludes to the multinational character of the district’s residents, referring to the attitudes of the Belarusian and Jewish populations. He recreates in detail the realities that occurred in connection with Soviet aggression
Tajemnica fundacji rodzinnej a jej materialnoprawny wymóg zachowania przez członków rady nadzorczej
No full textThis publication addresses the obligation of members of a family foundation’s supervisory board to maintain the foundation’s secrecy. A family foundation, as an entity legally focused on activities related to broadly perceived protection and securing of the beneficiaries’ interests, may, during its operation, come into possession of or produce certain information that should not be publicly available. Due to the purpose of the foundation’s activity, the used means and the need to protect the subjective rights of beneficiaries, this information should possess a specific, confidential nature.
This information, both from an individual and multi-entity perspective, has been defined by the legislator as the secret of a family foundation—a secret consisting of specific information related to the organizational, investment, and economic aspects of the foundation, and, what is particularly important, to its beneficiaries. Hence, confidentiality regarding the information encompassed by the foundation’s secret should be associated with the lack of dissemination or publication.
The above conditions define the scope of the information and necessitate certain actions aimed at maintaining this confidentiality by the obliged persons or entities. Therefore, the coexistence of two elements, which together constitute its subject, should be considered important from the perspective of the essence of the foundation’s secret. The material element (indicating its subject and scope) and the formal element related to the need for the interested party (the foundation) to undertake certain security measures, ensuring this information remains in a specified, desired state of confidentiality.
These measures, in the case of a family foundation, should also apply to members of its council, who, in performing their functions, will inevitably come into possession of certain information that, for the benefit of the foundation and its beneficiaries, must remain confidential. This confidentiality, in both formal and material terms, should protect the interests of the family foundation itself and, perhaps above all, its beneficiaries.Publikacja traktuje o obowiązku zachowania tajemnicy fundacji rodzinnej przez członków jej rady nadzorczej. Fundacja rodzinna jako podmiot ustawowo ukierunkowany na działania realizowane w dziedzinie szeroko postrzeganej ochrony i zabezpieczenia interesów beneficjentów może w trakcie swojej działalności wchodzić w posiadanie czy też wytwarzać określone informacje, które nie powinny mieć charakteru powszechnie dostępnego. Ze względu na cel działania fundacji informacje o środkach służących jego realizacji i zabezpieczeniu praw podmiotowych beneficjentów powinny mieć określony, poufny charakter.
Informacje te zarówno w ujęciu jednostkowym, jak i wielopodmiotowym zostały przez ustawodawcę określone mianem tajemnicy fundacji rodzinnej. Tajemnicy, na którą składają się określone informacje odnoszące się do sfery organizacyjnej, inwestycyjnej, gospodarczej fundacji, a także, co szczególnie istotne, do jej beneficjentów.
Stąd też poufność w odniesieniu do informacji objętych tajemnicą fundacji powinna wiązać się z brakiem upowszechnienia czy też upublicznienia. Powyższe warunkuje zarówno określenie zakresu przedmiotowego tych informacji, jak i wdrożenie działań mających na celu — przez osoby czy też podmioty zobowiązane — zachowanie ich w określonej poufności. Dlatego też za ważne z punktu widzenia istoty tajemnicy fundacji należy uznać zachowanie czy też współistnienie dwóch elementów składających się łącznie na jej przedmiot. Mowa tu o elementach materialnym (wskazującym na jej przedmiot, zakres) i formalnym, związanym z koniecznością podjęcia przez zainteresowanego (fundację) działań o charakterze zabezpieczającym, skutkujących pozostaniem tych informacji w określonej, pożądanej poufności. Działania te w przypadku fundacji rodzinnej powinny również dotyczyć członków jej rady, którzy co oczywiste przy okazji sprawowania swoich funkcji wejdą lub też będą mogli wejść w posiadanie określonych informacji, które ze względu na dobro fundacji, jej beneficjentów powinny pozostać w określonej poufności. Poufności, która pod kątem formalnym i materialnym powinna zabezpieczać interesy zarówno samej fundacji rodzinnej, jak i jej beneficjentów
Konstytucyjne gwarancje państwa wobec pracowników z niepełnosprawnością
No full textThe welfare state policy must take into account, first and foremost, the special needs of groups that have been placed in a worse and problematic situation by their life situation or blind fate. These groups include, first and foremost, the elderly and the disabled. The aim of this article is to discuss the guarantees of support and care that are included in the Constitution of the Republic of Poland of 1997 and are directed towards employees with disabilities. These are guarantees of equal rights with able-bodied persons, guarantees of conducting an appropriate, supportive employment policy, guarantees of providing special health care and special support for these persons.Polityka państwa opiekuńczego uwzględniać musi przede wszystkim specjalne potrzeby grup, które życie postawiło w sytuacji gorszej i problematycznej. Do tych grup zaliczane są przede wszystkim osoby starsze i niepełnosprawne. Celem tego artykułu jest omówienie gwarancji wsparcia i opieki, które znajdują się w Konstytucji RP z 1997 roku i są skierowane do pracowników z niepełnosprawnościami. Są to gwarancje równych praw w porównaniu z prawami osób pełnosprawnych, gwarancje prowadzenia odpowiedniej, wspierającej polityki zatrudnienia, gwarancje zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej oraz specjalnego wsparcia wobec tych osób