Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Кontradikcija aktuelnog trenutka u defektologiji –specijalnoj edukaciji i rehabilitaciji
Get PDFKontradikciju aktualnog trenutka u defektologiji – specijalnoj edukaciji i rehabilitaciji čine dva, istorijski, međusobno suprotstavljena toka. Defektološki fakultet je nastao iz specijalnih škola a one su organizovane za duševno zaostale, slepu, gluvu i decu sa fizičkim (telesnim) invaliditetom. Isto kao u Evropi. Prvo je pri Višoj pedagoškoj školi osnovan defektološki odsek koji je prerastao u Višu školu a ova u Defektološki fakultet 1975. I Više škole i Fakultet obrazovali su stručnjake za rad u pomenutim specijalnim školama. Političkim, ne i naučno – stručnim, odlukama nastava za decu sa poremećajima u razvoju, potpuno je prekomponovana. Ova deca se, danas, upućuju u redovne škole. U specijalne škole se danas sve više upućuju deca iz ustanova za trajni smeštaj. Ove škole rade po redovnom planu i programu. Da su ta deca mogla da uče bila bi u ranijim specijalnim školama a ne u ustanovama socijalne zaštite. Trenutna situacija je takva da u redovnim osnovnim i srednjim školama, sa učenicima sa poremećajem u razvoju, rade učitelji i nastavnici koji nisu kvalifikovani za taj posao ali zato uredno vode administraciju kao da je sve u redu. Od 50 specijalnih škola danas ih ima 17 u formalnom smislu. U bivšim specijalnim školama defektolozi realizuju redovni plan i program sa decom koja nemaju obrazovne kapacitete ali kao i učitelji i defektolozi pišu da je sve u redu. Fakultet i dalje obrazuje defektologe kao i ranije za rad u specijalnim školama kojih više nema. Svršeni studenti nemaju mogućnosti da realizuju stečena znanja. Deca sa lakšim poremećajima u razvoju su u redovnim školama tako da defektolozi nemaju đake a u sadašnje, nekadašnje specijalne škole, dolaze deca bez obrazovnih potencijala.
Situacija je apsurdna! I defektolozi i učitelji i nastavnici rade posao za koji nisu osposobljeni
Odnos artikulacije i oralne praksije kod dece oštećenog sluha predškolskog uzrasta
Get PDFGovor predstavlja psihofiziološki proces realizacije glasova pri produkciji reči kao sredstva za izražavanje misli u komunikaciji ljudi. Nesmetani razvoj govora je određen vizuelnom i auditivnom percepcijom. Osim perceptivnih faktora, za razvoj govora veoma je važna i očuvanost specifičnih, asocijativno-integrativnih i motornih sposobnosti. Usaglašenost pokreta govornih organa, usmerenih ka produkciji govornih glasova počiva na imitaciji, ali je njeno izražajno svojstvo značajno određeno voljnom i usmerenom aktivnošću – praksijom.
Cilj istraživanja je bio da se ispita kvalitet artikulacije i nivo razvijenosti oralne praksije kod dece oštećenog sluha, kao i da se ispita međusobni odnos dva prožeta psihofiziološka procesa u formiranju govora. Uzorak je činilo 16 dece oštećenog sluha predškolskog uzrasta, čije su sposobnosti ispitivane Globalnim artikulacionim testom i Testom oralne praksije, radi sticanja uvida o kvalitetu sposobnosti voljnog izvršavanja pokreta mišića orofacijalne regije i njihove povezanosti sa kvalitetom izgovora glasova.
Ispitana postignuća dovođena su u vezu sa učestalošću rehabilitacije sluha, govora i jezika i hronološkim uzrastom ispitanika.
Rezultati istraživanja ukazuju da je oralna praksija na ispitivanom uzorku delimično razvijena. Ukupno ostvarena postignuća od 71,35% sugerišu da oralna praksija nije potpuno razvijena kod dece oštećenog sluha predškolskog uzrasta. Rezultati postignuća na Globalnom artikulacionom testu ukazuju da je kvalitet artikulacije nerazvijen, s obzirom na to da ostvarena postignuća od 41,67% ne prevazilaze granicu od 50%. Između kvaliteta oralne praksije i artikulacije nije uočena značajna povezanost.
Ispitivanjem povezanosti hronološkog uzrasta i oralne praksije uočena je statistički značajna povezanost (p < 0,05), dok je statistički značajna razlika u postignuću na Globalnom artikulacionom testu uočena između ispitanika, koji učestvuju svakodnevno u rehabilitaciji i onih koji učestvuju tri puta nedeljno (t = 4,43; p < 0,01, d = 2,29).
Zaključeno je da na ispitivanom uzorku postoji povezanost između hronološkog uzrasta i oralne praksije, pri čemu bolja postignuća ostvaruju deca starijeg uzrasta, dok u nivou artikulacije statistički značajno bolja postignuća ostvaruju deca koja učestvuju u rehabilitaciji sluha govora i jezika svakodnevno
Prikaz Erasmus plus projekta “Inclusion through social skills for learners with autism and intellectual impairments”
Get PDFProblemi u oblasti socijalnih veština kod učenika sa poremećajem iz spektra autizma i/ili intelektualnom ometenošću (PSA i/ili IO) predstavljaju značajnu prepreku njihovom uključivanju, adaptaciji i učešću u zajednici i školi. Poznavanje i primena metoda zasnovanih na empirijskim dokazima, sprovođenje specifičnih obrazovnih intervencija kao i korišćenje adekvatnih, prilagođenih materijala u tom procesu može unaprediti socijalne veštine ove populacije.
Cilj ovog rada je predstavljanje projekata Inkluzija kroz razvoj socijalnih veština učenika sa PSA i/ili IO (Inclusion through social skills for learners with autism and intellectual impairments, ITSS-LAII).
Realizacija projekta započeta je u decembru 2021. godine. Projektni tim čini Osnovna škola “Miloje Pavlović”, Univerzitet u Beogradu – Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju i Makedonsko naučno udruženje za autizam. Opšti ciljevi projekta usmereni su na podršku uključivanju pomenutih učenika u školsko okruženje, umanjivanju neuspeha u učenju i ranog napuštanja školovanja, kao i na podršku nastavnicima u primeni programa razvoja socijalnih veština za ove učenike. Projekat se izvodi kroz tri faze: 1) primenu kontekstualnog pristupa u identifikovanju socijalnih veština potrebnih za uspešno uključivanje i adaptaciju učenika na školsko okruženje, 2) kreiranje metodološkog priručnika za nastavnike i 3) kreiranje specifičnih, digitalnih nastavnih materijala i video-sadržaja za razvoj i unapređivanje socijalnih veština.
U skladu sa postavljenim ciljevima projekta, koji je još uvek u toku, očekujemo da će dobijeni rezultati povećati senzitivnost nastavnika na socijalne potrebe učenika sa PSA i/ili IO i olakšati imlpementaciju različitih strategija za razvoj i unapređivanje socijalnih veština, koje predstavljaju važan aspekt školovanja ovih učenika
Uticaj kognitivno-bihevioralnog tretmana na eretičnu decu iz spektra autizma
Get PDFKognitivno-motorički tretman (KMT) je metoda izbora u prvim mesecima rane intervencije kod torpidne dece iz spektra autizma (SA). Cilj istraživanje je dokazati da KMT torpidne dece iz SA superiorniji u odnosu na ostale vidove tretmana koji se primenjuju u praksi. Istraživanje je sprovedeno u periodu od 2010-2021. godine u Zavodu za psihofiziološke poremećaje i govornu patologiju “Prof. dr C. Brajević”, Kabinetu “Aleksov” i Kabinetu “Stošljević” (Beograd). Istraživanje je sprovedeno u periodu od 2010-2021. godine u Zavodu za psihofiziološke poremećaje i govornu patologiju “Prof. dr C. Brajević”, Kabinetu “Aleksov” i Kabinetu “Stošljević” iz Beograda. Uzorak je sačinjen od 200 dece uzrasta od 2 do 4 godine metodom slučajnog izbora od 1784 ispitanika koji su u navedenom periodu bili dijagnostikovani od strane Stošljević L.M. i najmanje dva nezavisna dečija psihijatra iz 12 evropskih zemalja. Svi ispitanici su bili eretični iz SA, bez funkcionalnog govora ili sa teško oštećenim funkcionalnim govorom.
Pored navedenog, uzorak je bio podeljen na eksperimentalnu grupu od 100 ispitanika koji su bili u KMT u navedene tri ustanove i na kontrolnu grupu od 100 ispitanika koji su se opredelili samo za defektološko-logopedski tretman. Rezultati istraživanja su pokazali da je kod eksperimentalne grupe došlo do revidiranja dijagnoze kod 17% ispitanika u smislu potpunog gubljenja simptoma iz SA i usvajanja funkcionalnog govora za hronološki uzrast ispitanika. Kod 83% ispitanika su perzistirali simptomi SA ali je kod 51% ispitanika funkcionalni govor poboljšan do nivoa blagog oštećenja. Poboljšanje do umerno oštećenog govora je bilo evidentirano kod 20% ispitanika. Kod 12% ispitanika nije uočen nikakav napredak. Kod eksperimentalne grupe kod nijednog ispitanika nije revidirana dijagnoza i svi su imali simptome iz SA. Što se tiče napretka u funkcionalnom govoru kod 32% ispitanika govor je poboljšan do nivoa blagog oštećenja, a kod 47% ispitanika do nivoa umerenog oštećenja. Kod 21% ispitanika nije uočen nikakav napredak. Rezultati istraživanja nam jasno ukazuju na superiornost KMT u prvim mesecima intervencije kod eretične dece iz SA, pa sa tim u vezi možemo dati preporuku da se na ovu vrstu tretmana više oslonimo u svakodnevnom radu sa decom iz SA
The level of mindfulness in interpersonal relationships – the validity and reliability of the assessment scale
Get PDFUvod: Multidimenzionalni koncept majndfulnesa obuhvata voljnu pažnju, usredsređenost
na „sadašnji trenutak”, praćenje mentalnih procesa i inhibiciju impulsivnog reagovanja.
Ispitivanje uticaja nivoa majndfulnesa na kvalitet odnosa na relaciji defektolog–učenik
zahteva instrument zadovoljavajućih psihometrijskih karakteristika. Cilj: Cilj ovog
istraživanja je utvrđivanje interne konzistencije, test–retest pouzdanosti, konvergentne
i diskriminativne validnosti Interpersonalne majndfulnes skale. Metode: Na uzorku
114 studenata (uzrast: AS = 20.75, SD = 2.20) proverena je pouzdanost Interpersonalne
majndfulnes skale izračunavanjem Krombahove alfe. Za test–retest proveru pouzdanosti
formiran je uzorak od 32 studenta (uzrast: AS = 21.41, SD = 2.46). Na uzorku 59 studenata
(uzrast: AS = 20.93, SD = 1.92) utvrđen je odnos Interpersonalne majndfulnes skale i
Skale kognitivnih i afektivnih dimenzija majndfulnesa. Za ispitivanje Pirsonovih
korelacija Interpersonalne majndfulnes skale i Skale percipiranog stresa – 10 uzorkom
je obuhvaćeno 55 ispitanika (uzrast: AS = 20.55, SD = 2.47). Rezultati: Utvrđeno je da
su vrednosti interne konzistencije Interpersonalne majndfulnes skale i njenih supskala
prihvatljive (α = .69 – .88), nivo test–retest pouzdanosti je umeren do visok (ICC = .58
– .91), korelacija sa ukupnim rezultatom ostvarenim na Skali kognitivnih i afektivnih
dimenzija majndfulnesa je statistički značajna i pozitivna (r = .58, p < .001), a sa Skalom
percipiranog stresa – 10 nije statistički značajna (p > .05). Zaključak: Na osnovu utvrđene
pouzdanosti i validnosti može se preporučiti upotreba Interpersonalne majndfulnes skale
kao instrumenta kojim se dobijaju pouzdani podaci o kvalitetu i nivou majndfulnesa koji
se manifestuje tokom socijalnih interakcija.Introduction. The multidimensional concept of mindfulness includes voluntary attention, focus on the “present moment”, monitoring of mental processes, and inhibition of impulsive reactions. Examining the impact of the level of mindfulness on the quality of the relationship between the special educator and the student requires an instrument with satisfactory psychometric characteristics. Objectives. The goal of this research was to determine the internal consistency, test-retest reliability, convergent and discriminative validity of the Interpersonal mindfulness scale. Methods. The reliability of the Interpersonal mindfulness scale was checked by calculating Cronbach’s alpha in a sample of 114 students (age: M = 20.75, SD = 2.20). For the test-retest reliability check, a sample of 32 students was formed (age: M = 21.41, SD = 2.46). The relationship between the Interpersonal mindfulness scale and the Cognitive and affective mindfulness scale was determined in a sample of 59 students (age: M = 20.93, SD = 1.92). For examining the Pearson correlations of the Interpersonal mindfulness scale and the Perceived Stress Scale–10, the sample included 55 students (age: M = 20.55, SD = 2.47). Results. It was determined that the values of the internal consistency of the Interpersonal mindfulness scale and its subscales were acceptable (α = .69 – .88), the level of test-retest reliability was moderate to high (ICC = .58 –.91), the correlation with the overall results of the Cognitive and affective mindfulness scale was statistically significant and positive (r = .58, p .05) on the Perceived Stress Scale–10. Conclusion. Based on the established reliability and validity, the Interpersonal mindfulness scale can be recommended as an instrument for obtaining reliable data on the quality and level of mindfulness manifested in social interactions
Kvalitet komunikacije i kvalitet života osoba sa afazijom i dizartrijom usled moždanog udara
Get PDFIntroduction. Aphasia and dysarthria are permanent conse-
quences of stroke in many patients. These disorders signifi-
cantly disrupt the person’s functioning in everyday life. The aim
of this paper is to examine the quality of communication and
quality of life in patients with aphasia and dysarthria. Material
and Methods. The clinical group included 25 patients with apha-
sia and 20 patients with dysarthria due to stroke. The control
group included 15 post-stroke people without speech and lan-
guage disorders and 15 neurologically healthy subjects. The
Quality of Communication Life Scale was used to assess the
quality of communication. This scale provides information about
the impact of speech and language disorders on individuals’
ability to communicate and quality of life in general. The scale
consists of 18 items scored from 1 to 5. Results. Patients with
aphasia and dysarthria have a significantly lower quality of com-
munication compared to stroke survivors with preserved speech
and language functions and neurologically healthy subjects. The
severity of the language and speech disorder proved to be a
significant factor in determining the quality of communication.
Namely, patients with more severe forms of aphasia and dysar-
thria scored significantly lower on the Quality of Communica-
tion Life Scale compared to the patients with milder forms. It
was also shown that patients with flaccid dysarthria have the
worst quality of communication compared to the patients with
other types of dysarthria. Conclusion. Aphasia and dysarthria
following a stroke significantly impair the quality of communi-
cation and quality of life of the affected persons.Uvod. Afazija i dizartrija ostaju kao trajne posledice moždanog
udara kod mnogih pacijenata. Ovi poremećaji značajno remete
funkcionisanje osobe u svakodnevnom životu. Cilj ovog rada
je utvrđivanje kvaliteta komunikacije i kvaliteta života kod
pacijenata sa afazijom i dizartrijom. Materijal i metode.
Kliničku grupu činilo je 25 ispitanika sa afazijom i 20 ispi-
tanika sa dizartrijom usled moždanog udara. U kontrolnu
grupu uključeno je 15 ispitanika sa moždanim udarom bez
poremećaja govora i jezika i 15 neurološki zdravih govornika.
Za procenu kvaliteta komunikacije primenjena je Skala kvaliteta
komunikacionog života. Primenom ove skale dobijaju se infor-
macije o uticaju govornih i jezičkih poremećaja na sposobnost
komunikacije pojedinca i kvalitet života uopšte. Skala se sas-
toji od osamnaest tvrdnji koje ispitanici vrednuju ocenom od
jedan do pet. Rezultati. Ispitanici sa afazijom i dizartrijom
imaju značajno niži kvalitet komunikacije u poređenju sa
osobama sa moždanim udarom očuvanih govornih i jezičkih
funkcija i neurološki zdravim govornicima. Težina jezičkog i
govornog poremećaja se pokazala značajnim faktorom u
određivanju kvaliteta komunikacije. Utvrđeno je da pacijenti
sa težim formama afazije i dizartrije imaju značajno niži skor
na Skali kvaliteta komunikativnog života u odnosu na pacijente
sa lakšim formama. Takođe je pokazano da pacijenti sa flacid-
nom dizartrijom imaju najlošiji kvalitet komunikacije u grupi
ispitanika sa dizartrijom. Zaključak. Afazija i dizartrija nakon
moždanog udara znatno narušavaju kvalitet komunikacije i
kvalitet života pogođenih osoba
Challenges of adult users of hearing amplification during the Covid-19 pandemic
Get PDFUvod: Pandemija Covid-19 uticala je u značajnoj meri na mnoge aspekte života ljudi, posebno u oblasti zdravstvene nege i socijalne zaštite. Mnoge starije osobe ograničile su kretanje, posete porodici i društvene aktivnosti u strahu od zarazne bolesti koja može imati veoma ozbiljne posledice. Dodatno mere opreza, u smislu fizičkog distanciranja i obaveze nošenje zaštitnih maski, postavile su pred osobe oštećenog sluha jedinstven izazov utičući na intenzitet i kvalitet govornog signala uz narušenu mogućnost ščitavanja govora sa lica i usana sagovornika. Cilj: Istraživanje je imalo za cilj da ispita u kojoj meri su se korisnici slušne amplifikacije odraslog životnog doba susretali sa različitim izazovima tokom trajanja pandemije Covid-19. Metode: Za potrebe ovog istraživanja konstruisan je poseban upitnik, a ispitanici su svoje odgovore davali na trostepenoj skali Likertovog tipa. Rezultati: Rezultati istraživanja pokazali su da je jedan od glavnih izazova ispitanika tokom pandemije bila komunikacija sa drugim ljudima. Kao poseban problem efikasne komunikacije ispitanici su istakli široku upotrebu zaštitnih maski i izbegavanje komunikacije sa nepoznatim ljudima iz straha da se neće razumeti. Ispitanici su naglasili problem promena u slušanju putem slušnih aparata tokom pandemije, kao i propratne oscilacije raspoloženja prema korišćenju same amplifikacije. Iako je većina ispitanika bila zadovoljna mogućnošću servisiranja i popravke slušnih aparata, nijedan ispitanik nije naveo mogućnost podrške u vidu auditorne rehabilitacije. Zaključak: Pandemija korona virusa istakla je potrebu za razvijanjem mreže alternativnih metoda i pristupa u pružanju surdoloških usluga njenim korisnicima, koja bi trebalo da bude prepoznata kao dodatni oblik pružanja usluga u oblasti savetodavnog rada, rehabilitacije, rešavanja svakodnevnih problema sa slušnim pomagalima. Takav način rada omogućio bi nesmetanu stručnu podršku korisnicima slušne amplifikacije ne samo u ekstremnim situacijama kakva je pandemija već i u redovnim okolnostima svima kojima iz različitih razloga takva podrška do sada nije bila uvek dostupnaIntroduction. The Covid-19 pandemic has considerably affected many aspects of human life, especially healthcare and social services. The contacts of elderly people with family and friends, as well as their social activities, have been drastically reduced due to fear of contagious diseases with potentially serious consequences. Preventive measures of physical distancing and obligatory protective masks have brought additional challenges for hearing-impaired persons because of the decreased intensity and muffled quality of speech signals as well as the lack of visual cues because of the face masks. Objective. The study aimed to identify the challenges that adult hearing aid users faced during the Covid-19 pandemic. Methods. A special questionnaire was developed for the purpose of this study with a 3-point Likert type of scale. Results. The results of the study have shown that effective communication with other people during the pandemic was a great challenge for hearing-impaired participants. They pointed out the use of face masks and avoidance of communication with other people due to the fear of misunderstanding others. The participants noticed some changes in listening with hearing aids as well as mood swings and compliance to hearing aids. Most of the participants were satisfied with the access to hearing aids, fitting, and repair services, but none of them had access to rehabilitation and advisory support. Conclusion. The Covid-19 pandemic revealed the need for developing a network for alternative methods and approaches in surdology to provide advisory and rehabilitation services for hearing-impaired people as well as technical support for hearing aid users. That would be the way to provide ongoing support for hearing aid users, not only in extreme situations, such as the pandemic, but to increase the accessibility of those services in everyday life for all users
Interventions targeting the treatment of executive functions in children with autism spectrum disorder
No full textПоремећај из спектра аутизма је неуроразвојни поремећај којег карактеришу
тешкоће у области социјалних вјештина, понављајућег понашања, говора и невербалне
комуникације. Постоје разне теорије којима се покушава објаснити овај поремећај, а неке
од њих су когнитивне теорије. Когнитивне теорије симптоме поремећаја из спектра
аутизма тумаче дефицитом теорије ума, слабом централном кохерентношћу и тешкоћама
у области егзекутивних функција. Егзекутивне функције представљају низ међусобно
повезаних процеса потребних за усмјерено понашање, од којих су базичне: радна
меморија, инхибиторна контрола и когнитивна флексибилност. С обзиром на присутне
тешкоће у домену егзекутивних функција неопходно је спроводити адекватне
интервенције које ће утицати на њихово побољшање. Сходно томе, циљ овог рада је да
се, прегледом доступне литературе, издвоје и прикажу истраживања о ефикасности
различитих интервенција усмјерених на третман егзекутивних функција.
Прегледом истраживања уочено је да се у третману егзекутивних функција, поред
когнитивних интервенција, користе и физичке активности. Већина анализираних студија
указује на позитивне ефекте примијењених третмана у различитим аспектима
егзекутивних функција. Поред овог примарног ефекта, у неким студијама су уочени
позитивни учинци ових третмана и у другим сферама функционисања, посебно када је
ријеч о смањењу изражености симптома аутизма.
Уочено је да се студије међусобно разликују у истраживачком дизајну, не само
када је ријеч о типу интервенције и њеним карактеристикама (као што су трајање,
интензитет, комплексност), већ и у праћењу битних демографских варијабли које могу
имати значајан утицај на симптоматологију аутизма и ефекте третмана. Такође, разликују
се и у броју интервенцијских група, као и у присуству контролне групе.
Како је већина истраживања била усмјерена на утврђивање непосредних ефеката
третмана, остаје отворено питање трајности остварених промјена, као и генерализације
на понашање у реалним животним ситуацијама.Autism spectrum disorder is a neurodevelopmental disorder characterized by
difficulties in social skills, repetitive behavior, speech, and non-verbal communication. There
are various theories attempting to explain this disorder, and some of them are cognitive
theories. Cognitive theories interpret the symptoms of autism spectrum disorder as a deficit in
theory of mind, weak central coherence, and difficulties in the area of executive functions.
Executive functions represent a series of interconnected processes required for directed
behavior. Basic executive functions include working memory, inhibitory control, and cognitive
flexibility. Given the present difficulties in the domain of executive functions, it is necessary
to implement appropriate interventions that will impact their improvement. Accordingly, the
aim of this paper is to review the available literature, extract, and present research on the
effectiveness of various interventions aimed at improving executive functions.
The review of the research revealed that, in addition to cognitive interventions, physical
activities are also used in the treatment of executive functions. Most of the analyzed studies
indicate positive effects of applied treatments in various aspects of executive functions. Besides
this primary effect, some studies have observed positive effects of these treatments in other
spheres of functioning, especially when it comes to reducing the expression of autism
symptoms.
It was observed that the studies differ from each other in research design, not only in
terms of the type of intervention and its characteristics (such as duration, intensity, complexity),
but also in monitoring important demographic variables that can significantly impact autism
symptomatology and treatment effects. They also differ in the number of intervention groups,
as well as the presence of a control group.
As most of the research was aimed at determining the immediate effects of the
treatment, the question of the durability of the achieved changes, as well as generalization to
behavior in real-life situations, remains open
Стратегије рада са родитељима у раној интервенцији
No full textЦиљ овог рада јесте да прегледом истраживачких и теоријских радова укажемо на
значај подршке родитељима у процесу ране интервенције, са посебном усредсређеношћу на
примену и ефикасност појединих стратегија у раду са родитељима. Родитељи као кључни
чиниоци у дететовом одрастању у сарадњи са стручњацима из области ране интервенције, имају
могућност да кроз уобичајене свакодневне активности ( као што су игра, дневне рутине и
ангажовања) допринесу говорно - језичком, когнитивном, моторном и социо-емоционалном
развоју детета. Важан аспект којем се тежи у раној интервенцији је активна комуникација коју
родитељи успостављају са стручњацима, са циљем остваривања подршке у учењу вештина
неопходних за правилан развој детета како би се родитељи осећали компетентни у својој улози.
Резултати анализираних истраживачких студија приказаних у раду, указују на остварене
позитивне исходе родитеља и деце, као последица сарадње са стручњацима из области ране
интервенције.The goal of this paper is to point out the importance of early intervention and the influence
of parents and families in it, by reviewing research and theoretical works. Parents are the critical factor
in the child's growth. Cooperation between parents and experts in the field of early intervention can
contribute to the speech-language, cognitive, motor and socio-emotional development of the child
through usual activities (such as playing, daily routines and engagements). An essential aspect of early
intervention is the active communication that parents create with professionals, with the aim of
achieving support in learning the skills necessary for the proper development of the child so that
parents fell competent in their role. Through mutual interaction the parent acquires knowledge, skills,
and security, which is of great importance for the optimal development of the child. The results of
collected research, which are presented in this work, indicate positive outcomes for parents and
children, because of cooperation with experts in the field of early intervention
