OpenMETU (Middle East Technical University)
Not a member yet
110280 research outputs found
Sort by
OKSİJEN ELEKTROKATALİZİ VE KAPASİTÖR-BENZERİ ENERJİ DEPOLAMA SÜREÇLERİ İÇİN KAYA TUZU VE SPİNEL GRUBU YÜKSEK ENTROPİLİ OKSİTLERİN KRİSTAL YAPI-PERFORMANS İLİŞKİSİ
No full textElectrochemical energy materials are increasingly important for enabling clean energy conversion and storage. Depending on the process mechanism, these materials can function as either electrocatalysts or electrodes. A clear understanding of their structural characteristics is essential for tailoring electrochemical behavior and achieving high-performance devices.
In this study, the influence of crystal structure on the oxygen electrocatalysis and capacitive electrode performance of high-entropy oxides (HEOs) was investigated. Two HEOs with distinct crystal structures, rock-salt (HRS) and spinel cubic (HSP), were synthesized. For the oxygen evolution reaction (OER), the overpotentials at a current density of 10 mA cm⁻² were 311 mV for HRS and 357 mV for HSP. In zinc–air battery (ZnAB) testing, the HRS-based cell sustained stable operation for nearly 180 h, while the HSP-based cell lost stability after about 60 h. This stability difference is likely related to the microstrain in addition to the configurational entropy, which is expected to be higher in HRS. Williamson–Hall analysis confirmed that HRS likely exhibits significantly greater inhomogeneous lattice strain than HSP when cationic sites are occupied by Ni, Co, Cr, Cu, and Al, reflecting structural differences. In capacitive performance tests, specific capacities at 0.5 A g⁻¹ were 307 F g⁻¹ for HRS and 166 F g⁻¹ for HSP. Electrochemical analysis further revealed that HRS behaves as a pseudocapacitive electrode, whereas HSP displays characteristics of a battery-type electrode.Elektrokimyasal enerji malzemeleri, temiz enerji dönüşümü ve depolanmasını sağlamak için giderek daha önemli hale gelmektedir. Süreç mekanizmasına bağlı olarak, bu malzemeler hem elektrokatalizör hem de elektrot olarak işlev görebilir. Elektrokimyasal davranışı uyarlamak ve yüksek performanslı cihazlar elde etmek için yapısal özelliklerin net bir şekilde anlaşılması kritik öneme sahiptir.
Bu çalışmada, yüksek entropili oksitlerin (HEO) oksijen elektrokatalizi ve kapasitif elektrot performansı üzerindeki kristal yapı etkisi araştırılmıştır. Kaya-tuzu (HRS) ve spinel kübik (HSP) kristal yapıya sahip iki farklı HEO sentezlenmiştir. Oksijen gelişim reaksiyonu (OER) için 10 mA cm-2 akım yoğunluğundaki aşırı potansiyeller HRS için 311 mV, HSP için ise 357 mV olarak belirlenmiştir. Çinko–hava pili (ZnAB) testlerinde HRS tabanlı hücre yaklaşık 180 saat boyunca kararlı çalışmasını sürdürürken, HSP tabanlı hücre yaklaşık 60 saat sonra kararlılığını kaybetmiştir. Bu kararlılık farkının, konfigürasyonel entropinin yanında, HRS’de daha yüksek olduğu düşünülen kafes gerilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Williamson–Hall analizi, katyonik bölgelerin Ni, Co, Cr, Cu ve Al ile doldurulduğu durumda, HRS’nin kristal yapısındaki farklılıklar nedeniyle HSP’ye kıyasla belirgin derecede daha yüksek oranda heterojen kafes gerilmesi gösterebileceği yorumu yapılmıştır. Kapasitif performans testlerinde, 0.5 A g-1 akım yoğunluğunda özgül kapasiteler HRS için 307 F g-1, HSP için ise 166 F g-1 olarak hesaplanmıştır. Elektrokimyasal analizler, HRS’nin psödokapasitif bir elektrot gibi davrandığını, HSP’nin ise pil tipi elektrot özellikleri sergilediğini göstermiştir.M.S. - Master of Scienc
Türkiye’de kamu-özel işbirliği modeli ile yürütülen entegre sağlik kampüsü projelerinin risk değerlendirmesi
No full textThe public-private partnership (PPP) model, which has emerged as a prominent approach among project delivery methods in the construction of large-scale infrastructure projects since the 1980s, has been adopted by the Turkish Ministry of Health to realize the integrated health campus (IHC) projects nationwide since 2009. The requirement that PPP projects possess an objective, reliable, and applicable risk assessment process is considered one of the most critical success criteria during the project’s life cycle. In line with this objective, a comprehensive risk assessment is carried out in the case of eighteen IHCs implemented by the MoH, encompassing the steps of identification, evaluation, allocation, and management of risks. For this purpose, a structured questionnaire survey was conducted among sixty professionals involved in these PPP projects, and it was used to reveal the probability of occurrence and magnitude of impact of the thirty-six risk factors – regarding both the construction and operation periods of the investments – identified through a comprehensive literature review. The stakeholders responsible for addressing the adverse consequences of such risks are determined through an in-depth review of a typical project agreement and the relevant legislation governing the implementation of PPP healthcare investments in Turkey. Eventually, effective risk mitigation strategies widely acknowledged in the literature and the industry have been proposed to manage systematic risks of macroeconomic origin – i.e., construction and operation period currency risk, financing risk, variation order risk – which have been identified as posing a high level of threat for the timely and cost-effective implementation of IHC projects.1980’lerin başından bu yana öne çıkan bir proje tedarik yöntemi olarak benimsenen kamu-özel iş birliği (KÖİ) modeli, 2009 yılından itibaren Türkiye genelinde ülkenin sağlık altyapısına kazandırılan entegre sağlık kampüsü (ESK) yatırımlarının hayata geçirilmesinde Sağlık Bakanlığı tarafından da tercih edilmiştir. KÖİ projelerinin objektif, güvenilir ve uygulanabilir bir risk değerlendirme sürecine tabi tutulması, proje yaşam döngüsü boyunca en önemli başarı kriterlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu gereklilik doğrultusunda, çalışma kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen on sekiz ESK projesine ilişkin olarak; risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi, tahsisi ve yönetimi aşamalarını içeren kapsamlı bir risk değerlendirme süreci yürütülmüştür. Bu amaçla, literatür taraması sonucunda belirlenen otuz altı risk faktörü kullanılarak, söz konusu KÖİ projelerinde farklı kademelerde görev almış altmış uzmanın katılımıyla gerçekleştirilen bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, projelerin gerek inşaat gerekse işletme dönemlerinde risklerin meydana gelme olasılıkları ile etkilerinin büyüklük dereceleri ortaya konulmuştur. Ayrıca, Türkiye’de sağlık tesisi yatırımlarının KÖİ çerçevesinde gerçekleştirilmesini düzenleyen mevzuat ve tip proje anlaşmalarının detaylı biçimde incelenmesi yoluyla, belirlenen risklerin gerçekleşmesi halinde ortaya çıkabilecek olumsuz sonuçlarının yönetilmesinden hangi proje paydaşının sorumlu olacağı tespit edilmiştir. Sistematik ve makroekonomik temelli olan yatırım dönemi ve işletme dönemi döviz kuru riski, finansman riski ve iş değişikliği risklerinin ESK projelerinin zamanında ve maliyet etkin biçimde sürdürülebilmesi açısından yüksek düzeyde tehdit oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, söz konusu risklerin etkili bir şekilde yönetilebilmesini sağlamak amacıyla, literatürde ve sektörde genel kabul görmüş risk yönetim araçlarına yönelik öneriler geliştirilmiştir.M.S. - Master of Scienc
Generating Synthetic EEG Data for Psychiatric Disorders with Variational Autoencoders
No full textThis study explores the application of Variational Autoencoders (VAEs) for generating synthetic electroencephalography (EEG) data pertinent to psychiatric disorders. Using the Kaggle EEG Psychiatric Disorders dataset [21], multiple VAE models were developed and trained to capture the intricate patterns associated with various mental health conditions. The findings indicate that the synthetic EEG data produced by some of these models may closely mirror some of the statistical properties of the original dataset, suggesting the potential of VAEs in augmenting EEG data. This approach not only addresses challenges related to data scarcity but also opens avenues for improved diagnostic tools and personalised treatment strategies in psychiatry. The project codes can be found in the GitHub Repository [5]
İHA görünümlerinden Karmaşık Trafik Senaryolarında Anomali Tespiti için Yeni Bir Derinlik Yönlü Evrişimsel Varyasyonel Otokodlayıcı
No full textTraffic anomaly detection (AD) is essential for improving public safety, reducing risks, and enabling quick responses in intelligent surveillance systems. Aerial traffic monitoring, particularly using drones, has gained attention due to its potential to address challenges like dynamic urban environments, yet it remains underexplored. Detecting anomalies in drone captured video involves unique obstacles: rare events, small and overlapping objects, multi-scale targets, and complex backgrounds. To address these challenges, we propose the Depthwise Convolutional Variational Autoencoder (DwCVAE), a novel model designed to enhance AD in drone-based traffic surveillance. DwCVAE leverages depthwise convolutions, which allow efficient and detailed feature extraction, improving model sensitivity to subtle and multi-scale anomalies. Built on variational autoencoder (VAE) architecture, DwCVAE creates compact latent representations that capture normal traffic patterns, enabling reliable detection of deviations. This depthwise approach marks a key innovation, optimizing both computational efficiency and detection accuracy. We design four additional models: Convolutional Variational Autoencoder (CVAE), Dilated Convolutional VAE (DCVAE), Separable Convolutional VAE (SCVAE), and Convolutional LSTM VAE (CLSTMVAE) to systematically assess the effectiveness of DwCVAE. Additionally, we evaluate DwCVAE against state-of-the-art weakly supervised and unsupervised models on two benchmark datasets, Drone-Anomaly and UIT-Adrone. Experimental results show that DwCVAE outperforms competing models, achieving an AUC of 74.95 and 79.77 and an EER of 0.30 and 0.27 on Drone-Anomaly and UITAdrone, respectively, demonstrating its superior performance in complex aerial surveillance tasks.Trafik anomali tespiti (AD), akıllı gözetim sistemlerinde kamu güvenliğini artırmak, riskleri azaltmak ve hızlı müdahale sağlamak için hayati öneme sahiptir. Özellikle dronlar kullanılarak yapılan havadan trafik izleme, dinamik kentsel ortamlar gibi zorlukların üstesinden gelme potansiyeli nedeniyle dikkat çekmiş, ancak henüz yeterince keşfedilmemiştir. Drone ile çekilen videolarda anormallikleri tespit etmek, nadir olaylar, küçük ve örtüşen nesneler, çok ölçekli hedefler ve karmaşık arka planlar gibi benzersiz engelleri beraberinde getirir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için, drone tabanlı trafik gözetiminde anomali tespitini geliştirmek üzere tasarlanmış Derinlemesine Evrişimli Varyasyonel Otomatik Kodlayıcı (DwCVAE) adında yeni bir model öneriyoruz. DwCVAE, verimli ve ayrıntılı özellik çıkarımı sağlayan, modelin ince ve çok ölçekli anomalilere karşı hassasiyetini artıran derinlemesine evrişimlerden yararlanır. Varyasyonel otomatik kodlayıcı (VAE) mimarisi üzerine inşa edilen DwCVAE, normal trafik modellerini yakalayan kompakt gizli gösterimler oluşturarak sapmaların güvenilir bir şekilde tespit edilmesini sağlar. Bu derinlemesine yaklaşım, hem hesaplama verimliliğini hem de tespit doğruluğunu optimize eden temel bir yenilik işaret etmektedir. DwCVAE'nin etkinliğini sistematik olarak değerlendirmek için dört ek model tasarladık: Evrişimli Varyasyonel Otomatik Kodlayıcı (CVAE), Genişletilmiş Evrişimli VAE (DCVAE), Ayrılabilir Evrişimli VAE (SCVAE) ve Evrişimli LSTM VAE (CLSTMVAE). Ek olarak, DwCVAE'yi Drone-Anomaly ve UIT-Adrone adlı iki kıyaslama veri kümesinde en son teknolojiye sahip zayıf denetimli ve denetimsiz modellerle karşılaştırdık. Deneysel sonuçlar, DwCVAE'nin rakip modelleri geride bıraktığını, Drone-Anomaly ve UIT-Adrone üzerinde sırasıyla 74.95 ve 79.77 AUC ile 0.30 ve 0.27 EER elde ettiğini göstererek karmaşık havadan gözetim görevlerinde üstün performansını ortaya koymaktadır.M.S. - Master of Scienc
Projeye özel ve kişiselleştirilmiş bir tehlike yönetimi ve tanima eğitimi sisteminin kavramsallaştirilmasi
No full textThe perilousness of construction sites is well-known. The need for competent safety management is apparent as well. Although hazard recognition is crucial for safety management, studies show an alarmingly high portion of hazards remain unrecognized in construction sites. This situation indicates that better methods are required to understand the process of hazard recognition more profoundly and to measure the hazard recognition skills of construction professionals, as well as better approaches for safety training and hazard management are needed. This dissertation deploys stand-alone immersive virtual reality and eye tracking, along with real-time development platforms (game engines) for hazard recognition research. The presented system, namely SafeGaze, offers a mobile, flexible, easy-to-use, and high-fidelity solution that is capable of gathering varied and precise data about the hazard recognition skills of construction professionals. The proposed system then uses this data to offer project-specific and personalized hazard recognition training. The system is partially implemented within the framework of the dissertation and several experiments and tests were conducted. Experiments that aim to evaluate and compare the system in terms of presence, simulator sickness, usability, eye-tracking-based measurement performance, and hardware performance were conducted. The aimed contributions are introducing an advanced system for safety management and training, providing an explicit set of rules for gathering and analyzing eye tracking data for safety research and training, presenting an inclusive pipeline for scan-to-extended-reality process, and suggesting optimization methods for high-fidelity virtual environments for the utilization of stand-alone head mounted displays in construction sites.Şantiyelerin tehlikelilikleri iyi bilinir. Ehil güvenlik yönetiminin gerekliliği de barizdir. Her ne kadar tehlike tanıma güvenlik yönetimi için elzem olsa da şantiyelerdeki tehlikelerin tanınamama oranları endişe verici seviyededir. Bu durum, tehlike tanıma sürecinin daha derinlemesine anlaşılması ve şantiye çalışanlarının tehlike tanıma yeteneklerinin ölçülmesi için daha iyi yöntemlere ihtiyaç duyulduğunun, ayrıca güvenlik eğitimi ve tehlike yönetimi konusunda daha iyi yaklaşımlar gerektiğinin göstergesidir. Bu tez, bağımsız kapsayıcı sanal gerçeklik ve göz takibinin yanı sıra gerçek zamanlı geliştirme platformlarını (oyun motorları) tehlike tanıma araştırması için kullanmaktadır. Sunulan sistem, yani SafeGaze, şantiye çalışanlarının tehlike tanıma yeteneklerine dair çeşitli ve hassas veri toplama kapasitesine sahip taşınabilir, esnek, kullanımı kolay, yüksek sadakatli bir çözümdür. Önerilen sistem daha sonra bu veriyi projeye özel ve kişiselleştirilmiş tehlike tanıma eğitimi sunmak için kullanmaktadır. Sistem, bu tez çerçevesinde kısmen gerçekleştirilmiş ve üzerinde çeşitli deney ve testler yapılmıştır. Sistemin mevcudiyet hissi, simülatör tutması, kullanışlılık, göz takibi tabanlı ölçümün performansı ve donanım performansı konularında değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasına yönelik deneyler yürütülmüştür. Hedeflenen katkılar güvenlik yönetimi ve eğitimi için gelişmiş bir sistemin takdimi, göz takip verisinin güvenlik araştırmaları ve eğitimi için toplanması ve işlenmesine dair net kurallar sağlanması, taramadan arttırılmış gerçekliğe uzanan kapsayıcı bir süreç akışı sisteminin sunulması ve şantiyelerde bağımsız başa takılan ekranların kullanımı için yüksek sadakatli sanal ortamların optimizasyonuna dair yöntemler önerilmesidir.Ph.D. - Doctoral Progra
3D nanoscopy of calcite microparticles precipitated in the presence of fetuin-A
No full textCalcium carbonate (CaCO3) is ubiquitous due to its presence in several biomineralized entities, and it often serves as a model system to study crystal nucleation and growth. CaCO3 exists in three crystalline polymorphs, namely, calcite, vaterite, and aragonite—all of which can be precipitated in the laboratory under suitable reaction conditions, e.g., temperature and concentration. The crystallization of the different polymorphs of CaCO3 can be affected by additives that inhibit or promote the formation of specific polymorphs or alter their growth and morphology. The role of one such additive, fetuin-A, a plasma carrier protein in the animal bloodstream, on the structure and morphology of CaCO3 microparticles was investigated in this article. We have utilized coherent x-ray diffraction imaging in combination with wide-angle x-ray diffraction and transmission electron microscopy to visualize the 3D morphology of CaCO3 grown under well-defined experimental conditions. The resulting CaCO3 particles crystallized in the presence of fetuin-A were primarily composed of calcite that showed unidirectional faceted growth along the (104) planes, along with minor vaterite inclusion and internal cavities containing amorphous CaCO3 (ACC). Our observation of a single particle containing ACC, vaterite, and calcite provides direct evidence of the full crystallization pathway of CaCO3 with nanoscale spatial resolution, capturing the transformation from metastable ACC to the thermodynamically stable phase, calcite
FARKLI ÇAMUR DEZENTEGRASYON YÖNTEMLERİYLE MEZOFİLİK VE TERMOFİLİK ÇAMUR ÇÜRÜTME SIRASINDA POLİKARBONAT MİKROPLASTİKLERİN ETKİLERİ VE AKIBETİ
No full textMicroplastics (MPs), defined as plastic particles smaller than 5 mm, are effectively removed in wastewater treatment plants (WWTP) but accumulate in sludge, posing potential risks to anaerobic digestion (AD) processes. Although various polymers were studied for their impact on AD, polycarbonate (PC) was investigated in a single study. Due to the presence of ester bonds in its structure, PC is susceptible to alkali-catalyzed hydrolysis, leading to bisphenol A (BPA) release. Its degradability increases under alkaline, thermal, and enzymatic conditions, which overlap with disintegration methods aimed at enhancing methane production by disrupting sludge flocs. This study investigated the effects of PC MPs and two combined disintegration methods on AD performance under mesophilic and thermophilic conditions, as well as PC transformations throughout the process. For this purpose, sludge was spiked with PC doses of 0, 1, 3, 6, and 10 mg/g TS (250–500 μm), and subjected to 0.5 M alkali (48 hours) and 127 °C (120 minutes) thermal combined disintegration, and thermal at 127 °C (120 minutes) and 150 mg/g TS enzyme (24 hours) combined disintegration. Both methods were applied before 60-day biochemical methane potential tests. Alkali-thermal method achieved 62.6% sludge solubilization and 48% PC mass loss, while thermal-enzymatic disintegration provided 37.1% solubilization and 25% mass loss. Despite temporary inhibition due to BPA release, methane yield increased by 26.6% in alkali-thermal reactors, and by 19.5% in thermal-enzymatic reactors. Moderate physical and chemical changes in PC MPs observed imply degradation and increase of methane yields show applicability in in WWTP.Mikroplastikler (MP’ler), 5 mm'den küçük plastik parçacıklar olup atıksu arıtma tesislerinde (AAT) atıksudan etkin şekilde giderilseler de çamurda birikerek anaerobik çürütme (AD) süreçleri için potansiyel risk oluşturmaktadır. Çeşitli polimer türleri AD üzerindeki etkileri açısından incelenmiş olsa da polikarbonat (PC) yalnızca bir çalışmada ele alınmıştır. Yapısında bulunan ester bağları nedeniyle PC, alkali katalizli hidrolize karşı hassastır ve bu süreçte bisfenol A (BPA) açığa çıkmaktadır. PC’nin bozunabilirliği alkali, termal ve enzimatik koşullarda artmakta; bu koşullar, çamur yumaklarını bozarak metan üretimini artırmayı amaçlayan dezentegrasyon yöntemleriyle örtüşmektedir. Bu çalışmada, PC MP’lerinin ve iki birleşik dezentegrasyon yönteminin mezofilik ve termofilik koşullarda AD performansına etkileri ile süreç boyunca PC MP’lerinde meydana gelen dönüşümler incelenmiştir. Bu amaçla, çamura, 0, 1, 3, 6 ve 10 mg PC/g TS (250–500 μm) dozlarıyla ve 0.5 M alkali (48 saat), 127 °C’de termal (120 dakika) ve 127 °C’de termal (120 dakika) ve 150 mg/g TS enzim (24 saat) birleşik dezentegrasyonları uygulanmıştır. Birleşik yöntemler 60 günlük biyokimyasal metan potansiyeli testlerinden önce uygulanmıştır. Alkali-termal yöntem %62,6 çamur çözünürlüğü ve %48 PC kütle kaybı sağlamış, termal-enzimatik yöntemi ise %37,1 çözünme ve %25 kütle kaybına yol açmıştır. BPA kaynaklı geçici inhibisyona rağmen alkali-termal yöntemde metan verimi kontrole kıyasla %26,6 artarken, termal-enzimatik yöntemi %19,5’lik artış sağlamıştır. PC MP’lerinde gözlenen orta düzeydeki fiziksel ve kimyasal değişimler, bozunmayı ve metan verimindeki artışın AAT’lerde uygulanabilirliğini göstermektedir.M.S. - Master of Scienc
Anxieties of a Self-Claimed Middle Power: Ruptures and Continuities in Turkish Foreign Policy in the New Millennium and the Puzzle of Ontological (in) Security
No full textThis article examines the transformation of Turkey’s foreign policy under the Justice and Development Party (AKP) through the lens of ontological security. While Turkey has historically been engaged with the European ideal as the manifestation of the ontological security, the AKP era has witnessed significant shifts driven by a multi-layered activism stemming from the self-claimed middle powerhood. The study argues that ontological security provides a crucial framework for understanding these changes, particularly Turkey’s pursuit of a stable state identity amid shifting foreign policy priorities. This study explores the ruptures and continuities in Turkey’s foreign policy and assesses how identity-based concerns shape its strategic actions. In doing so, it contributes to the broader discourse on ontological security and middle power dynamics, offering a nuanced perspective on Turkey’s evolving foreign policy and self-positioning in the international arena
SOSYAL-EKOLOJİK SİSTEMLER MERCEĞİNDEN ATIK MEKANLARIN YENİLEYİCİ GÜCÜ: İZMİR ÖRNEĞİ
No full textUrban areas, as complex social-ecological systems, face significant challenges due to the adverse effects of urbanization and constant change in land. One of the significant results of these processes is residual, leftover, and neglected spaces. Such areas include vacant, post-industrial, and infrastructure-driven spaces. This study elaborates on such spaces under the overarching concept of waste space. The research uses the social-ecological systems theory to explore the waste space phenomenon within the context of case study areas in İzmir's Umurbey, Adalet, and Kazımdirik neighborhoods. The SES theory conceptualizes urban areas as complex, dynamic systems wherein social structures and ecological processes are interdependent, jointly shaping the functioning, resilience, and sustainability of urban environments. Waste spaces are parts of these systems. They are shaped by and influence on intertwined social, economic, and ecological processes. In this context, SES theory offers a valuable framework by emphasizing core features—interconnectedness, complex adaptability, feedback loops, resilience, ecosystem services, actor involvement, adaptive governance, and cross-scale dynamics—that together enable a comprehensive understanding of the complexities of waste spaces. The research adopts a case study approach structured around three main
objectives: (1) to investigate how waste spaces emerge throughout urban development processes; (2) to analyze their morphological and typological characteristics; and (3) to elaborate these spaces through a multi-scalar lens grounded in the SES theory. The research not only highlights the socio-ecological values of waste spaces but also provides a conceptual and methodological foundation for integrating these neglected urban areas into planning and design practices.Kentsel alanlar, karmaşık sosyal-ekolojik sistemler olarak, kentleşmenin olumsuz etkileri ve arazi kullanımındaki sürekli değişim nedeniyle önemli zorluklarla karşı karşıyadır. Bu süreçlerin önemli sonuçlarından biri, atık, terk edilmiş ve ihmal edilmiş alanların ortaya çıkmasıdır. Bu tür alanlar; boş, endüstri sonrası ve altyapı yapımı sonrasında ortaya çıkan mekanları içermektedir. Bu çalışma, söz konusu alanları atık mekan üst başlığı altında ele almaktadır. Araştırma, İzmir‘in Umurbey, Adalet ve Kazımdirik mahallelerinden seçilen vaka alanları bağlamında atık alan olgusunu incelemek amacıyla sosyal-ekolojik sistemler (SES) teorisini kullanmaktadır. SES teorisi kentsel alanları, sosyal yapılar ile ekolojik süreçlerin birbirine bağımlı olduğu, işleyişi, dirençliliği ve sürdürülebilirliği birlikte şekillendiren karmaşık ve dinamik sistemler olarak kavramsallaştırır. Atık alanlar da bu sistemlerin önemli bir parçasını oluşturur; sosyal, ekonomik ve ekolojik süreçlerle hem şekillenir hem de bu süreçleri etkiler. Bu bağlamda SES teorisi; birbirine bağlantılılık, karmaşık uyarlanabilirlik, geri besleme döngüsü, dirençlilik, ekosistem hizmetleri, aktör katılımı, adaptif yönetişim ve ölçekler arası dinamizm temel özellikleri üzerinden atık alanların karmaşık doğasını bütüncül bir şekilde anlamaya imkân tanıyan değerli bir çerçeve sunmaktadır. Bu araştırma, üç temel hedef etrafında yapılandırılan bir vaka çalışması yaklaşımını benimsemektedir: (1) atık alanların kentsel gelişim süreçleri sonucunda nasıl ortaya çıktığını araştırmak; (2) bu alanların morfolojik ve tipolojik özellikleri; ve (3) bu alanları sosyal-ekolojik sistemler teorisine dayalı çok ölçekli bir bakış açısıyla ele almak. Atık alanları SES teorisi çerçevesinde konumlandıran bu araştırma, yalnızca bu alanların sosyo-ekolojik değerlerini ortaya koymakla kalmayıp, aynı zamanda bu ihmal edilmiş kentsel alanların planlama ve tasarım uygulamalarına entegrasyonu için kavramsal ve yöntemsel bir temel de sunmaktadır.Ph.D. - Doctoral Progra
Genome-wide association study of common bean (Phaseolus vulgaris L.) unveils novel loci governing root-to-seed zinc allocation
No full textMicronutrient malnutrition is a global health concern, highlighting the importance of essential micronutrients like zinc in human diet, and enhancing zinc concentration in staple crops like common beans is a promising strategy. In this study, we performed genome-wide association studies to identify genetic loci associated with Zn accumulation in a diverse panel of 177 Turkish common bean landraces and six commercial varieties. Field trials were conducted across two locations over two years to assess Zn concentration variation. The results revealed significant genetic variability, with Zn concentrations ranging from 11.6 to 105.3 mg/kg. Two significant marker-trait associations (MTAs) were identified on chromosomes Pv06 and Pv08, with loci linked to Zn translocation and brassinosteroid-mediated cell-wall remodeling. Candidate genes, Vacuolar Iron Transporter 1 (VIT1) and Wall-Associated Kinase-Like 4 (WAKL4), were implicated in Zn homeostasis and distribution. In silico transcriptomics analysis further validated the role of these genes under Zn-deficient conditions in Arabidopsis. Protein-protein interaction (PPI) network analysis identified key regulatory pathways, including ZIP transporters, heavy metal ATPases, and cell-wall modification enzymes. These findings provide valuable genetic insights for biofortification strategies, facilitating the development of Zn-enriched common bean cultivars to enhance nutritional security. The study underscores the potential of GWAS in identifying stable genetic markers for Zn biofortification, paving the way for future breeding efforts aimed at improving dietary Zn intake through staple crops