rFASPER - Repozitorijum Fakulteta za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
Not a member yet
5658 research outputs found
Sort by
Odmazda ili rehabilitacija
Get PDFPrethodnih pola veka uoćena je prekomerna upotreba zatvorske kazne u mnogim delovima sveta.
Navode se globalne promene (kolaps proizvodne industrije; brojnost dugotrajno nezaposlenih čime je vršen dodatni pritisak na državu blagostanja). Porast evidentiranog kriminaliteta i izricanje strožih kazni u zapadnim zemljama postepeno su normalizovali primenu ekstremnih modaliteta inkarceracije.
Veći broj autora nastojao je da odgovori na pitanje kako se to ekstremni oblici zatvaranja normalizuju i postaju nešto uobičajeno u kaznenoj praksi. Samica u Kanadi je postala „normalizovana” uprkos neverovatno retributivnoj prirodi, a najekstremniji izraz ostvaruje izricanjem i izvršenjem doživotne kazne zatvora bez mogućnosti dodele uslovnog otpusta (Life Without Parole – LWOP.
Normalizacija se tako definiše kao skup procesa koji čine da stanje izgleda “normalno”. Način na koji normalizacija funkcioniše ili se odnosi na rasprostranjenost stanja (normalna distribucija) ili na njegovu društvenu prihvatljivost (normativna vrednost). Kada opisujemo “prihvatljivost” kazne, raspravljamo o stavovima ljudi o njenoj težini. Prihvatljivost ilustruje vrstu bola, neprijatnosti i patnje kroz kaznu, koju konkretno društvo dozvoljava u datom trenutku. Normalizacija kao prihvatljivost ne određuje da li je kazna zaista nepodnošljivo stroga ili ne, već ukazuje na percepciju javnosti o njenoj ozbiljnosti. Stoga se nastojalo eksploracijom različitih mehanizama, ukazati na procese kojima se kod šire javnosti prikazuje ovakva kazna kao normalan modalitet kažnjavanja, uprkos tome što je izuzetno ozbiljan i sa drastičnim posledicama po osuđene. Iako je javnost smatra prihvatljivom, osuđeni su LWOP opisali kao mučnu, nehumanu, i kao izuzetno tešku kaznu.
Tokom prve dekade ovog veka. u SAD je zabeleženo preko 50.000 LWOP. Ankete pokazuju da javnost preferira LWOP dajući joj prednost nad smrtnom kaznom. Zakonodavci kontinuirano proširuju mogućnost izricanja LWOP prema odraslim prestupnicima, uprkos naporima da se smanji zatvorska populacija. U senci tradicionalne smrtne kazne, drugi ekstremni oblici kažnjavanja su modelovani tako da izgledaju „umereni“. Na kraju krajeva, normalizacija doživotne zatvorske kazne bez uslovnog otpusta ilustruje kako ekstremno kažnjavanje može opstati pod maskom umerenosti kazne
Prikaz Erasmus plus projekta “Inclusion through social skills for learners with autism and intellectual impairments”
Get PDFProblemi u oblasti socijalnih veština kod učenika sa poremećajem iz spektra autizma i/ili intelektualnom ometenošću (PSA i/ili IO) predstavljaju značajnu prepreku njihovom uključivanju, adaptaciji i učešću u zajednici i školi. Poznavanje i primena metoda zasnovanih na empirijskim dokazima, sprovođenje specifičnih obrazovnih intervencija kao i korišćenje adekvatnih, prilagođenih materijala u tom procesu može unaprediti socijalne veštine ove populacije.
Cilj ovog rada je predstavljanje projekata Inkluzija kroz razvoj socijalnih veština učenika sa PSA i/ili IO (Inclusion through social skills for learners with autism and intellectual impairments, ITSS-LAII).
Realizacija projekta započeta je u decembru 2021. godine. Projektni tim čini Osnovna škola “Miloje Pavlović”, Univerzitet u Beogradu – Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju i Makedonsko naučno udruženje za autizam. Opšti ciljevi projekta usmereni su na podršku uključivanju pomenutih učenika u školsko okruženje, umanjivanju neuspeha u učenju i ranog napuštanja školovanja, kao i na podršku nastavnicima u primeni programa razvoja socijalnih veština za ove učenike. Projekat se izvodi kroz tri faze: 1) primenu kontekstualnog pristupa u identifikovanju socijalnih veština potrebnih za uspešno uključivanje i adaptaciju učenika na školsko okruženje, 2) kreiranje metodološkog priručnika za nastavnike i 3) kreiranje specifičnih, digitalnih nastavnih materijala i video-sadržaja za razvoj i unapređivanje socijalnih veština.
U skladu sa postavljenim ciljevima projekta, koji je još uvek u toku, očekujemo da će dobijeni rezultati povećati senzitivnost nastavnika na socijalne potrebe učenika sa PSA i/ili IO i olakšati imlpementaciju različitih strategija za razvoj i unapređivanje socijalnih veština, koje predstavljaju važan aspekt školovanja ovih učenika
Socijalna prilagođenost adolescenata sa oštećenjem sluha u Nigeriji: Da li će posredovati agresivni sadržaji na televiziji i zavisnost od pornografije?
Get PDFIntroduction. Living adaptively in any environment depends on several factors ranging from personal to environmental. In the event of development, there is the complexity that globalisation through digitalisation has added to adaptive living among youngsters, especially those living with hearing impairment. Objectives. This study investigated the effects of televised aggression and pornographic addiction on social adjustment of adolescents with hearing impairment in two states in South-west Nigeria. Methods. The study employed a descriptive survey study of expo facto type. Samples of 118 adolescent students with hearing impairment participated in the study through simple random and purposive sampling techniques. A Social Adaptation Inventory with a reliability of .79 was used to collect data from the respondents. Pearson Product Moment Correlation Coefficient and Multiple Regressions were used to test the hypotheses at .05 level of significance. Results. A significant relationship was found between televised aggression and social adjustment problems of adolescents with hearing impairment. Pornographic addiction has a significant relationship with social adjustment of adolescents with hearing impairment. Also, there were joint contributions of televised aggression and pornographic addiction to social adjustment of adolescents with hearing impairment in South-west Nigeria. Conclusion. Parents are admonished to monitor their adolescents with hearing impairment in a bid to censor the kinds of television programmes and print media materials they engage in because they also undergo the same developmental process as adolescents without hearing impairment.Uvod: Prilagođeno življenje u bilo kojoj sredini zavisi od nekoliko faktora, u rasponu od ličnih do sredinskih. Kada se radi o razvoju, postoji složenost koju je globalizacija kroz digitalizaciju dodala adaptivnom življenju mladih, posebno onih sa oštećenjem sluha. Ciljevi: Ova studija je istraživala efekte izloženosti agresivnim sadržajima na televiziji i zavisnosti od pornografije na socijalnu prilagođenost adolescenata sa oštećenjem sluha u dve države u Jugozapadnoj Nigeriji. Metode: U studiji je korišćena deskriptivna anketa expo facto tipa. Uzorak od 118 učenika adolescentnog uzrasta sa oštećenjem sluha učestvovao je u istraživanju putem tehnika jednostavnog nasumičnog i prigodnog uzorkovanja. Za prikupljanje podataka od ispitanika korišćen je Inventar socijalne prilagođenosti sa relijabilnošću od .79. Pirsonov produkt-moment koeficijent korelacije i višestruka regresiona analiza korišćeni su za testiranje hipoteza na nivou značajnosti .05. Rezultati: Utvrđeno je da postoji značajna povezanost između izloženosti agresivnim sadržajima na televiziji i problema socijalnog prilagođavanja adolescenata sa oštećenjem sluha. Postoji značajna povezanost između zavisnosti od pornografije i socijalnog prilagođavanja adolescenata sa oštećenjem sluha. Takođe, postoji zajednički doprinos izloženosti agresivnim sadržajima na televiziji i zavisnosti od pornografije socijalnom prilagođavanju adolescenata sa oštećenjem sluha u Jugozapadnoj Nigeriji. Zaključak: Roditeljima se savetuje da nadziru adolescente sa oštećenjem sluha kako bi cenzurisali sadržaje televizijskih programa i štampanih medijskih materijala kojima se bave, jer i oni prolaze kroz isti razvojni proces kao adolescenti bez oštećenja sluha
The importance of sport for members of the deaf community
Get PDFUvod: Karakteristika sporta da, pored unapređenja fizičkih sposobnosti, pomaže i socijalizaciju osoba koje ga upražnjavaju, čini ga veoma značajnim sistemom aktivnosti u životu gluvih i nagluvih. S obzirom na to da su gluvi i nagluvi često marginalizovani od tipične populacije, učešće u sportskim aktivnostima može u velikoj meri doprineti njihovoj vidljivosti, a time i inkluziji u većinsku društvenu zajednicu. Važno je naglasiti da gluvoća ili nagluvost pojedinca ne predstavljaju ograničavajući faktor za njegovo bavljenje sportom ukoliko je očuvana funkcija centra za ravnotežu. Cilj: Cilj ovog rada je da putem analize dostupne literature pruži sistematski uvid u mogućnosti gluvih da participiraju u sportskim aktivnostima, kao i da ukaže na značaj koji sport može da ima u njihovim životima. Metode: Deskriptivna, analiza, sinteza, evaluacija sadržaja. Rezultati: Sport predstavlja značajnu komponentu u životu mnogih gluvih i nagluvih osoba. Gluve i nagluve osobe mogu se baviti sportom u okviru organizovanih aktivnosti, samostalno, rekreativno, ali i profesionalno. Profesionalni gluvi i nagluvi sportisti imaju mogućnost da se takmiče na specijalizovanim takmičenjima, koja su namenjena osobama sa ometenošću ili samo gluvima i nagluvima, kao i na takmičenjima na kojima nastupaju prevalentno tipični sportisti. Zaključak: U cilju postizanja inkluzije gluvih važno je koristiti potencijal koji imaju sportske aktivnosti kao podjednako dostupne i gluvim osobama, i pripadnicima tipične populacije.Introduction. Apart from developing physical skills, a characteristic of sport is that it also helps the socialization of the persons who do it. Thus, it is a rather significant system of activities in the lives of people who are deaf or hard of hearing. Considering the fact that these persons are often marginalized by the typical population, participating in sports activities may contribute to their visibility to a great extent and thus to their inclusion in the social community. It is important to underline that an individual’s deafness or being hard of hearing does not represent a limiting factor for their doing sports if the function of the center of gravity is preserved. Objective. The aim of this work was to provide a systematic insight into the possibilities of the deaf to participate in sports activities through the analysis of the available literature, as well as to indicate the importance that sports can have in their lives. Methods. The descriptive method, analysis, synthesis, and content evaluation were used. Results. Sports are an important component in the lives of many deaf and hard-of-hearing people. Deaf and hard-of-hearing persons may do sports as part of organized activities, independently, for recreational purposes, but also professionally. Professional deaf and hard-of-hearing athletes have the possibility of taking part in specialized competitions which are intended for persons with disabilities or only for deaf and hard-of-hearing persons, as well as in competitions in which predominantly typical athletes participate. Conclusion. In order to achieve the inclusion of the deaf, it is important to use the potential of sports activities as equally accessible to deaf people and members of the typical population
Физичка активност код предшколске деце с интелектуалном ометеношћу
Get PDFThe aim of this paper is to examine the effect of socio-demographic factors,
children’s motor skills and parents’ physical activity on the physical activity of
preschool children with intellectual disabilities. The research sample included 47
children with intellectual disabilities, as well as 47 parents. For the examination of
socio-demographic variables, a questionnaire was created, which included information
about parents and children. The Vineland Adaptive Behavior Scale was used to assess
adaptive behaviour in the domain of motor skills. For assessing the children’s gross
motor skills, the Test of Gross Motor Development was used, and the Family Lifestyle
Survey was used for the assessment of the physical activity of parents, and children
with intellectual disabilities. The results show that the majority of children with
intellectual disabilities partake in some physical activity for at least 20 minutes, one to
four times a week. Multiple linear regression analysis found that the independent
variables explained 11.2% of the variance in children’s physical activity. Gross motor
skills represented the strongest individual contribution to the physical activity of
children with intellectual disabilities.Циљ овог рада је да испита утицај социо-демографских фактора, моторичких
вештина деце и физичке активности родитеља на физичку активност предшколске деце с интелектуалном ометеношћу. Узорак истраживања укључио је 47-оро
деце с интелектуалном ометеношћу, као и 47 родитеља. За испитивање социодемографских варијабли креиран је упитник који укључује информације о родитељима и деци. За процену адаптивног понашања у домену моторичких вештина коришћенa је Винеландова скала адаптивног понашања, за процену грубомоторичких способности деце коришћен је Тест развоја грубе моторике, док је за процену физичке активности родитеља и деце с интелектуалном ометеношћу коришћенa Анкета о породичном начину живота. Резултати показују да већина деце с интелектуалном ометеношћу учествује у некој физичкој активности, у трајању од најмање 20 минута, једном до четири пута у седмици. Вишеструком линеарном регресионом анализом утврђено је да су независне варијабле објасниле
11,2% варијације физичке активности деце. Груба моторика представља најјачи
појединачни допринос физичкој активности деце с интелектуалном ометеношћу
Reading disorder in lesions of anterior and Posterior brain areas
Get PDFUvod: Proces čitanja se ostvaruje uz učešće većeg broja moždanih oblasti koje
imaju specifičnu ulogu u realizaciji ove jezičke funkcije. Pokazano je da kvalitativna
analiza grešaka i lokalizacija moždane lezije značajno doprinose izboru
odgovarajućih metoda tretmana.
Cilj: Cilj ovog rada je utvrđivanje značaja neuroanatomskog pristupa analizi
poremećaja čitanja u tretmanu aleksije.
Metode: Uzorak se sastojao od 30 ispitanika, od kojih je 15 imalo nefluentnu, a
15 fluentnu afaziju. Dijagnoza afazije postavljena je na osnovu Bostonske baterije
testova za afazije. U uzorak su uključeni ispitanici sa afazijom vaskularne
etiologije kod kojih je magnetnom rezonancom identifikovano mesto lezije.
Procena sposobnosti čitanja izvršena je Subtestom čitanja Bostonske baterije
testova za afazije i Testom čitanja reči. Statistička značajnost razlika proveravana
je Man-Vitnijevim U testom.
Rezultati: Rezultati su pokazali da se obrazac poremećaja čitanja kod lezije anteriornih
oblasti mozga razlikuje od poremećaja čitanja koji nastaje kao posledica
lezije posteriornih oblasti. Statistički značajna razlika (p < 0,05) pokazana
je na Subtestu čitanja reči (309,000) i rečenica (293,500), kao i na Testu čitanja
reči za konkretne imenice (306,000) i apstraktne imenice (288,000), dok za
funkcionalne reči i nereči nije pronađena statistička značajnost. Takođe je pokazano
da je aleksija izraženija kod lezije posteriornih oblasti mozga.
Zaključak: Kvalitativnom analizom dobijenih podataka može se zaključiti da
obrazac grešaka u čitanju korelira sa tipom afazičkog sindroma, tj. mestom
moždane lezije. Ovaj nalaz ukazuje na potrebu diferenciranog pristupa u tretmanu
aleksije.Introduction: The reading process is realized with the participation of a large number
of brain areas which have a specific role in the realization of this language function. It has
been demonstrated that conducting a qualitative analysis of reading errors and identifying
brain lesions can significantly contribute to selecting appropriate treatment methods.
Aim: This study aims to determine the importance of using a neuroanatomical approach
in analyzing reading disorders in alexia treatment.
Methods: The sample consisted of 30 participants, with 15 having non- fluent aphasia
and 15 having fluent aphasia. The Boston Diagnostic Aphasia Examination was used for
the diagnosis of aphasia. The sample included subjects with aphasia of vascular etiology in
whom the location of the lesion was identified by magnetic resonance imaging. The Boston
Diagnostic Aphasia Examination Reading Subtest and the Word Reading Test were used for
reading ability assessment. The Mann-Whitney U-test was used for statistical analysis of the
group differences. Results: The results showed that reading disorders resulting from lesions in the anterior
areas of the brain differ from those resulting from lesions in the posterior areas. A statistically
significant difference (p < 0.05) was shown on the Word Reading Subtest (309.000) and
sentences (293.500), as well as on the Word Reading Test for concrete nouns (306.000) and
abstract nouns (288.000), while no statistical significance was found for functional words
and non-words. Additionally, the study found that alexia is more pronounced in cases where
the lesion is in the posterior areas of the brain.
Conclusion: Upon qualitative analysis of the collected data, it can be concluded that
the reading error patterns correlate with the type of aphasic syndrome, i.e., at the location
of the brain lesion. This finding highlights the importance of a differentiated approach in the
treatment of alexia
Barriers in the application of assistive technology for Communication
Get PDFUvod: Asistivna tehnologija obuhvata širok spektar uređaja, strategija i
usluga koji su prilagođeni ili posebno dizajnirani za održavanje ili unapređivanje
funkcionalnih sposobnosti korisnika. Upotreba ove tehnologije, posebno
dizajnirane za komunikaciju, ima pozitivan uticaj na socijalni i emocionalni
razvoj korisnika, uspostavljanje interakcije sa osobama iz neposrednog i šireg
okruženja, promene u ponašanju, kao i na povećanje motivacije za učenje, samopouzdanja,
radnog i društvenog angažovanja. S obzirom na to postoji potreba
da se utvrde, analiziraju i bolje razumeju faktori koji promovišu ili ometaju
prihvatanje, integraciju i upotrebu asistivne tehnologije za komunikaciju.
Cilj: Cilj ovog rada je da se sistematskim pregledom i analizom relevantnih
istraživanja prikažu barijere u primeni asistivne tehnologije za komunikaciju u
različitim domenima svakodnevnog života korisnika.
Metode: Prilikom uvida u dostupnu literaturu korišćeni su servis Konzorcijuma
biblioteka Srbije za objedinjenu nabavku, kao i pretraživači Google Scholar i
Research Gate.
Rezultati: Rezultati istraživanja pokazuju da na integraciju asistivne tehnologije
utiče niz faktora, uključujući one iz socijalne sredine, kao i lične faktore koji
se odnose na korisnika. Barijere obuhvataju nedostatak finansijskih sredstava,
opreme, negativne stavove, tehnofobiju, kao i neadekvatnu procenu, zbog
čega dolazi do neusklađenosti između potreba korisnika i obezbeđenog uređaja
asistivne tehnologije. U obrazovnom okruženju identifikovani su nedostatak
odgovarajuće obuke, dostupnih alata i resursa, tehničke podrške, vremena za
istraživanje i proučavanje načina za integraciju tehnologije u nastavni plan i
program, kao i samoefikasnost nastavnog osoblja. Kada su u pitanju barijere
proistekle od vršnjaka i samih korisnika, pokazalo se da bi uređaji trebalo da
budu jednako privlačni vršnjacima tipičnog razvoja, da njihova upotreba bude
lako razumljiva, kao i da ne ugrožava, niti usložnjava socijalno učešće.Zaključak: Procena potreba korisnika, njihovih preferencija i sposobnosti,
okruženja u kojima će se tehnologija koristiti, kao i njenih karakteristika, neophodna
je za uspešnu integraciju asistivne tehnologije za komunikaciju.Introduction: Assistive technology encompasses a wide range of devices, strategies,
and services that are adapted or specifically designed to maintain or improve the user’s
functional abilities. The use of this technology, specially designed for communication, has
a positive impact on the user’s social and emotional development, establishing interaction
with people from the immediate and wider environment, changes in behavior, as well as
increasing motivation for learning, self- confidence, work, and social engagement. In view of
this, there is a need to identify, analyze, and better understand the factors that promote or
hinder the acceptance, integration, and use of assistive technology for communication.
Aim: The aim of this research was to show the barriers in the application of assistive
technology for communication in various domains of the user’s daily life through a systematic
review and analysis of relevant research.
Methods: The service of the Serbian Library Consortium for Coordinated Acquisition,
as well as the Google Scholar and Research Gate search engines, were used to review the
available literature.
Results: The analysis of the results showed that the integration of assistive technology
is influenced by a number of factors, including those from the social environment, as
well as personal factors related to the user. Barriers include lack of financial resources,
equipment, negative attitudes, technophobia, as well as inadequate assessment, which
leads to a mismatch between the needs of the user and the provided assistive technology
device. In an educational environment, lack of appropriate training, available tools and
resources, technical support, time to research and study ways to integrate technology into
the curriculum, and self-efficacy of teachers were identified. When it comes to barriers arising
from peers and the users themselves, it was shown that devices should be equally attractive to
peers of typical development, that their use should be easy to understand, and that it should
not endanger or complicate social participation.
Conclusion: Assessing the needs of users, their preferences and abilities, the
environment in which the technology will be used, as well as its characteristics, is necessary
for the successful integration of assistive technology for communication
An assessment of emotion recognition in the prosodic characteristics of speech
Get PDFUvod: O emocionalnom stanju sagovornika može se zaključiti i na osnovu auditivne
analize, odnosno, interpretacije specifičnih prozodijskih karakteristika
govora. Iako manje istraženo u odnosu na sposobnost prepoznavanja emocija
u izrazu lica, poteškoće u obradi govorne prozodije mogu predstavljati značajnu
prepreku za adekvatno socijalno funkcionisanje i biti jezgro disfunkcije
pojedinih poremećaja u razvojnom i odraslom dobu.
Cilj: Konstrukcija i provera osnovnih psihometrijskih karakteristika testa za
procenu uspešnosti prepoznavanja emocija na osnovu prozodijskih karakteristika
govora.
Metode: U konstrukciji seta sadržinski neutralnih rečenica, izgovorenih specifičnim
tonom, a karakterističnim za svaku od šest osnovnih emocija uz
kontrolni/neutralni stimulus, učestvovalo je šest glumaca. Nakon prve faze
istraživanja u kojoj je učestvovalo pet ispitanika, odabrano je 35 stimulusa sa
najvećim procentom tačnih odgovora, nakon čega je druga faza istraživanja
sprovedena na uzorku od 45 ispitanika – 34 sa našeg govornog područja i 11
kojima srpski jezik nije maternji. Na osnovu procenta tačnosti prepoznavanja,
za finalni set su odabrana 3 stimulusa po emociji, ukupno 21.
Rezultati: Pouzdanost finalnog seta je α = 0,68. Empirijska distribucija mera
značajno odstupa od modela normalne raspodele (W = 0,94, p = 0,02). Najveći
procenat tačnosti prepoznavanja je zabeležen za emociju ljutnje (91,1%), dok
se gađenje pokazalo kao najteže za prepoznati (53,3%). Nisu pronađene značajne
razlike između ispitanika čiji se maternji jezici razlikuju (U = 135,00, p =
0,17). Postoji statistički značajna negativna povezanost između godina i ukupnog
skora na testu (rs = -0,31, p = 0,04), dok se statistički značajne razlike
između muškaraca i žena nisu ispoljile (p = 0,49).
Zaključak: Test procene govorne prozodije, kao mera sposobnosti prepoznavanja
emocionalnog stanja drugog, pokazuje potencijal za dalje korišćenje i razvoj.Introduction: The emotional state of the interlocutor can be deduced by way of auditory
analysis, that is, the interpretation of specific prosodic characteristics of speech. Despite
being less researched than the ability to recognize emotions in facial expressions, difficulties
in processing speech prosody can be a major obstacle to adequate social functioning and the
core of the dysfunction of certain disorders both during development and in adulthood.
Aim: To develop and examine basic psychometric characteristics of the test for
evaluating the success of emotion recognition based on the prosodic characteristics of
speech.
Methods: Six actors participated in the construction of a set of content- neutral
sentences, spoken in a specific tone and representative of each of the six basic emotions
with a control/neutral stimulus. Following the first phase of the research, in which five
subjects took part, 35 stimuli with the highest percentage of correct answers were selected,
after which the second phase of the research was conducted on a sample of 45 participants
– 34 native speakers and 11 non-native speakers of Serbian. Based on the percentage of
recognition accuracy, 3 stimuli per emotion, or 21 in total, were selected for the final set.
Results: The reliability of the final set is α=.68. The empirical distribution of measures
deviates significantly from the normal distribution model (W=0.94, p=.02). The highest
percentage of recognition accuracy was recorded for anger (91.1%), while disgust showed to
be the most difficult to recognize (53.3%). No significant differences were found among the
participants who spoke different mother tongues (U=135.00, p=.17). There is a significant
negative correlation between age and the total test score (rs= -.31, p=.04), while no significant
differences between males and females were noticed (p=.49).
Conclusion: As a measure of the ability to recognize the emotional state of another
person, the speech prosody assessment test shows potential for further use and development
Special measures and registers for sex offenders - normative framework in Serbia and comparative legal analysis
Get PDFIn recent years the attention of the wide audience and academics
has been directed toward sexual offending in general and child sexual
abuse. On the one hand, there is a pressing need to protect the youngest
and enable the realization of the best interests of the child, and on the
other, there is also a need to adequately address the moral panic caused
by these brutal crimes against minors. With the aforementioned chal lenges, it is easy to forget that sex offenders also enjoy human rights that
must not be violated, regardless of the importance of the goal that is
being pursued. Bearing in mind the above, the article is devoted to the
analysis of the Serbian substantive legal framework that defines the ap plication of special measures and the registration of sex offenders, an
Specifični poremećaj matematičkih veština – implikacije za ranu procenu i tretman
Get PDFRezime: Osnovne sposobnosti matematičkih veština odnose se na pojam broja, brojanje, matematičko znanje i izvođenje aritmetičkih operacija. Od prve godine života, sa dinamičnim tokom u predškolskom periodu, dete ovladava sposobnostima koje predstavljaju temelje mnogih aspekata ranog učenja matematike. Rane sposobnosti predviđanja količine skupova (subitiranje) i sposobnost diskriminacije skupova sa manjim i većim brojem predmeta leži u osnovi dečjeg pojma broja, dok ovladavanje bitnim principima brojanja leži u osnovi veštine brojanja i matematičkog znanja. Sa druge strane, ovladavanje pojmom broja i usvajanje elementarnog nivoa matematičkog znanja omogućava primenu strategija pri izvođenju aritmetičkih operacija, veštine koja se poboljšava sve većom upotrebom zrelih i sve manjom upotrebom nezrelih strategija. Deca sa specifičnim poremećajem matematičkih veština (SPMV) imaju teškoća u svim domenima ranih matematičkih sposobnosti koje se mogu javiti znatno pre formalnog školovanja. Pored u literaturi dobro dokumentovanih dokaza o kognitivnim prediktorima SPMV, poput radne memorije i brzine procesiranja, sve je više dokaza o povezanosti ranih jezičkih i matematičkih sposobnosti. Specifično, podaci iz literature ukazuju na značajnu povezanost matematičkih veština, sa jedne strane, i leksičko-semantičkih, fonoloških i gramatičkih sposobnosti, sa druge strane. U prilog tome govori i visoka učestalost pojave SPMV kod dece sa razvojnim jezičkim poremećajem. Dodatno, specifični poremećaj čitanja, kao primarno jezički poremećaj, i SPMV, kao primarno nejezički poremećaj, dele iste deficite u osnovi u vidu teškoća brzog automatskog imenovanja, verbalne radne memorije i znanja o slovima. Na osnovu navedenog, evidentno je da u osnovi SPMV leže i jezički deficiti, pored kognitivnih. Visoka prevalenca dece predškolskog uzrasta koja su pod rizikom za pojavu SPMV implicira primenu sveobuhvatnijeg pristupa u proceni i habilitaciji, a koji bi uključivao procenu ranih matematičkih sposobnosti i suptilnijih kognitivnih i jezičkih sposobnosti koje leže u osnovi ove kompleksne akademske veštine