CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Institutional Contexts of Non-Professional Interpreting Services Rendered by Polish People to Ukrainian War Refugees
No full textThis paper explores the institutional contexts in which Polish non-professional interpreters provided their linguistic assistance to Ukrainian war refugees who fled from their country after the Russian aggression that began on 24 February 2022. Such linguistic aid often involves interpreting in various institutional and situational contexts related to refugees’ efforts to organize their lives in a new country. Since many of the war refugees lacked sufficient proficiency in Polish to communicate smoothly with representatives of Polish institutions, they relied on linguistic help provided by Polish people who acted as non-professional interpreters. The first part of this study sketches the background by situating non-professional interpreting within theoretical frameworks of interpreting studies. Then, attention is paid to Ukrainian war refugees, who became a vulnerable population requiring care and support. The main focus of this paper is on the institutional contexts in which Polish non-professional interpreters helped the Ukrainian refugees communicate with representatives of Polish institutions while addressing formalities related to registering their stays in the territory of Poland, obtaining various types of assistance or organizing education and medical aid
Plants as Companions and Relatives in Robin Wall Kimmerer’s Writings
No full textThe article presents an analysis of two books, Gathering Moss and Braiding Sweetgrass, written by a Native American biologist and nature writer Robin Wall Kimmerer. The aim is to analyze Kimmerer’s nature writing in terms of the relationships between plants and humans. Blending science and traditional indigenous knowledge and wisdom, Kimmerer demonstrates that plants can be regarded not as objects or possessions but as companions and relatives, not only of humans but also of other plants and animals, which results in a different attitude to them and may have influence on their existence as individuals and as species. It is argued that an alternative perspective on plants enables their greater appreciation and more considerate treatment of those beings, which deserve human attention and care.
Hierarchia społeczna magicznych „wyrzutków” w realnym świecie: analiza serialu „Wednesday” (2022)
No full textThe article analyses the contemporary socialisation potential of postmodern fairy tales using the example of the series Wednesday, focusing on the relations between the world of magic and the world of humans. The use of qualitative content analysis allows for a multidimensional approach to the issue, showing how the series, by combining both worlds, encourages reflection on the formation of an individual’s identity in a socio-cultural context. The study of social hierarchies in Nevermore Academy and the town of Jericho allows for a broader understanding of the mechanisms of negotiating the characters’ positions and crossing the boundaries between reality and magic
„Widzimy Was i słyszymy Was, teraz czas na podjęcie decyzji”. Sprawozdanie ze współKongresu Kultury 2024 (Warszawa, 7–9.11.2024)
No full textКонцептуализация образа России в повести «Иго войны» Леонида Андреева
No full textThe article aims to reveal how the image of Russia during the 1st World War enters into the understanding of the subject — the main character of L. N. Andreev’s novel The Yoke of War. The study of the novel's text reveals a vivid gap between two concepts of Russia, coexisting in the mind of the hero, whose life is completely destroyed by the consequences of the war. On the one hand, it is the image of Russia as a historical and cultural whole, with which the subject identifies and fears its destruction; on the other hand it is an increasingly attention-drawing image of destruction and corruption brought about by aggressive power, for the crimes of which the hero of the novel refuses to bear responsibility.В статье рассматривается, как образ России во время Первой мировой войны воспринимается главным героем романа Л. Н. Андреева Иго войны. Анализ текста показывает, что в сознании героя, чья жизнь ока- залась разрушена войной, сосуществуют два противоречивых концепта России. С одной стороны, это образ России как историко-культурного целого, с которым он себя отождествляет и боится его гибели; с дру- гой — все более заметный образ разложения и разрушения агрессивной государственной власти, за преступления которой герой отказывается нести ответственность
„Obrona przed złem”. O artystach opozycyjnych i obrazie społeczeństwa w korespondencji Filipa Davida i Mirka Kovača z lat 1992–1995
No full textThe paper analyses the image of war contained in the letters of two outstanding writers — Filip David and Mirko Kovač. Knjiga pisama [Book of letters] shows the fate of oppositionists and presents their state of mind and the consequences of war for their private biographies. The correspondence of two friends is also an assessment of the social and political situation.W niniejszym artykule został zanalizowany obraz wojny zawarty w korespondencji dwóch uznanych pisarzy — Filipa Davida i Mirka Kovača. Książka listów dokumentuje losy opozycjonistów oraz wskazuje na ich stan ducha i konsekwencje wydarzeń wojennych dla ich prywatnych biografii. Epistoły dwojga przyjaciół stanowią też ocenę sytuacji społecznej oraz politycznej
Strategie narracji i pamięć o końcu wojny w utworze Markéty Pilátovej „Bába Bedla”
No full textMarkéta Pilátová writes about the end of World War II in Jeseníky, delving into the complex Czech-German-Jewish past. As a member of the younger Czech generation, Pilátová is characterized by a certain detachment from the events of the time. In her novel Bába Bedla [Granny Bedla], aimed at young readers, she attempts to convey elements of truth about her country’s challenging history. This paper explores whether the fairy tale and magical realism elements used by the author allow every child to view the characters’ adventures through the lens of their historical background. Furthermore, it examines whether Pilátová’s memory is a good example of an educational book on the traumatic events in national history.Markéta Pilátová w swojej twórczości podejmuje temat zakończenia II wojny światowej na terenie Jesioników, analizując skomplikowaną czesko- niemiecko- żydowską przeszłość. Jako przedstawicielka młodszego pokolenia Czechów, Pilátová wykazuje pewien dystans wobec wydarzeń tamtej epoki, co wpływa na sposób przedstawienia historii w jej utworach. W powieści Bába Bedla, skierowanej do młodych czytelników, autorka podejmuje próbę ukazania elementów prawdy o trudnych aspektach narodowej przeszłości. W tym artykule zbadamy, czy zastosowanie przez Pilátovą baśniowych oraz magiczno- realistycznych motywów umożliwia młodym odbiorcom interpretację przygód bohaterów w kontekście ich historycznego tła. Ponadto zostanie przeanalizowane, czy sposób, w jaki Pilátová odnosi się do pamięci, stanowi dobry przykład książki edukacyjnej dotyczącej traumatycznych wydarzeń z historii narodowej
Hrvatske kolokacije i idiomi s temeljnom komponentom kruh i njihovi poljski prijevodni ekvivalenti
No full textThe paper analyzes collocations with the noun base kruh ʼbreadʼ. All researched units are characterized by semantic and pragmatic stabilization among native speakers of the Croatian language and can be interpreted out of context. The analyzed examples were taken from relevant Croatian dictionary sources. The aim of the research is classification of collocations of this type in the Croatian language and presentation the correspondence between the Croatian language (SL) and the Polish language (TL). This correspondence is analyzed at the semantic and formal level. The analysis presented also has a functional dimension, as it can be used in teaching and translation practice. The introductory, theoretical part is based on Croatian literature on the subject. The starting point is the semantic division into material, qualitative, quantitative and idioms. A comparison of Croatian units with their Polish translation equivalents proves a high degree of formal and semantic equivalence of units of this type and at the same time the influence of cultural characteristics on the discrepancies between them.U članku se analiziraju kolokacije temeljene na imenici kruh. Sve proučavane jedinice karakterizira semantička i pragmatička stabilnost među izvornim govornicima hrvatskoga jezika te se mogu interpretirati izvan konteksta. Analizirani primjeri preuzeti su iz hrvatskih rječničkih izvora. Cilj je istraživanja klasificirati ovu vrstu kolokacije u hrvatskome jeziku i utvrditi ekvivalenciju između hrvatskoga jezika (SL) i poljskoga jezika (TL) na semantičkoj i formalnoj razini. Prikazana analiza ima i funkcionalnu dimenziju, jer se može koristiti u nastavnoj i prevoditeljskoj praksi. Uvodni, teorijski dio temelji se na hrvatskoj literaturi o toj temi. Polazište je semantička podjela na materijalne, kvalitativne, kvantitativne kolokacije i idiome. Usporedba hrvatskih jedinica s njihovim poljskim ekvivalentima pokazuje visok stupanj formalne i semantičke ekvivalencije, kao i utjecaj kulturne obilježenosti na razlike među njima
Tradycja czy innowacja, czyli o zmiennych losach terminów z zakresu słowiańskiej terminologii gramatycznej
No full textThis article examines the relationship between native terms and internationalisms in the grammars of Slavic languages, addressing the tension between tradition and innovation. While Slavic grammatical terminology is primarily rooted in classical Latin and, to a lesser extent, Greek sources, native terminology is also employed in each language. The study investigates the challenge of identifying equivalents of specific grammatical terms across selected Slavic languages. The discussion demonstrates that the use of native terminology is particularly effective when a Slavic language functions simultaneously as the subject and the instrument of description. However, when another language (e.g. English, Polish, or Russian) serves as the descriptive medium—especially in comparative or typological contexts— internationalisms prove more effective. They help eliminate communication barriers, facilitate mutual understanding among linguists, and promote the exchange of scholarly ideas.Przedmiotem artykułu są relacje między terminami rodzimymi i internacjonalizmami w gramatykach języków słowiańskich oraz problemy wynikające z walki na linii tradycja – innowacja. Choć słowiańska terminologia gramatyczna w dużej części zbudowana jest na bazie klasycznej terminologii łacińskiej (rzadziej greckiej), to w każdym języku stosowana jest także terminologia rodzima. W artykule omówiono problem ustalania ekwiwalentów niektórych terminów w wybranych językach słowiańskich. Z przedstawionego omówienia wynika, że stosowanie rodzimej terminologii sprawdza się, kiedy określony język słowiański jest i przedmiotem, i narzędziem opisu. Gdy jednak narzędziem opisu jest inny język (angielski, polski, rosyjski…) oraz w studiach konfrontatywnych i typologicznych, lepiej sprawdzają się internacjonalizmy. Znoszą one bariery komunikacyjne, są lepiej rozumiane przez językoznawców i niewątpliwie sprzyjają wymianie myśli naukowej
Środki perswazji we współczesnym języku polskim i rosyjskim na przykładzie szczepień ochronnych
No full textThis study examines the means of persuasion in contemporary Polish and Russian, using as an example the linguistic strategies employed to promote vaccination. Attention is given to various methods of argumentation applied by institutions, offices, authorities, and experts in the field of science and medicine. The analysis identifies emotional appeals, repetition, rhetorical questions, metaphors, and comparisons as key persuasive techniques. All of these means aim to convince the audience to receive vaccination.Niniejsze opracowanie poświęcone jest perswazji we współczesnym języku polskim i rosyjskim na przykładzie analizy środków językowych stosowanych w celu zachęcenia do szczepień. Zwrócono w nim uwagę na wykorzystanie różnorodnych metod argumentacji używanych przez instytucje, urzędy, władze, ekspertów z dziedziny nauki i medycyny. Wskazano na: oddziaływanie na emocje, stosowanie apeli, wielokrotnych powtórzeń, pytań retorycznych, metafor i porównań. Wszystkie metody perswazyjne miały na celu nakłonienie odbiorcy do zaszczepienia się