Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Functional Mobility Assessment in People with Multiple Sclerosis
No full textBackground/Objectives: Functional mobility includes gait and balance. People with multiple sclerosis often experience gait impairment and difficulties with walking, as well as an increased risk of falling. The aim of the research was to assess functional mobility and to examine the relationship between gait and balance in people with multiple sclerosis, as well as the impact of falls on these two variables. Methods: The study sample consisted of 92 people with multiple sclerosis, with an average age of 45.10 (SD = 9.57) years, and both sexes (82.6% were female). The Activities-specific Balance Confidence Scale was used to assess an individual’s confidence in maintaining balance throughout daily activities, and the 12-item Multiple Sclerosis Walking Scale was employed to evaluate the impact of multiple sclerosis on walking ability. Descriptive statistics, measures of central tendency, Pearson’s correlations, and partial correlations were applied to the data. Results: The results indicated moderate gait impairment and a high level of function in people with multiple sclerosis. There was a correlation between confidence in maintaining balance and walking ability. Conclusions: The results of this study can be used to develop appropriate treatments and support programs for individuals with multiple sclerosis
School context as a predictor of student success in mathematics
No full textSudeći po rezultatima nacionalnih testiranja učenika iz matematike zaključuje se da je ona prilično složena oblast, kako u pogledu realizacije nastave, tako i učenja i dostizanju ishoda ili standarda postignuća iz matematike. U tom smislu, cilj istraživanja je utvrđivanje karakteristika povezanosti uspeha učenika iz Matematike i nekih činilaca školskog konteksta (planiranje nastave, primena nastavnih metoda i oblika rada, nastavnih sredstava, različitih tehnika učenja i modela nastave, vrednovanja i napredovanja učenika). Istraživački uzorak je činilo 600 učenika koji pohađaju 7. razred i 150 nastavnika Matematike. Podaci su prikupljeni Upitnikom koji je sadržao više podskala procene. Dobijeni rezultati pokazuju da činioci školskog konteksta statistički značajno utiču na ocenu iz matematike (p<0,01), što je bliže prikazano kroz pojedine ajteme subskala koje se na te činioce odnose. Rezultati jasno pokazuju da je za podsticanje uspeha učenika iz matematike neophodno strateško kombinovanje različitih nastavnih metoda, tehnika i modela rada, jer oni predstavljaju osnovu za efektivnu i kvalitetnu nastavu i prediktorsku snagu uspeha učenika. Pedagoške implikacije su sadržane u preporukama za nastavnike i za bolji uspeh iz matematike, koje se mogu sagledati kroz potrebu veće participacije učenika u svim razmatranim aspektima školskog konteksta.Judging by the results of national tests of students in mathematics, it is concluded that it is a rather complex field, both in terms of the implementation of teaching and learning and the achievement of outcomes or achievement standards in mathematics. In this sense, the goal of the research is to determine the characteristics of the connection between student success in Mathematics and some factors of the school context (teaching planning, application of teaching methods and forms of work, teaching aids, different learning techniques and teaching models, evaluation and student progress). The research sample consisted of 600 students attending the 7th grade and 150 mathematics teachers. Data were collected by a Questionnaire that contained several assessment subscales. The obtained results show that the factors of the school context have a statistically significant influence on the grade in mathematics (p<0.01), which is more closely shown through the individual items of the subscales that refer to those factors. The results clearly show that a strategic combination of different teaching methods, techniques and work models is necessary to encourage students’ success in mathematics, because they represent the basis for effective and high-quality teaching and predictive power of students’ success in mathematics. Pedagogical implications are contained in the recommendations for teachers and for better success in mathematics, which can be seen through the need for greater student participation in all considered aspects of the school context
Resilience among adolescents in alternative care
No full textРезилијентност омогућава адолесцентима да, упркос изложености ризицима,превазиђу изазове и усмере свој развој ка позитивним исходима. Резилијентност укључујетри компоненте које се односе на ризик, факторе резилијентности и позитивну адаптацију.Циљ истраживања био је утврђивање улоге резилијентности у односу измеђутрауматских догађаја, са једне, и проблема понашања и компетенције, са друге стране, кодадолесцената на алтернативном старању.Узорак истраживања чинило је 225 адолесцената на алтернативном старању, оба пола,узраста 14 до 21 године, на домском и хранитељском смештају. Подаци су добијенианализом службене документације и анкетирањем адолесцената. У истраживању сукоришћени следећи инструменти: Листа трауматских догађаја (ACE), Модулрезилијентности и развоја младих (RYDM) и Упитник за младе (YSR).Резултати овог истраживања указују на значајне корелације између три компонентерезилијентности: трауматски догађаји су негативно повезани са факторима резилијентностии компетенцијом, а позитивно са проблемима понашања; фактори резилијентности супозитивно повезани са компетенцијом, а негативно са проблемима понашања. Применомструктуралног моделирања добијени су следећи налази: трауматски догађаји имају директанефекат на проблеме понашања (β = .23, p < .05) и индиректан ефекат који се остварује прекорезилијентности (β = .07, p < .05); целокупан ефекат трауматских догађаја на компетенцију јеиндиректан и остварује се преко резилијентности (β = -.35, p < .01).Истраживање указује на значај резилијентности у очувању и унапређивањукомпетенције, као и у ублажавању негативних исхода трауматских искустава. Ови налазимогу послужити за креирање превентивних програма усмерених ка промовисањурезилијентности и унапређивању позитивног развоја код адолесцената на алтернативномстарању.Resilience enables adolescents to overcome challenges and direct their development towardpositive outcomes, despite being exposed to risks. Resilience includes three components related torisk, resilience factors, and positive adaptation.The aim of the study was to determine the role of resilience in the relationship betweentraumatic events on one hand, and behavioral problems and competence on the other, in adolescentsin alternative care.The study sample consisted of 225 adolescents in alternative care, both genders, aged 14 to21 year, in residential and foster care. Date were collected through the analysis of officialdocumentation and surveys of adolescents. The following instrumenst were used in the study:Adverse Childhood Experiences (ACE) questionnaire, Resilience and Youth Development Module(RYDM), and Youth Self-Report (YSR).The results of the study indicate significant correlations between the three components ofresilience: traumatic events are negatively associated with resilience factors and competence, andpositively with behavioral problems; resilience factors are positively associated with competenceand negatively with behavioral problems. Structural modeling revealed the following findings:traumatic events have a direct effect on behavioral problems (β = .227, p < .05) and an indirecteffect mediated by resilience (β = .074, p < .05); the overall effect of traumatic events oncompetence is indirect and achieved through resilience (β = -.346, p < .01).The study highlights the importance of resilience in maintaining and enhancing competence,as well as reduction of negative outcomes of traumatic experiences. These findings can be used forthe development of preventive programs aimed at promoting resilience and enhancing positivedevelopment among adolescents in alternative care.Key words: resilience, alternative care, foste
THE IMPORTANCE OF ASSESSMENT TOOLS IN PREDICTING THE ABANDONMENT OF ASSISTIVE TECHNOLOGY
No full textАсистивна технологија значајно унапређује живот својих корисника, али велики број њих и даље одустаје од њене употребе. Циљ рада је усмерен на преглед досадашњих истраживања о најчешће коришћеним инструментима процене за избор асистивне технологије и њиховој могућности предвиђања одбацивања од стране корисника. Преглед литературе извршен је коришћењем кључних речи путем претраживача Google Scholar и прегледом базе података PubMed. Преглед је обухватио радове објављене у периоду од 2020. до 2025. године, а њихов избор вршен је на основу претходно постављених критеријума. Преглед изабраних истраживања показује да Скала психосоцијалног утицаја асистивних уређаја, Квебешка процена задовољства корисника асистивном технологијом и Модел упаривања особе са технологијом пружају комплементарне увиде у психосоцијални, функционални и контекстуални утицај асистивне технологије на кориснике. Резултати сугеришу да фактори као што су недостатак професионалне подршке, недовољна обука, врста средства асистивне технологије, ограничена доступност услуга, финансијска ограничења, неприлагођеност технологије и изостанак учешћа корисника у избору асистивне технологије могу значајно повећати ризик од њеног напуштања. Упитници Скала психосоцијалног утицаја асистивних уређаја, Квебешка процена задовољства корисника асистивном технологијом, као и Модел упаривања особе са технологијом имају предиктивну могућност дугорочне употребе и могућег одбацивања асистивне технологије. Због вишеструког значаја процене за избор асистивне технологије намеће се закључак да је пожељно комбиновати инструменте за процену ради адекватног избора асистивне технологије и превенирања њеног одбацивања.Assistive technologies significantly improve the lives of their users, but a considerable number of them still give up using them. The aim of the article is to review previous research on the most commonly used assessment tools for the selection of assistive technology and their ability to predict user rejection. The literature search was conducted using keywords in the Google Scholar search engine and by reviewing the PubMed database. The review included papers published in the period from 2020 to 2025, and their selection was based on predefined criteria. The review of the selected studies shows that Psychosocial Impact of Assistive Devices Scale, Quebec User Evaluation of Satisfaction with Assistive Technology, and Matching Person and Technology provide
complementary insights into the psychosocial, functional, and contextual impact of assistive technologies on users. The results suggest that factors such as lack of professional support, inadequate training, the type of assistive technology device, limited availability of services, financial
constraints, incompatibility of technology, and lack of user involvement in the selection of assistive technology can significantly increase the risk of abandonment. The Psychosocial Impact of Assistive Devices Scale and Quebec User Evaluation of Satisfaction with Assistive Technology
questionnaires, as well as the Matching Person and Technology model, have a predictive potential for the long-term use and possible rejection of assistive technology. Given the multifaceted importance of assessment in selecting assistive devices, it is desirable to combine assessment tools to enable an appropriate selection of assistive technology and prevent its rejection
RECIDIVISM RISK ASSESSMENT AMONG CONVICTED WOMEN
No full textZatvorski sistem, čiji je osnovni cilj rehabilitacija i reintegracija osuđenih lica u društvenu
zajednicu je, uvažavajući iskustva iz prakse i empirijske dokaze, u velikoj meri napredovao. Međutim,
usled niske zastupljenosti žena u broju svih osuđenih lica koja se nalaze u zatvoru, zapaža se da u svim
aspektima zatvorskog života i penalnog tretmana one neretko bivaju diskriminisane. U tom smislu,
posebno je važno obratiti pažnju na faktore rizika recidivizma koji su karakteristični za osuđene žene,
a koji nisu inkorporirani u rodno neutralne instrumente procene rizika, koji se u penalnoj praksi
najčešće koriste. Cilj ovog rada je da se ukaže na specifične potrebe osuđenih žena i na neophodnost
validacije instrumenata procene, koji su dizajnirani na uzorcima muškaraca, a primenjuju se na
ženskoj osuđeničkoj populaciji. U radu je prikazana zastupljenost žena u ukupnom broju svih osuđenih
lica, kao i podaci o njihovom recidivizmu. Dalje se u radu razmatraju faktori rizika recidivizma koji su
karakteristični za osuđene žene. Posebna pažnja je usmerena na procenu rizika recidivizma osuđenih
žena, te je ukazano na prednosti i nedostatke rodno neutralnog i rodno responzivnog pristupa.
Saznanja o efektima instrumenata za procenu rizika recidivizma predstavljena su kroz prikaz nalaza
istraživanja, te je utvrđeno da postoje nekonzistentni rezultati po pitanju njihove prediktivne validnosti
kada se primenjuju prema osuđenim ženama. Na osnovu kritičkog razmatranja dobijenih nalaza i
stanja u Republici Srbiji, date su preporuke za unapređenje prakse procene rizika recidivizma
osuđenih žena.The prison system, whose primary goal is the rehabilitation and reintegration of convicted
individuals into society, has made significant progress, taking into account practical experience and
empirical evidence. However, due to the low representation of women among the prison population,
they are often found to face discrimination in all aspects of prison life and penal treatment. In this
regard, it is particularly important to pay attention to the risk factors for recidivism that are specific to
convicted women and are not incorporated into gender-neutral risk assessment instruments, which are
most commonly used in penal practice. The aim of this paper is to highlight the specific needs of
convicted women and the necessity of validating assessment instruments that were designed based on
male samples but are applied to the female prison population. The paper presents the representation of
women within the total number of convicted individuals, as well as data on their recidivism.
Furthermore, it examines the risk factors for recidivism that are specific to convicted women. Special
attention is given to the recidivism risk assessment among convicted women, highlighting the
advantages and disadvantages of both gender-neutral and gender-responsive approaches. Insights
into the effects of recidivism risk assessment instruments are presented through a review of research
findings, revealing inconsistencies in their predictive validity when applied to convicted women. Based
on a critical analysis of the findings and the situation in the Republic of Serbia, recommendations are
provided for improving the practice of recidivism risk assessment for convicted women
Supporting the development of Resource Centers in Serbia to Promote Inclusive Education through Assistive Technology
No full textOver the past 15 years, Serbia has made inclusive education mandatory, ensuring all students—regardless of disability—have equal access to education. Alongside mainstream schools, some special schools have long operated as resource centers (RCs) to support inclusive education through assistive technology (AT). Recently, the “We Learn Together” project, launched by the Ministry of Education of the Republic of Serbia and UNICEF Serbia with EU support, formed a consortium of experts to strengthen and empower the 13 recognized RCs in providing AT services. This contribution presents the overall structure of the initiative to strengthen these 13 RCs, detailing the methodologies employed and the key outcomes achieved. Over two years (2022–2024), the initiative conducted a situation analysis, developed training programs for 490 staff members, established standardized AT service protocols, and launched a web site featuring AT resources and training materials. These actions improved Resource Center staff capacity, streamlined AT service delivery, and increased awareness of AT’s role in education. A feasibility study provided actionable recommendations for establishing a National Center for Assistive Technology. This comprehensive approach addressed critical gaps in AT provision, advancing the inclusion of students with disabilities in mainstream schools while offering a scalable model for similar contexts
Odnos auditivnih i fonološкih sposobnosti кod dece predšкolsкog uzrasta
No full textTokom poslednjih par decenija, sve više podataka iz istraživačkog korpusa ukazuje na važnost adekvatnog razvoja fonoloških sposobnosti i njihov uticaj na razvoj složenijih veština na školskom uzrastu, kao što su čitanje i pisanje. Opšte je poznato u literaturi da je razvoj fonološke svesnosti u predškolskom periodu važan prediktor kasnijih akademskih veština, ali se postavlja pitanje koliko je sposobnost fonološke svesnosti povezana sa razvojem bazičnijih auditivnih sposobnosti. Podaci iz nekih istraživanja govore u prilog bliskoj povezanosti auditivnih i kompleksnijih fonoloških sposobnosti, međutim, u literaturi postoje i podaci koji ne ukazuju na njihovu značajnu povezanost kod dece predškolskog uzrasta.
Shodno prethodnom, cilj ovog istraživanja je proučavanje odnosa bazičnih auditivnih sposobnosti i kompleksnijih fonoloških veština kod dece predškolskog uzrasta.
Uzorak je činilo 50 dece tipičnog razvoja uzrasta od šest godina, bez istorije govorno-jezičkih poremećaja, opšteg kognitivnog deficita i senzornih oštećenja. Za procenu auditivnih sposobnosti korišćeni su suptestovi za procenu auditivne pažnje i auditivne radne memorije Vudkok-Džonsonove baterije testova za procenu kognitivnih sposobnosti (Woodcock-Johnson III; Woodcock et al., 2001), dok su za procenu fonoloških sposobnosti korišćeni Test fonemske diskriminacije (Kostić i sar., 1983) i FONT test (Subotić, 2011).
Rezultatima je utvrđena statistički značajna i jaka pozitivna korelacija između auditivne radne memorije i sposobnosti fonemske diskriminacije (r=0,76; p<0,01) i fonološke svesnosti (r=0,60; p<0,01) , dok je dobijena pozitivna korelacija umerene jačine između auditivne pažnje i sposobnosti fonemske diskriminacije (r=0,42; p<0,01) i fonološke svesnosti (r=0,30; p<0,05). Ispitivanjem prediktivnog uticaja bazičnih auditivnih i sposobnosti fonemske diskriminacije na kompleksnu veštinu fonološke svesnosti, rezultati pokazuju da je samo sposobnost fonemske diskriminacije statistički značajan prediktor fonološke svesnosti kod dece uzrasta od šest godina (β=0,623; p<0,01).
Rezultati su pokazali da je kod šestogodišnjaka, kapacitet auditivne radne memorije više povezan sa fonološkim sposobnostima nego sposobnost auditivne pažnje. Međutim, razvojno niža fonološka sposobnost, fonemska diskriminacija, je jedini značajan prediktor fonološke svesnosti. Praktična implikacija ovog istraživanja je da ako dete na predškolskom uzrastu fonemski ne diskriminiše neke glasove postoji velika verovatnoća da će imati teškoće u domenu razvoja fonološke svesnosti
Genome Editing Technologies as Powerful Tools in Food Engineering and Biotechnology
No full textFood engineering designs sustainable and environmentally responsible food processes for manufacturing safe, tasty, healthy, and convenient food products. Methods that target the inserted genes to exact sites within the genome of a living organism have been designed, thus leading to a new era in biotechnology, and the introduction of genome editing technologies. The procedure of gene editing is accomplished using nucleases engineered to target an explicit DNA sequence and form DNA double-strand breaks, thus allowing the consequent removal of existing DNA and the insertion of replacement DNA. There are various gene editing techniques, but irrespective of the specific technique used, all are grounded on the use of nucleases: zinc-finger nucleases, TALE nucleases, meganucleases, and CRISPR-associated endonucleases. Gene editing tools give the potential for a completely new approach in the production of crops with desirable genetic traits with many advances compared to technology used in genetically modified plants. Here, the genome editing technologies, advances and obstacles in their application in food engineering and biology, and further challenges in their future development will be described
Porodični kontakti kao faktor resocijalizacije osuđenih lica
No full textIzricanje i izvršenje zatvorske kazne je ključno sa aspekta kažnjavanja i
rehabilitacije učinilaca krivičnih dela. U današnje vreme se sve veća pažnja usmerava na programe tretmana kojima se teži redukovati kriminalni recidivizam. Kao jedan od značajnih faktora rehabilitacije i reintegracije osuđenih u društvo navode se kontakti sa članovima porodice. Održavanje kontakata može biti motivacija da se osuđeni promeni na bolje, dok zabrana kontakta pojačava identifikaciju sa drugim osuđenima, što potencijalno dovodi do kriminalne infekcije. Mnogobrojna istraživanja ukazuju da porodični kontakti tokom izvršenja zatvorske kazne utiču na manju verovatnoću recidivizma nakon otpusta. Dodatno, održavanje porodičnih veza motiviše osuđenog da ne čini disciplinske prestupe tokom izvršenja kazne i da učestvuje u programima
tretmana.
Cilj istraživanja je da se ispitaju razlike u individualnim karakteristikama između
osuđenih koji jesu i koji nisu tokom izvršenja kazne zatvora primali posete porodice. Uzorkom je obuhvaćeno 96 osuđenih iz Kazneno-popravnog zavoda Sremska Mitrovica koji su stupili na izvršenje zatvorske kazne 2013. godine i otpušteni između 2016. i 2018. godine. Rezultati istraživanja pokazuju da su osuđeni koji su primali posete porodice značajno ređe kršili pravila tokom izvršenja zatvorske kazne (χ2 = 7,535, df = 1, p 0 ,05) i nagrada u tretmanu (χ2 = 2,833,
df = 1, p >0 ,05) nisu detektovane značajne razlike.
Dobijeni nalazi ukazuju na značaj održavanja kontakata osuđenog sa članovima
porodice, koji mogu imati ključnu ulogu u procesu resocijalizacije i reintegracije. U tom smislu je potrebno u penalnom sistemu veću pažnju posvetiti ovom aspektu izvršenja zatvorske kazne, te motivisati i osuđene i članove njihovih porodica za održavanje kontakata
Reakcije osoba tipičnog razvoja u kontaktu sa osobama sa smetnjama u razvoju
No full textOdnos i komunikacija sa osobama iz okruženja je svima važna bez obzira na
stanje zdravlja, postojanje smetnje u razvoju, invaliditeta, mentalnog statusa. Na koji
način osobe tipičnog razvoja ispoljavaju reakcije prema osobama sa smetnjama u razvoju
zavisi od više činilaca: od ličnog iskustva, obrazovanja, vrednosnih stavova grupe kojoj
pripadaju, usvojenih predrasuda, stavova, mentalnog zdravlja i sl.
Cilj istraživanja je utvrditi reakcije osoba tipičnog razvoja u kontaktu sa osobama
sa smetnjama u razvoju kao i odnos sociodemografskih karakteristika ispitanika sa
emocionalnom reaktivnošću.
U istraživanju je korišćena Skala interakcije sa osobama sa ometenošću
(Interaction with Disabled Persons Scale – IDP; Gething, 1991; Gething & Wheeler,
1992). Skala sadrži dvadeset ajtema koji se odnose na reakcije koje ljudi ispoljavaju
prilikom stupanja u kontakt sa osobama sa smetnjama u razvoju. Uzorak su činila 122
ispitanika iz opšte populacije starosti od 17 do 49 godina.
U pogledu emocionalne reakcije osoba tipičnog razvoja prema osobama sa
smetnjama u razvoju rezultati ukazuju na izraženu empatiju uz niži nivo nelagodnosti i
straha. Kao značajni faktori u pogledu razlike u reakcijama u kontaktu sa osobama sa
smetnjama u razvoju, pokazali su se starost, obrazovni nivo i radni status ispitanika