rFASPER - Repozitorijum Fakulteta za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
Not a member yet
5658 research outputs found
Sort by
The concept of a criminal career: a review of key research study
Get PDFKriminalna karijera opisuje dugoročne obrasce kriminalne aktivnosti duž celokupnog životnog toka prestupnika. Odlikuje je početak, perzistencija, eskalacija i okončanje. Poznavanje kontinuuma kriminalne karijere i njenih dimenzija direkno je u funkciji razumevanja razvoja kriminalnog
ponašanja, ali i planiranja tretmana hroničnih prestupnika. Istraživanja kriminalne karijere nastoje da daju odgovore na pitanja inicijacije (kada i zašto pojedinci počinju da vrše krivična dela), perzistencije (zašto i kako nastavljaju da vrše krivična dela), eskalacije (zašto i kada kriminalno ponašanje postaje frekventnije, ozbiljnije ili specijalizovanije) i terminacije kriminalne karijere
(zašto i kada se prestaje sa vršenjem krivičnih dela). Paralelno sa istraživanjima, u okviru paradigme kriminalne karijere modifikovani su postojeći i razvijani novi teorijski modeli kako bi se nalazi o dugoročnom kriminalnom ponašanju prestupnika bolje razumeli. Stoga je cilj ovog rada da, kroz prikaz ključnih istraživanja kriminalne karijere i relevantnih teorijskih modela, ukaže na značaj izučavanja kriminalnog ponašanja tokom celokupnog životnog toka prestupnika.A criminal career describes long-term patterns of criminal activity throughout an offenders’ life course. It is characterized by onset, persistence, escalation, and termination. Knowledge of the continuum of a criminal career and its dimensions if of immediate importance for understanding the
development of criminal behavior, as well as for planning treatment for chronic offenders. Studies of criminal careers attempt to answer the questions of initiation (when and why individuals begin to commit crimes), persistence (why and how they continue to commit crimes), escalation (why and when criminal behavior becomes more frequent, serious, or specialized), and termination of
criminal careers (why and when they stop committing criminal acts). In parallel with research, the criminal career paradigm has modified existing theoretical models and developed new theoretical models to better understand the evidence on offenders’ long-term criminal behavior. Thus, the aim of this paper is to demonstrate the importance of studying criminal behavior throughout the
life course of offenders by presenting the main research findings on criminal careers and the relevant theoretical models
The Relationship between Sex, Empathy, Systemizing, and Autistic Traits in Primary School Children
Get PDFThe aim of this study was to determine the relationship between sex, empathy, systemizing, and autistic traits in primary school children. The sample included 353 primary school children aged 7-11 years. The children’s versions of the Empathy Quotient – EQ-C, Systemizing Quotient – SQ-C, and children’s version of the Autism Spectrum Quotient - AQ– C were used as primary outcome measures. Girls had higher empathy, while boys had higher autistic traits. Empathy and systemizing were moderately positively correlated, but both were good predictors of autistic traits. The effect of sex on autistic traits was mediated by empathy as well as by the difference between systemizing and empathy. These results partially support assumptions of the Empathizing-Systemizing theory and the Hypersystemizing theory of autism, which should be further evaluated in a population with the autism spectrum disorder
Perspective Chapter: Individual Support Services in Inclusive Education – Pros et Contras (Polemic)
Get PDFInclusive education needs constant support for its development and improvement.
It is a long and demanding process that requires many changes, both in society and
its attitude toward the rights and needs of all children to education, as well as in the
management of the education system, which certainly implies the provision of various
forms of support for inclusive education. From the position of an approach based on
human rights, requirements move in the direction of the complete derogation of all
segregated environments for children with disabilities; such attitudes are not emphasized on positive experiences in segregation (separate and stimulating education of the
gifted, for example). We cannot ignore the need for children with different abilities for
additional educational support. But is it reasonable to expect that teachers can respond
to all the challenges that inclusive education sets before them in the context of the
requirement to adapt the approach to the needs of each child? In polemic, we discuss
the power and weakness of mainstream schools to respond to the requirements of the
modern concept of inclusive education for all children and the need to keep professional individual educational support services for children who need them
Kоришћење видео-моделовања и видео-подстицања за учење дневних животних вештина код особа са интелектуалном ометеношћу
No full textУчење и практиковање дневних животних вештина је неопходно за укључивање особа са
интелектуалном ометеношћу у активности заједнице. За учење ових вештина често се користе
технике засноване на видео-моделовању. Видео-моделовање се описује као техника при којој особа
посматрањем друге особе на видео-снимку учи одређене вештине тако што имитира модел уз
подршку и подстицаје терапеута.
Циљ рада је да се прегледом и анализом доступне литературе утврди ефикасност коришћења
видео-моделовања и видео-подстицања за учење дневних животних вештина код особа са
интелектуалном ометеношћу, као и да се истакну предности и недостаци ових техника.
Резултати истраживања ефикасности примене метода видео-моделовања и видео-подстицања
који су изнети у овом раду указују на то да се ради о савременим методама којe су нашле своју
примену у учењу дневних животних вештина код особа са интелектуалном ометеношћу, али чије се
могућности и даље истражују и надограђују. Обе методе се одликују процедуралним и техничким
карактеристикама које их чине економичним и поузданим методама чији су резултати и ефикасност
примене мерљиви и дају добре резултате у интервенцијама код особа са интелектуалном ометеношћу.Learning and practicing daily living skills is necessary for the inclusion of people with intellectual
disabilities in community activities. Techniques based on video modeling are often used to teach these skills.
Video modeling is described as a technique in which a person, watching another person on video, learns
certain skills by imitating a model with the support and encouragement of a therapist.
The aim of the paper is to determine the effectiveness of using video-modeling and video-prompting
for learning daily living skills for people with intellectual disabilities, as well as to highlight the advantages
and disadvantages of these techniques by reviewing and analyzing the available literature.
The results of the research on the effectiveness of the application of video-modeling and videoprompting
methods presented in this paper indicate that these are modern methods that have found their
application in learning daily living skills for people with intellectual disabilities, but whose possibilities are
still being explored and they upgrade. Both methods are characterized by procedural and technical
characteristics that indicate that they are economical and reliable methods whose results and application
efficiency are measurable and give good results in interventions for people with intellectual disabilities
Интеркултурална осетљивост ученика средње школе
No full textПојам интеркуктуралне осетљивости се све чешће среће у страној литератури док у
домаћој то није случај. Глобалне миграције које обележавају данашње друштво довеле су до
великог броја мултикултурних друштава, које је између осталих и наше. Према подацима
Миграционог профила Републике Србије за 2020. и 2021. годину укупан број имиграната који
је населио простор Републике Србије је 43,049. Како је велики део имигрантске популације
представљају породице са децом, следи да ће се број деце недоминантне културе повећати у
школама. С тим у вези предмет овог рада јесте, интеркултурална осетљивост ученика средње
школе. Такође је, формулисан и основни циљ овог истраживања који се односи на процену
интеркултуралне осетљивости ученика средњих школа.
У теоријском делу рада представљени су појмови значајни за разумевање конструкта
интеркултуралне осетљивости. Најпре је представљен појам културе, затим је представљен
појам миграција са подацима за Републику Србију, а након тога су разграничени појмови
мултиркултуралности и интеркултуралности. Дефинисање интеркултуралне осетљивости
прати кратак осврт на важност развоја културалних компетенција наставника као и
представљање модела интеркултуралне осетљивости Милтона Бенета. За крај је представљен
концепт интеркултуралног образовања.
Истраживачки део рада усменрен је на испитивање нивоа интеркултуралне
осетљивости ученика средњих школа на узорку од 248 ученика узраста од 15 до 19 година. За
испитивање нивоа интеркултуралне осетљивости коришћен је инструмент под називом „Скала
интеркултуралне осетљивости“ (Intercultural Sensitivity Scale – ISS; Chen & Starosta, 2000).
Резултати истраживања показују да ученици средњих школа на територији Београда
остварују високе скорове на скали интеркултуралне осетљивости. Када је у питању повезаност
нивоа интеркултуралне осетљивости са узрастом, нису приметне значајне разлике. Ученице,
чешће него ученици показују више скорове што имплицира постојање разлика у нивоу
интеркултуралне осетљивости у односу на пол, у корист испитаница женског пола.
Анализом постојеће литературе и дискусије добијених резултата, изведени су закључци
и дати су предлози за рад у пракси као и конкретан пример пројекта који за циљ има
превенцију дискриминације и говора мржње код ученика.The concept of intercultural sensitivity is increasingly encountered in foreign literature, while
this is not the case in our domestic literature. Global migrations that have characterized the past few
years in the world have led to a large number of multicultural societies, including our own. According
to the Migration Profile of the Republic of Serbia for 2020 and 2021, the total number of immigrants
who settled in the territory of the Republic of Serbia is 43,049. Since a significant part of the
immigrant population consists of families with children, it follows that the number of children of nondominant
culture
will
increase
in
schools.
In
this
regard,
the
subject
of
this
paper
is
the
intercultural
sensitivity
of
high
school
students.
Also,
the
basic
aim
of
this
research,
which
relates
to
the
assessment
of
the
intercultural
sensitivity of
high
school
students,
has
been
formulated.
In
the theoretical part of the paper, concepts relevant to understanding the construct of
intercultural sensitivity are presented. First, the concept of culture is introduced, followed by the
concept of migration with data for the Republic of Serbia, and then the concepts of multiculturalism
and interculturality are differentiated. The definition of intercultural sensitivity is followed by a brief
overview of the importance of developing cultural competencies for teachers and the presentation of
Milton Bennett's model of intercultural sensitivity. Finally, the concept of intercultural education is
introduced.
The research part of the paper is focused on examining the level of intercultural sensitivity
among high school students in a sample of 248 students aged 15 to 19 years. The instrument used to
measure the level of intercultural sensitivity was the "Intercultural Sensitivity Scale" (ISS; Chen &
Starosta, 2000).
The research results show that high school students in the territory of Belgrade achieve high
scores on the intercultural sensitivity scale. When it comes to the relationship between the level of
intercultural sensitivity and age, no significant differences are observed among students in lower and
higher grades. Female students tend to score higher than male students, implying that there are
differences in the level of intercultural sensitivity in relation to gender.
Through the analysis of existing literature and discussions of the obtained results, conclusions
have been drawn, and practical suggestions have been provided, along with a specific example of a
project aimed at preventing discrimination and hate speech among students
Značaj finih motoričkih sposobnosti za učenje matematike kod dece sa cerebralnom paralizom
No full textUvod: Cerebralna paraliza kao multiplo oštećenje sa dominantnim
telesnim oštećenjem i brojnim pridruženim smetnjama u kontekstu
matematike, koja predstavlja naučno-logički sistem koji obuhvata
promenljive veličine, apstraktne strukture i prostorne odnose, ističe
činjenicu da se matematičke sposobnosti ne razvijaju kod svih istom
brzinom niti do istog nivoa, pa deca koja polaze u školu imaju različit obim
znanja koje je neophodno za učenje matematike.
Cilj: Cilj ovog rada je prikaz značaja finih motoričkih sposobnosti za učenje
matematike kod dece sa cerebralnom paralizom.
Metode: Analiza literature izvršena je pretragom elektronskih baza
Kobson i Google Scholar, a tom prilikom korišćene su sledeće ključne reči i
njihove kombinacije: fina motorika, matematičke sposobnosti, cerebralna
paraliza.
Rezultati: Pokazalo se da deca motoričko iskustvo brojanja stiču uz pomoć
prstiju, a potom i da fina motorika utiče na brojanje, numeričke veštine,
uspešnost prilikom rešavanja matematičkih zadataka, i, generalno, na
razvoj matematičkih sposobnosti. Takođe, ne treba zanemariti ni sam
školski kontekst u okviru kog rešavanje matematičkih zadataka neretko
zahteva pisanje ili manipulisanje nastavnim materijalom.
Zaključak: Korišćenje prstiju na ranom uzrastu tokom brojanja objekata
predstavlja prvi vid aritmetičkih zadataka za decu, a deca sa cerebralnom
paralizom jesu populacija kod koje sticanje primarnog matematičkog
iskustva ometa njihovo motoričko funkcionisanje
Significant Others in Mathematics Education: Connection Between Parental Motivational Practices, Mathematics Identity and Performance.
No full textMany European educational systems are still facing the issue of a large number of mathematically illiterate students (Schleicher, 2019). Policy makers, researchers, and educators are working hard on improving mathematics education and its outcomes, being that students’ educational and career paths often depend on their success in mathematics (Douglas & Attewell, 2017) and that mathematics is essential part of scientific and technological progress (Hanushek, 2013). In that endeavor some lines of research, as the current study, focus on a part of mathematics education that takes place at students’ homes and looks into the quantity or quality parental involvement in learning and the home learning environments (Dimosthenous et al., 2022). This study aims to investigate how different parental approaches to supporting their children in learning mathematics impact elementary students’ mathematics identity and performance.
Looking into parental involvement in mathematics education with a lens of parental motivational practices, authors distinguish between process-oriented and performance-oriented practices (Pomeranz et al., 2005; Gottfried et al., 2009; Moorman and Pomeranz, 2010). Parents who use process-oriented practices tend to put emphasis on value and utility of mathematics, developing their children curiosity, persistence, autonomy, and interest in mathematics. Those relying on performance-oriented practices insist on high achievement, often control their children’s schoolwork by external rewards and interfere with the learning process (Gottfried et al., 2009; Moorman and Pomeranz, 2010).
Drawing from currently the most influential theories of academic motivation, authors consider the set of strategies included in process-oriented practices to be more beneficial for a child’s educational outcomes than the ones included in performance-oriented practices (Pomeranz et al., 2005; Gottfried et al., 2009; Moorman and Pomeranz, 2010; Eccles & Wigfield, 2020). Empirical evidence show that process-oriented practices are linked with higher performance (Levpuscek & Zupancic, 2009), but also with the contributing factors such as intrinsic motivation (Gottfried et al., 1994; Gottfried et al., 2009), while performance-oriented strategies show connection with math anxiety (Macmull & Ashkenazi, 2019), lower achievement and a lower probability of opting for a STEM major in college (Levpuscek & Zupancic, 2009).
One important contributing factor to mathematics achievement, and at the same time - an outcome of mathematics education is students’ mathematics identity. Studying mathematics low performance from the perspective of mathematics identity enables researchers to consider a lack of sense of belonging within the mathematics classroom as a cause, instead of focusing on the lack of ability (Darragh, 2013). Mathematics identity refers to a person’s self-understanding in the domain of mathematics that is to a great extent influenced by the perception of how significant others see that person in the context of doing mathematics (Martin, 2009). The way parents approach learning mathematics reflects directly and indirectly on their children mathematics identity, but also a student’s relationship with mathematics might define the parental approach and the nature of their involvement (Kafoussi et al., 2020; Cunningham, 2021; Ingram & Meaney, 2022).
The goal of the current study is to understand the home learning diversities and their value in creating different pathways in mathematics education. Being that chosen parental strategies impacts mathematics achievement, by affecting its supporting elements, one possibly being mathematics identity, identification of beneficial strategies is an important input for policy measures and intervention programs. Thus, the study was guided by following research questions. What patterns of motivational practices utilized by Serbian parents when doing mathematics activities with their children can be distinguished? How are different patterns of motivational practices related to students’ mathematics performance? How are different patterns of parental motivational practices related to students’ mathematics identity
Zastupljenost teškoća u matematici među učenicima iv razreda osnovne škole
Get PDFPrema stranim istraživanjima, zastupljenost teškoća u domenu matematike se kreće u rasponu od 3-14%, a najčešće se javlja kod oko 6% školske populacije. Ove razlike u učestalosti uglavnom počivaju na primeni različitih kriterijuma definisanja teškoća (odstupanje za 2, 1,5 ili 1 standardnu devijaciju/ SD). Cilj ovog istraživanja je da se na osnovu nastavničke procene utvrdi zastupljenost teškoća u matematici među učenicima IV razreda osnovne škole.
Uzorkom je obuhvaćeno 53 učenika (50,9% devojčica) tipičnih intelektualnih sposobnosti. Za procenu učestalosti matematičkih teškoća primenjena je skala Likertovog tipa sa ocenama od 1 (uvek) do 5 (nikada) koja se sastoji od 12 izjava koje opisuju teškoće u različitim oblastima matematike. Prilikom utvrđivanja učestalosti teškoća primenjena su sva tri kriterijuma definisanja smetnji.
Analizom podataka utvrđeno je da se, prema kriterijumu odstupanja za 2 SD, matematičke teškoće registruju kod 1,9% učenika. Primenom “mekših” kriterijuma, zastupljenost učenika sa teškoćama se znatno povećava: 5,7% učenika odstupa za 1,5 SD, a 18,9% njih za 1 SD. Analizom učestalosti smetnji u odnosu na pol utvrđeno je da su dečaci i devojčice podjednako zastupljeni u grupama dece koja ispoljavaju teškoće, nezavisno od primenjenog kriterijuma (p > 0,05).
Detaljnijom analizom je utvrđeno da 9,4% dece često brka računske operacije; teškoće usmenog sabiranja i oduzimanja se javljaju kod 3,8% učenika, a 5,7% njih ne zna u potpunosti tablicu množenja. Isto toliko dece ima teškoće u razumevanju i korišćenju matematičkog jezika, pa greše u zadacima zasnovanim na terminima za označavanje matematičkih simbola, operacija ili geometrijskih figura/tela. Znatno veći broj dece ima probleme u rešavanju tekstualnih zadataka (21,8%) i crtanju geometrijskih oblika i tela (24,6%). Teškoće proceduralnog tipa se javljaju kod 9,4-15,1% učenika, a manifestuju se u vidu preskakanja obaveznog koraka, parcijalnim pristupanjem rešavanju zadatka, upornim ponavljanjem računske operacije koja je bila adekvatna u prethodnom zadatku i sl..
Dobijeni podaci su u skladu sa rezultatima stranih istraživanja iako je procena rađena indirektnim putem. Ukoliko se nekim narednim istraživanjem utvrdi visoka povezanost nastavničke i direktne procene primenom testova i zadataka za detekciju teškoća u matematici, nastavnička procena bi mogla da služi kao skrining instrument za otkrivanje dece sa rizikom za pojavu diskalkulije
Poremećaji govora i jezika kod traumatskih povreda mozga: klinički pristup
Get PDFTermin traumatska povreda mozga podrazumeva oštećenje strukture moždanog tkiva i poremećaj moždanih funkcija. Nastaje kao posledica dejstva spoljašnje slile u saobraćanoj nesreći, sportu, tuči, usled ranjavanja iz vatrenog oružja i dr. Javlja se kod ljudi svi starosnih doba. Traumatske povrede mozga često ostavljaju dugoročne posledice na govornom, jezičkom, kognitivnom i socijalnom planu. Cilj. U ovom radu prikazani su oblici govorne i jezičke patologije traumatskog porekla, s ciljem bližeg određivanja njihovih karakteristika i prirode. Metode. Uvid u relevantnu literaturu izvršen je pristupom elektronskim bazama podataka biblioteka Srbije, kao i upotrebom specijalizovanih pretraživača na internetu. Takođe, korišćena je literatura dostupna u Univerzitetskoj biblioteci u Beogradu. Rezultati. Rezultati su pokazali da se poremećaji jezika kod traumatskih povreda mozga uglavnom razmatraju u odnosu na oštećenje kognitivnih funkcija. S druge strane, poremećaji govora najčešće se sagledavaju s aspekta oštećenja komponenti procesa govorne produkcije. Zaključak. Traumatska povreda mozga uzrokuje veoma različite oblike govornih i jezičkih poremećaja. Česta je slika udruženog ispoljavanja govornog i jezičkog poremećaja, kao i deficita u domenu jezika i drugih kognitivnih funkcija. Jezička i govorna patologija traumatskog porekla zahteva diferenciran pristup dijagnostici i tretmanu
Socijalna validnost treninga socijalnih veština – perspektiva roditelja/staratelja
Get PDFSocijalna validnost predstavlja multidimenzionalni konstrukt koji upućuje na stepen u kojem korisnici nekog tretmana, poput učenika, i oni koji su direktno ili indirektno uključeni u realizaciju tretmana, poput nastavnika i roditelja, opažaju dati tretman kao prihvatljiv način kojim se mogu ostvariti socijalno značajni ciljevi i socijalno važni ishodi. Socijalna validnost tretmana i ciljeva koji se njime ostvaruju ima prediktivnu vrednost u pogledu integriteta sprovođenja tretmana i dugoročnog održavanja njegovih efekata.
Cilj istraživanja bio je da se utvrdi socijalna validnost treninga socijalnih veština za učenike sa intelektualnom ometenošću i/ili autizmom, iz perspektive njihovih roditelja/staratelja.
U istraživanju su učestvovali roditelji/staratelji (N = 30) čija su deca uključena u trening socijalnih veština koji se sprovodi u Osnovnoj školi za učenike sa smetnjama u razvoju i invaliditetom ,,Miloje Pavlović” iz Beograda. Za procenu socijalne validnosti korišćena je modifikovana verzija skraćene forme Inventara za evaluaciju tretmana (Treatment evaluation inventory short form, TEI-SF). Od ispitanika se tražilo da na šestostepnoj skali označe svoj stepen slaganja sa datim tvrdnjama (minimalna ocena 1, maksimalna ocena 6). Viši skorovi upućuju na pozitivnije stavove prema tretmanu.
U našem istraživanju skala je imala zadovoljavajuću internu konzistentnost (α = 0,88). Rezultati ukazuju na visok nivo socijalne validnosti kada se posmatra skala u celini (AS = 5,13, SD = 0,74), pri čemu su prosečni skorovi na pojedinačnim stavkama bili u ospegu od 3,60 do 5,54. Generalno, roditeljima/starteljima se dopadaju procedure koje se koriste u okviru treninga (AS =5,54 , SD = 1,04), smatraju trening prihvatljivim (AS = 5,45 , SD = 0,99) i efikasnim načinom za rešavanje socijalnih poteškoća deteta (AS = 5,41 , SD = 0,98), kojim se mogu ostvariti trajna poboljšanja (AS =5,13 , SD = 0,78).
Međutim, oni iskazuju donekle umerene stavove u pogledu osećanja lagodnosti deteta tokom treninga (AS = 3,60, SD = 1,83).
Dobijeni pozitivni stavovi roditelja/staratelja prema primeni treninga socijalnih veština su ohrabrujući s obzirom na to da povećavaju verovatnoću da će trening biti primenjen na način na koji je planiran, a koji podrazumeva i kreiranje brojnih prilika za vežbanje i generalizaciju socijalnih veština u vanškolskom okruženju