ΒΚΠ ΕΚΠΑ - Σύστημα Ηλεκτρονικής Εκδοτικής (e-Pub)
Not a member yet
1979 research outputs found
Sort by
Rock-crystal spool-shaped objects (Greek)
No full textΠηνιόσχημα αντικείμενα από ορεία κρύσταλλο έχουν βρεθεί σε ιερά και τάφους της Αρχαϊκής κυρίως περιόδου στη Μικρά Ασία, τα νησιά του Αιγαίου, την Αιγαιακή Θράκη αλλά και στον δυτικό Εύξεινο Πόντο. Πρόκειται για ημιδιαφανή, μικρού μεγέθους αντικείμενα (ενδεικτικά, Υ. 1-2 εκ., Δ. 2-3 εκ.), αποτελούμενα από ένα κεντρικό κυλινδρικό στέλεχος με δύο δισκόμορφες απολήξεις διαφορετικής διαμέτρου η κάθε μία. Διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες: συμπαγή και «ανοιχτά», δηλ. με διαμπερές κεντρικό κυλινδρικό στέλεχος. Η ερμηνεία τους εξακολουθεί να είναι προβληματική, καθώς καμία από τις ταυτίσεις που έως τώρα έχουν προταθεί (μεγεθυντικοί φακοί, υποστατά, μικρογραφικά δοχεία, εξαρτήματα κόμης, πεσσοί, ένθετα επίπλωσης, ενώτια) δεν έχει γίνει πλήρως αποδεκτή από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Η επισκόπηση του τόπου εύρεσης των εν λόγω πηνιόσχημων αντικειμένων και η μελέτη των αρχαιολογικών συμφραζομένων επιρρώνει την ερμηνεία τους ως κοσμημάτων, και συγκεκριμένα ως ενωτίων-βυσμάτων που διαπερνούν τον λοβό, ενώ ταυτόχρονα καταδεικνύει τη σχέση τους με το γυναικείο φύλο και τις λατρευτικές πρακτικές προς τιμήν της θεάς Άρτεμης. Η συνεξέταση των κρυστάλλινων πηνίων με αντίστοιχα αντικείμενα κατασκευασμένα από άλλα υλικά, ενισχύει την ιωνική τους προέλευση, αναδεικνύοντας παράλληλα πτυχές ενός ευρύτατου θρησκευτικού δικτύου της αρχαϊκής περιόδου.Rock-crystal spool-shaped objects have been found in several sanctuaries and burials in Asia Minor, the Aegean islands, in Aegean Thrace and in the Western Black Sea, dating primarily to the Archaic period. These small objects are usually semi-transparent with an average height of 1 to 2 cm and a diameter of 2 or 3 cm. They consist of a central cylindrical component, framed by two disks of different diameter, and can be divided into two categories, depending on whether they have a solid or a pierced (“open”) cylindrical section. The interpretation of these crystal spools remains problematic, as none of the hypotheses set forth so far has been accepted by the academic community. In the past, they have been explained as magnifying lenses, miniature vessels, supports, hair-decoration, gaming pieces, furniture-elements, and earrings. A fresh study of the geographical dispersal of these crystal spools and their archaeological context supports their interpretation as ear-studs, while highlighting at the same time their association with the female sphere and cult practices in honor of Artemis. In addition, a joint examination of rock-crystal spools and those made of other materials enhances their Ionian origin and brings forth a wide-reaching religious network of the Archaic period
Vol. 6 (2021). I. Voskos, Η Αρχαιολογίας της Αποθήκευσης. Οικονομία και κοινωνική αλλαγή στην Κύπρο κατά την Κεραμική Νεολιθική και Χαλκολιθική Περίοδο
Full text linkΗ Αρχαιολογίας της Αποθήκευσης. Οικονομία και κοινωνική αλλαγή στην Κύπρο κατά την Κεραμική Νεολιθική και Χαλκολιθική Περίοδο [=The Archaeology of Storage: Economy and Social Change in Cyprus during the Ceramic Neolithic and Chalcolithic Periods]Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στη διερεύνηση της κοινωνικής και πολιτισμικής αλλαγής κατά την Κεραμική Νεολιθική και Χαλκολιθική περίοδο στην Κύπρο. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού επιλέχθηκε η μελέτη των αποθηκευτικών πρακτικών αλλά και η καταγραφή δεδομένων της ευρύτερης οικονομικής δραστηριότητας συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων της Κύπρου. Η αποθήκευση αντιμετωπίζεται ως οικονομική πράξη η οποία αντικατοπτρίζει εν μέρει και την κοινωνική πραγματικότητα των επιλεγμένων προϊστορικών κοινοτήτων. Μέσω των καταγεγραμμένων στοιχείων, επιχειρείται μια ολιστική προσέγγιση της οικονομικής βάσης και συζητούνται οι κοινωνικές προεκτάσεις των δεδομένων που προκύπτουν. Επιπλέον γίνεται απόπειρα εξισορρόπησης μιας κατά βάση υλιστικού υποβάθρου μελέτης με τις άυλες πτυχές του πολιτισμικού φαινομένου. Παράλληλα, αξιοποιούνται τα διαθέσιμα δεδομένα από τις σχετικές βιοαρχαιολογικές μελέτες και από τα στοιχεία της οργάνωσης και χρήσης του χώρου των επιλεγμένων οικισμών. Βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι η διαπίστωση της ύπαρξης ενός ευέλικτου τροφοπρομηθευτικού μοντέλου το οποίο χαρακτηρίζεται από τη σταθερή εναλλαγή της τροφοσυλλογής και της τροφοπαραγωγής ως βασικού πυλώνα της οικονομίας. Η μακροχρόνια επιβίωση ενός «αναχρονιστικού» τρόπου ζωής στην Κύπρο ερμηνεύτηκε ως στοιχείο μιας ιδιαίτερης τοπικής πολιτισμικής ταυτότητας. Όσον αφορά στην πολιτισμική αλλαγή, η μελέτη αυτή έδειξε ότι η κατάρρευση των λεγόμενων πολιτισμών της Σωτήρας (Κεραμική Νεολιθική) και Ερήμης (Μέση Χαλκολιθική) σχετίζεται με την απροθυμία των κοινωνικών ομάδων της Κύπρου να εγκαταλείψουν τις ισότιμες κοινωνίες και να υιοθετήσουν στοιχεία κάθετης κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Κομβικό σημείο ως προς αυτό είναι η Ύστερη Χαλκολιθική περίοδος όταν τελικά ορισμένες κοινωνικές ομάδες κατάφεραν να θεσμοποιήσουν την ανώτερη κοινωνική τους θέση και να ελέγξουν τις σχέσεις παραγωγής. Η παράλληλη εμφάνιση στοιχείων εντατικοποίησης της οικονομίας, παγίωσης του τροφοπαραγωγικού τρόπου ζωής, τεχνικής εξειδίκευσης σε διάφορους τομείς και άλλων, σηματοδοτεί την εκκίνηση μιας διαδικασίας σταδιακής μετάλλαξης της οικονομίας και κοινωνίας, η οποία θα ολοκληρωθεί σε προχωρημένο στάδιο της Εποχής του Χαλκού.The Archaeology of Storage: Economy and Social Change in Cyprus during the Ceramic Neolithic and Chalcolithic PeriodsThis book aims to approach socio-cultural change in Cyprus during the Ceramic Neolithic and Chalcolithic periods. The study of storage practices and other aspects of economic activity in prehistoric Cyprus are employed for this purpose. Storage is viewed as an economic activity that mirrors, by and large, aspects of social reality of the selected prehistoric communities. A holistic approach of their economic base is attempted via the recorded data and the social connotations are discussed. The counterbalance between materialism and the invisible parts of the cultural phenomenon is ensured by the employment of a neomarxist perspective. What is more, several bioarchaeological data and the study of the organisation and use of space in the selected prehistoric sites are exploited. One of the most important results of this study is the confirmation of the existence of a flexible food-supply programme based on both food-gathering and food-producing activities. The long-lasting survival of an anachronistic lifeway in Cyprus is interpreted as a basic element of a local cultural identity. Concerning socio-cultural change, this study has shown that the collapse of the Sotiran (Late Neolithic) and Erimi cultures (Middle Chalcolithic) is connected with the fact that local social groups in Cyprus were unwilling to abandon the egalitarian way of life and adopt more complex social structures. According to this study, the critical turning point concerning the appearance of social stratification is the Late Chalcolithic period, when some social groups managed to institutionalise their extended power and controlled the production relations. The parallel appearance of economic intensification, the consolidation of food-production as the basic economic activity, the first signs of craft specialization and other emerging novelties, signal the outset of a process of gradual restructuring of Cypriot economy and society. This process was completed in an advanced stage of the Bronze Age
The public cemetery of the ancient demos of Paiania in Attica and some observations on the ancient demoi and mortuary practices in Mesogaia, Attica
Full text linkIn the present paper, an ancient cemetery, which came to light east of Paiania in Attica, on the site Agios Athanasios, and was excavated in 1969, is presented for the first time. It was an extended and densely used cemetery, but the excavated site was only a small part of a much wider cemetery, which belonged to the inhabitants or demotai of the demos of Paiania. The dating of the pottery allows us to date the cemetery mainly to the first half of the 5th century B.C., with few vases dating from mid–6th century B.C. through the 3rd quarter of the 5th century B.C. The cemetery is viewed within the historical frame of Mesogaia area and mortuary practices are placed in context within other cemeteries in southeastern Attica
Το νόημα της Ελληνικής Επανάστασης στα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας του Λυκείου. Μια «συμβολική» μάχη σε έναν ιδεολογικό πόλεμο
Full text linkThe following article's purpose is to manifest the ideology in the historical narrative of the 1821 Greek Revolution in the latest schoolbook editions of Greek Contemporary and Modern History which are taught in the Greek Lyceum.Having selected as axes of analysis a) the character of the Greek Revolution, b) the National Assembly of Epidaurus, c) the civil conflicts, d) the outcome of Revolution, we therefore tend to regard comparatively the two historical narratives, highlighting both the explicit and the latent aspects of ideology and the political viewpoint they are carrying and thus presented and evaluated in the historical events in each one of the books
Two early icons from Egypt in the Benaki Museum
Full text linkH μελέτη δύο πρώιμων εικόνων αιγυπτιακής προέλευσης από τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη προσφέρει νέα, ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ζωγραφική φορητών εικόνων στις επαρχίες και τις παρυφές της βυζαντινής αυτοκρατορίας, σε μία κρίσιμη περίοδο μεγάλων αλλαγών για το Βυζάντιο και την ανατολική Μεσόγειο. Η αποσπασματικά διατηρημένη εικόνα του Χριστού, έργο του 7ου αιώνα, είχε πιθανότατα αναθηματικό προορισμό. Φέρει δίγλωσση αφιερωτική επιγραφή, ελληνική και κοπτική, η οποία με την εμφατική αναφορά στον Χριστό Εμμανουήλ προέβαλλε πιθανώς τις μιαφυσιτικές θεολογικές αντιλήψεις του παραγγελιοδότη. Ο συνδυασμός της εγκαυστικής τεχνικής με την επιβεβαιωμένη αιγυπτιακή προέλευση της εικόνας, την συνδέει με μια ομάδα ανάλογων έργων που φυλάσσονται στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, αναδεικνύοντας έτσι την ανάγκη επανεξέτασης της καλλιτεχνικής προέλευσης των σιναϊτικών έργων, ίσως από την Αίγυπτο. Η άγνωστη αμφίγραπτη εικόνα με τον απόστολο Παύλο και τον άγιο απά Στέφανο, καλλιτεχνικά μέτρια αλλά εικονογραφικά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, προσθέτει ένα ακόμη παράδειγμα στην ευάριθμη ομάδα εικόνων που έχουν σωθεί από τους μεταβατικούς χρόνους (8ος–9ος αι.). Οι ελληνικές επιγραφές της εικόνας, οι στενές εικονογραφικές της συνάφειες με την περίφημη σταυροθήκη Fieschi Morgan, καθώς και οι ομοιότητες με το πλήθος των φορητών σταυρών-λειψανοθηκών που πλημμύρισαν τον βυζαντινό χώρο από τον 9ο αιώνα και μετά, αναδεικνύουν όχι μόνο τις κοινές ρίζες της κοπτικής και της βυζαντινής τέχνης, αλλά και την παράλληλη πορεία που σε πολλές περιπτώσεις ακολούθησαν, ακόμη και μετά την αραβική κατάκτηση της Αιγύπτου. Παρά ταύτα, μετά την οριστική απόσπαση της Αιγύπτου από την πολιτική σφαίρα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, η κοπτική ζωγραφική αυτονομήθηκε, και η αυτονόμηση αυτή προσέδωσε στην κοπτική τέχνη μεγαλύτερη ελευθερία στην εικονογραφική απόδοση των αγίων.The two icons discussed in the article provide interesting evidence about the painting of icons in the provinces or borderlands of the Byzantine world in a period of momentous change for both the empire and the Eastern Mediterranean. They belong to the Benaki Museum collection and come from Egypt. The fragmentary seventh-century icon of Christ with the Coptic votive inscription must have been intended as a votive offering and the emphasis on Christ Emmanuel probably proclaims the Miaphysite tendencies of the patron. Its encaustic technique and confirmed Egyptian provenance link it with a group of works of the seventh century preserved at St Catherine’s Monastery in Sinai and once again raises the question of the provenance of those icons. The artistically modest yet iconographically surprising two-sided icon adds one more example to the small number of painted panels to have survived from the eighth and ninth centuries. The Greek inscriptions, the iconographic link with the Fieschi Morgan stavrotheke as well as its similarities with the reliquary-crosses that flooded Byzantium from the ninth century onwards bear witness to both the common origins of the Coptic art of Egypt under Arab rule and the art of Byzantium and some instances of parallel development. Nevertheless Coptic painting acquired a life of its own after the region broke away from the political sphere of Byzantium and this new independence gave Coptic painting greater flexibility in handling and adapting the iconography of the saints
Three copper alloy spoons from the Peloponnese (14th – 16th centuries)
Full text linkΑνάγκες κατανάλωσης υδαρών φαγητών και μάλιστα από ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες (βρέφη, άρρωστοι, ηλικιωμένοι), συνέβαλαν στη διαχρονική χρήση κουταλιών. Κατά τον Μεσαίωνα η λήψη τροφής μέσω των δακτύλων ήταν ο πιο συνηθισμένος τρόπος. Ωστόσο τα κουτάλια, πέρα από την πρακτική τους χρησιμότητα, όταν ήταν μεταλλικά, αντιμετωπίζονταν ως επενδυτικά αγαθά και σύμβολα κοινωνικής ιεραρχίας. Ένα κουτάλι από το φραγκικό κάστρο Χλεμούτσι με παράσταση δικέφαλου αετού στην απόληξή του και άλλα δύο από τον ναό του Αγίου Πέτρου στην Καστάνια της Μεσσηνιακής Μάνης, αντιστοιχούν σε τύπους γνωστούς από την ύστερη Αρχαιότητα, οι οποίοι διαδίδονται στη δυτική Ευρώπη κατά τον ύστερο Μεσαίωνα και πιθανόν παρεισφρέουν στον ελλαδικό χώρο μέσα από τις λατινοκρατούμενες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου.The need for consumption of liquid foods, especially by vulnerable groups (infants, the sick, the elderly), has contributed to the long-term use of spoons. In the Middle Ages, eating with the use of one’s fingers was the most common way. However, spoons, in addition to their practical use, when made of metal, were treated as investment goods and symbols of social rank. A copper alloy spoon from the Frankish castle of Chlemoutsi with a double-headed eagle at the tip of its handle, and two more samples from the church of Hagios Petros of Kastania in Western Mani correspond to types known in the late Antiquity, which vary in typology and are found in a wide geographical range in the late Middle Ages
Για την Ιστοριογραφία της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης (Προσωπική κατάθεση)
Full text link Στο άρθρο ο συγγραφέας παρουσιάζει ορισμένα προβλήματα και ορισμένες τάσεις της ιστοριογραφικής παραγωγής για τη νεοελληνική εκπαίδευση. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζει εκδοτικά εγχειρήματα, υποβάλλει σε κριτική επισκοπήσεις της βιβλιοπαραγωγής για την ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης και πραγματοποιεί έναν πολύ σύντομο απολογισμό της δικής του ερευνητικής εργασίας, αντιλαμβανόμενος την ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης ως εξειδικευμένο επιστημονικό πεδίο θεωρητικών και πολιτικών αγώνων και ερχόμενος σε αντιπαράθεση, μεταξύ άλλων, με γεγονοτολογικές και μεταμοντέρνες - πολιτισμοκρατικές ιστοριογραφικές οπτικές
Α rock engraving of Pan at Faskomelia Hill in Vouliagmeni, Attica The presence of the god Pan in the battle of Marathon
Full text linkΣτις νοτιοδυτικές υπώρειες του Υμηττού, στην Αττική, αναπτύχθηκε ο αρχαίος δήμος των Αιξωνίδων Αλών. Το γεωμορφολογικό περιβάλλον, αλλά και τα οικιστικά κατάλοιπά του προσδιορίζουν τον αγροτικό χαρακτήρα του δήμου και παρέχουν στοιχεία για μια ακμάζουσα αλιευτική και γεωργοκτηνοτροφική οικονομία. Στους ημιορεινούς όγκους της περιοχής έχουν εντοπιστεί πλήθος από πολυποίκιλα χαράγματα επιγραφών, που αποδίδονται κυρίως σε βοσκούς, και επιβεβαιώνουν τη χρήση του τόπου. Πρόσφατα, στο λόφο της Φασκομηλιάς, σε βραχώδη επιφάνεια, εντοπίστηκαν χαράγματα δύο μορφών σε παράταξη˙ η μορφή που προηγείται ταυτίστηκε με τον θεό Πάνα και η μορφή που έπεται ταυτίστηκε με οπλίτη. Παρουσιάζονται με συντομία ο Αρκάδας θεός Πάνας, η διάδοση και εγκαθίδρυση της λατρείας του στην Αττική, η σύνδεσή του με τη Μάχη του Μαραθώνα και ο ρόλος της συμμετοχής του σε αυτήν που οδήγησε στη νικηφόρο έκβαση της πολεμικής αναμέτρησης. Η παράσταση είναι πρωτότυπη και χρονολογείται στο α΄ μισό του του 5ου αι. π.Χ. Η από κοινού απόδοση του θεού Πάνα και ενός πολεμιστή-οπλίτη άμεσα δημιουργούν το συνειρμό ότι ο χαράκτης αναπαριστά σκηνή της μάχης του Μαραθώνα, τη στιγμή που ο αθηναϊκός στρατός σε σχηματισμό φάλαγγας ρίχνεται στους βαρβάρους «δρόμῳ».The ancient deme of Aixonides Halai flourished on the southwestern slopes of Mount Hymettus, Attica. The geomorphological environment and the ancient architectural remains outline the deme’s rural character and provide evidence for a prosperous economy based on agriculture and fishery. Α significant number of various inscriptions has been found at the semi-mountainous areas of the deme. They have been attributed mainly to shepherds and their existence directly points to the rural use of the place. Recently, on a rocky plateau of Faskomelia hill, the rock engravings of two figures were detected. The figures are standing in line and have been identified with the god Pan and an hoplite. Pan is the one who precedes, and the hoplite the one that follows. After a short presentation of the Arcadian god Pan, the paper deals with the spread and establishment of his cult in Attica, his connection with the battle of Marathon and his role in the final victorious outcome. This never before seen engraving dates back to the first half of the 5th c. BC. The depiction of Pan together with a warrior-hoplite directly creates the allusion that the artist wanted to represent a scene from the battle of Marathon, capturing the moment that the Athenian army, in phalanx formation, is thrown to the barbarians at the double «δρόμῳ»
Ancient habitation around the lagoons of the Messolonghi area. The evolution of the landscape through mythological and historical references and geo-archaeological data (Greek)
No full textΤο Μεσολόγγι, ως σύγχρονος αστικός οικισμός, αποτελεί το κέντρο μίας ευδιάκριτης γεω-μορφολογικής ενότητας, που κυριαρχείται από υγρότοπους και ποτάμιες αποθέσεις. Πρόκειται για νεότερη πόλη με ένδοξη ιστορία στα χρόνια της Επανάστασης, γενικότερα ταυτισμένη με την ηρωική Έξοδο, και αξιόλογη οικονομική και πνευματική ακμή στα προεπαναστατικά και μετεπαναστατικά χρόνια. Στην αρχαιότητα δεν υπάρχουν στοιχεία κατοίκησης του χώρου της πόλης, που, ως έχει σήμερα, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε προσχώσεις και επιχωματώσεις. Αντίθετα, στην ευρύτερη περιοχή που την περιβάλλει και σε καίριες θέσεις περιμετρικά του εκτεταμένου συμπλέγματος λιμνοθαλασσών αναπτύχθηκε ένας σημαντικός αριθμός αρχαίων κέντρων, που αξιοποίησαν τον πλούτο της φύσης και τα προσφερόμενα πλεονεκτήματα. Στο άρθρο συντίθεται συνολικά η γεωμορφολογική και ιστορική εξέλιξη της περιοχής κατά την αρχαιότητα, μέσα από τα γεωλογικά και αρχαιολογικά δεδομένα, σήμερα πλέον αισθητά εμπλουτισμένα από τη νεότερη έρευνα. Παράλληλα εξετάζεται το πλούσιο μυθολογικό της υπόβαθρο, πηγή έμπνευσης για απεικονίσεις των μύθων της στην τοπική νομισματοκοπία και σε διάφορες μορφές εικαστικής τέχνης. As a modern urban settlement, Messolonghi is located in the centre of a distinct geo-morphological unit, dominated by wetlands and river deposits. It is a recently established city with a glorious history in the years of the Greek War of Independence, generally identified with the heroic Exodus, and a remarkable economic and intellectual flourishing both in pre-revolutionary and post-revolutionary years. There is no evidence of habitation in the area of the city in antiquity, since, as it stands today, is largely due to silting and filling. On the contrary, a significant number of ancient centers had developed in the surrounding area and in key locations around the extensive lagoon complex, exploiting the natural wealth and advantages offered.The article summarises the geomorphological and historical development of the region in ancient times, through geological and archaeological data, now significantly enriched by recent research. At the same time, its mythological background, a source of inspiration for depictions of its myths in local coinage and in various forms of visual art, is discussed
Τηλεκπαίδευση: Το μέσο, το μήνυμα και η κριτική παιδαγωγική
Full text linkDISTANCE LEARNING: MEDIUM, MESSAGE AND CRITICAL PEDAGOGYDistance learning among pandemic COVID-19 extends the educational inequality, as it fails to effect on mental, emotional and social development of students. Implementing the Theory and Practice of Critical Pedagogy for teaching and organized activities in the context of student Zone of Proximal Development, which is based on the direct, lively and proactive teacher mediation, are created conditions for the closure of the gap that developed in education of weakest students by the distance learning