Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Učenje na daljinu kod dece sa pormećajima senzorne integracije tokom pandemije Covid-19
Get PDFPandemija COVID-19 imala je ogroman uticaj na svakodnevni život ljudi.
Iznenadna promena svakodnevnice i uvođenje epidemioloških mera, kao što su samoizolacija i socijalno distanciranje, bile su posebno izazovne za decu sa poremećajima senzorne integracije. Pandemija COVID-19 izazvala je zatvaranje škola i masovnu upotrebu elektronskog učenja širom sveta što je doprinelo opsežnoj analizi njegove efikasnosti. I ako učenje na daljinu ima dugu tradiciju širom sveta postoji otvorena debata o ravnoteži između prednosti i nedostataka u njegovom korišćenju. Činjenica da neuroraznojni poremećaji kao što su poremećaji senzorne integracije pogađa od 5% do 16% učenika u školama, doprinosi važnosti debate o osmišljavanju vidova podrške ovoj populacionoj grupi. Ova studija ima za cilj pregled radova koji su istraživali pozitivne i negativne efekte upotrebe učenja na daljinu kod učenika sa poremećajima senzorne integracije. U radu se analizira i nivo percepcije roditelja o pruženoj podršci ovoj populacionoj grupi tokom pandemije COVID-19. Pregled literature o odnosu učenja na daljinu, smetnji u učenju kod dece sa poremećajima senzorne integracije i pruženoj podršci deci tokom učenja, obavljen je preko elektronske baze podataka Google Scholar Advanced Search i Konzorcijuma biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku - KoBSON.
Nalazi su sažeti korišćenjem sistematskog i narativnog pristupa. Učenje na daljinu omogućilo je kontinuirano obrazovanje dece u uslovima karantina. Međutim, prilikom učenja na daljinu deca sa poremećajima senzorne integracije se susreću sa mnogobrojnim problemima, kao što su nedostatak motivacije, nedovoljno razumevanje nastavne materije, pojava setereotipije, nizak nivo tolerancije, učestale epizode razdražljivosti, poremećaji sna i česta pojava agresivnog ponašanja. Pandemija COVID-19 poveća la je probleme i brige u porodicama sa decom koja pate od različitih neurorazvojnih poremećaja. Roditelji iskazuju nezadovoljstvo zbog nedovoljno pružene podrške deci sa poremećajima senzorne integracije tokom pandemije COVID-19. Iznenadna pojava određenih stanja kod dece u vreme pandemije COVID-19 dodatno je povećala zabrinutost kod roditelja zbog trenutne nedostupnosti odgovarajuće nege deteta. Nalazi takođe sugerišu da bi trebalo da se osmisli jasan vid podrške mentalnom zdravlju ovoj deci nakon povratka u neposrednu nastavu. S obzirom na to da se deca sa poremećajima senzorne integracije oslanjaju na pažljivo uspostavljene rutine i odnose, kao i na neophodnu profesionalnu podršku, pojava pandemije COVID-19 dovela je do stagnacije u njihovom obrazovanju
Procena senzorne modulacije
Get PDFPoremećaj senzorne modulacije odnosi se na poteškoće u regulisanju odgovora na senzorni unos tako da oni nisu prilagođeni situaciji u kojoj se pojedinac nalazi. Teškoće u senzornoj modulaciji mogu da obuhvataju jedan ili više senzornih sistema i ispoljavaju se u tri podtipa: prekomerna čulna osetljivost, nedovoljna čulna osetljivost i čulno traženje. Poremećaj senzorne modulacije prisutan je kako u opštoj, tako i u populaciji osoba sa teškoćama u razvoju. Prema rezultatima brojnih istraživanja, učestalost ovog poremećaja najveća je u populaciji osoba sa autizmom i ADHD-om. U literaturi su opisani različiti instrumenti namenjeni proceni senzorne obrade i modulacije, pomoću kojih se mogu otkriti deficitarne oblasti, ali i utvrditi tipovi senzornog reagovanja ispitanika različitih uzrasnih grupa na određeni stimulus.
Primarni cilj ovog rada jeste da, kroz pregled relevantne literature, opiše instrumente koji se koriste za procenu senzorne modulacije i ukaže na njihov značaj u tretmanu osoba sa teškoćama u ovoj oblasti. Sekundarni cilj odnosi se na isticanje najznačajnijih karakteristika senzorne modulacije kod osoba sa autizmom i ADHD-om i teškoća koje se ispoljavaju u ovom domenu. Uvid u dostupnu literaturu izvršen je pretraživanjem elektronskih baza podataka dostupnih preko Google Scholar-a.
Značaj instrumenata za procenu senzorne modulacije ogleda se u pravovremenom otkrivanju potencijalnih teškoća u ovoj oblasti, kao i pružanju objektivne slike o senzornom funkcionisanju osobe, razumevanju njenih specifičnih potreba i načina reagovanja u različitim kontekstima. Takođe je neophodno ukazati na činjenicu da je veliki broj instrumenata za procenu senzorne modulacije konstruisano u inostranim zemljama, te se kao potencijalni problemi prilikom standardizacije istih izdvajaju nemogućnost ili teškoće prevođenja pojedinih ajtema na maternji jezik
Negativna iskustva u detinjstvu u populaciji osoba koje su zavisne od kockanja
Get PDFKada je u pitanju uloga negativnih iskustava u detinjstvu (zlostavljanja, zanemarivanja i različitih oblika porodičnih disfunkcionalnosti) kao faktora rizika u razvoju zloupotrebe i zavisnosti od alkohola i ilegalnih psihoaktivnih supstanci, istraživanja nedvosmisleno ukazuju na kontinuiranu pozitivnu povezanost ova dva društvena problema. Međutim, istraživanja po pitanju negativnih iskustava u detinjstvu kao faktora rizika razvoja zavisnosti od kockanja u odraslom dobu su manje istražena.
Cilj preglednog rada jeste da se sagleda uloga negativnih iskustava u detinjstvu u razvoju zavisnosti od kockanja, njihov kumulativni efekat, kao i uloga varijable života sa roditeljem koji ima probleme sa kockanjem kao specifičnog faktora rizika.
Kumulativni efekat negativnih iskustava u detinjstvu je povezan sa razvojem zavisnosti od kockanja. Istraživanja pokazuju da tri i više negativnih iskustava u detinjstvu povećavaju verovatnoću razvoja zavisnosti od kockanja više od tri puta u poređenju sa onima bez ovih iskustava. Negativna iskustva najviše utiču na emocionalnu i bihevioralnu regulaciju, samopoštovanje i poremećaje nivoa pobuđenosti i raspoloženja. Ispoljavaju se i povećanom impulsivnošću, te kockanje može biti vid bega od bolnih emocionalnih stanja i koristi se kao strategija prevazilaženja. Istraživanja pokazuju i da negativna iskustva u detinjstvu i kognitivne strukture objašnjavaju 52% varijanse kockanja. Pregled istraživanja koja su pratila samo varijablu zlostavljanja u detinjstvu pokazuju da je ono u korelaciji sa zavisnošću od kockanja u odrasloj dobi, sa i dalje nedovoljno istraženim mehanizmima koji moderiraju ovu vezu. U okviru transgeneracijske transmisije kockanja, kockanje roditelja je najspecifičniji prediktor kockanja njihovih potomaka, što je u skladu sa teorijom socijalnog učenja.
Zaključna razmatranja ukazuju na značajnu ulogu negativnih iskustava u detinjstvu u razvoju zavisnosti od kockanja. Na opštem preventivnom nivou, postoji kontinuirana potreba da se podržava sigurno i zdravo porodično i socijalno okruženje, kao i podsticanje implementiranja edukacije dece o adekvatnim strategijama nošenja sa izazovnim okolnostima, u školske kurikulume. Na nivou procene širokog spektra nepovoljnosti pod kojima deca mogu odrastati, važno je kontinuirano pratiti i faktor roditeljskog kockanja. Na tretmanskom nivou, potrebno je uključiti i saznanja o ulozi negativnih iskustava u detinjstvu u razvoju zavisničkog ponašanja, kao i o mehanizmima putem kojih se ova veza razvija
Odmazda ili rehabilitacija
Get PDFPrethodnih pola veka uoćena je prekomerna upotreba zatvorske kazne u mnogim delovima sveta.
Navode se globalne promene (kolaps proizvodne industrije; brojnost dugotrajno nezaposlenih čime je vršen dodatni pritisak na državu blagostanja). Porast evidentiranog kriminaliteta i izricanje strožih kazni u zapadnim zemljama postepeno su normalizovali primenu ekstremnih modaliteta inkarceracije.
Veći broj autora nastojao je da odgovori na pitanje kako se to ekstremni oblici zatvaranja normalizuju i postaju nešto uobičajeno u kaznenoj praksi. Samica u Kanadi je postala „normalizovana” uprkos neverovatno retributivnoj prirodi, a najekstremniji izraz ostvaruje izricanjem i izvršenjem doživotne kazne zatvora bez mogućnosti dodele uslovnog otpusta (Life Without Parole – LWOP.
Normalizacija se tako definiše kao skup procesa koji čine da stanje izgleda “normalno”. Način na koji normalizacija funkcioniše ili se odnosi na rasprostranjenost stanja (normalna distribucija) ili na njegovu društvenu prihvatljivost (normativna vrednost). Kada opisujemo “prihvatljivost” kazne, raspravljamo o stavovima ljudi o njenoj težini. Prihvatljivost ilustruje vrstu bola, neprijatnosti i patnje kroz kaznu, koju konkretno društvo dozvoljava u datom trenutku. Normalizacija kao prihvatljivost ne određuje da li je kazna zaista nepodnošljivo stroga ili ne, već ukazuje na percepciju javnosti o njenoj ozbiljnosti. Stoga se nastojalo eksploracijom različitih mehanizama, ukazati na procese kojima se kod šire javnosti prikazuje ovakva kazna kao normalan modalitet kažnjavanja, uprkos tome što je izuzetno ozbiljan i sa drastičnim posledicama po osuđene. Iako je javnost smatra prihvatljivom, osuđeni su LWOP opisali kao mučnu, nehumanu, i kao izuzetno tešku kaznu.
Tokom prve dekade ovog veka. u SAD je zabeleženo preko 50.000 LWOP. Ankete pokazuju da javnost preferira LWOP dajući joj prednost nad smrtnom kaznom. Zakonodavci kontinuirano proširuju mogućnost izricanja LWOP prema odraslim prestupnicima, uprkos naporima da se smanji zatvorska populacija. U senci tradicionalne smrtne kazne, drugi ekstremni oblici kažnjavanja su modelovani tako da izgledaju „umereni“. Na kraju krajeva, normalizacija doživotne zatvorske kazne bez uslovnog otpusta ilustruje kako ekstremno kažnjavanje može opstati pod maskom umerenosti kazne
Značaj direktnog genetičkog testiranja za utvrđivanje žena prenosioca kod distrofinopatija
Get PDFDuchenne muscular dystrophy (DMD) and Becker muscular
dystrophy (BMD) are caused by mutations in the dystrophin gene. They are X-linked
recessive diseases, where males are affected and females are mostly healthy carriers of the
mutation. It is estimated that 2/3 mothers of DMD probands are carriers, while 1/3 of
patients have de novo mutations. The aim was to confirm the carrier status of females in the
families of DMD/BMD probands, using direct genetic methods. Methods. We tested 38
females from 31 families of DMD/BMD probands with deletion/duplication in the
dystrophin gene. Also, 4 cases of prenatal diagnosis of DMD/BMD were included. We
preformed the polymerase chain reaction (PCR) and the multiplex ligation-dependent
method (MLPA) for deletion detection, i.e. deletion/duplication in the dystrophin gene.
Results. In 31 DMD/BMD probands, we identified 87.1% deletions and 12.9%
duplications of one or more exons. Of the 29 tested mothers, mutations were found in 17
(14 deletions and 3 duplications). Mutations were found in 57.9% (11/19) mothers of DMD
and in 60% (6/10) mothers of BMD, respectively. Also, in probands with deletions 56%
(14/25) of mothers were carries and in probands with duplications 3 mothers of 4 (75%).
Of the 9 other female relatives, mutations were found in 4. In prenatal diagnosis, we
identified deletion in one male and one female foetus of one mother. Conclusion. The
study showed that mothers were carriers in almost 60% of sporadic cases of DMD/BMD
with deletions and duplication. Also, the carrier frequency tended to be higher in mothers
of the probands with duplication (75%) then in probands with deletions (56%). In the case
of a mother who was confirmed as a carrier, deletion was detected in 2 of 3 foetuses.Dišenova mišićna distrofija (DMD) i Bekerova mišićna distrofija (BMD) su
uzrokovane mutacijama u genu za distrofin. To su X-vezane recesivne bolesti, gde
oboljevaju muškarci a žene su uglavnom zdravi prenosioci mutacije. Procenjeno je da su
kod DMD probanada 2/3 majki nosioci, dok 1/3 pacijenata ima novu mutaciju. Cilj rada je
bio da se utvrdi status prenosioca kod žena u porodicama obolelih od DMD/BMD,
primenom direktne genetičke metode. Metode. Testirali smo 38 žena iz 31 porodice
DMD/BMD probanada sa delecijama i duplikacijama u genu za distrofin. Takođe, u studiju
su bila uključena i 4 slučaja prenatalne DMD/BMD dijagnoze. Primenjene su metoda
lančane reakcije polimerizacije (PCR) i metoda višestrukog umnožavanja vezanih proba
(MLPA) za detekciju delecija, odnosno delecija i duplikacija u genu za distrofin. Rezultati.
Kod 31-og DMD/BMD probanda utvrđeno je 87,1% delecija i 12,9% duplikacija jednog ili
više egzona. Od 29 testiranih majki probanada, mutacije su nađene kod njih 17 (14 delecija
i 3 duplikacije). Mutacije su nađene kod 57,9% (11/19) majki probanada sa DMD
fenotipom i kod 60% majki probanada sa BMD. Takođe, kod probanada sa delecijom 56%
(14/25) majki su potvrđene kao nosioci, a kod probanada sa duplikacijom 3 od 4 majke
(75%). Od preostalih 9 ženskih srodnika, mutacije su nađene kod nijh 4. Prenatalnom
dijagnostikom utvrđene su delecije kod jednog muškog i jednog ženskog ploda iste majke.
Zaključak. Istraživanje je pokazalo da su majke bile nosioci u skoro 60% izolovanih
DMD/BMD slučajeva sa delecijama i duplikacijama. Takođe, učestalost majki nosioca kod
probanada sa duplikaciom (75%) se pokazala većom nego kod majki probanada sa
delecijom (56%). U slučaju majke koja je bila potvrđena kao nosilac, delecija je otkrivena
kod njena 2 ploda od 3 ispitana
Routines and rituals in early intervention
Get PDFRani intervencijski programi protežiraju funkcionalne ishode. Rana intervencija zasnovana na
rutinama za decu sa razvojnim kašnjenjima podstiče saradnju između terapeuta i porodice, u cilju
poboljšanja učešća dece u porodičnim rutinama sa ciljevima koje porodica protežira, a koji su u
najboljem razvojnom interesu deteta. Kada su razvojne intervencije ugrađene u redovne rutine i
aktivnosti deteta, naučene veštine su funkcionalnije. Intervencije se mogu integrisati u igru, u
vreme obroka, vreme kupanja, ili kroz bilo koju drugu dnevnu rutinu. Aktivnosti koje čine opštu
strukturu detetovog dana smatraju se rutinama. Unutar svake rutine postoji skup aktivnosti ili
ponašanja koja se nazivaju rituali. Intervencija zasnovana na rutinama protežira rutine koje se
dešavaju u prirodnom okruženju deteta, pri čemu terapeuti mogu da se fokusiraju na plasiranje
novih veština, zasnovanih na svakodnevnim iskustvima. Pri prikupljanju jedinstvenog skupa
obrazaca i rituala u svakodnevnom životu terapeut može da koristi polustrukturisani format
intervjua. Svaki ritual u okviru rutine treba proceniti prema tome da li je neophodan za rutinu
koja se dešava, da li olakšava dnevno funkcionisanje i na koji način promoviše nezavisnost deteta.
Zadatak terapeuta koji se bave i sprovode ranu intervenciju je da usklade mogućnosti učenja u
kontekstu dnevnih rutina sa željenim razvojnim i bihevioralnim ishodima za dete. Sprovođenjem
ovakvog programa deca će imati najviše mogućnosti da nauče ciljane veštine, a roditelji će biti
opremljeni informacijama koje su im potrebne za unapređenje razvoja deteta.Early intervention programs endorse functional outcomes. Early intervention based on routines
for children with developmental delays, encourages collaboration between therapist and family,
aiming to improve children's participation in family routines with family-promoted goals that are
in the child's best developmental interests. When developmental interventions are incorporated
into a child's regular routines and activities, the skills learned are more functional. Interventions
can be integrated into playtime, mealtime, bath time, or any other daily routine. Activities that
make up general structure of a child's day are considered routines. Within each routine is a set of
activities or behaviors called rituals. Routine-based intervention endorse routines that occur in
the child's natural environment, whereby therapists can focus on the placement of new skills,
based on everyday experiences. In collecting a unique set of patterns and rituals in everyday life,
the therapist can use a semi-structured interview format. Each ritual within the routine should be
evaluated according to whether it is necessary for the routine that takes place, whether it facilitates
daily functioning and how it promotes the child's independence. The task of early intervention
therapist is to align learning opportunities in the context of daily routines with the desired
developmental and behavioral outcomes for the child. By implementing this kind of a program,
children will have the most opportunities to learn targeted skills, and parents will be equipped
with information they need to improve their child's development
Nutritional impact on brain function: Food for thought, emotions and wellbeing
Get PDFThe rate of cognitive and emotional dysfunction is increasing in the modern society, therefore nutritional impact on the
brain functioning is receiving higher attention in science and practice. In order to summarize the latest scientific knowledge
concerning nutritional impact on the nervous system and particularly on the brain functioning we performed literature search and
analysis. Increasing number of scientific data show that macronutrients and micronutrients (vitamins and minerals) affect multiple
brain processes through control of diverse mechanisms as: synaptic transmission, neurotransmitter pathways, signal-transduction
pathways, membrane fluidity, epigenetic changes, etc. Impact of specific macronutrients and micronutrients in brain functioning and
their food source is presented in details. We believe that these data might be of interest to wide spectrum of professionals as:
physicians, nutritionists, psychologists, neuroscientists etc
Učestalost cerebralnog oštećenja vida kod dece predškolskog i mlađeg osnovnoškolskog uzrasta
No full textЦеребрално оштећење вида (Cerebral Visual Impairment – CVI) представља најчешћи узрок оштећења вида код деце у развијеним земљама. Ово стање карактерише оштећење визуелних путева у мозгу, док при прегледу ока нема абнормалности. Код CVI мозак није у могућности да на адекватан начин обради информације које добија из ока и услед тога долази до специфичних тешкоћа у свакодневном функционисању. Индикатори који се узимају у обзир при дијагностиковању CVI су да оштећење вида није последица оштећења ока и да постоји поремећај централног нервног система. Поред тога, деца са CVI показују карактеристичне обрасце понашања, а њихово препознавање може бити значајан фактор приликом постављања дијагнозе. Из тог разлога је циљ овог истраживања идентификовање специфичних понашања која представљају ризик за CVI.
У истраживању је коришћен Фламански упитник за утврђивање постојања ризика
за CVI. Oвај упитник садржи седам питања која представљају oпис седам видова понашања карактеристичних за децу са CVI, а на питања постоји могућност давања потврдног и одричног одговора. Упитник попуњавају родитељи и учитељи, односно васпитачи. У случају да препознају неко понашање из упитника код своје деце, тј. ученика, одговарају потврдно на то питање. Применом упитника је код 156 деце испитиван ризик за постојање CVI. Сва посматрана деца су типичног развоја узраста од 6 до 10 година.
Применом упитника, родитељи, учитељи и васпитачи имају прилику да се упознају са облицима понашања која представљају ризик за појаву CVI, што им може помоћи да боље разумеју поступке деце.Cerebral visual impairment (CVI) is the most common cause of visual impairment in developed countries. It is a disease where the visual pathways in the brain are affected, while there are no abnormalities when examining the eye. With CVI, the brain is not able to adequately process the information it receives from the eye, which leads to specific difficulties in everyday functioning. Indicators for diagnosing CVI are that impaired vision is not the result of eye damage and that there is a central nervous system disorder. In addition, children with CVI show behavior patterns that are characteristic for this impairment, while recognizing such behavior can be a significant factor in establishing a diagnosis. For this reason the goal of this research is to identify behavior that represent a risk for CVI.
The Flemish Questionnaire was used in the research to determine the existence of a risk for cerebral visual impairment. This questionnaire consists of seven questions describing seven behaviors that are characteristic of children with CVI. There is a possibility of giving affirmative and negative answers to the questions. Тhe questions are filled in by parents and teachers. In case they recognize some behavior from the questionnaire in their children, i.e. students, they answer in the affirmative. Using this questionnaire, 156 children were examined for the risk of CVI. The children included in the research are of typical development between the ages of 6 and 10.
Through the application of this questionnaire, parents, teachers and educators have the opportunity to familiarize themselves with the behavior that represent a risk at CVI, which can help them understand better the actions of the children
The role of personality traits and emotional intelligence in predicting academic stress among university students
Get PDFПрема досадашњим истраживањима, академски стрес је повезан и са базичним особи-
нама личности и са емоционалном интелигенцијом као конструктом који се показао као
значајан у бројним студијама у домену стреса и менталног здравља. У овом раду испитан
је инкрементални допринос црте емоционалне интелигенције у предвиђању академског
стреса, поврх базичних особина личности. Студентима (N = 288) су задати следећи ин-
струменти: 1) Скала опаженог академског стреса (PAS), која мери интензитет академског
стреса и његова три аспекта; 2) HEXACO ревидирани инвентар личности који садржи
скале Поштење–понизност, Емоционалност, Екстраверзија, Сарадљивост, Савесност и
Отвореност и 3) TEIQue, за процену црте емоционалне интелигенције (обухвата факторе
добробит, самоконтрола, емоционалност и социјабилност). Тестирана су четири хијерар-
хијска регресиона модела сачињена од HEXACO особина личности (у првом кораку) и
фактора црте емоционалне интелигенције (у другом кораку) као предиктора, и варијабли
академског стреса као критеријума. Резултати показују да HEXACO особине личности
објашњавају 8-25% варијансе, док су предиктори другог блока додатно објашњавали 5-7%
варијансе варијабли академског стреса. Налази сугеришу да специфичне емоционалне
диспозиције личности које обухвата црта емоционалне интелигенције имају значајну
улогу у предвиђању академског стреса и потврђују њену инкременталну предиктивну
валидност у односу на базичне димензије личности. Практичне импликације добијених
резултата односе се на значај програма за планско, циљано подстицање емоционалне ин-
телигенције у контексту образовања.According to previous studies, academic stress is related to both basic personality traits and
emotional intelligence (EI) as a trait which has demonstrated its relevance in numerous
research regarding stress and mental health domains. The present study sought to examine the
role of trait EI in predicting academic-related stress, while controlling basic personality traits. A
sample (N=288) completed: 1) Perceptions of Academic Stress (PAS) Scale, measuring intensity
of academic-related stress, 2) HEXACO PI-R comprising traits Honesty-Humility, Emotionality,
Extraversion, Agreeableness, Conscientiousness and Openness, and 3) the TEIQue, examining
trait EI (encompassing factors Well-Being, Self-control, Emotionality, and Sociability). The
subjects in this online research were students from the University of Belgrade. Four hierarchical
regression models comprising the HEXACO traits (entered 1st) and trait EI factors (entered
2nd) as predictors, and academic stress variables as criterions variables, were tested. HEXACO
traits explained 8-25% of variance, while predictors of the second block incrementally explained
5-7% of the variance in academic stress. The current data suggests that specific emotion-related
personality dispositions encompassed by trait EI have a significant role in predicting academic related stress and indicates its incremental predictive validity over basic personality traits. The
practical implications of the obtained results refer to the importance of programs for planned,
targeted stimulation of EI in the context of education
Lexical-semantic abilities and executive functions in the elderly
Get PDFUvod: Razvoj savremenog društva doveo je do produžetka životnog veka, a time i do
povećanja broja starih osoba. S obzirom na to, poslednjih godina se dosta pažnje posvećuje
ispitivanju kognitivnih sposobnosti u ovoj populaciji. U fokusu istraživanja su promene
u jeziku, egzekutivnim funkcijama i pamćenju. Cilj: Cilj ove studije je utvrđivanje
leksičko-semantičkih sposobnosti i egzekutivnih funkcija kod ljudi starijih od 65 godina.
Metode: Uzorak je činilo 30 ispitanika od 66 do 85 godina, koji su prema godinama
života podeljeni u dve grupe. U prvu grupu uključeno je 16 ispitanika iz kategorije
„rane starosti” (od 66 do 75 godina), a u drugu 14 ispitanika iz kategorije „srednja
starost” (od 76 do 85 godina). U uzorku je bilo 13 ispitanika sa završenom osnovnom
školom i 17 ispitanika sa završenom srednjom i visokom školom. Za procenu leksičko-
semantičkih sposobnosti primenjeni su Semantički test i Test verbalne fluentnosti, a za
procenu egzekutivnih funkcija Strup test. Rezultati: Rezultati su pokazali da se ispitanici
različitih starosnih kategorija ne razlikuju u postignućima na testovima leksičko-
semantičkih sposobnosti. Međutim, utvrđene su razlike u postignućima u odnosu na
nivo obrazovanja. Osobe sa srednjim i visokim nivoom obrazovanja bile su uspešnije na
navedenim testovima. Na testu egzekutivnih funkcija utvrđene su razlike u postignućima
između ispitanika različitih starosnih kategorija i nivoa obrazovanja. Zaključak: Naši
rezultati pokazuju da su egzekutivne funkcije osetljivije na godine starosti u poređenju
sa leksičko-semantičkim sposobnostima.Introduction. The development of modern society has led to an increase in the life
expectancy, and thus to a significant increase in the number of elderly people. Therefore,
in recent years a lot of attention has been paid to the examination of cognitive abilities in
this population. The research focuses on changes in language, executive functions and
memory. Aim. This study aimed to determine lexical-semantic abilities and executive
functions in persons over the age of 65. Methods. The sample included 30 people ranging
in age from 66 to 85. The respondents were divided into two age categories, with 16
respondents from the “young old” category and 14 respondents in the “middle-old and
oldest-old” category. The sample included 13 respondents who had finished elementary
school and 17 respondents who had finished secondary or higher/university education. The
Semantic Test and the Verbal Fluency Test were used to assess lexical-semantic abilities.
To assess executive functions, the Stroop test was used. Results. The results have shown
that respondents with different age categories do not differ in their achievements on tests
for the assessment of lexical-semantic abilities. However, differences in achievements
were determined in relation to the level of education of the respondents. People with a
higher educational level were more successful on the mentioned tests. Furthermore, the
results show a difference in achievement on the test for assessing executive functions
based on age and level of education. Conclusion. These findings indicate that executive
functions are more sensitive to age than lexical-semantic abilities