University of Białystok
Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)Not a member yet
34608 research outputs found
Sort by
Barriers and Limitations of Applying Agile Management for Business Development in a Low-Carbon Economy
No full textCel | Artykuł porusza kwestię podejścia zwinnego w zarządzaniu do adaptacji przedsiębiorstwa w warunkach gospodarki niskoemisyjnej. Podejście zwinne, pomimo teoretycznego potencjału umożliwiającego reorientację przedsiębiorstwa na efektywność ekonomiczno-środowiskową, obarczone jest ryzykiem. Ryzyko to wynika z możliwości oddziaływania zjawisk o etiologii mikro- i makroekonomicznej. Bezpośrednim celem artykułu jest identyfikacja zjawisk występujących na styku organizacji zwinnych i gospodarki niskoemisyjnej. Metoda badań | Zastosowaną metodą badawczą jest analiza literatury przedmiotu powiązana z wnioskowaniem dedukcyjnym, z uwzględnieniem specyfiki nauk ekonomicznych. Wnioski | Zastosowanie podejścia zwinnego w celu adaptacji przedsiębiorstwa do warunków gospodarki niskoemisyjnej jest obarczone dużym ryzykiem z perspektywy zarówno przedsiębiorstwa, jak i stawianych celów środowiskowych. Ryzyko to ujawnia się w kwestiach ekonomicznych (w postaci kosztów funkcjonowania), środowiskowych (w postaci możliwego braku realnych efektów), jak i hazardu moralnego (w postaci wykorzystania praktyk wątpliwych etycznie). Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł wpisuje się w problematykę modeli biznesu dla gospodarki niskoemisyjnej. Przedstawione w artykule rozważania ukierunkowane są na uzupełnienie istotnej luki badawczej w zakresie ograniczeń dotychczasowych modeli zarządzania w rozwoju przedsiębiorstw w warunkach gospodarki niskoemisyjnej. Identyfikacja takich ograniczeń jest kluczowa dla ukształtowania modelu zarządczego sytuującego się w pobliżu optimum na linii efektywności ekonomicznej i neutralności klimatycznej.Purpose | The article addresses the issue of agile management approaches for adapting businesses in the context of a low-emission economy. Although the agile approach theoretically holds the potential to reorient a business towards economic and environmental efficiency, it is associated with risks. These risks stem from the potential influence of phenomena with both micro- and macroeconomic causes. The article’s primary aim is to identify the phenomena occurring at the intersection of agile organisations and a low-emission economy. Research method | The research method is a literature review combined with deductive reasoning, taking into account the specifics of economic sciences. Results | The use of an agile approach to adapt a business to the conditions of a low-emission economy is associated with significant risks, both from the perspective of the company and the environmental goals set. These risks manifest in economic issues (operational costs), environmental concerns (the potential lack of real outcomes), and moral hazard (the use of ethically questionable practices). Originality / value / implications / recommendations | The article addresses the issue of business models for a low-emission economy. The considerations presented in the article aim to fill a significant research gap regarding the limitations of the existing management models in the development of businesses within a low-emission economy. Identifying these limitations is crucial for shaping a management model that is close to the optimal balance between economic efficiency and climate neutrality.Artykuł finansowany ze środków na utrzymanie potencjału badawczego w ramach badań statutowych Katedry Informatyki Ekonomicznej na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.Elżbieta Lorek: [email protected]ł Lorek: [email protected]żbieta Lorek - Akademia Humanitas w SosnowcuPaweł Lorek - Uniwersytet Ekonomiczny w KatowicachAhmed K., Ren S., He Y., Vasilakos V., 2015, Online Resource Management for Carbon ‑Neutral Cloud Computing, [w:] Handbook on Data Centers, Khan S.U., Zomaya A.Y. (red.), Springer.Alfarisi S., Mitake Y., Tsutsui Y., Wang H., Shimomura Y., 2023, Bibliometric Analysis of a Product Service System’s Rebound Effect: Identification of a Potential Mitigation Strategy, „Systems”, nr 11(9), 452, DOI: 10.3390/systems11090452.Calza F., Parmentola A., Tutore I., 2017, Types of Green Innovations: Ways of Implementation in a Non-Green Industry, „Sustainability”, nr 9(8), 1301, DOI: 10.3390/su9081301.Gao X., Han G., Liu J., Zhang S., 2023, Spatial Distribution and Sources of Rare Earth Elements in Urban River Water: The Indicator of Anthropogenic Inputs, „Water”, nr 15(4), 654, DOI: 10.3390/w15040654.Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services, 2019, Brondizio E.S., Settele J., Diaz S., Ngo H.T. (red.), IPBES, Bonn, DOI: 10.5281/zenodo.3831673.Irimiás A., Mitev A., 2020, Change Management, Digital Maturity, and Green Development: Are Successful Firms Leveraging on Sustainability?, „Sustainability”, nr 12(10), 4019, DOI: 10.3390/su12104019.Kim S., Lee Y., Choi B., 2021, Adoption of Satellite Offices in Response to a Pandemic: Sustainability and Infection Control, „Sustainability”, nr 13(4), 8008, DOI: 10.3390/su13148008.Ko Y.-T., 2020, Modeling an Innovative Green Design Method for Sustainable Products, „Sustainability”, nr 12(8), 3351, DOI: 10.3390/su12083351.Mesrzade P., Dehghanian F., Ghiani Y., 2023, A Bilevel Model for Carbon Pricing in a Green Supply Chain Considering Price and Carbon-Sensitive Demand, „Sustainability”, nr 15(24), 16563, DOI: 10.3390/su152416563.Maximini D., 2018, The Scrum Culture: Introducing Agile Methods in Organizations, Springer.Mory-Alvarado A., Juiz C., Bermejo B., Campoverde-Molina M., 2023, Green IT in Small and Medium-Sized Enterprises: A Systematic Literature Review, „Sustainable Computing: Informatics and Systems”, nr 39, 100891, DOI: 10.1016/j.suscom.2023.100891.Nikpay M., Roodsari S.T., 2024, Crafting a Scientific Framework to Mitigate Microplastic Impact on Ecosystems, „Microplastics”, nr 3(1), s. 165–183, DOI: 10.3390/microplastics3010010.Nygaard A., Silkoset R., 2022, Sustainable Development and Greenwashing: How Blockchain Technology Information Can Empower Green Consumers, „Business Strategy and the Environment”, nr 32(6), s. 3801–3813, DOI: 10.1002/bse.3338.Product Life Cycle Accounting and Reporting Standard, 2011, World Resources Institute, ghgprotocol.org/sites/default/files/standards/Product-Life-Cycle-Accounting-Reporting-Standard_041613.pdf [data dostępu: 12.03.2024].Rau H., Wu J.J., Procopio K.M., 2023, Exploring Green Product Design Through TRIZ Methodology and the Use of Green Features, „Computers & Industrial Engineering”, nr 180,
109252, DOI: 10.1016/j.cie.2023.109252.Renewable Energy in Europe – Approximated Recent Growth and Knock-on Effects, 2015, European Environment Agency, www.eea.europa.eu/publications/renewable-energy-in-europe-approximated [data dostępu: 18.03.2024].Rimpas D., Kaminaris S.D., Piromalis D.D., Vokas G., Orfanos V.A., 2023, Impact of Lithium Battery Recycling and Second-Life Application on Minimizing Environmental Waste, „Environmental Sciences Proceedings”, nr 26(1), 41, DOI: 10.3390/environscip‑roc2023026041.Rožman M., Tominc P., Štrukelj T., 2023, Competitiveness Through Development of Strategic Talent Management and Agile Management Ecosystems, „Global Journal of Flexible Systems Management”, nr 24, s. 373–393, DOI: 10.1007/s40171-023-00344-1.Saha D., Carlock G., Shrestha R., Feldmann J., Leslie-Bole H., 2021, Building Blocks for a Low-Carbon Economy: Catalytic Policy and Infrastructure for Decarbonizing the United States by 2050, World Resources Institute, DOI: 10.46830/wriwp.21.00054.Thørgsen J., 2021, Consumer Behavior and Climate Change: Consumers Need Considerable Assistance, „Current Opinion in Behavioral Sciences”, nr 42, s. 9–14, DOI: 10.1016/j.cobeha.2021.02.008.Wang M., Wang B., Abareshi A., 2020, Blockchain Technology and Its Role in Enhancing Supply Chain Integration Capability and Reducing Carbon Emission: A Conceptual Framework, „Sustainability”, nr 12(24), 10550, DOI: 10.3390/su122410550.Zhang Y., Lan M., Zhao Y., Su Z., Hao Y., Du H., 2024, Regional Carbon Emission Pressure and Corporate Green Innovation, „Applied Energy”, nr 360, 122625, DOI: 10.1016/j.apenergy.2024.122625.Zink T., Geyer T., 2017, Circular Economy Rebound, „Journal of Industrial Ecology”, nr 21(3), s. 593–602, DOI: 10.1111/jiec.12545.Žužek T., Gosar Ž., Kuŝar J., Berlec T., 2020, Adopting Agile Project Management Practices in Non-Software SMEs: A Case Study of a Slovenian Medium-Sized Manufacturing Company, „Sustainability”, nr 12(21), 9245, DOI: 10.3390/su12219245.www 1, www.agilealliance.org/glossary/business-agility [data dostępu: 15.03.2024].www 2, www.enelgreenpower.com/learning-hub/debates/future-green-companies [data dostępu: 2.03.2024].www 3, www.compareyourfootprint.com/5-benefits-of-carbon-footprinting-your-organisation [data dostępu: 9.03.2024].www 4, commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019–2024/europe‑an-green-deal_en [data dostępu: 8.03.2024].www 5, greensoftware.foundation/articles/cloud-computing-the-business-case-for-100-carbon-free-energy [data dostępu: 21.03.2024].www 6, www.lifecycleinitiative.org/starting-life-cycle-thinking/life-cycle-approaches/carbon-footprint [data dostępu: 21.03.2024].www 7, 2030.builders/green-transformation-the-new-age-of-sustainability [data dostępu: 2.03.2024].www 8, www.tuvsud.com/en-gb/resource-centre/blogs/uk/sustainability-blog/benefits-of-doing-a-carbon-footprint [data dostępu: 9.03.2024].www 9, brainhub.eu/library/differences-lean-agile-scrum [data dostępu: 2.03.2024].www 10, isg-one.com/articles/can-cloud-computing-reduce-carbon-emissions [data dostępu: 24.03.2024]3(121)30031
Mickiewicz – the Parisian lectures – the Ukrainian school
No full textThe article is devoted to the concept of the Ukrainian school of Polish Romanticism as portrayed in Adam Mickiewicz’s Parisian lectures. It describes the discourse rules used by the professor-poet during his lectures at the Collège de France when talking about Ukraine – its history, culture and literature. This discourse orientalises Ukraine, operates with stereotypes of Ukrainianness and, above all, inscribes its history and literature in
the history and literature of the Polish-Lithuanian Commonwealth, ignoring Ukraine’s distinctiveness and identity.Michał Kuziak – prof. dr hab., pracownik Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego (Zakład Komparatystyki). Autor książek poświęconych Mickiewiczowi (m.in. Inny Mickiewicz, 2013) i Słowackiemu (Fragmenty o Słowackim, 2001), retoryce (Jak mówić, rozmawiać, przemawiać?, kolejne wydania od 2005), a także wielu artykułów dotyczących literatury romantycznej i współczesnej oraz teorii literatury i komparatystyki literackiej. Ostatnio wydał: Pejzaż myśli. Warszawa Chopina i początek polskiej nowoczesności (2020). Redaktor wielu
książek zbiorowych. Członek komitetów redakcyjnych czasopism oraz serii wydawniczych (m.in. „Poznańskich Studiów Polonistycznych” i „Czarnego Romantyzmu”). Obecnie członek Komitetu Nauk o Literaturze PAN.Uniwersytet WarszawskiBatowski H., Słowiańska biblioteka Mickiewicza, „Sprawozdania PAU”, Kraków 1933.Kuziak M., O prelekcjach paryskich Adama Mickiewicza, Słupsk 2007.Kuziak M., Die Kategorie des Anderen im Diskurs von Brodziński, Mochnacki und Mickiewicz, in: Romantik und Geschichte. Polnisches Paradigma, europäischer Kontext, deutsch-polnische Perspektive, hrsg. A. Gall, T. Grob, A. Lawaty, G. Ritz, Wiesbaden 2007.Ławski J., „Nadgrobek libertyna”. Mickiewicz – Trembecki – prelekcje paryskie, [w:] „Sofijówka” Stanisława Trembeckiego – konteksty i interpretacje, pod red. G. Filip, M. Patro-Kucab, J. Kowal, Rzeszów 2013.Maciejewski M., Spojrzenie „w górę” i „wokoło” (Norwid–Malczewski), „Roczniki Humanistyczne” 1976, z. 1.Makowski S., Współczesność literacka w prelekcjach paryskich Adama Mickiewicza, „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 1990.Mickiewicz A., Literatura słowiańska, [w:] Dzieła [Wydanie Jubileuszowe], pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1955.Pigoń S., Dramat dziejowy polsko-rosyjski w ujęciu Mickiewicza, [w:] Na wyżynach romantyzmu. Studia historyczno-literackie, Kraków 1936.Romantyzm środkowoeuropejski w kontekście postkolonialnym, cz. 1, pod red. M. Kuziaka, B. Nawrockiego, Warszawa 2016.Rutkowski K., Przeciw (w) literaturze, Bydgoszcz 1987.Said E., Orientalizm, przeł. M. Wyrwas-Wiśniewska, Poznań 2005.Sawicki S., Początki syntezy historycznoliterackiej w Polsce, Warszawa 1969.Stefanowska Z., Mickiewicz jako czytelnik „Marii” Malczewskiego, [w:] Księga w 170. rocznicę wydania „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza, pod red. J. Kolbuszewskiego, Wrocław 1993.Walicki A., Filozofia a mesjanizm, Warszawa 1970.10711
Women’s Rights and the Polish Constitution of 22 July 1952 in the Materials of the Polish Film Chronicle
No full textW artykule przeanalizowano zapisy dotyczące praw kobiet w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r. oraz ich odzwierciedlenie w materiałach Polskiej Kroniki Filmowej, zwłaszcza w wydaniach z lat 50. ubiegłego wieku. Konstytucja, uchwalona w okresie stalinizacji i wzorowana na sowieckich rozwiązaniach, miała silnie programowy i deklaratywny charakter. Wprowadzała formalne równouprawnienie kobiet, co miało legitymizować nową władzę i wpływać na mobilizację społeczeństwa. Analiza materiałów PKF wskazuje, że kronika akcentowała te aspekty praw kobiet, które były tożsame z bieżącymi potrzebami państwa – głównie wizerunek kobiety aktywnej zawodowo, uczestniczącej w industrializacji, oraz matki wspieranej przez państwo. Kwestie realnego udziału kobiet w procesach decyzyjnych, faktycznej równości płac czy trudności w godzeniu ról zawodowych i rodzinnych były marginalizowane. Obraz kreowany w PKF stanowił zatem propagandową konstrukcję, mającą budować pozytywny wizerunek systemu, a nie wiernie odzwierciedlać rzeczywistość.This article analyses the regulations concerning women’s rights in the Constitution of the People’s Republic of Poland of 22 July 1952 and their reflection in the materials of the Polish Film Chronicle, particularly the 1950s editions. The Constitution, enacted during the period of Stalinisation and modelled on Soviet solutions, was strongly programme-based and declarative in nature. It introduced formal equality for women, which was intended to legitimise the new authorities and influence the mobilisation of society. Analysis of the PKF materials indicates that the Chronicle highlighted those aspects of women’s rights that were consistent with the current needs of the state – mainly the image of the economically active woman participating in industrialisation and the mother supported by the country. The issues of women’s real participation in decision-making processes, real wage equality or the difficulties of reconciling professional and family roles were marginalised. The image created in PKF was therefore a propaganda construct, intended to build a positive image of the system rather than faithfully reflect reality.Publikacja przygotowana/dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II” Ministra Edukacji i Nauki. Jest wynikiem udziału w projekcie „Ośrodek Badań Historii Kobiet – kontynuacja II”[email protected] Kowalska – doktorantka, związana z Uniwersytetem w Białymstoku i Instytutem Studiów Kobiecych. Sekretarz redakcji „Czasopisma Naukowego Instytutu Studiów Kobiecych”. Zainteresowania badawcze: Polska Kronika Filmowa i problematyka kobieca w PRL.Uniwersytet w Białymstoku / Instytut Studiów Kobiecych (Polska)Fidelis, Małgorzata. Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej Polsce, przeł. Maria Jaszczurowska (Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2015).Kracauer, Siegfried. Od Caligariego do Hitlera. Z psychologii filmu niemieckiego, przeł. Wanda Wertenstein, Eugenia Skrzywanowa, (Warszawa: Filmowa Agencja Wydawnicza, 1958).Łopatka, Adam. Wstęp do prawoznawstwa, (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969).Mrozek, Justyna. „Przemiany pozycji kobiet w PRL-u – wybrane konteksty”, Studia Edukacyjne, nr 54, 2019, 257–282.Paczkowski, Andrzej. Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995).Stańczak-Wiślicz Katarzyna. Perkowski, Piotr. Fidelis, Małgorzata. Klich-Kluczewska, Barbara. Kobiety w Polsce, 1945–1989. Nowoczesność – równouprawnienie – komunizm, (Kraków: Univer sitas, 2020).Wieruszewski, Roman. Zasada równouprawnienia kobiet w polskim systemie prawa, w: Roman Wieruszewski (red.), Prawa człowieka – model prawny, (Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Naro dowy im. Ossolińskich, 1991).Konstytucja (Ustawa Zasadnicza) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (zatwierdzona uchwałą Nadzwyczajnego VIII Zjazdu Rad Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
w dniu 5 grudnia 1936 r.), https://constitution.garant.ru/history/ussr-rsfsr/1936/red_1936/3958676/Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r., Dz. U. z 1952 r. Nr 33, poz. 232.1(18)14516
Gałczyński’s film portrait: Rehab
No full textThis article is devoted to the film Rehab (2011) directed by Krzysztof Jankowski who was awarded the Grand Prix during the 10th International Forum of Independent Feature Films in Warsaw. Jankowski’s production is part of a wider phenomenon presents in the latest popular culture, which is retelling, or telling stories again. The creator of Rehab stressed that the source of inspiration to make a film became an episode from Gałczyński’s life, which is mentioned by Czesław Miłosz in Enslaved mind. The dominant minimalism in combination with the intertextuality of Rehab, opens the next possibilities of “processing” of this small anecdote from Gałczyński’s life to other forms of art, like radio plays or one -acting. The episode of the poet’s stay in the psychiatric hospital in Jankowski’s approach became a micronarration, a separate story and also an artistic experiment of the creator. Numerous references to the poet’s biography and work are based not only on the Enslaved mind of Miłosz, but also on the works of Jerzy Stefan Ossowski and Adam Kulawik. Intertextualism based on the principle of quote and allusions encourages the viewers not only to take up the game – playing in deciphering hidden meanings in the film, but also has a deeper dimension – perhaps the story of a certain episode from Gałczyński’s life will encourage to read his poetry and letters again.DARIUSZ PIECHOTA – dr, literaturoznawca, adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku, członek Laboratorium Animal Studies. Autor 100 artykułów, 5 monografii (w tym: Pozytywistów spotkania z naturą. Szkice ekokrytyczne; Na fali nostalgii. Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte w najnowszej kulturze i literaturze popularnej; Eksperymenty postrealistów. Szkice o najnowszej
literaturze polskiej), współredaktor serii Zielona Historia Literatury. W kręgu jego zainteresowań badawczych znajdują się: literatura przełomu XIX i XX wieku, współczesna literatura i kultura popularna, animal studies i ekokrytyka.Uniwersytet w Białymstoku, Zakład Badań Źródłowych nad Literaturą XIX i XX WiekuArno A., Konstanty Ildefons Gałczyński. Niebezpieczny poeta, Kraków 2013.Błoński J., Gałczyński 1945–1953, Warszawa 1955.Bujnicki T., O słuchowiskach radiowych „Kukułki Wileńskiej”. Wokół kilku wileńskich rękopisów i maszynopisów Gałczyńskiego, „Bibliotekarz Podlaski” 2019, nr 3.Chłosta-Zielonka J., Legenda poety. Uwagi o recepcji Konstantego I. Gałczyńskiego, „Bibliotekarz Podlaski” 2019, nr 3.Dzieło i życie Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, t. 1–2, red. A Kulawik i J. S. Ossowski, Kraków 2005.Film o Gałczyńskim wygrywa, [online:] https://film.interia.pl/wiadomosci/news-film-ogalczynskim-wygrywa,nId,1801359 [dostęp: 6.09.2023].Gałczyńska K., Pozdrowienia dla czarodzieja. Korespondencja K.I. Gałczyńskiego, Warszawa 2005.Gałczyński K.I., Siódme niebo, http://galczynski.kulturalna.com/a-6781.html [dostęp: 6.09.2023].Górecka M., Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego gry barwą z wyobraźnią i kulturą, Bydgoszcz 2012.Kulawik A., Konstanty Ildefons Gałczyński, Wrocław 1977.Makowiecki A.Z., Trzy legendy literackie: Przybyszewski, Witkacy, Gałczyński, Warszawa 1980.Mazurkiewicz A., Polska współczesna powieść historyczna i kultura popularna (prolegomena), „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze” 2016, nr 5.Miłosz C., Zniewolony umysł, Warszawa 2005.Murphy J., Remix Culture and Literary Mashup https://www.alluvium-journal.org/2013/03/26/remix-culture-and-the-literary-mashup/ [dostęp: 10.04.2021]Ossowski J. S., Sprawa Gałczyńskiego: szkice z antropologii kultury literackiej, Kielce 2011.Ossowski J. S., Szarlatanów nikt nie kocha: studia i szkice o Gałczyńskim, Kraków 2006.Poniatowska I., Retelling. Kilka uwag w kontekście „opowiadania na nowo” literackiego dziedzictwa dziewiętnastego wieku, [w:] Reaktywacje dziewiętnastowieczności, red. A. Dunin-Dudkowska, D. Piechota, A. Trześniewska-Nowak, Lublin 2021.Wyka M., Gałczyński a wzory literackie, Warszawa 1970.20721
The Issue of the Church in the Village Medvedie in Šariš Region (1918–1945)
No full textThis article addresses the issue of churches existing in the interwar period in the village of Medvedie, Šariš. This region underwent significant religious changes during this time – some local Ruthenians left the Uniate Church and converted to Orthodoxy. This turmoil also affected the buildings themselves, as the article attempts to demonstrate by focusing on the village of Medvedie. The main used methods were a critical analysis of sources from various periods and provenances, as well as a comparison of these sources with one another and with the literature on the subject. As a result of the research, it was determined that two churches were built in Medvedie during the interwar period, due to the fire of an 18th-century church. The article does not clarify all the doubts surrounding the topic, due to the limited number of the available sources and literature. However, it does demonstrate that Šariš was a region of religious turmoil during
the interwar period.Artykuł porusza problematykę cerkwi istniejących w okresie międzywojennym w miejscowości Medvedie na Szaryszu. Region ten w opisywanym czasie przeszedł ogromne zmiany religijne – część
miejscowych Rusinów opuściła Kościół unicki i dokonała konwersji na prawosławie. Zawirowania te nie ominęły również budowli, co na przykładzie wsi Medvedie zostało przedstawione w niniejszym artykule. Głównymi metodami była zarówno krytyczna analiza źródeł z różnych lat i różnej proweniencji, jak również konfrontacja ich między sobą oraz z literaturą przedmiotu. W wyniku przeprowadzonych badań udało się ustalić, iż w Medvediu w latach międzywojennych wybudowano dwie cerkwie, z powodu pożaru świątyni z XVIII w. W związku z niewielką ilością źródeł i literatury artykuł nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości związanych z tematem, jednakże pokazuje, iż Szarysz w latach międzywojennych był regionem niespokojnym [email protected] Jagielloński, Kraków, PolskaBelaruskì kalendar na god 1925. (1925). Vìl’nâ.Dubec, R. (2006). Odradzanie się prawosławia na początku XX w. na wschodniej Słowacji, „Almanach Diecezjalny”, t. 2, Gorlice.Humenský, M. Schematizmus Pravoslavnej Cirkvi na Slovensku na rok 1950 a sučasnosť, b.d.w.Kowalski, T. (2018). Počiatky ochrany súboru drevených kostolov na východnom Slovensku. „Monument revue”, 7, 1/2018.Malinowski, W. (2019). Święte bliźnięta Kosma i Damian; mało znani patroni lekarzy. „Biuletyn Informacyjny Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego”, 1(103).Medvedie, W: Gréckokatolícke arcibiskupstvo Prešov, [online] https://www.grkatpo.sk/farnost/medvedie, [5.06.2025]Pamiatkovy archiv Slovenskej republiky, Zbierky výskumných správ (PA SR, ZVS), sign. T 313. Zbierka základných výskumov (PA SR, ZZV), sign. Z 1253.Pieróg, M. (2025). Ruch prawosławny w północno‑wschodniej Słowacji w latach 1918–1928. Kraków.Schematismus Venerabilis Cleri Graeci Ritus Catholicorum Dioecesis Eperjesiensis Pro Anno Domini 1903. Ab Erecta Sede Episcopali Anno 83., Eperjesini 1903.Slovenský Národný Archiv v Bratislave, f. Sčítanie ľudu 1930 (SNA, SL), č.š. 935, č.š. 1242.Soroka, P., (2023). Maják Pravoslávia, 100 rokov od vzniku ladomirovského monastiera ako pokračovateľa pravoslávneho mníšstva na Slovensku (1923–2023). Osadné.Spezialkarte der österreichisch‑ungarischen Monarchie 1:75 000, Zone 8, col. XXV. Dukla Pass, 1904.Štatný archiv v Košiciach, fond Kosicka Župa (ŠAKE, KŽ), č.š. 109, i.č. 85, sp. 711. č.š. 37, i.č. 83, sp. 3624. č.š. 108, i.č. 85, sp. 563.Súpis Pamiatok na Slovensku II. K-P. (1968). Bratislava.Volko, V., Kis, M. (2007). Stručný prehlad vyvoja uzemného a spravného členenia Slovenska. Bratislava.2711012
Rezyliencja społeczności (community resilience). O kształtowaniu rezyliencji społecznej małych miast i ich mieszkańców
No full textWydział Socjologii, Uniwersytet w Białymstoku77178
The Subscription Economy – How a New Business Model is Changing Financial Services
No full textCel | Celem artykułu jest przedstawienie istoty modelu subskrypcyjnego oraz pokazanie jego zastosowania w usługach finansowych w praktyce. Metoda badań | Artykuł ma charakter przeglądowo-dyskusyjny, a stosowane metody badawcze to krytyczna analiza literatury przedmiotu oraz wnioskowanie indukcyjne. Wnioski | Subskrypcyjny model biznesowy, zyskujący na popularności w wielu branżach, w tym także w usługach finansowych, charakteryzuje się stałym dostępem do produktów i usług w zamian za regularne opłaty. Podmiotom stosującym ten model pozwala na budowanie lojalnych, długoterminowych relacji z klientami opartych na zrozumieniu ich potrzeb, umożliwia łatwą skalowalność i przynosi przewidywalne przychody. Z drugiej strony wymusza stałe udowadnianie wartości oferty i jej doskonalenie, aby zapobiec anulowaniu subskrypcji w wysoce konkurencyjnym otoczeniu. Z perspektywy dostawców usług finansowych staje się nowym obszarem konkurencji między tradycyjnymi instytucjami finansowymi a sektorem FinTech. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł podejmuje zagadnienie modelu subskrypcyjnego w kontekście usług finansowych, koncentrując się na jego praktycznych implementacjach w ujęciu międzynarodowym, które dotychczas nie były przedmiotem pogłębionej eksploracji w literaturze przedmiotu. Zamiast ujęcia teoretyczno‑modelowego przyjęto podejście analityczne oparte na wybranych przykła dach rynkowych. Taka perspektywa stanowi uzupełnienie dotychczasowych badań i może inspirować dalsze studia nad transformacją modeli biznesowych w sektorze finansowym.Purpose | The purpose of the article is to present the essence of the subscription model and demonstrate its practical application in financial services. Research method | The article is of a review and discussion nature, employing research methods such as critical analysis of the relevant literature and inductive reasoning. Results | The subscription business model, gaining popularity across various industries, including financial services, is characterised by continuous access to products and services in exchange for regular payments. For entities adopting this model, it allows the building of loyal, long-term relationships with customers based on an understanding of their needs, enables easy scalability, and provides predictable revenue streams. On the other hand, it requires constant proof of the value of the offering and its continuous improvement to prevent subscription cancellations in a highly competitive environment. From the perspective of financial service providers, it represents a new area of competition between traditional financial institutions and the FinTech sector.
Originality / value / implications / recommendations | The article addresses the concept of the subscription model in the context of financial services, focusing on its practical implementations in an international perspective – an area that has so far received limited attention in the academic literature. Instead of a theoretical and model-based approach, an analytical perspective based on selected market examples has been adopted. This
perspective offers a complement to existing research and may serve as a stimulus for further studies on the transformation of business models within the financial sector.Artykuł finansowany ze środków projektu „Nowoczesne technologie w sektorze finansowym. Etap II” (kierownik projektu prof. dr hab. Janina Harasim) realizowanego w ramach potencjału
badawczego w roku 2024, Uniwersytet Ekonomiczny w [email protected] Ekonomiczny w Katowicach10 Reasons Every Business Should Offer Subscription Options, 2023, PayWhirl, https://blog.paywhirl.com/education/10-reasons-every-business-should-offer-subscription-options [data dostępu: 25.07.2024].Acorns Business Model, 2023, Pereira D., https://businessmodelanalyst.com/acorns-business-model/#How_Acorns_makes_money [data dostępu: 2.07.2024].Benefits of a Subscription Business Model for Small Business Owners, 2023, PayPal, https://www.paypal.com/us/brc/article/benefits-of-subscription-business-model [data dostępu: 2.07.2024].Biznes subskrypcyjny czy nadaje się do każdej branży?, 2020, PayU, https://poland.payu.com/blog/biznes-subskrypcyjny/ [data dostępu: 13.05.2024].Boomers to Gen Z. A Guide to Subscriber Preferences. Global Survey Report, 2024, Recurly, https://go.recurly.com/rs/439-LSC-903/images/boomers-to-gen-z-report.pdf [data dostępu: 31.05.2025].Hartill R., Maready A., 2024, Betterment vs. Stash: Which Broker Is Right for You?, https://www.fool.com/the-ascent/buying-stocks/betterment-vs-stash [data dostępu: 4.07.2024].How Subscription Models Can Attract Millennials to the Financial Services Industry, 2022, Corporate Insight, https://corporateinsight.com/how-subscription-models-can-attract-millennials-to-the-financial-services-industry [data dostępu: 6.08.2024].Klarna Enters Booming Subscription Market with the Launch of Klarna Plus in the Us, 2024, https://www.klarna.com/international/press/klarna-enters-booming-subscription-market-with-the-launch-of-klarna-plus-in-the-us [data dostępu: 20.04.2025].Kobler D., Bucherer S., Schlotmann J., 2016, Banking Business Models of the Future, Deloitte, https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tw/Documents/financial-services/tw-banking-business-models-of-the-future-2016.pdf [data dostępu: 18.04.2025].Kotkowski R., Maciejewski K., Maicki P., 2020, PayTech – innowacyjne rozwiązania płatnicze na rynku polskim, Narodowy Bank Polski.Kotliński G., Marszałek P., Waliszewski K., Warchlewska, A., 2022, Wpływ nowoczesnych technologii na zmianę modeli biznesowych banków, Raport WIB PAB 1/2022.Kozłowski R., 2025, Jak działa subskrypcja: kluczowe aspekty i możliwości w e-commerce, https://expertoo.pl/jak-dziala-subskrypcja-kluczowe-aspekty-i-mozliwosci-w-e-commerce/?utm_source=perplexity#Porownanie_subskrypcji_z_abona mentem [data dostępu: 22.04.2025].Lele N., Shim Y., 2019, Nextwave Consumer Financial Services: Financial Subscriptions Are Coming, Ernst & Young, https://cdn.foleon.com/upload/3941/nextwave_cfs_report_190419_digital.c24dba2d5ea6.pdf [data dostępu: 31.05.2025].Lyakh M., 2024, The Subscription Economy: Key Concepts for Seamless Billing Management Solutions, https://www.dataart.com/blog/the-subscription-economy [data dostępu: 14.08.2024].Mity i fakty usług subskrypcyjnych. Raport, 2022, Deloitte, https://www2.deloitte.com/pl/pl/pages/deloitte-digital/Articles/mity-i-fakty-uslug-subskrypcyjnych.html [data dostępu: 22.07.2024].Najciekawsze przykłady projektów realizowanych przez tradycyjne instytucje finansowe i fintechy, 2023, https://prnews.pl/najciekawsze-przyklady-projektow-realizowanych-przez-tradycyjne-instytucje-finansowe-i-fintechy-473172 [data dostępu: 2.07.2024].Neobank vs. Fintech: Which is Best for Your Small Business?, 2023, Driven, https://www.driven.ca/resources/neobank-vs-fintech [data dostępu: 12.07.2024].Pieper K., 2018, 7 Reasons Why Subscriptions Survive, https://letterjacketenvelopes.com/7-reasons-why-subscriptions-survive [data dostępu: 21.07.2024].Pikuła R., 2021, Chcesz mieć lojalnych i wiernych klientów? Przestaw firmę na model subskrypcyjny, https://www.ican.pl/b/chcesz-miec-lojalnych-i-wiernych-klientow-przestaw-firme-na-model-subskrypcyjny/Px6mfLdOS [data dostępu: 18.07.2024]Ronteau S., Muzellec L., Saxena D., Trabucchi D., 2022, Digital Business Models: The New Value Creation and Capture Mechanisms of the 21St Century, De Gruyter, Berlin, Boston, DOI: 10.1515/9783110762556.Rooney K., 2025, Robinhood Ceo Sees Amazon-Like Subscription Model as Path to ‘Loyalty’ in Financial Services, https://www.nbcnews.com/business/business-news/robin-hood-ceo-sees-amazon-subscription-model-loyalty-financial-sector-rcna198562 [data dostępu: 22.04.2025].Samcik M., 2022, Zarządzanie subskrypcjami: usługa, którą banki i organizacje płatnicze ułatwią nam życie. Ale jak zrobić to dobrze?, https://subiektywnieofinansach.pl/zarzadzanie-subskrypcjami-aplikacja-mobilna-mastercard [data dostępu: 2.08.2024].Subskrypcje PL, 2019, https://static.fintek.pl/uploads/2019/07/Subskrypcje-PL-Raport-07-2019.pdf [data dostępu: 31.05.2025].Subskrypcje PL. Polski rynek a ekonomia subskrypcji, 2017, Straal, https://www.fintek.pl/wp-content/uploads/2017/10/Raport-Straal-Subskrypcje-PL.pdf [data dostępu: 31.05.2025].Subscription Finance: Key Concepts Explained, 2025, Zuora, https://www.zuora.com/glossary/subscription-finance [data dostępu: 22.04.2025].Ślażyńska-Kluczek D., 2022, Neobanki jako element cyfrowej transformacji finansów, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny”, nr 3, s. 151–168, DOI: 10.31743/ppe.13748.Świerczyńska-Głownia W., 2023, FAST – w kierunku nowej formy dystrybucji treści, „Media Biznes Kultura”, nr 2(15), s. 137–149, DOI: 10.4467/25442554.MBK.23.022.19052.Tapprest J.-F., 2021, Subscription Based Business Models in Corporate Banking, https://www.nordea.com/en/news/subscription-based-business-models-in-corporate-banking [data dostępu: 3.08.2024].The SEI Report: Recurring Growth Strategies for Total Monetization, 2024, Zuora, https://www.zuora.com/resource/sei-report [data dostępu: 22.07.2024].Toffler A., 1971, Future shock, Bantam Books, New York, https://ia801209.us.archive.org/6/items/FutureShock-Toffler/Future-Shock_-_Toffler.pdf [data dostępu: 31.05.2025].Uryniuk J., 2023, Aion chce jeszcze raz zawalczyć o klientów z Polski, https://www.cashless.pl/13931-aion-easy [data dostępu: 6.08.2024].van Driel D., 2024, Subscriptions in Banking: The Payment Preference for Payment Services?, https://comms.airplus.com/en/blog/subscriptions-in-banking [data dostępu: 3.08.2024].Warrillow J., 2020, Siła subskrypcji. Jak zdobyć klientów i zbudować dochodowy biznes abonamentowy w dowolnej branży, IMKER, Zamość.What is Subscription Finance?, 2024, DealHub Experts, https://dealhub.io/glossary/subscription-finance [data dostępu: 8.08.2024].Whitler A., 2016, How the Subscription Economy is Disrupting the Traditional Business Model, „Forbes”, https://www.forbes.com/sites/kimberlywhitler/2016/01/17/a-new-business-trend-shifting-from-a-service-model-to-a-subscription-based-model [data dostępu: 5.07.2024].Zarządzanie subskrypcjami – jak robić to mądrze?, 2022, Polska Bezgotówkowa, https://polskabezgotowkowa.pl/dla-ciebie/artykuly/zarzadzanie-subskrypcjami-jak-robic-to-madrze [data dostępu: 31.05.2025].Ziobrowska-Sztuczka J., Markiewicz E., 2024, Subscription economy as a response to new trends in Polish consumer behavior, “Economics and Environment”, vol. 89, no. 2, s. 1–15, DOI: 10.34659/eis.2024.89.2.747.www 1, https://www.subscronomics.com [data dostępu: 18.06.2024].www 2, https://www.juniperresearch.com/research/fintech-payments/ecommerce/subscription-economy-market-report [data dostępu: 2.08.2024].www 3, https://www.acorns.com/pricing [data dostępu: 2.07.2024].www 4, https://www.qapital.com/pricing [data dostępu: 2.07.2024].www 5, https://dave.com [data dostępu: 8.07.2024].www 6, https://www.lemonade.com/onboarding/2 [data dostępu: 12.07.2024].www 7, https://n26.com/en-eu/plans-business?ch=N26USfarewell [data dostępu: 23.04.2025].www 8, https://n26.com/en-eu/plans?ch=N26USfarewell [data dostępu: 23.04.2025].www 9, https://monzo.com/current-account/personal [data dostępu: 18.04.2025].www 10, https://monzo.com/business-banking/plans-pricing [data dostępu: 18.04.2025].www 11, https://nickel.eu/en-fr/prices-and-services [data dostępu: 18.08.2024].2(120)25326
Słowo od Redakcji
No full textDr hab. Monika Kostaszuk-Romanowska – filolog, kulturoznawca, teatrolog. Kierownik Zakładu Studiów nad Kulturą i Mediami na Wydziale Studiów Kulturowych Uniwersytetu w Białymstoku. Zajmuje się performatywnością w kulturze, antropologią i teorią teatru oraz współczesnym teatrem polskim. Jest autorką monografii Deziluzja w dramacie. Rozważania teoretyków i praktyki dramaturgiczne Juliusza Słowackiego (2018) oraz Współczesny romantyczny teatr polityczny. Realizacje, dyskusje, kontrowersje (2021), a także kilkudziesięciu artykułów dotyczących przede wszystkim nowych zjawisk w polskim teatrze.Dr Tomasz Adamski – kulturoznawca, filmoznawca, adiunkt w Zakładzie Studiów nad Kulturą Współczesną i Filmem na Wydziale Studiów Kulturowych Uniwersytetu w Białymstoku. Niezależny twórca filmowy oraz wykładowca akademicki specjalizujący się w historii filmu i kulturze audiowizualnej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na kinie skandynawskim, analizie przestrzeni filmowej, języku filmu i jego aspektach formalnych, a także na sposobach konstruowania narracji filmowej. Ważne miejsce w jego pracy zajmują również zagadnienia pamięci w kontekście kinematografii lokalnej, antropologia codzienności, relacje między filmem a kulturą popularną oraz zagadnienia z zakresu geografii kultury. Autor kilkudziesięciu artykułów naukowych oraz współautor dwóch monografii. Wśród jego ostatnich publikacji znajdują się między innymi: Przestrzeń dyskomfortu w filmach Rubena Östlunda („Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2023) oraz Krajobraz Donbasu i jego znaczenia w filmie „Atlantyda” Walentyna Wasjanowycza („Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” 2024).7
Effectiveness of Anti-Pandemic Policies in The European Union Countries
No full textCel | Ocena efektywności polityki przeciwpandemicznej w państwach Unii Europejskiej w latach 2020–2021. Metoda badań | Metodą badawczą jest analiza obwiedni danych (DEA) z niepożądaną zmienną. Zmiennymi po stronie nakładów są: wydatki rządowe jako procent PKB (zmiana p.p. do 2019 r.), wydatki na opiekę zdrowotną jako procent PKB, po stronie efektów: realny PKB (%) oraz zgony nadmiarowe na tys. mieszkańców. Wnioski | Badanie metodą DEA wykazało, że spośród państw Unii Europejskiej w 2020 r. efektywną politykę przeciwpandemiczna prowadzały: Dania, Irlandia, Luksemburg i Łotwa, zaś w 2021 r.: Dania, Irlandia, Luksemburg i Szwecja. Najmniej efektywna była Bułgaria – DMU 2,62 (38,2%) w 2020 r. oraz 2,11 (47,2%) w 2021 r., w środku (mediana) zestawienia znalazły się: w 2020 r. Słowacja – z DMU 1,34 (74,6%), zaś w 2021 r. Niemcy – z DMU 1,17 (85,2%). Polska polityka była efektywna w ok. 60% w odniesieniu do efektywnych państw UE. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł dostarcza wiedzy o efektywności polityki przeciwpandemicznej i otwiera dyskusję dotyczącą oceny prowadzonych polityk opartą na faktach i stwarza możliwość porównywania stopnia efektywności podjętych działań w grupie państw UE.Purpose | To assess the effects of the anti-pandemic policy implemented by the European Union in 2020–2021. Research method | The research method is data envelope analysis (DEA) with undesir able factors. The variables on the input side are the following: government expenditure as a percentage of GDP (pp change to 2019), health care expenditure as a percentage of GDP, on the output side: real GDP (%) and excess deaths per thousand inhabitants. Results | The DEA study showed that among the European Union countries, in 2020, the effective anti-pandemic policies were conducted by: Denmark, Ireland, Luxembourg and Latvia, and in 2021 by: Denmark, Ireland, Luxembourg and Sweden. The least effective was Bulgaria with DMU 2.62 (38.2%) in 2020 and 2.11 (47.2%) in 2021, in the middle (median) of the list there were: Slovakia with DMU 1.34 (74.6%) in 2020, and Germany with DMU 1.17 (85.2%) in 2021. The Polish policy was effective by about 60% in relation to the effective EU countries. Originality / value / implications / recommendations | The article provides knowledge about the effectiveness of anti-pandemic policies and opens a discussion on the eval uation of the implemented policies based on facts and the possibility of comparing the degree of effectiveness of actions taken in a group of EU countries.Artykuł został sfinansowany ze środków Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w [email protected] Kazimierza Wielkiego w BydgoszczyAllen D.W., 2021, Covid-19 Lockdown Cost/Benefits: A Critical Assessment of the Literature, „International Journal of the Economics of Business”, nr 29(1), s. 1–32, DOI:
10.1080/13571516.2021.1976051.Ashraf B.N., 2020, Stock Markets’ Reaction to COVID-19: Cases or Fatalities?, „Research in International Business and Finance”, nr 54, s. 1–7, DOI: 10.1016/j.ribaf.2020.101249.Camera G., Gioffré A., 2021, The Economic Impact of Lockdowns: A Theoretical Assessment, „Journal of Mathematical Economics”, nr 97, 102552, s. 1–15, DOI: 10.1016/j.jma‑teco.2021.102552.Coll-Serrano V., Bolos V., Suarez R.B., 2023, _deaR: Conventional and Fuzzy Data Envelopment Analysis_. R package version 1.4.Drobiak A., 2008, Podstawy oceny efektywności projektów publicznych, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice.Farrell M.J., 1957, The Measurement of Productive Efficiency, „Journal of the Royal Statistical Society. Series A (General)”, nr 120(3), s. 253–290, DOI: 10.2307/2343100.Herby J., Jonung L., Hanke S.H., 2022, A Literature Review and Meta-Analysis of the Effects of Lockdowns on COVID-19 Mortality, „Studies in Applied Economics”, nr 200.Hua Z., Bian Y., 2007, DEA with Undesirable Factors, [w:] Modeling Data Irregularities and Structural Complexities in Data Envelopment Analysis, Zhu J., Cook W.D. (red.), Springer, Boston, MA, DOI: 10.1007/978-0-387-71607-7_6.Jaba E., Balan C.B., Robu I.B., 2014, The Relationship Between Life Expectancy at Birth and Health Expenditures Estimated by a Cross-Country and Time-Series Analysis, „Procedia Economics and Finance”, nr 15, s. 108–114, DOI: 10.1016/S2212-5671(14)00454-7.Karmela Z., 2022, Efektywność wydatków na ochronę socjalną w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej – analiza z wykorzystaniem metody DEA, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny”, nr 3, s. 31–60, DOI: 10.31743/ppe.12593.Ke X., Hsiao C., 2022, Economic Impact of the Most Drastic Lockdown During COVID-19 Pandemic—The experience of Hubei, China, „Journal of Applied Econometrics”, nr 37(1), s. 187–209, DOI: 10.1002/jae.2871.Kozuń-Cieślak G., 2011, Przegląd metod pomiaru efektywności w aspekcie zastosowania do oceny działalności podmiotów sektora publicznego, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 173, s. 91–100.Miles D., Stedman M., Heald A., 2020, Living with COVID-19: Balancing Costs Against Benefits in the Face of the Virus, „National Institute Economic Review”, nr 253, s. R60–R76, DOI: 10.1017/nie.2020.30.Liñán F., Jaén I., 2022, The Covid-19 Pandemic and Entrepreneurship: Some Reflections, „International Journal of Emerging Markets”, nr 17(5), s. 1165–1174, DOI: 10.1108/IJOEM-05-2020-0491.Orzeszak K., 2024, Konstytucyjna wolność przemieszczania się w dobie pandemii, „Studia Prawnicze KUL”, nr 1, s. 159–175, DOI: 10.31743/sp.14547.Orzeszak K., 2022, Wpływ polityki lockdownów na funkcjonowanie branży zakwaterowanie i gastronomia w Polsce, „Współczesna Gospodarka”, nr 13(1 (37), s. 39–57, DOI: 10.26881/wg.2022.1.04.Perra N., 2021, Non-Pharmaceutical Interventions During the COVID-19 Pandemic: A Review, „Physics reports”, nr 913, s. 1–52, DOI: 10.1016/j.physrep.2021.02.001.Seiford L.M., Zhu J., 2002, Modeling Undesirable Factors in Efficiency Evaluation, „European Journal of Operational Research”, nr 142(1), s. 16–20.Shlomai A., Leshno A., Sklan E.H., Leshno M., 2021, Modeling Social Distancing Strategies to Prevent SARS-CoV–2 Spread in Israel: A Cost-Effectiveness Analysis, „Value in Health”, nr 24(5), s. 607–614, DOI: 10.1016/j.jval.2020.09.013.Stiglitz J.E., 2013, Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.Szczepkowska-Flis A., Kozłowska A., 2022, Zmiany produktywności w okresie kryzysu COVID-19 w świetle Schumpeterowskiej koncepcji kreatywnej destrukcji, „Optimum. Economic Studies”, nr 1(107), s. 34–47, DOI: 10.15290/oes.2022.01.107.03.Szymańska E., 2009, Zastosowanie metody DEA do badania efektywności gospodarstw trzodowych, „Journal of Agribusiness and Rural Development”, nr 2(12), s. 249–255.Xu Y., Park Y.S., Park J.D., 2021, Measuring the Response Performance of U. S. States against COVID-19 Using an Integrated DEA, CART, and Logistic Regression Approach, „Healthcare”, nr 9(3), 268, s. 1–16, DOI: 10.3390/healthcare9030268.Wang R., 2024, Covid-19 Lockdown Policy and Market Quality: Evidence from European Stock Markets, „Applied Economics Letters”, nr 31, s. 1697–1706, DOI: 10.1080/13504851.2024.2331669.Waśniewski J., 2023, Efektywność i jej pomiar w organizacjach publicznych, [w:] Zarządzanie publiczne. Perspektywa teorii i praktyki, Frączkiewicz-Wronka A., Ćwiklicki M. (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.Watson P., Deller S., 2022, Tourism and Economic Resilience, „Tourism Economics”, nr 28(5), s. 1193–1215, DOI: 10.1177/1354816621990943.Wołkonowski J., 2023, Wpływ pandemii COVID-19 na demografię i rynek pracy krajów Europy Środkowo-Wschodniej, „Optimum. Economic Studies”, nr 1(111), s. 69–88, DOI: 10.15290/oes.2023.01.111.05.Zhou H., Wang Y., Huscroft J.R., Bai K., 2021, Impacts of COVID-19 and Anti-Pandemic Policies on Urban Transport– An Empirical Study in China, „Transport Policy”, nr 110, s. 135–149, DOI: 10.1016/j.tranpol.2021.05.030.www 1, https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/digital-economy-and-society-index-desi-2021 [data dostępu: 13.10.2024].www 2, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hlth_cd_aro/default/table?lan‑g=en [data dostępu: 13.10.2024].www 3, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tec00115/default/table?lan‑g=en [data dostępu: 13.10.2024].www 4, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00207/default/table?lan‑g=en&category=t_hlth.t_hlth_care [data dostępu: 06.11.2024].www 5, https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-biidr/businessinireland‑2021detailedresults/multinationalsanirishperspective/ [data dostępu: 13.10.2024].www 6, Central Statistics Office (2022), Irish Industrial Production by Sector 2021, https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-iips/irishindustrialproduction‑bysector2021/ [data dostępu: 13.10.2024].www 7, https://github.com/OxCGRT/covid-policy-dataset/tree/main/data/timeseries_indices [data dostępu: 06.11.2024].www 8, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tps00028/default/table?lan‑g=en&category=t_demo.t_demo_ind [data dostępu: 08.06.2025].3(121)15116