Argo (Greece)
rFASPER - Repository of the Faculty of Special Education and RehabilitationNot a member yet
5766 research outputs found
Sort by
Assistive technology provision at mainstream schools - Experiences of Serbian resource centers
No full textBackgroundOver the last 15 years, inclusive education has been formally established in Serbia as a mandatory approach for all students, ensuring equal rights and access to education without discrimination on any grounds. In addition to mainstream schools, Serbia also has special schools for students with developmental challenges and disabilities. Although some special schools in Serbia have been functioning as resource centers (RCs) for a long time now, 13 RCs have only recently been officially established, aiming to support inclusive education through assistive technology (AT) among other things.
ObjectiveThe research reported in this study was conducted within a project that aims to address challenges in implementing and improving inclusive education in the Republic of Serbia, focusing on the existing capacities and difficulties in how RCs provide AT services to mainstream schools to offer a set of recommendations to inform the development of RCs in the country.
MethodA SWOT analysis involving 80 respondents was conducted. Fifty-three respondents completed a questionnaire online, while further 27 respondents participated in five focus groups. Groups involved experts working in the RCs, suppliers and manufacturers of AT, parents of persons with disabilities, and expert associates from mainstream schools. The data was analyzed using a SWOT framework.
ResultsThe respondents reported that human capacities (e.g., motivation and experience) were the main strength. Weaknesses included lack of specific and modern knowledge about working with children with different conditions, as well as specific knowledge about the AT itself. Intersectoral cooperation was pointed out as the main opportunity, while obstacles were recognized in almost all work segments (lack of finances, lack of staff, lack of adequate legal regulations and communication and cooperation).
ConclusionBased on the results achieved, potential solutions for overcoming the existing obstacles in resource centers were proposed
Žene u zatvoru u Srbiji: Međunarodni standardi, nacionalno zakonodavstvo i kvalitet života
No full textKnjiga je podeljena u dva dela. Prvi deo knjige posvećen je analizi
kriminaliteta žena u Srbiji i odgovoru društva na njega. Na osnovu
analize dostupnih podataka, analiziraju se obim, struktura i dinamika
kretanja kriminaliteta žena u Srbiji tokom poslednje decenije. Potom se
analiziraju međunarodni standardi za postupanje prema ženama koje se
nalaze u penitensijarnim ustanovama, s fokusom na Pravila Ujedinjenih
nacija o postupanju sa zatvorenicama i izvršenju nekustodijalnih mera
prema ženama izvršiteljkama (tzv. Bankočka pravila). Treća celina prvog
dela knjige posvećena je pravnom i institucionalnom okviru Republike
Srbije koji je relevantan za razumevanje položaja žena u zatvoru, dok je
četvrta celine posvećena ulozi Nacionalnog preventivnog mehanizma u
unapređenju ljudskih prava i položaja žena u zatvoru u Srbiji.
Drugi deo knjige se fokusira na analizu rezultata empirijskog
istraživanja kvaliteta života žena u zatvoru u Srbiji. U ovom delu je prvo
dat opis metodologije istraživanja koje je sprovedeno u okviru PrisonLIFE
projekta, a koje je za cilj imalo dolaženje do podataka o percepciji
osuđenih lica u Republici Srbiji o kvalitetu zatvorskog života. Nakon toga
su prikazani i analizirani podaci koji se odnose na tri dimenzije kvaliteta
zatvorskog života posmatrano iz ugla osuđenica u Kazneno-popravnom
zavodu za žene: profesionalizam, harmonija i bezbednost. Na osnovu
svega, izvedene su i preporuke za dalji rad na jačanju zakona, politika i
praksi kako bi se unapredio položaj žena u zatvoru i u potpunosti izašlo u
susret njihovim specifičnim potrebama koje proizilaze iz specifičnosti
kriminaliteta koje žene vrše i njihovog ukupnog položaja u društvu
SUICIDALITY IN PERSONS WITH AUTISM SPECTRUM DISORDER
No full textSuicidalnost kod osoba s poremećajem iz spektra autizma nije široko proučavana pojava, jer postoji veoma malo radova koji tretiraju ovaj problem. Cilj rada je da pregledom dostupne literature prouči pojavnost suicidalnosti kod osoba s poremećajem iz spektra autizma bez komorbiditeta sa intelektualnom ometenošću i da ukaže na neke od mogućih faktora rizika za nastanak suicidalnosti u ovoj populaciji. Sistematičan pregled literature temelji se na pretraživanju dostupnih recenziranih radova. Za ovu pretragu korišćen je servis Konzorcijuma
biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku – KoBSON (baze podataka PsycINFO, Embase, MEDLINE i Web of Science), a izdvojeni su radovi pisani na engleskom i, u manjoj meri, srpskom jeziku. Rezultati ukazuju na trostruko povećanje šanse za samoubistvo (suicidalne ideje, pokušaji samoubistva i kombinovano samoubistvo) kod osoba sa poremećajem iz spektra autizma
u poređenju sa grupama bez simptoma ove dijagnostičke kategorije. Isto tako, 66% ovih osoba
imalo je samoubilačke misli, što je devet puta više nego kod tipične populacije, a 35% je imalo
plan samoubistva ili je pokušalo samoubistvo. U radu se razmatraju okidajući faktori suicidalnosti
u ovoj populaciji. Osobama sa autizmom treba posvetiti više pažnje kroz kliničke i istraživačke
investicije, kako bi se detaljnije razumeli i sprečili činovi samoubistva.Suicidality in persons with autism spectrum disorder is not a widely studied phenomenon, because there are very few papers dealing with this problem. The aim of the paper is to, by reviewing the available literature, study the occurrence of suicidality in persons with autism spectrum disorder without comorbidity with intellectual disability, and to point out some of the possible risk factors for the occurrence of suicidality in this population. A systematic literature
review is based on a search of available peer-reviewed papers. For this search, the service of the Serbian Library Consortium for Coordinated Acquisition – KoBSON (PsycINFO, Embase, MEDLINE and Web of Science database) was used, and papers written in English and, to a lesser extent, in Serbian, were selected. The results indicate a three-fold increase in the chance of suicide
(suicidal ideation, suicide attempts and combined suicide) in persons with autism spectrum disorders compared to groups without symptoms of this diagnostic category. Likewise, 66% of these individuals had suicidal thoughts, which is nine times more than the typical population, and 35% had a suicide plan or attempted suicide. The paper discusses the triggering factors of suicidality in this population. Individuals with autism should be given more attention through clinical and research investments, to better understand and prevent acts of suicide
SENZORNO-MOTORIČKI IZAZOVI KOD DECE OŠTEĆENOG SLUHA: PREGLED ISTRAŽIVANJA
No full textSenzorna obrada i motoričke funkcije kod dece oštećenog sluha predstavljaju
kompleksnu istraživačku oblast koja zahteva multidisciplinarni pristup, ali često nije u
fokusu naučnih istraživanja. Ovaj rad istražuje uticaj senzorne obrade na motoričke
funkcije gluve i nagluve dece, izazove sa kojima se susreću u svakodnevnom životu, kao
i značaj rane dijagnostike i intervencije. Senzorno procesiranje igra ključnu ulogu u
razvoju motoričkih veština i aktivnom učešću u svakodnevnim aktivnostima. Deca koja
imaju teškoće u ovom procesu suočavaju se sa različitim izazovima koji mogu negativno
uticati na njihov razvoj i svakodnevni život. Cilj rada bio je analiza postojećih istraživanja
o senzornim i motoričkim karakteristikama gluve i nagluve dece, kao i identifikovanje
ključnih oblasti u kojima se ta deca susreću sa teškoćama. U analizu su uključeni
istraživački radovi objavljeni između 2014. i 2024. godine, fokusirani na gluvu i nagluvu
decu i adolescente. Rezultati istraživanja sugerišu da deca oštećenog sluha uglavnom
imaju lošije senzorno procesiranje u odnosu na svoje vršnjake urednog sluha. Posebno
su uočene razlike u ravnoteži i motoričkim veštinama između gluve i nagluve dece i dece
urednog sluha. Problemi sa kojima se susreću deca oštećenog sluha mogu se pripisati
uslovima auditivne deprivacije i propratnim vestibularnim teškoćama. Iako nalazi
istraživanja nisu jednoznačni po pitanju uticaja korišćenja slušnih aparata ili kohlearnog
implanta na motoričke sposobnosti dece oštećenog sluha, naglašava se kako rana
intervencija i pravovremeni tretman mogu doprineti poboljšanju senzornog procesiranja
i razvoju motoričkih sposobnosti, kao i prevenciji dugoročnih smetnji. U zaključku se
ističe značaj ranog prepoznavanja i intervencija koje su prilagođene individualnim
potrebama dece, sa fokusom na senzorne i motoričke aspekte njihovog razvoja. Buduća
istraživanja treba da obuhvate longitudinalne pristupe i razvoj normativnih protokola za
procenu i rehabilitaciju dece oštećenog sluha i povezanim senzornim poremećajima
Play in Children with Autism – Parents and Professionals’ Perception
No full textPlay is a central activity of childhood that provides children with enjoyment and stimulates the development of creativity. It helps them better understand the world around them, express their emotions, refine motor skills, and develop essential life skills.
The aim of this study is to determine whether there is a difference in how parents and professionals perceive the play of children with autism. The sample included parents of children with autism (N = 60) and professionals (N = 60) employed in kindergartens and schools attended by these children. The children's ages ranged from four years and eight months to nine years (AS = 7.70; SD = 1.03). To assess play performance, the My Child’s Play – Parent Questionnaire (MCP; Schneider & Rosenblum, 2014) was used. The results showed statistically significant differences in play perception between parents and professionals in the subscales of Interpersonal Relationships and Social Participation (p < 0.05), Executive Functions (p < 0.05), and Play Choices and Preferences (p < 0.05). Parents perceived their child’s engagement in play more positively, including their ability to join play, adapt to new play partners, maintain focus, stay organized, persist, and overcome frustrating situations that may arise during play
Prepoznavanje emocionalnog izraza lica kod srednjoškolaca različitih intelektualnih sposobnosti
No full textUvod: O sposobnosti prepoznavanja emocija, i pored sve većeg interesovanja za socijalnu
kogniciju, još uvek nema dovoljno konzistentne evidencije, čemu doprinosi kompleksnost
povezanih konstrukata, kao i metodološka neujednačenost pristupa. Cilj: Da se u grupi
mladih proveri diskriminativnost robustne tehnike kojom se prepoznavanje emocija
testira samo jednim zadatkom, ispita povezanost ove sposobnosti i osnovnih pokazatelja
inteligencije, te istraže potencijalne polne razlike u prepoznavanju emocija. Metode:
U grupi od 199 srednjoškolaca, 95 iz sistema regularnog obrazovanja (mladi tipičnog
razvoja), a 104 iz specijalne škole za obrazovanje mladih sa intelektualnom ometenošću –
44 sa graničnim intelektualnim sposobnostima i 60 sa lakom intelektualnom ometenošću
– primenjen je zadatak prepoznavanja osam različitih emocija (šest bazičnih i dve
kontrolne) prikazanih na fotografijama iste osobe, statičnog i naglašenog izraza lica.
Rezultati: Pouzdanost tehnike je α = .68. Mladi tipičnog razvoja postižu bolje skorove
na zadatku prepoznavanja emocija (AS = 5.35, SD = 1.98) u poređenju sa mladima iz
specijalne škole (AS = 3.67, SD = 1.81), t (197) = 6.24, p < .001, d = 0.89, što se ispoljava
i kada se porede sve tri grupe ispitanika (F(2, 196) = 23.06, p < .001, η2 = .19). Značajna
korelacija skora na zadatku prepoznavanja emocija sa IQm (r = .32, p = .01) i IQt (r
= .39, p = .002) utvrđena je samo u grupi adolescenata lake intelektualne ometenosti.
Ne registruju se razlike u prepoznavanju emocija vezanih za pol primenom zadatka
prepoznavanja emocija, sem u slučaju prepoznavanja tuge u grupama mladih tipičnog
razvoja i graničnih intelektualnih sposobnosti. Zaključak: Primenjeni postupak je
diskriminativan u ispitivanju sposobnosti rekognicije bazičnih facijalnih emocija.
Dobijene razlike su, mada u maloj meri, povezane sa IQ na nivou grupa formiranih
prema opštoj sposobnosti
Teorije i mere ličnosti
No full textOva monografija je sažet revijski prikaz ključnih dostignuća naučnika zaslužnih
za
razvoj
pojma
ličnosti
sa
teorijskog
i
praktičnog
aspekta.
Tri
glavna
poglavlja:
teorije
ličnosti,
merni
instrumeti
procene
ličnosti
i
greške
merenja
čine,
unutar
drugih
grana
psihologije,
jednu
u
teorijskom
i
praktičnom
smislu
zaokruženu
celinu
i
osvetljavaju
stanje
i
dileme
u
kojima
se
danas
nalazi
ova
oblast.
Osim
dostignuća
inostranih
naučnika,
u
monografiji
su
predstavljeni
i
doprinosi
domaćih
autora
МАЈНДФУЛНЕС, СТРЕС И КВАЛИТЕТ ПЕДАГОШКОГ ОДНОСА КОД ВАСПИТАЧА И ДЕФЕКТОЛОГА
No full textЦиљ истраживања је поређење васпитача и дефектолога по нивоу
мајндфулнеса, доживљеног стреса и квалитетa педагошког од-
носа са децом предшколског узраста. Узорком је обухваћено девет
дефектолога и 11 васпитача, који су дали податке о педагошком
односу за по двоје деце (18 деце са тешкоћама у менталном раз-
воју и 22 деце типичног развоја), са којима су радили најмање шест
месеци. Ниво мајндфулнеса утврђен је применом Интерперсоналне
мајндфулнес скале (Interpersonal Mindfulness Scale), стрес је про-
цењен Скалом перципираног стреса (Perceived Stress Scale), а квали-
тет педагошког односа са децом Скалом односа ученик – настав-
ник – кратка форма (Student-Teacher Relationship Scale – Short Form).
Утврђено је да васпитачи у односу на дефектологе (васпитачи:
AS = 115,64, SD= 8,50; дефектолози: AS = 104,00, SD = 10,19; t (18) =
-2,79, p = ,012) имају значајно виши ниво мајндфулнеса, остварују
више блискости (васпитачи: AS = 4,30,SD= ,18; дефектолози: AS =
3,27, SD = ,71; t (18) = -4,23, p = ,002) и мање конфликта (васпита-
чи: AS = 1,53, SD = ,55; дефектолози: AS = 2,88, SD =,73; t (18) = 4,73,
p = ,000). Разлике у нивоу стреса нису утврђене. Будућим истражи-
вањима би требало утврдити чиниоце који би код дефектолога
допринели унапређењу мајндфулнеса и квалитета педагошког од-
носа са децом са тешкоћама у менталном развоју.The aim of the study was to compare preschool teachers and special
educators in terms of mindfulness, perceived stress, and the quality
of the teacher-preschool child relationship. The sample included nine
special educators and 11 preschool teachers, who provided data on
their relationship with two children each (18 children with difficulties
in mental development and 22 typically developing children) with whom
they had worked for at least six months. Mindfulness was assessed using
the Interpersonal Mindfulness Scale, stress was measured with the
Perceived Stress Scale, and the quality of the teacher–child relationship
was evaluated with the Student–Teacher Relationship Scale – Short
Form. The results indicated that preschool teachers had a significantly
higher level of mindfulness compared to special educators (preschool
teachers: M = 115.64, SD = 8.50; special educators: M = 104.00, SD =
10.19; t(18) = -2.79, p = .012), and reported greater closeness (preschool
teachers: M = 4.30, SD = .18; special educators: M = 3.27, SD = .71; t(18)
= -4.23, p = .002) and lower conflict (preschool teachers: M = 1.53, SD
= .55; special educators: M = 2.88, SD = .73; t(18) = 4.73, p < .001). No
significant differences were found in stress levels. Future research should
identify the factors that could contribute to enhancing mindfulness and
the quality of the pedagogical relationship with children with difficulties
in mental development among special educators
Informisanost terapeuta o visokoj asistivnoj tehnologiji za osobe sa poremećajima auditivne percepcije
No full textPoremećaji auditivne percepcije nastaju kao posledica deficita u obradi auditivnih
informacija u centralnom nervnom sistemu. Simptomi koji su najčešće prisutni u kliničkoj
slici obuhvataju poteškoće u lokalizaciji, lateralizaciji, diskriminaciji i prepoznavanju
auditivnih stimulusa, kao i smetnje u diskriminaciji zvuka u uslovima pozadinske buke.
Pored toga, često se javljaju poteškoće u percepciji govora, praćenju verbalnih naloga i
razgovora, kao i u obrazovnim i profesionalnim aktivnostima, što može da dovede do
socijalne anksioznosti i izolacije. Primena asistivne tehnologije za komunikaciju
predstavlja jedan od osnovnih pristupa u tretmanu poremećaja auditivne percepcije, kao
vid kompenzacione strategije za ostvarivanje komunikacije. S obzirom na važnost
primene asistivne tehnologije u tretmanu osoba sa ovim poremećajima, važno je da se
utvrdi u kojoj meri su terapeuti koji sprovode treninge auditivne percepcije informisani
o visokoj asistivnoj tehnologiji za komunikaciju.
Cilj ovog rada je bio da se utvrdi nivo informisanosti i svesnosti terapeuta o
postojanju visoke asistivne tehnologije za komunikaciju za osobe sa poremećajima
auditivne percepcije. Uzorak je činilo 15 specijalnih edukatora i rehabilitatora, kao i
logopeda koji su zaposleni u školama na teritoriji Banja Luke. Primenjen je upitnik koji
je posebno konstruisan za svrhu ovog istraživanja. Analiza rezultata je pokazala da su ispitanici upoznati sa slušnim aparatom,
kohlearnim implantom, štipaljkama pričalicama, tablet komunikatorima i pričajućim
rasporedom. Iako ispitanici imaju iskustva u radu sa korisnicima asistivne tehnologije koji
imaju deficite auditivne percepcije, u svom radu ne koriste KSAFA aparat, Earobics i
Phonema softver niti Tomatis aparat. Takođe, u ustanovama u kojima su zaposleni ne
postoji indukciona petlja. Nedostatak obuke i finansijskih sredstava predstavljaju glavne
barijere za upotrebu visoke asistivne tehnologije za komunikaciju. Rezultati istraživanja
pokazuju da terapeuti prepoznaju značaj upotrebe asistivne tehnologije u tretmanu osoba
sa poremećajima auditivne percepcije, kao i njen pozitivan uticaj na poboljšanje kvaliteta
komunikacije i života ovih korisnika. Pored toga, smatraju da je neophodna edukacija
korisnika, roditelja dece sa deficitima auditivne percepcije, kao i stručnjaka, kako bi se
razvila svest o postojanju i prednostima primene visoke asistivne tehnologije za
komunikaciju