University of Białystok
Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)Not a member yet
34608 research outputs found
Sort by
Kostek, Konstanty’s son – unfinished portrait
No full textThis article is about the life of Konstanty (Kostek) Ildefons Galczynski junior, son of poet Konstanty Ildefons Galczynski, known in Australia by the name Steve Daniel Parker. Kostek “revealed himself ” as the poet’s son in 1990, when he visited Poland for the first time. He went to Pranie forester’s lodge, the poet’s favourite place, which he visited between 1950–1953, and where there is now a museum dedicated to him. He showed Kira, his half-sister, his birth certificate. The veracity of this document could not be questioned. To this day, however, it is still said and written that he was an illegitimate child. The lack of access to details about his adult life, and his untimely death, has created a false portrait of Kostek. This article aims to present his true biography, which he himself did not fully recognize.BOGUMIŁA ŻONGOŁŁOWICZ – dziennikarka, poetka, pisarka. Doktor nauk humanistycznych. Absolwentka WSP w Słupsku. W 1984 ukończyła Podyplomowe Studium Filologii Polskiej na Uniwersytecie Gdańskim. Pracowała w szkolnictwie i prasie regionalnej na Pomorzu. W 1991 zamieszkała w Australii. W 2003 doktoryzowała się z zakresu slawistyki na Macquarie University w Sydney. Debiutowała poetycko w 1983 roku na łamach „Głosu Pomorza”. Jest autorką kilkunastu książek (w tym biografii Andrzeja Chciuka) i kilkuset artykułów prasowych, które ukazały się w dziennikach i czasopismach krajowych i polonijnych, m.in.: w „Kulturze” (Paryż), „Nowym Dzienniku” (Nowy Jork), „Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza” (Londyn), „Polityce” (Warszawa), „Głosie Pomorza” (Koszalin–Słupsk), „Konfrontacjach” (Słupsk), „Gryfie” (Słupsk), „Zbliżeniach” (Słupsk). „Gońcu Pomorskim” (Koszalin), „Kurierze Zachodnim” (Perth), „Tygodniku Polskim” (Melbourne), „Wiadomościach Polskich” (Sydney), „Ekspresie Wieczornym” (Sydney). Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół losów Polaków w Australii po 1945 roku. Współpracuje z redakcją Australian Dictionary of Biography, redakcją PSB i Radiem SBS. Członkini Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie i Australian Society of Authors.Kopia odpisu dokumentu DEED POLL Evidencing Change of Name, Reference date: 24 March 1969, Register-General’s Office, Melbourne, 19 May 1972. Archiwum autorki.Pokochałem ciebie w noc błękitną, Polskie Radio Koszalin, 16 stycznia 2023 r.Pyka L., Byłam prawowitą żoną autora „Zaczarowanej dorożki”, „Przegląd Polski”, dod. do „Nowego Dziennika” (Nowy Jork) 2006, nr 105.Żongołłowicz B., Wokół drugiej żony Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, „Pamiętnik Literacki” Londyn 2022, t. 43.294
Jak tłumaczenie maszynowe zmieniło pracę profesjonalnych tłumaczy?
No full textThe paper deals with the analysis of the problem of machine translation replacing translation by a professional translator. The analysed text was taken from texts translated for 2nd Logistic Supply Unit in Wrocław. The aim of the analysis is to check how machine translations (3 machine translation systems RBMT, SMT and NMT) are different from a translation by a professional translator (called Poprawne) by comparing the
outputs of each of the systems and a human translator, as well as to decide if they still require proofreading or if they can be seen as a final product of the translation process. There are 2 research methods used: quantitative and comparative analysis of the 4 texts. The research results revealed that there are numerous errors and mistakes in the analysed machine translation texts and cannot be seen as a final product of the
translation process.Niniejsza praca dotyczy analizy problemu zastępowania profesjonalnego tłumacza tłumaczeniem maszynowym. Analizowany tekst pochodzi z dokumentów zleconych do tłumaczenia dla II Wojskowego Oddziału Gospodarczego we Wrocławiu. Celem analizy jest sprawdzenie w jaki sposób tłumaczenie maszynowe (3 systemy RBMT, SMT oraz NMT) różni się od tłumaczenia wykonanego przez profesjonalistę (nazwane Poprawne) poprzez porównanie tłumaczeń wykonanych przez ww. systemy oraz przez tłumacza, jak również aby zdecydować czy wciąż potrzebna jest korekta tłumaczenia maszynowego, czy też może ono stanowić produkt finalny procesu tłumaczeniowego. Zostały wykorzystane 2 metody badawcze: analiza ilościowa i jakościowa zamieszczonych 4 tekstów. Wyniki badania pokazały, że analizowane tłumaczenia maszynowe zawierają błędy i nie mogą być uznane za produkt finalny tł[email protected] Radomski im. Kazimierza PułaskiegoArnold D., Balkan L., Meijer S., Humphreys R.L., Sadler L., Machine Translation: An Intro ductory Guide, Manchester 1994.Bahdanau D., Cho K., Bengio Y., Neural Machine Translation by Jointly Learning to Align and Translate (paper presented at 3rd International Conference on Learning Representations), ICLR 2015, San Diego 2015.Brown P.F., Cocke J., Della Pietra V.J., Jelinek F., Lafferty J.D., Mercer R.L., Roossin P.S., A Statistical Approach to Machine Translation, “Computational Linguistics” 1990, 16 (2), pp. 79–85.Deepl, [online], www.deepl.com/pl/translator [accessed: 28.01.2025].Picken C. (ed.), The Translator’s handbook, London 1989.Podpisanie porozumienia o współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa, [online], https://mosibndkwz.wp.mil.pl/aktualnosci/podpisanie-porozumienia-o-wspolpracy-z-narodowym-instytutem-dziedzictwa [accessed: 28.01.2025].Systransoft, [online], www.systransoft.com/lp/online-translation/ [accessed: 28.01.2025].Translate Google, [online], https://translate.google.pl [accessed: 28.01.2025].Vaswani A., Shazeer N., Parmar N., Uszkoreit J., Jones L., Gomez A.N., Kaiser Ł., Polosukhin I., Attention is All You Need. Advances in Neural Information Processing Systems, New York 2017.Vermeer H.J., Skopos and Commission in Translational Action. The Translation Studies Reader, L. Venuti, M. Baker (eds.), London–New York 2001.2925226
“The Hawk” sonnet in the context of the crimean cycle by Adam Mickiewicz: Ukrainian reception
No full textThe article provides a brief overview of Ukrainian publications of Adam Mickiewicz’s “Crimean Sonnets”. The article examines the “Hawk” sonnet, previously unknown to the general public for various reasons. Ukrainian readers had the opportunity to read the work for the first time in the Simferopol edition of the “Crimean Sonnets” of 2017. In addition to the eighteen texts translated by M. Rylsky, which appeared in all the previous publications of the cycle, the publication in question also includes “Hawk” in Mykola Bazan’s interpretation. The image and thematic collision of the work’s compositional development in relation to the vertical context and the social component, is analysed. The personified image of the bird, as a collective image of exiles, contrasts with the lyrical subjects of the other works in the cycle and, of course, with the mysterious figure of Giovanna. According to some scholars, Mickiewicz had in mind Karolina Sobańska, who accompanied the poet on his Crimean journey to Odessa in 1825. The article analyses the features related to the versificational and image-compositional poetic devices used in the last Crimean sonnet of Adam Mickiewicz’s cycle as interpreted by Bażan.Anatolii Moisiienko – doktor nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, autor publikacji z zakresu poetyki i gramatyki języka ukraińskiego, w szczególności monografii Słowo w systemie apercepcyjnym tekstu poetyckiego: dekodowanie wiersza Szewczenki, Kijów: Prawda Jarosławiczów, 1997, 2006, 2013; Język jako świat światów: Poetyka struktur tekstowych, K. Uman: Sofia, 2008; Zagadka ludowa w wymiarze tekstowo-dyskursywnym, Kijów: Dom Wydawniczy Dmitrija Buragi, 2016; Tekst jako istnienie artystyczne. Problemy języka poetyckiego, Kharkiv 2018. Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki.Kijowski Narodowy Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki, UkrainaAstafiev O., Hrishnyi anhel, abo shedevr – na zamovlennia politsii (Adam Mitskevych i Karolina Sobanska), [w:] «Zolota pektoral», 01.07.2019. https://zolotapektoral.te.ua/hrishnyi – anhel.Bazhan M., Krymski sonety Adama Mitskevycha, [w:] A. Mitskevych, Krymski sonety (Ukrainskoiu, rosiiskoiu, polskoiu movamy), Symferopol: Tavriia, 1977.Bulakhovska Yu., M.V. Hohol i polska literatura, [w:] «Naukovo-informatsiinyi visnyk», Akademiia nauk vyshchoi osvity Ukrainy, Kyiv 2012, № 3(80).Franko I., Tvory v dvadtsiaty tomakh, Kyiv, Derzhvydav, 1955, t. 18.Gasparov M., Ocherk istorii evropeiskogo stikha, Moskva: Fortuna Limited, 2003.Kachurovskyi I., Heneryka i arkhitektonika, Kyiv: Vydavnychyi Dim «Kyievo-Mohylianska akademiia», kn. 2, 2008.Lipiński K., Vademecum tłumacza, Kraków 2000.Lysenko-Yerzhykivska N., Tematychno-motyvatsiina problematyka „odeskoi” intymnoi liryky Adama Mitskevycha ta yii ukrainske vidlunnia, [w:] «Slovo i Chas» 2009, №9.Radyshevskyi R., Adam Mitskevych – Maksym Rylskyi: problemy retseptsii, [w:] Slovianskyi svit, zb. nauk. prats, IMFE im. M. T. Rylskoho NAN Ukrainy, 201, vyp. 9.Shamrai A., Adam Mitskevych i Op. Shpyhotskyi, [w:] Kharkivska shkola romantykiv, Kharkiv: Derzhvydav Ukrainy, 1930, t. 1.Tynyanov Y., Problema stikhotvornogo yazyka, Moskva: Sov. pisatel, 1965.30931
The Role of ESG Factors in Creating Corporate Value: Evidence from Polish Public Companies
No full textPurpose | The study aims to examine the role of environmental, social, and govern ance (ESG) factors in creating corporate value for companies listed on the Warsaw Stock Exchange (WSE). The study investigates the impact of ESG performance on firm valuation, focusing on the individual effects of the three pillars, and assessing their influence on the enterprise value to EBITDA ratio. Research method | The research employs a pooled ordinary least squares (OLS) regression analysis to test the relationship between ESG scores and firm value. A sample of 42 public companies is analysed with the use of data from the LSEG database.
Results | The results show that ESG scores, particularly in the governance pillar, have a negative or insignificant impact on the valuation of Polish companies. The overall ESG score negatively correlates with the EV/EBITDA ratio, suggesting that ESG factors are not yet fully integrated into the strategic objectives of Polish companies. Furthermore, governance practices were found to have a significant negative effect on firm value, while environmental and social factors were largely insignificant. Originality / value / implications / recommendations | The findings suggest that while ESG reporting is gaining interest, its financial benefits are not yet evident in Poland. Future research should focus on sector-specific ESG analysis and explore the role of stakeholder engagement in enhancing the financial impact of sustainability initiatives.Article publication financed by the University of Gdansk.Julia Koralun-Bereźnicka: [email protected] Orcholski: [email protected] Koralun-Bereźnicka - University of GdańskTomasz Orcholski - Utrecht UniversityAsimakopoulos P., Asimakopoulos S., Li X., 2023, The Role of Environmental, Social, and Governance Rating on Corporate Debt Structure, “Journal of Corporate Finance”, vol. 83(102488), pp. 1–21, DOI: 10.1016/j.jcorpfin.2023.102488.Bae K.-H., Kang J.-K., Wang J., 2011, Employee Treatment and Firm Leverage: A Test of the Stakeholder Theory of Capital Structure, “Journal of Financial Economics”, vol. 100(1), pp. 130–153, DOI: 10.1108/03074350910967231.Bauer R., Guenster, N., Otten, R., 2004, Empirical Evidence on Corporate Governance in Europe: The Effect on Stock Returns, Firm Value and Performance, “Journal of Asset Management”, vol. 5(2), pp. 91–104, DOI: 10.1057/palgrave.jam.2240131.Bilyay-Erdogan S., Öztürkkal B., 2023, The Role of Environmental, Social, Governance (ESG) Practices and Ownership on Firm Performance in Emerging Markets, “Emerging Markets Finance and Trade”, vol. 59(12), pp. 3776–3797, DOI: 10.1080/1540496X.2023.2223930.Chen S., Song Y., Gao P., 2023, Environmental, Social, and Governance (ESG) Performance and Financial Outcomes: Analysing the Impact of ESG on Financial Performance, “Journal of Environmental Management”, vol. 345(118829), DOI: 10.1016/j.jenvman.2023.118829.Directive 2014/95/EU of the European Parliament and of the Council of 22 October 2014 amending Directive 2013/34/EU as regards disclosure of non-financial and diversity information by certain large undertakings and groups, “Official Journal of the European Union”, L 330, 15 November 2014, pp. 1–9.Directive (EU) 2022/2464 of the European Parliament and of the Council of 14 December 2022 amending Regulation (EU) No 537/2014, Directive 2004/109/EC, Directive 2006/43/EC and Directive 2013/34/EU, as regards corporate sustainability reporting (CSRD), http://data.europa.eu/eli/dir/2022/2464/oj [date of access: 15.06.2025].Drempetic S., Klein Ch., Zwergel B., 2020, The Influence of Firm Size on the ESG Score: Corporate Sustainability Ratings Under Review, “Journal of Business Ethics”, vol. 167, pp. 333–360, DOI: 10.1007/s10551-019-04164-1.Edmans, A., 2011, Does the Stock Market Fully Value Intangibles? Employee Satisfaction and Equity Prices, “Journal of Financial Economics”, vol. 101(3), pp, 621–640, DOI: 10.1016/j.jfineco.2011.03.021.European Commission (2025). Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Directives 2006/43/EC, 2013/34/EU, (EU) 2022/2464 and (EU) 2024/1760 as regards certain corporate sustainability reporting and due diligence requirements, https://commission.europa.eu/document/download/892fa84e-d027-439b-8527-72669cc42844_en?filename=COM_2025_81_EN.pdf [date of access: 15.06.2025].Fatemi A., Glaum M., Kaiser S., 2018, ESG Performance and Firm Value: The Moderating Role of Disclosure, “Global Finance Journal”, vol. 38, pp. 45–64, DOI: 10.1016/j.gfj.2017.03.001.Freeman R., 1984, Strategic Management: A Stakeholder Approach, Pitman Press, Boston.Friede G., Busch T., Bassen A., 2015, ESG and Financial Performance: Aggregated Evidence from more than 2000 Empirical Studies, “Journal of Sustainable Finance and Investment”, vol. 5(4), pp. 210–233, DOI: 10.1080/20430795.2015.1118917.Friedman M., 2007, The Social Responsibility of Business Is to Increase Its Profits, [in:] Corporate Ethics and Corporate Governance, Zimmerli W.C., Holzinger M., Richter K. (eds), pp. 173–178, Springer Books, Springer, DOI: 10.1007/978-3-540-70818-6_14.Fu T., Li J., 2023, An Empirical Analysis of the Impact of ESG on Financial Performance: The Moderating Role of Digital Transformation, “Frontiers in Environmental Science”, vol. 11, DOI: 10.3389/fenvs.2023.1256052.Gompers P., Ishii, J., Metrick A., 2003, Corporate Governance and Equity Prices, “Quarterly Journal of Economics”, vol. 118(1), pp. 107–155, DOI: 10.1162/00335530360535162.Hamrouni A., Uyar A., Boussaada R., 2020, Are Corporate Social Responsibility Disclosures Relevant for Lenders? Empirical Evidence from France, “Management Decision”, vol. 58(2), pp. 267–279, DOI: 10.1108/MD-06-2019-0757.Hart S.L., Ahuja G., 1996, Does It Pay to Be Green? An Empirical Examination of the Relationship between Emission Reduction and Firm Performance, “Business Strategy and the Environment”, vol. 5(1), pp. 30–37.Khan M.A., Hassan M.K., Maraghini M.P., Paolo B., Valentinuz G., 2024, Valuation Effect of ESG and Its Impact on Capital Structure: Evidence from Europe, “International Review of Economics and Finance”, vol. 91, pp. 19–35, DOI: 10.1016/j.iref.2024.01.002.Krüger P., 2015, Corporate Goodness and Shareholder Wealth, “Journal of Financial Economics”, vol. 115(2), pp. 304–329, DOI: 10.1016/j.jfineco.2014.09.008.Newton D., Ongena S., Xie R., Zhao B., 2023, Firm ESG Reputation Risk and Debt Choice, “European Financial Management”, vol. 30(4), pp. 1–24, DOI: 10.1111/eufm.12468.Ng A.C., Rezaee Z., 2015, Business Sustainability Performance and Cost of Equity Capital, “Journal of Corporate Finance”, vol. 34, pp.128–149, DOI: 10.1016/j.jcorpfin.2015.08.003.Serafeim G., 2020, Public Sentiment and the Price of Corporate Sustainability, “Financial Analysts Journal”, vol. 76(2), pp. 26–46, DOI: 10.1080/0015198X.2020.1723390.Sharfman M.P., Fernando C.S., 2008, Environmental Risk Management and the Cost of Capital, “Strategic Management Journal”, vol. 29(6), pp. 569–592, DOI: 10.1002/smj.678.Ting I.W.K., Azizan N.A., Bhaskaran R.K., Sukumaran S.K., 2020, Corporate Social Performance and Firm Performance: Comparative Study among Developed and Emerging Market Firms, “Sustainability”, vol. 26(12), pp. 1–21, DOI: 10.3390/SU120100026.Wagner M., 2010, The Role of Corporate Sustainability Performance for Economic Performance: A Firm-Level Analysis of Moderation Effects, “Ecological Economics”, vol. 69(7), pp. 1553–1560, DOI: 10.1016/j.ecolecon.2010.02.017.2(120)39941
Dissemination and Popularization of Knowledge about the History of Polish Women. Selected Examples
No full textArtykuł podejmuje problematykę popularyzacji wiedzy o historii kobiet w Polsce. Autorzy wskazują na długotrwałą marginalizację kobiet w polskiej historiografii i przedstawiają wybrane działania mające na celu
przywracanie ich obecności w przestrzeni publicznej. Analizie poddano trzy główne obszary: reprezentację kobiet na banknotach i monetach, obecność w nazewnictwie ulic oraz ustanawianie kobiecych patronatów roku
przez Sejm i Senat RP. Wskazano na znaczną dysproporcję płci w tych dziedzinach mimo rosnącej liczby inicjatyw edukacyjnych i społecznych. Artykuł podkreśla znaczenie symbolicznych form upamiętniania jako narzędzi budowania równości płci, a także wskazuje konkretne przykłady działań lokalnych i parlamentarnych. W zakończeniu autorzy proponują dodatkowe formy popularyzacji – m.in. aplikacje mobilne, seriale edukacyjne, kampanie społeczne i działania w szkołach. Tekst stanowi istotny głos w debacie o równościowej polityce pamięci i edukacji historycznej.The article addresses the issue of popularizing women‘s history in Poland. It highlights the long-standing marginalization of women in historiography and presents selected efforts to restore their presence in
public space. The analysis focuses on three areas: the representation of women on banknotes and coins, in street naming, and among parliamentary Year Patrons. The article points to the significant gender imbalance in these domains, despite increasing educational and social initiatives. It emphasizes the role of symbolic commemoration as a tool for promoting gender equality and presents examples of both parliamentary and grassroots actions. In conclusion, additional forms of dissemination are proposed – including mobile apps, educational series, social campaigns, and school-based activities. The text contributes meaningfully to the debate on inclusive memory politics and historical education.Publikacja przygotowana/dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II” Ministra Edukacji i Nauki. Jest wynikiem udziału w projekcie „Ośrodek Badań Historii Kobiet – kontynuacja II”.Marek Białokur: [email protected] Gajda-Szczegielniak: [email protected] Białokur – doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Opolskiego, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Opolskiego oraz Pracowni Badań nad Podręcznikami Historii w Instytucie Śląskim. Nauczyciel historii w Liceum Ogólnokształcącym nr III im. Marii Skłodowskiej-Curie w Opolu. Zainteresowania naukowe: biografistyka, historia polskiej myśli politycznej XX w., dydaktyka historii, historia i symbolika KL Auschwitz-Birkenau. Autor książek: Myśl społeczno-polityczna Joachima Bartoszewicza (Toruń 2005); Spoglądając na Południe. Szkice z historii stosunków polsko-czeskich w XX wieku w historiografii i myśli politycznej obozu narodowego (Opole–Bielsko-Biała 2013); Poniatowski i inni. Studia o polskiej polityce, dydaktyce i edukacji historycznej XIX i XX wieku, t. I–II (Opole–Bielsko-Biała 2013–2014, wyd. II 2016); Gabriel Narutowicz. Biografia (Opole 2016). Redaktor lub współredaktor dwudziestu czterech książek. Autor czterystu osiemdziesięciu artykułów naukowych, popularnonaukowych, recenzji i konspektów zajęć edukacyjnych. Członek Komisji Dydaktyki Historii Polskiej Akademii Nauk oraz Polskiego Towarzystwa Historycznego.Dorota Gajda-Szczegielniak – doktor nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Absolwentka studiów z biologii, pedagogiki wczesnoszkolnej, wychowania do życia w rodzinie, resocjalizacji i socjoterapii, oligofrenopedagogiki biofeedbacku, zarządzania i administracji oraz historii i wos-u. Dyrektor Zespołu Szkół im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Opolu oraz wykładowca w Akademii Nauk Stosowanych WSZiA w Opolu. Dyplomowany nauczyciel pedagogiki, biologii i wychowania do życia w rodzinie, autorka programów autorskich oraz innowacji pedagogicznych. Realizatorka i koordynatorka projektu w zakresie pedagogiki. Zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień pedagogiki, pedagogiki pamięci, biografistyki pedagogicznej, historii szkolnictwa i myśli pedagogicznej.Marek Białokur - Uniwersytet Opolski (Polska)Dorota Gajda-Szczegielniak - Akademia Nauk Stosowanych WSZiA w Opolu (Polska)Andrzej Heidrich twórca polskich banknotów, opracowanie zbiorowe, (Warszawa: Narodowy Bank Polski, 2012).Białokur, Marek. „Ponadpartyjne porozumienie w «Świątyni Demokracji». Rzecz o parlamentarnych uchwałach okolicznościowych ustanawiających patronów poszczególnych lat. Casus
roku 2023”, w: Marek Mazurkiewicz, Agata Haas, Robert Wieczorek (red.), Colloquium Opole 2023. O wolności i demokracji we współczesnej Europie z historycznej i politologicznej perspektywy, (Opole: Instytut Śląski, 2024)Dajnowicz, Małgorzata. Miodowski, Adam. Bauchrowicz-Tocka, Maria. „Refleksje o współczesnych badaniach historii kobiet. Materiały do badań, dokonania, kierunki, upowszechnianie i popularyzacja”, w: Małgorzata Dajnowicz, Adam Miodowski (red.), Historia kobiet. Źródła, metody i kierunki badawcze, (Białystok: Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy, 2022).Górny, Krzysztof. Górna, Ada. Szczepański, Jan. Sienica, Aleksandra. „Patriarchat nazewniczy – zmaskulinizowany krajobraz symboliczny polskich mniejszych miast”, Prace i Studia Geograficzne, t. 67, 2022, 24–44.Kuklo, Cezary. „Badania nad historią kobiet w Polsce w XVI–XVIII wieku w latach 2011–2020. Niezmienna atrakcyjność, ale czy nowe pytania?”, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica,
nr 107, 2020, 13–57.Rutkiewicz-Hanczewska, Małgorzata. Walkowiak, Justyna B. „Kobiety w nazwach polskich ulic nadawanych w latach 2018–2022: stagnacja czy zmiana?”, Język Polski, R. 103, z. 4, 2023, 91–108.Smolak, Marzena. Andrzej Heidrich. Malarz polskich banknotów, (Wrocław: Muzeum Miejskie Wrocławia, 2016).Anagnostopulu, Anna. Kobieta na banknocie po raz pierwszy od denominacji? Ta jest już weteranką, https://businessinsider.com.pl/twoje-pieniadze/1000-zl-z-krolowa-jadwiga-to-nie-pierwszy-taki-banknot/qt7k9d7Badanie CBOS nr BS/38/2007 przeprowadzone w 2007 r.: „Opinia społeczna o nazwach ulic” https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2007/K_038_07.PDFBadanie CBOS nr18/2018 przeprowadzone w 2018 r.: „Stosunek do dekomunizacji nazw ulic” https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_018_18.PDFDlaczego nie ma kobiet na banknotach? Nowa odsłona kampanii reklamowej Banku BGŻ BNP Paribas, https://www.bnpparibas.pl/repozytorium/komunikaty/dlaczego-nie-ma-kobiet-na-bankno tach-nowa-odslona-kampanii-reklamowejDziałalność emisyjna, https://nbp.pl/o-nbp/dzialalnosc-emisyjna/Jak wyglądałby „świat bez kobiet”, czytaj w czwartek w Gazecie Wyborczej, https://wyborcza.pl/7,95791,23110912,jak-wygladalby-swiat-bez-kobiet-czytaj-w-czwartek-w-gazecie.htmlKisiel, Bogna. Poznańscy radni nazywają place, ulice i skwery na cześć wybitnych kobiet, https://gloswielkopolski.pl/poznanscy-radni-nazywaja-place-ulice-i-skwery-na-czesc-wybitnych-kobiet/ar/13321388Konkurs „Patroni i patronki krakowskich ulic”, https://biblioteka.krakow.pl/aktualnosci/konkurs-em-patronki-i-patroni-krakowskich-ulic-emMilczarski, Marcin. Mężczyzna jako opcja domyślna, https://odpowiedzialnybiznes.pl/karta-roznorodnosci/aktualnosci-karta/mezczyzna-jako-opcja-domyslna/Nazwy ulic i placów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nazwy_ulic_i_plac%C3%B3wNBP: Maria Skłodowska-Curie ponownie na banknocie, https://dzieje.pl/aktualnosci/nbp-maria-sklodowska-curie-ponownie-na-banknocieNowak, Katarzyna. Tylko kilka proc. ulic ma nazwy na cześć kobiet. Niektórzy wciąż boją się „Scenariusza z Seksmisji”, https://kobieta.gazeta.pl/kobieta/7,107881,26664252,tylko-kilka-proc
-ulic-ma-nazwy-na-czesc-kobiet-ale-niektorzy.htmlPrzewoźna, Marta. Kobiety na banknotach, https://www.walutomat.pl/poradnik/kobiety-na-banknotach/Raport CSR. 2018, https://www.bnpparibas.pl/raportcsr2018/pdf/raport_csr_2018.pdfRuszyła międzynarodowa akcja – Kobiety na banknoty, https://kampaniespoleczne.pl/ruszyla-miedzynarodowa-akcja-kobiety-na-banknoty/Siemionczyk, Grzegorz. Banknoty kipiące od testosteronu, http://www.rp.pl/plus-minus/art11465491-banknoty-kipiace-od-te-stosteronuSzafrańska, Monika. Przeanalizowała sytuację kobiet na rynku pra cy przez 200 lat i dostała Nagrodę Nobla, https://bizblog.spidersweb.pl/nagroda-nobla-sytuacja-kobiet-na-rynku-pracy-przez-200-latUlice dla kobiet. Apel o upamiętnienie kobiet w nazwach warszawskich kobiet, https://www.naszademokracja.pl/petitions/ulice-dla-kobiet-apel-o-upamietnienie-kobiet-w-nazwach-warszawskich-ulicWielcy Polacy i ważne historyczne wydarzenia na monetach i banknotach kolekcjonerskich, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8363280,wielcy-polacy-i-wazne
-historyczne-wydarzenia-na-monetach-i-banknotachnerskich-nbp.htmlWoś, Rafał. Kobiety na banknoty, https://www.tygodnikpowszechny.pl/kobiety-na-banknoty-159576http://www.isk.bialystok.pl/https://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/aktualnosci/aktualnosci.aspx?contrast=defaulthttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WM-P20170000609/O/M20170609.pdfhttps://www.bip.krakow.pl/zalaczniki/dokumenty/n/175158/4/Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. 1992 nr 26, poz. 185, art. 33a.Obwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Senatu,
M.P. poz. 846.Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. poz. 483, art. 33a.2(19)10512
The Teaching on the Transformation of Gifts in the Eucharistic Concept of St. Nikolaos Kabasilas
No full textThis article is a theological analysis of the views of St. Nikolaos Kabasilas, a 14th-century Byzantine theologian, on the transformation of the Eucharistic gifts (bread and wine into the Body and Blood
of Christ). His reflection responds to the long-standing medieval dispute between the Eastern and Western Churches regarding the moment of the sanctification of the gifts during the Divine Liturgy. The theologian’s considerations are particularly significant and intriguing because they are based on various methods and theological disciplines. Among the most important ones, there are the analysis of liturgical texts, biblical exegesis, patristic references, and even the dogmatic Christological reflection. This text represents an important contribution to the dialogue between East and West concerning the understanding of the Eucharist. For the Orthodox tradition, the views of St. Nikolaos Kabasilas
are one of the foundations of sacramentology, and his reflections carry significant ecclesiological and liturgical weight. One of the key points of his teaching is the doctrine of the transformation (μεταβολή) of the gifts. St. Nikolaos Kabasilas states that the transformation of the gifts (bread and wine) into the Body and Blood of Christ is not effected by the words of institution, but through the prayer of the epiclesis and the action of the Holy Spirit. Upon this truth, the scholar builds further conclusions regarding, among others, the role of the priest, the authenticity and realism of the transformation, its dualistic character, the role of prayer to God the Father, and the very essence of the sacrament.Niniejszy artykuł jest teologiczną analizą poglądów św. Mikołaja Kabasilasa, XIV-wiecznego bizantyjskiego teologa, na temat przemiany darów eucharystycznych (chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa). Jego refleksja jest odpowiedzią na trwający od średniowiecza spór między Kościołem Wschodnim i Zachodnim, dotyczący momentu uświęcenia darów podczas Świętej Liturgii. Rozważania teologa są o tyle ważne i ciekawe, że bazują na różnych metodach i dziedzinach teologicznych. Do najważniejszych należą m.in. analiza tekstów liturgicznych, egzegeza biblijna, odwołania patrystyczne, a nawet dogmatyczna refleksja chrystologiczna. Tekst ten stanowi ważny głos w dialogu między Wschodem a Zachodem w zakresie rozumienia Eucharystii. Dla tradycji prawosławnej poglądy św. Mikołaja Kabasilasa są jednym z fundamentów sakramentologii, a jego refleksje mają
niezwykle ważne znaczenie eklezjologiczne i liturgiczne. Jednym z ważniejszych punktów nauczania teologa jest nauka o przemianie (μεταβολή) darów. Św. Mikołaj Kabasilas stwierdza, że przemiana darów (chleba i wina) w Ciało i Krew Chrystusa dokonuje się nie przez słowa ustanowienia, ale dzięki modlitwie epiklezy i działaniu Ducha Świętego. Na powyższej prawdzie opierają się kolejne wnioski, które formułuje uczony. Dotyczą one m.in. roli kapłana, prawdziwości i realizmu przemiany, dualistycznego charakteru przemiany, roli modlitwy do Boga Ojca oraz istoty [email protected]ścijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, PolskaCabasilas Nikolaos. (1967). Ἑρμηνεία τῆς θείας Λειτουργίας. W: Sacrae Liturgiae interpretatio, (ed. S. Salaville) Paris: Editions du Cerf.Cabasilas Nikolaos, (2009). Komentarz Boskiej Liturgii św. Jana Chryzostoma. Tłum. ks. Marek Ławreszuk, Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna.Chinovnik arhierejskogo sluzhenia, (1982). Moskva: Izdanije Moskovskoj Patriarchii.Jan Chryzostom, (1936). Święta Liturgia. (tłum. zbiorowe). Warszawa: Drukarnia Synodalna.Jelimanov, V. (2021). Uchenie svjatago Nikolaja Kavasily o jevcharystii kak zhertve. „Bogoslovskij vestnik”, № 1 (40). Sergiev Posad: Izdatelstvo MDA.Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, (2013). Opracował zespół biblistów polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, wydanie piąte, Poznań: Pallotinum.Rodionov, O.A. (2018). Nikolaj Kavasila. W: Pravoslavnaja enciklopiedija, T. 50. Moskva: Cerkovno-nauchnyj centr Prawoslavnaja Enciklopedija.Sewastianowicz, O. (2009). Teologia epiklezy eucharystycznej w ujęciu teologów prawosławnych i próba jej oceny w świetle teologii katolickiej (praca doktorska). Wrocław: Papieski Fakultet Teologiczny.2714815
Symbolic Urban Transformations in the Wartime Ukraine: The Renaming of Streets in Kharkiv after February 24, 2022
No full textThe article explores the mechanisms and legislative determinants of the transformation of the urbanonymic system under wartime conditions, with particular emphasis on the case of the city of Kharkiv as a space of intense symbolic transformations in response to the full-scale military aggression of the Russian Federation. The aim was also to highlight that the contemporary warfare extends beyond the traditionally understood kinetic operations and includes intangible components such as the linguistic and symbolic spheres, as exemplified by the Russian-Ukrainian [email protected] Marii Curie-Skłodowskiej w LublinieDanilʹčuk D., 2023, Dekolonìzacìâ urbanonìmìkonu mìsta Kiêva pìslâ 24 lûtogo 2022 roku: struktura novih nazv, „Vìsnik nauki ta osvìti”, no. 8(14), s. 83–112. [Данильчук Д., 2023, Деколонізація урбанонімікону міста Києва після 24 лютого 2022 року: структура нових назв, „Вісник науки та освіти”, № 8(14), c. 83–112.]Kojder M., 2023, Polityka nazewnicza Ukrainy w obliczu wojny rosyjsko‑ukraińskiej na przykładzie zmian nazewnictwa miejskiego, „Studia Wschodniosłowiańskie”, nr 23, s. 171–181.Kojder M., Olejnik M., 2016, Wpływ zmian politycznych na nazewnictwo miejskie na Ukrainie, „Slavica: Annales Instituti Slavici Universitatis Debreceniensis”, t. XLV, s. 56–62.Kojder M., Olejnik M., 2017, Najnowsze zmiany w urbanonimii Kijowa (lata 2014–2016), „Studia Wschodniosłowiańskie”, nr 17, s. 207–218.Kravčenko L., 2018, Perejmenuvannâ sučasnih ukraïnsʹkih ojkonìmìv, „Ukraïnsʹke movoznavstvo”, nr 48, s. 135–151. [Кравченко L., 2018, Перейменування сучасних українських ойконімів, „Українське мовознавство”, № 48, c. 135–151.]Kravčenko L., 2019, Sučasnì ukraïnsʹkì ojkonìmi ta urbanonìmi u svìtlì perejmenuvanʹ, [v:] Konvergacie a divergacie v propriálnej svére. 20. Slovenská onomastická konferencia, red. A. Chomová, J. Krško, I. Valentová, Banska Bystrica, s. 234–249. [Кравченко Л., 2019, Сучасні українські ойконіми та урбаноніми у світлі перейменувань, [в:] Konvergacie a divergacie v propriálnej svére. 20. Slovenská onomastická konferencia, red. A. Chomová, J. Krško, I. Valentová, Banska Bystrica, c. 234–249.]Kravčenko L., Romanûk Û., 2017, Perejmenuvannâ vulicʹ ì provulkìv u romanìvsʹkomu rajonì žitomirsʹkoï oblastì, „Naukovì zapiski TNPU”, no. 1(27), s. 184–189. [Кравченко Л., Романюк Ю., 2017, Перейменування вулиць і провулків у романівському районі житомирської області, „Наукові записки ТНПУ”, № 1(27), c. 184–189.]Mapa 1. Liczba urbanonimów przewidzianych do zmiany, https://api.visicom.ua/uk/posts/dekoloniz1231234 [22.04.2025].Ostash L., 2023, Nové reálie v urbanonymii Ukrajiny, „Acta Onomastica”, t. LXIV/1, s. 112–130.Tahtaulova M.Û., 2016, Klasifìkacìâ adresnih urbanonìmìv radânsʹkogo Harkova za džerelami nomìnacìï, „Naukovì pracì ìstoričnogo fakulʹtetu Zaporìzʹkogo nacìonalʹnogo unìversitetu”, nr 45, t. 1 s. 237–241. [Тахтаулова М.Ю., 2016, Класифікація адресних урбанонімів радянського Харкова за джерелами номінації, „Наукові праці історичного факультету Запорізького національного університету”, вип. 45, т. 1, c. 237–241.]Udovenko L.O., 2020, Urbanonìmia antroponìmnogo pohodžennâ na mapì sučasnogo Harkova, „Vìsnik Harkìvsʹkogo nacìonalʹnogo unìversitetu ìmenì V. N. Karazìna”, s. 94–108. [Удовенко Л.О., 2020, Урбаноніми антропонімного походження на мапі сучасного Харкова, „Вісник Харківського національного університету імені В. Н. Каразіна”, с. 94–108.]Verhovna Rada Ukraïni, 2022, Postanova Verhovnoï Radi Ukraïni „Pro prijnâttâ za osnovu proektu Zakonu Ukraïni pro vnesennâ zmìn do Zakonu Ukraïni “Pro geografìčnì nazvi” ŝodo dekolonìzacìï toponìmìï ta vporâdkuvannâ vikoristannâ geografìčnihnazv u naselenih punktah Ukraïni”, 18 lipnâ 2022 roku. [Верховна Рада України, 2022, Постанова Верховної Ради України «Про прийняття за основу проекту Закону України про внесення змін до Закону України “Про географічні назви” щодо деколонізації топонімії та порядкування використання географічних назв у населених пунктах України», 18 липня 2022 року], https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/24020#Text [30.04.2025].Verhovna Rada Ukraïni, 2023, Pro zasudžennâ ta zaboronu propagandi rosìjsʹkoï ìmpersʹkoï polìtiki v Ukraïnì ì dekolonìzacìû toponìmìï (Vìdomostìverhovnoï Radi (VVR), 2023, no. 65, s. 221). [Верховна Рада України, 2023, Про засудження та заборону пропаганди російської імперської політики в Україні і деколонізацію топонімії (Відомості Верховної Ради (ВВР), 2023, № 65, с. 221)], https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3005-20#Text [30.04.2025].www 1, https://www.city.kharkiv.ua [18.01.2025].2520421
Wojciech Słomski, Humanistic and Anthropological Dimensions of Theological Disputes with the Hesychasts, Warsaw 2023
No full text[email protected]šovská univerzita v Prešove, Prešov, Slovenská republika2721621
Marzena Chrobak, Nazwy własne w przekładzie. Teoria i praktyka. Kraków: Universitas 2024, 220 stron
No full text[email protected] Języka Polskiego PAN2926626
Language Properties of the Text of the Suprasl Chronicle
No full textThis article presents a little-known ancient monument of the XVI century, the Belarusian chronicle called the Suprasl Chronicle. This name comes from the name of the town in the North-Eastern Poland, which was discovered in the 1 half of the XIX century. The chronicle was published in XVII and in XXXV volumes of the Complete Collection of Russian Chronicles. It consists of 2 large parts – all-Russian chronicle and the so-called Chronicler of the Grand Dukes of Lithuania. This chronicle is the oldest list of the Belarusian-Lithuanian protographs. The phonetic and some lexical features of the text of the chronicle were studied in order to identify the language in which it was written. This development should be recognised as a starting point for a more detailed analysis of the specific linguistic phenomena. In general, the language of the chronicle is not devoid of the Church Slavonic phonetic elements, including: the implementation of groups of type *TorT, *orT, old Church Slavonic, the implementation of the Slavic groups *tj, *dj, *ktj, traces of realisation of sonorants consonants. Such phonetic phenomena alternate with examples of the East Slavic realisation of the named phonetic phenomena, we have also introduced some South-Western dialect Belarusian language features. The influence of the Polish linguistic and lexical phenomena is of particular interest in the chronicle. They do not function as pure borrowings, but most likely the Polish influence should be recognised as a living phenomenon in the territory of the monument. From the linguistic point of view, the monument is an interesting text. It sheds light on the question of what language was used in the early BelarusianLithuanian chronicle and on the national and religious affiliation of the author of the monument. He came from the territory of South-Western Belarus, he was a Belarusian patriot of the Orthodox faith, although not very experienced in Chronicles. He used the typical Russian Chronicles language and not eschewed dialect [email protected] w BiałymstokuAničènka U.V., 1969, Belaruska‑ǔkrainskiâ pisʹmova‑moǔnyâ suvâzi, Minsk. [Анiчэнка У.В., 1969, Беларуска‑ўкраiнскiя письмова‑моўныя сувязи, Минск.]Čamârycki V.A., 1969, Belaruskiâ letapisy âk pomniki litaratury, Minsk. [Чамярыцкi В.А, 1969, Беларускiя летапiсы як помнiкi лiтаратуры. Мiнск.]Čamârycki V.A., 2007–2010, Vâlìkae Knâstva Litoǔskae. Èncyklapedyâ ǔ dvuh tamah, Mìnsk. [Чамярыцкi В.А., 2007–2010, Вялікае Княства Литоўскае. Энцыклапедыя ў двух тамах, Мінск.]Frančuk V.Û., 2010, Âzyk Velikogo knâžestva Litovskogo v trudah E. F. Karskogo, E. F. Karskij i sovremennoe âzykoznanie. Materialy XII Meždnarodnyh naučnyh čtenij (Grodno, maj 2010), red. M. I. Konûškevič, A. V. Nikitevič, Grodno, s. 90–99. [Франчук В.Ю., 2010, Язык Великого княжества Литовского в трудах Е. Ф. Карского, Е. Ф. Карский и современное языкознание. Материалы XII Межднародных научных чтений (Гродно, май 2010), ред. М. И. Конюшкевич, А. В. Никитевич, Гродно.]Karskij E.G., 1908, Belorusy. Âzyk belorusskogo naroda, vyp. 2 Istoričeskij očerk razvitiâ zvukov belorusсkogo narečia, Varšava, s. 81–83. [Карский E.Г., 1908, Белорусы. Язык белорусского народа, вып. 2: Исторический очерк развития звуков белорусского наречия, Варшава, с. 81–83.]Mâkišev V., 2008, Âzyk Litovskogo statuta 1588 goda, Krakov. [Мякишев В., 2008, Язык Литовского статута 1588 года, Краков.]Mâkišev V., 2014, Stoit li iskatʹ dialektnye korni oficialʹnogo âzyka Velikogo knâžestva Litovskogo, Volinʹ – Žitomirŝina, vyp. 24, Žitomir. [Мякишев В., 2014, Стоит ли искать диалектные корни официального языка Великого княжества Литовского, Волинь – Житомирщина, вып. 24, Житомир.]Mojsienko V.M., 2007, Ètnoâzykovaâ prinadležnostʹ rusʹkoj movy vo vremena Velikogo knâžestva Litovskogo i Reči Pospolitoj, «Slavânovedenie» 5, s. 45–64. [Мойсиенко В.М., 2007, Этноязыковая принадлежность руськой мовы во времена Великого княжества Литовского и Речи Посполитой, «Славяноведение» 5, с. 45–64.]Mozer M., 2002, Čto takoe prostaâ mova, „Studia Slavica Hungarica” 47 (3–4), s. 221–260. [Мозер М., 2002, Что такое простая мова?, «Studia Slavica Hungarica» 47(3–4), с. 221–260.]Sobolevskij A.I., 1907, Lekcii po istorii russkogo âzyka, Moskva. [Соболевский А.И., 1907, Лекции по истории русского языка, Москва.]Tolstoj N.I., 1998, Vzaimootnošenie lokalʹnyh tipov drevneslavânskogo literaturnogo âzyka pozdnego perioda (XVI–XVII w.), [v:] Izbrannye trudy, t. 2, Slavânskaâ literaturno‑âzykovaâ situaciâ, Moskva. [Толстой Н.И., 1998, Взаимоотношение локальных типов древнеславянского литературного языка позднего периода, [в:] Избранные труды, т. 2, Славянская литературно‑языковая ситуация, Москва.]Ulaŝik N.N., 1985, Vvedenie v istoriû belorussko‑litovskogo letopisaniâ, Moskva. [Улащик Н.Н. 1985, Введение в историю белорусско‑литовского летописания, Москва.]Polnoe sobranie russkih letopisej, t. 1–43, Moskva 1846–2004 [Полное собрание русских летописей, т. 1–43, Москва 1846–2004.]Slovarʹ russkogo âzyka XI–XVII vekov, vyp. 1–30, Moskva 1975–2015. [Словарь русского языка XI–XVII веков, Москва 1975–2015.]Słownik polszczyzny XVI wieku, t. 1–37, https://spxvi.edu.pl/wersja‑cyfrowa [8.02.2025].2516218