University of Białystok
Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)Not a member yet
34608 research outputs found
Sort by
Teologiczne motywy potępienia „orygenizmu”
No full textThe article examines the controversial issues of the orthodoxy of Origen’s theology and the condemnation of “Origenism”. It is taken in quotation marks, since it significantly differs from the teaching of
Origen itself. The purpose of this article is to establish the theological motives for the condemnation of “Origenism”. Disputes between Origen’s epigones and his opponents touched on a wide variety of theological issues. Accusations against Origen and his followers are quite contradictory from the standpoint of theology. The condemnation of Origen was directly initiated by the monks of the Eastern monasteries, disagreeing rather with the spiritual practices of the so‑called “Origenists”, and in fact – the followers of Evagrius Ponticus. In many ways, it was the works and activities of Evagrius Ponticus that provoked the condemnation of Origenism to a greater extent than the theology of Origen himself. At the same time, the accusations of heresy against Origen promoted by Emperor Justinian I in 543 differed from the accusations contained in the 15 rules of the Fifth Ecumenical Council against Origenism (553). It is concluded that the main reason for the condemnation was Origen’s free-thinking, which encouraged his followers to independently study Christian theology. The Alexandrian theologian presented his views in the form of “exercises” and not as dogmas; he proposed ideas and did not prescribe thinking in a certain way. This clearly contradicted the tendencies of dogmatization of the Christian doctrines and the growing influence of the imperial power on the Church.Artykuł analizuje kontrowersyjne kwestie ortodoksyjności teologii Orygenesa i potępienia „orygenizmu”. Celem tego artykułu jest ustalenie teologicznych motywów potępienia „orygenizmu”. Spory
między epigonami Orygenesa a jego przeciwnikami dotyczyły wielu różnych kwestii teologicznych. Oskarżenia przeciwko Orygenesowi i jego zwolennikom są dość sprzeczne z punktu widzenia teologii. Potępienie Orygenesa zostało bezpośrednio zainicjowane przez mnichów ze wschodnich klasztorów, nie zgadzających się raczej z duchowymi praktykami tak zwanych „orygenistów”, a w rzeczywistości – zwolenników Ewagriusza Pontyjskiego. Pod wieloma względami to właśnie dzieła i działalność Ewagriusza Pontyjskiego sprowokowały potępienie orygenizmu w większym stopniu niż teologia samego Orygenesa. Jednocześnie oskarżenia o herezję przeciwko Orygenesowi promowane przez cesarza Justyniana I w 543 r. różniły się od oskarżeń zawartych w 15 zasadach V Soboru Ekumenicznego przeciwko Orygenizmowi (553). Stwierdzono, że głównym powodem potępienia była wolnomyślicielska postawa Orygenesa, który zachęcał swoich zwolenników do niezależnego studiowania teologii chrześcijańskiej. Aleksandryjski teolog przedstawiał swoje poglądy w formie „ćwiczeń”, a nie dogmatów; proponował idee i nie nakazywał myślenia w określony sposób. Było to wyraźnie sprzeczne z tendencjami dogmatyzacji doktryn chrześcijańskich i rosnącym wpływem władzy cesarskiej na Kościół[email protected] University in Warsaw, PolandA History of the Councils of the Church: from the Original Documents (1895). ed. K.J. von Hefele, W. R. Clark, vol. IV.Altaner, В., Stuiber, A. (1978). Patrologie: Leben, Schriften und Lehre der Kirchenväter, “Herder“. Freiburg; Basel; Wien.Augustinus. De haereses.Balthasar, H.U. von. (1984). Origen. Spirit and Fire. Washington.Berner, U. (1981). Origenes. Darmstadt.Bienert, W.A. (1978). Dionysios von Alexandrien. Zur Frage des Origenismus. Berlin: Walter de Gruyter.Bienert, W.Α. (1972). “Allegoria“ und “Anagoge“ bei Didymus dem Blinden von Alexandria. Berlin.Bigg, C. (1909). The Origins of Christianity, ed. T. B. Strong, Oxford (reprinted: Kessinger Publishing: 2010).Crouzel, H. (1992). Origen. [in:] Encyclopedia of the Early Church (vol. 1.). Oxford.Crouzel, H. (1989). Origen. (A. S. Worrall, transl.). Edinburgh: T.&T. Clark.Daniélou, J., (1955) Origen, (W. Mitchell, transl.). Eugene (reprint Wipf and Stock: 2016).Denis, J. (1884). De la philosophie d’Origène. Paris: Imprimerie nationale.Dmitrievskiy, V. (1884). Aleksandriyskaya shkola. Ocherki z istorii dukhovnogo prosveshcheniya ot I do nachala V veka po R.H. Kazan.Epiphanius. Panarionsive Contra haereses.Eusebius. Historia Ecclesiastica. VI.Eusebius. Praeparatio evangelica. XIV.Frend, W.H.С. (1984). The Rise of Christianity. Philadelphia.Gieseler, J.C.L. (1844). Lehrbuch der Kirchengeschichte, Adolph Marcus: Bonn. Bd. II. I.Griggs, C.W. (1991). Early Egyptian Christianity. Leiden.Harnack, Α. von. (1958). Geschichte der altchristlichen Literatur bis Eusebius. 2 Auflage. Leipzig. Bd.1.Hieronymus. Contra Rufinum. I.Hieronymus. Epistola LXVI. Ad Pammachium.Langerbeck, Η. (1957). The Philosophy of Ammonius Saccas. Journal of Hellenic Studies (vol.77, part 1).Lehmann, F. (1986). Die Katechetenschule zu Alexandria, kritisch beleuchtet, Leipzig: A. Lorentz. (reprint: Nobel Press 2024).Liber adversus Origenem. Patrologia Graeca. LXXXVI.Lietzmann, H. (1936). Geschichte der alten Kirche, 2. Ecclesia catholica. Berlin und Leipzig: Walter de Gruyter.Lubac, H. de. (2007). History and Spirit: The Understanding of Scripture According to Origen. (A. E. Nash, J. Merriell, transl.). San Francisco: Ignatius Press.Methodius. De resurrectione. XIII.Molland, Ε. (1938). The Conception of the Gospel in the Alexandrian Theology. Oslo: Oslo Dybwad.Quasten, J. (1953). Patrology. vol. 2: The Ante‑Nicene Literature before Irenaeus. Utrecht, Antwerpen.Rafail (Karelin), archim. (2013). Origen i liberalizm v Tserkvi. Pravoslaviye.ru. https://pravoslavie.ru/60499.html, [25.01.25].Schölten, С. (1995). Die Alexandrinische Katechetenschule, Jahrbuch für Antike und Christentum (38).Sidorov, A. (2013). O eresi Origena, Pravoslaviye.ru, https://pravoslavie.ru/60034.html#_ftn69 [25.01.2025].Simonetti, M. (1994). Biblical Interpretation in the Early Church. Edinburgh: T&T Clark.Socrates. Historia Ecclesiastica.Trevijano, R. (1975). The Early Church of Alexandria, Studia Patristica (12, 1).27324
Over Wańkowicz’s Coffin. The Polish People’s Republic and the Censorship of the Death and Funeral of the Hubalczycy (Hubal Partisans) Author
No full textMelchior Wańkowicz returned to communist Poland in 1958, but his relations with the authorities were complicated since he was determined to maintain his independence. Since he enjoyed great popularity and was held in high esteem by various groups, his death and funeral provoked lively reactions from the press. Yet the numerous contributions, enthusiastic in their praise of Wańkowicz, incited discontent in the regime and, just three days after the writer’s funeral, a ban was issued on publications other than brief notes on the deceased. Although this instruction
for censors was soon amended, several important texts were not permitted to be published. The article examines censoring practices between September and December 1974, building on documents from the Archives of Modern Records in Warsaw and the collection of the Main Office for the Control of the Press, Publications and Public Performances, and indicates the importance the authorities attached to the public discourse about Wań[email protected] Bednarczuk – dr. hab., prof. UwB, badaczka literatury i kultury polskiej; jej zainteresowania badawcze dotyczą związków literatury i polityki, pisarstwa kobiet, transferu kulturowego oraz praktyk ezoterycznych w PRL. Publikacje książkowe: Obraz hiszpańskiej wojny domowej lat 1936–1939 w piśmiennictwie polskim (2008), Kobiety w kręgu prawicy międzywojennej (2012), Między Wilnem, Uralem a Petersburgiem. Transfer wiedzy, asymetrie kulturowe i polityka w końcu XVIII i pierwszej połowie XIX wieku (2022); redakcje: Kulturtransfer in der Provinz. Wilna als Ort deutscher Kultur und Wissenschaft (1803–1832) (2020), Schreiben über Frauenbeziehungen (z Justyną Górny, 2022), Das historische Litauen als Perspektive für die Slavistik (z Marion Rutz, 2022).Uniwersytet w Białymstoku[b.a.] (1974), Zmarli, „Przekrój”, nr1536, s. 2.Biuletyn nakładów prasy krajowej i zagranicznej roku 1974 (1974), RSW „Prasa – Książka – Ruch”, Warszawa.Biuletyny kwartalne Zespołu Instruktażu, Ocen i Kontroli GUKPPiW […]: IV kwartał 1973–IV kwartał 1974 (1974), AAN, zespół 1102 (GUKPPiW), sygn. 3474.Działalność merytoryczna Zespołu Widowisk, Radia i Telewizji w okresie I 1974–XII 1976 r. […], AAN, zespół 1102, sygn. 3303.Informacje codzienne Zespołu Instruktażu, Ocen i Kontroli GUKPPiW o ingerencjach w okresie 31 VIII–24 IX 1974 w czasopismach, drukach ulotnych, publikacjach nieperiodycznych […] (1974), AAN, zespół 1102, sygn. 3426.Informacje codzienne Zespołu Instruktażu, Ocen i Kontroli GUKPPiW o ingerencjach w okresie: 25 IX–23 X 1974 […] (1974), AAN, zespół 1102, sygn. 3427.Informacje codzienne Zespołu Instruktażu, Ocen i Kontroli GUKPPiW o ingerencjach w okresie: 24 X–21 XI 1974 […] (1974), AAN, zespół 1102, sygn. 3428.Informacje codzienne Zespołu Instruktażu, Ocen i Kontroli GUKPPiW o ingerencjach w okresie: 22 XI–31 XII 1974 […] (1974), AAN, zespół 1102, sygn. 3429.Kąkolewski Krzysztof (1974), Nieciekawe były listy tego dnia, „Literatura”, nr 42, s.1, 3.Kurzyna Mieczysław (1974a), Międzywojenne lata Melchiora Wańkowicza. Fragment książki […], „Kierunki”, nr 51–52, s.15–16.Kurzyna Mieczysław (1974b), Piewca bitwy o Monte Cassino, „WTK”, nr 39, s.1, 8.Kurzyna Mieczysław (1975), O Melchiorze Wańkowiczu – nie wszystko, PAX, WarszawaMałachowski Aleksander (1974), Mistrz, „Kultura”, nr 38, s.1, 8.Notatka informacyjna dot. Melchiora Wańkowicza (1964), AIPN, sygn. BU 01221/67, cz.1, k. 323–327.Roszko Janusz (1974), A wkoło Polska szumi…, „Przekrój”, nr1538, s.14.Wańkowicz Melchior (1964), Projekt przemówienia J.A., względnie substrat dla kolejnych przemówień 4–5 mówców, AIPN, sygn. BU 01221/67, cz.1,
k. 292–322.Wańkowicz Melchior (1974a), Amerykańskie szkoły dziennikarskie, „WTK”, nr 44, s. 5; nr 45, s. 4.Wańkowicz Melchior (1974b), Rodzina i maszynistki, „Kultura”, nr 33, s.1, 6.Wańkowicz Melchior (1974c), Szkoły pisania, „WTK”, nr 46, s. 5; nr 47, s. 4.Ziółkowska Aleksandra (1974), Melchior Wańkowicz, „Literatura”, nr 39, s. 7.Bąbiak Grzegorz P. (2016), Funeralia narodowe. Pogrzeby patriotyczne Polaków w czasach niewoli (eseje historyczne), IH PAN, Warszawa.Budnik Magdalena (2021), Antoni Słonimski w aktach cenzury PRL. Wybór dokumentów Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk z lat 1961–1980, „Bibliotekarz Podlaski”, nr 4, s. 95–117. https://doi.org/10.36770/bp.647.Budrowska Kamila (2009), Literatura i pisarze wobec cenzury PRL 1948–1958, Wydawnictwo UwB, Białystok.Cenckiewicz Sławomir (2004), Melchiora Wańkowicza kręta droga do Polski, „Biuletyn IPN”, nr 2, s. 27–44.Dąbrowicz Elżbieta (2009), Galeria ojców. Autorytet publiczny w literaturze polskiej lat 1800–1861, Trans Humana, Białystok.Dombska Anna (2011), Ograniczenia wolności prasy w PRL, „Studia Prawno-Ekonomiczne”, t. 34, s. 79–100.Gawin Magdalena (2015), Wańkowicz krzepi, „Rzeczpospolita”, dodatek „Plus Minus”, https://www.rp.pl/plus-minus/art4325671-wankowicz-krzepi
[dostęp: 18.12.2024].Ligarski Sebastian, Majchrzak Grzegorz, red. (2017), Nadzorcy. Ludzie i struktury władzy odpowiedzialni za działania wobec środowisk twórczych, naukowych i dziennikarskich, Wydawnictwo IPN, Warszawa.Łuczak Marcin (2022), A imię jego 34. Postępowania karne wobec sygnatariuszy Listu 34 i popierających go pisarzy, Scholar, Warszawa.Napiórkowski Marcin (2013), Uroczystości żałobne jako narzędzie legitymizujące i delegitymizujące władzę, „Pamiętnik Literacki”, z. 4, s.135–152. https://doi.org/10.18318/pl.2013.4.8Radzikowska Zofia (1990), Z historii walki o wolność słowa w Polsce (cenzura PRL w latach 1981–1987), Universitas, Kraków.Rokicki Kondrad (2006), Sprawa „Listu 34” w materiałach MSW, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały”, nr 7, s.197–221.Romek Zbigniew, Kamińska-Chełminiak Kamila, red. (2017), Cenzura w PRL. Analiza zjawiska, Aspra, Warszawa.Sawa Jan (2004), Zatrute źródło. Uwagi do komentarza historycznego Sławomira Cenckiewicza z lutowego numeru „Biuletynu IPN”, „Biuletyn IPN”, nr 2, s. 96–98.Ziółkowska-Boehm Aleksandra (1990), Proces Melchiora Wańkowicza 1964, Ypsylon, Warszawa.37134835
The Landscapes of Jarosław Iwaszkiewicz: Conveying Meaning
No full textThis article analyses the way landscapes are presented in Jarosław Iwaszkiewicz’s prose, using the short stories Panny z Wilka [The Maids of Wilko], Brzezina [The Birch Grove] and Młyn nad Utratą [The Mill on the Utrata River] as examples. The main interpretative context is provided by Georg Simmel’s essay “The Bridge and the Door”. The author distinguishes three variants of representation, which she defines as the timelessness of landscape, the fullness of landscape and the transcendence of landscape. In her opinion, in Iwaszkiewicz’s stories, landscape acts as a symbol, is a vehicle for plot change, and also an exponent of ideas, playing a special role as a mediator of mystery with existential significance. The multisensory perception of reality is an experience so deeply internalised that it becomes an integral part of the characters’ [email protected]ł Filologii Polskiej i Klasycznej, Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w PoznaniuBaranowska Małgorzata (1983), Muza krajobrazu ojczystego, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 109–115.Czermińska Małgorzata (1987), Portret sobowtóra z czasów młodości (Jarosław Iwaszkiewicz), w: M. Czermińska, Autobiografia i powieść, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, s. 97–134.Czyżak Agnieszka (1999), Najpiękniejsze opowiadanie?, w: Powroty Iwaszkiewicza, red. A. Czyżak, J. Galant, K. Kuczyńska-Koschany, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.Górska Irena (2020), Powtórzenie niemożliwe. O estetycznym doświadczeniu przeszłości w Pannach z Wilka, „Przestrzenie Teorii”, nr 33, s. 229–244.Heidegger Martin (1994), Bycie i czas, przeł. B. Baran, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.Iwaszkiewicz Jarosław (2001), Opowiadania wybrane, oprac. A. Zawada, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.Iwaszkiewicz Jarosław (1993), Najpiękniejsze opowiadania, wybór i przedmowa T. Burek, Londyn: Wydawnictwo Puls.Kirchner Hanna (1983), Topos młodości w prozie Jarosława Iwaszkiewicza, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 117–127.Majewski Józef (2014), Fuga przemijania. Słowo o eschatologii Jarosława Iwaszkiewicza, Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.Mytych-Forajter Beata (2020), Organiczna całość w „Brzezinie”. Ekokrytyczna reinterpretacja opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, „Studia Poetica”, nr 8, s. 90–100.Przybylski Ryszard (1970), Eros i Tanatos. Proza Jarosława Iwaszkiewicza 1916–1938, Warszawa: Czytelnik.Ritz German (1999), Jarosław Iwaszkiewicz. Pogranicza nowoczesności, przeł. A. Kopacki, Kraków: Universitas.Rydz Agnieszka (2000), Botaniczne konceptualizacje pamięci Mirona Białoszewskiego, „Studia Poetica” nr 8, s. 53–69.Simmel Georg (2006), Most i drzwi. Wybór esejów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: Oficyna Naukowa „n”.Wajda Andrzej (1983), O filmowaniu prozy Iwaszkiewicza, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 219–226.Werner Andrzej (1983), Twórczość Jarosława Iwaszkiewicza w filmie, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 227–244.Zawada Andrzej (2001), Wstęp, w: Jarosław Iwaszkiewicz, Opowiadania wybrane, oprac. A. Zawada, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.Zeidler-Janiszewska Anna (2006), Nowoczesność jako postawa i zadanie, w: G. Simmel, Most i drzwi. Wybór esejów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: Oficyna Naukowa „n”.Zemła Małgorzata (2019), Jedność Europy. Kilka uwag o relacjach Wschód-Zachód w Rodzinnej Europie Czesława Miłosza, „Konteksty Kultury”, nr 6, s. 207–220.26598
“Each Type of Tourism Requires Different Equipment”. The Organization of Recreation in Nature in the Light of Advice Addressed to Housewives in the Polish People’s Republic
No full textArtykuł poświęcony jest analizie wybranych przykładów dyskursu poradniczego wokół organizacji wypoczynku niezorganizowanego jako formy wsparcia dla kobiet w latach 1956–1989. Treści prezentowane na łamach wydawanego pod szyldem Ligi Kobiet biuletynu „Gospodarstwo domowe” i w poradnikach autorstwa Ireny Gumowskiej kreowały idealny wizerunek kobiety/gospodyni w kontekście oczekiwań związanych ze sprawną organizacją rodzinnego wypoczynku na łonie natury. Poruszane w nich zagadnienia dotyczyły umiejętności gotowania, pozyskiwania i przechowywania żywności, wyboru sprzętu turystycznego, kultury osobistej oraz podstaw opieki medycznej.The article is devoted to the analysis of selected examples of the advisory discourse around the organization of unorganized recreation as a form of support for women between 1956 and1989. The content published in the bulletin „Gospodarstwo domowe”, is sued under auspices of the League of Women, as well as in guides written by Irena Gumowska, helped shape the ideal image of the woman/housewife in the context of societal expectations related to the efficient organization of family recreation in nature. The topics they covered included cooking skills, acquiring and preserving food, chosing tourist equipment, personal etiquette, and basic medical care.Publikacja przygotowana/dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki II” Ministra Edukacji i Nauki. Jest wynikiem udziału w projekcie „Ośrodek Badań Historii Kobiet – kontynuacja II”[email protected] Żurawska – doktorantka w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu w Białymstoku (dyscyplina historia), członkini stowarzyszenia Instytutu Studiów Kobiecych, sekretarz redakcji „Czasopisma Naukowego Instytutu Studiów Kobiecych”, członkini zespołu badawczego Ośrodka Badań Historii Kobiet. Jej zainteresowania badawcze obejmują polityczną i społeczną historię Polski Ludowej ze szczególnym uwzględnieniem historii kobiet i historii życia codziennego.Uniwersytet w Białymstoku / Instytut Studiów Kobiecych (Polska)Gumowska, Irena. Kuchnia pod chmurką, wyd. 2, (Warszawa: Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego „Kraj”,1988).Jaszczukowa, Maria. „O pracy Komitetu do Spraw Gospodarstwa Domowego”, Gospodarstwo domowe, nr 1, 1958, 1–4.Liga Kobiet Polskich – Łódzki Oddział Wojewódzki w Łodzi, Liga Kobiet w pamięci społecznej, Gospodarstwo domowe 1966 nr 3, dostępny: Archiwum Historii Kobiet Instytutu Studiów Kobiecych, Polskie kobiety w tożsamości społecznej, 55–60, https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/67029/edition/65119.Strzałkowska, Wanda. Z Ireną Gumowską rozmowy przy stole, (Warszawa: „Watra”, 1990).Zalewski, Andrzej. „Turyści w wiejskim domu”, Gospodarstwo domowe, nr 3, 1970, 3–6.Czeczerda, Wanda et al. Poradnik młodej pary, (Warszawa: „Watra”, 1974).Dajnowicz, Małgorzata. Bauchrowicz-Tocka, Maria. Zaniewska, Agnieszka. Miodowski, Adam. Liga Kobiet w terenie. Działalność organizacji i realia jej funkcjonowania na szczeblu regionalnym i lokalnym w rzeczywistości Polski Ludowej (1945–1989), (Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2024).Jarosz, Dariusz. Poradnictwo takie jak PRL, w: Karolina Bittner, Dorota Skotarczak (red.), W kręgu kultury PRL. Poradnictwo, (Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza, Instytut Historii – Oddział Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 2018), 13–39.Jastrząb, Mariusz. Turystyka campingowa w Polsce Ludowej, w: Elżbieta Kościk (red.), Gospodarczy wymiar turystyki, (Warszawa: Wydawnictwo Gajt, 2011), 201–214.Kalkhoff, Barbara. Organizacja i podział pracy w gospodarstwach domowych, w: Teresa Pałaszewska-Reindl (red.), Konsumpcja w gospodarstwach domowych lat osiemdziesiątych, (Katowice:
Wydawnictwo AE, 1992), 87–99.Pawełczyńska, Anna. „Czas wolny mieszkańców miast”, Studia Socjologiczne, nr 3, 1961, 226–234.Przylipiak, Wojciech. Czas wolny w PRL, (Warszawa: Muza 2020).Skórzyński, Zygmunt. Typologia i zasięg społeczny wzorów wakacyjnych w Polsce w świetle badań reprezentatywnych, w: Zygmunt Skórzyński, Andrzej Ziemilski (red.), Wzory społeczne wakacji w Polsce. Studia i materiały z badań socjologicznych, t. 1, (Warszawa: Instytut Naukowy Kultury Fizycznej, 1971), 209–217.Sowiński, Paweł. Wakacje w Polsce Ludowej. Polityka władz i ruch turystyczny (1945–1989), (Warszawa: Wydawnictwo Trio – Wydawnictwo ISP PAN, 2005).Hutek-Brzezinka, Anna. W PRL-u uczyła dobrego wychowania. Irena Gumowska, perfekcyjna pani domu, Teraz Gotuję, https://terazgotuje.pl/kulinarny-show-biznes/news-w-prl-u-uczyla-do brego-wychowania-i-zdrowego-gotowania-irena,nId,7456712.Kołakowski, Paweł. Perfekcyjna Pani Domu w dobie PRL. Irena Gumowska uczyła Polaków, jak się zachowywać i co jeść, Onet Plejada, https://plejada.pl/newsy/irena-gumowska-to-perfekcyjna-pani-domu-z-czasow-prl/s37qgts.Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r., Dz. U. z 1952 r. Nr 33, poz. 232.Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 26 lipca 1973 r. w sprawie wymagań
higieniczno-sanitarnych dla hoteli i innych zakładów noclegowych, Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 196.Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 1983 r. w sprawie wykonywania usług hotelarskich, kempingowych i turystycznych przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej, Dz. U. z 1983 r. Nr 62, poz. 285.Zarządzenie Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 24 czerwca 1985 r. w sprawie rodzajów i kategorii zakładów hotelarskich, obozowisk i domków turystycznych, M.P. z 1985 r. Nr 25, poz. 193.1(18)18721
Fyodor Dostoevsky and the Deconstruction of the Russian Classics in the Ukrainian Context
No full textThe article focuses on issues of the deconstruction of the Russian classics, a subject that has become increasingly prominent in the contemporary discourse and academic research, particularly in the context of the Russo‑Ukrainian war. To illustrate this point, the article presents the history of the deconstruction of the work of Fyodor Dostoevsky (1821–1881) among Ukrainian intellectuals and writers. This deconstruction, that is, a critical understanding of the ideology proposed by the Russian writer, began during his lifetime, as evidenced by the memoirs of Khrystyna Alchevska. The ideology of F. Dostoevsky, his negative attitude towards the values of the European culture and his chauvinism were the subject of criticism by the prominent 19th and early 20th‑century Ukrainian intellectuals, including Ivan Franko, and especially Ukrainian émigrés such as Evhen Malanyuk and Dmytro Dontsov. The article also analyses the concept of “Dostoevshchina” and emphasises that not only Ukrainian but also Russian authors criticised F. Dostoevsky and his paradoxical worldview, which combines prophecies about the terror and totalitarianism of the Bolsheviks (the novel Demons), with the Christian values, but also the hatred of the Western culture and criticism of the Western [email protected] WarszawskiAlčevskaâ H., 1912, Peredumannoe i perežitoe. Dnevniki, pisʹma, vospominaniâ, Moskva. [Алчевская Х., 1912, Передуманное и пережитое. Дневники, письма, воспоминания. Москва.]Apollonio K., 2020, Sekrety Dostoevskogo: čtenie protiv tečeniâ, perevod E. Cypina, Sankt‑Peterburg. [Аполлонио К., 2020, Секреты Достоевского: чтение против течения, перевод Е. Цыпина, Санкт‑Петербург.]Bakuła B., 2020, Rosyjska dyskusja postkolonialna w latach 2000–2018, „Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensia”, nr 8, s. 235–265.Bègbi L., 2020, Pervye slova: o predisloviâh Dostoevskogo, perevod E. Cypina, Sankt‑Peterburg. [Бэгби Л., 2020, Первые слова: о предисловиях Достоевского, перевод Е. Цыпина, Санкт‑Петербург.]Belov S., 2006, Dostoevskij Fеdor Mihajlovič, [v:] Literaturnaâ ènciklopediâ Russkogo Zarubežʹâ 1918–1940. Vsemirnaâ literatura i russkoe zarubežʹe, Moskva, s. 154–162. [Белов С., 2006, Достоевский Федор Михайлович, [в:] Литературная энциклопедия Русского Зарубежья 1918–1940. Всемирная литература и русское зарубежье, Москва, с. 154–162.]Belyj A., 1911, Tragediâ tvorčestva. Dostoevskij i Tolstoj, Moskva. [Белый А., 1911, Трагедия творчества. Достоевский и Толстой, Москва.], http://tolstoy‑lit.ru/tolstoy/kritika-o-tolstom/belyj‑tragediya-tvorchestva‑dostoevskij-i-tolstoj.htm [25.10.2024].Češihin‑Vetrinskij V., 1923, Fedor Mihajlovič Dostoevskij v vospominaniâh sovremennikov i v ego pisʹmah, Častʹ pervaâ, Moskva. [Чешихин‑Ветринский В., 1923, Федор Михайлович Достоевский в воспоминаниях современников и в его письмах, Часть первая, Москва.]Doncov D., 1931, Fedìr Dostoêvsʹkij [30.X.1821–28.I.1881], „Lìteraturno‑naukovij vìstnik”, r. ХХХ, kn. VI, t. CVI za červenʹ, s. 526–533. [Донцов Д., 1931, Федір Достоєвський [30.Х.1821 – 28.І.1881], «Літературно‑науковий вістник», р. ХХХ, кн. VI, т. CVI за червень, с. 526–533.]Êfremov S., 2002, Stattì, naukovì rozvìdki, monografìï, Kiïv. [Єфремов С., 2002, Статті, наукові розвідки, монографії, Київ.]Èpštejn M., 2023, Russkij antimir: Politika na grani apokalipsisa, New York. [Эпштейн М., 2023, Русский антимир: Политика на грани апокалипсиса, New York.]Fast P., 2023, Czy potrzebna jest nowa historia literatury rosyjskiej XX wieku?, „Przegląd Wschodniosłowiański”, t. 14, nr 2, s. 337–348.Franko Ì., 1905b, Nova ìstorìâ rosìjsʹkoï lìteraturi, „Lìteraturno‑naukovij vìstnik”, r. VIII. t. XXXII, kn. XI (za padolist), s. 155–159. [Франко І., 1905, Нова історія російської літератури, «Літературно‑науковий вістник», р. VIII, т. XXXII, кн. XI (за падолист), с. 155–159.]Kontino P., 2023, Inkarnacionnyj realizm Dostoevskogo. V poiskah Hrista v Karamazovyh. perevod I. Burovoj, Sankt‑Peterburg.
[Контино П., 2023, Инкарнационный реализм Достоевского. В поисках Христа в Карамазовых, перевод И. Буровой, Санкт‑Петербург.]Kurkov A., 2024, Rosìjsʹkì klasiki âk spìvavtori kulʹtu sokiri ta bezkarnostì: velike ìnterv`û”. [Курков А., 2024, Російські класики як співавтори культу сокири та безкарності: велике інтерв’ю.], https://uatv.ua/uk/rosijski‑klasyky-yak‑spivavtory-kultu‑sokyry-ta‑bezkarnosti-velyke‑interv-yu-z-pysmennykom‑kurkovym [25.10.2024].Landau G., 1932, Tezisy protiv Dostoevskogo, „Čisla”, No 6, Pariž, s. 145–163. [Ландау Г., 1932, Тезисы против Достоевского, «Числа», № 6, Париж, с. 145–163.]Lucka E., 1924, Dostojewski, Stuttgart und Berlin.Malanûk E., 1962, Kniga spostereženʹ, Proza, Toronto. [Маланюк Е., 1962, Книга спостережень, Проза, Торонто.]Malkolʹm Dž., 2022, Dostoevskij i dinamika religioznogo opyta, perevod T. Groševoj, Sankt‑Peterburg. [Малкольм Дж., 2022, Достоевский и динамика религиозного опыта, перевод Т. Грошевой, Санкт‑Петербург.]Matusiak A., 2013, Między pamięcią a zapomnieniem. Postkomunistyczna trauma społeczno‑kulturowa w krajach Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo‑Wschodniej po roku 1989. Kwerenda problemu, „Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensia”, nr 1, s. 9–26.Miller R.F., 2022, Neokončennoe putešestvie Dostoevskogo, perevod A. Stepanova, Sankt‑Peterburg. [Миллер Р.Ф., 2022, Неоконченное путешествие Достоевского, перевод А. Степанова, Санкт‑Петербург.]Mnich R., 2002, ”Sacrum rosyjskie” w ujęciu emigrantów ukraińskich (o koncepcji Jewhena Małaniuka), [w:] Duchowośc i sacrum w literaturze emigracyjnej Słowian Wschodnich, red. A. Woźniak, M. Kawecka, Lublin, s. 229–237.Natorp P., 1923, Fjedor Dostojewskis Bedeutung für die gegenwärtige Kulturkrisis, Jena.Orvin D., 2022, Sledstviâ samoosoznaniâ. Turgenev, Dostoevskij, Tolstoj, perevod A. Grodeckoj, Sankt‑Peterburg. [Орвин Д., 2022, Следствия самоосознания. Тургенев, Достоевский, Толстой, перевод А. Гродецкой, Санкт‑Петербург.]Pro bìlʹševizm âk proâv rosìjsʹkoï kulʹturi, 1920, „Volâ”. t. IV (žovtenʹ), čislo 1, s. 46–48. [Про більшевизм як прояв російської культури, 1920, «Воля», т. IV (жовтень), число 1, с. 46–48.]Štakenšnejder E., 2024, Izdnevnika i zapisok. [Штакеншнейдер Е., 2024, Из дневника и записок.], http://dostoevskiy‑lit.
ru/dostoevskiy/memory/vvospominaniyah‑sovremennikov/shtakenshnejder‑iz-dnevnika-i-zapisok.htm [25.10.2024].Tepperman L., Alʹbaneze P., Stark S., Zalan N., 2022, Èffekt Dostoevskogo. Detstvo i igrovaâ zavisimostʹ, perevod M. Bykovoj, Sankt‑Peterburg. [Тепперман Л., Альбанезе П., Старк С., Залан Н., 2022, Эффект Достоевского. Детство и игровая зависимость, перевод М. Быковой, Санкт‑Петербург.]Tičina P., 1990, Sonâčnì klarneti, Kiïv. [Тичина П., 1990, Сонячні кларнети, Київ].Tompson E., 2000, Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm, przeł. Anna Sierszulska, Kraków.Weststeijn W.G., 2023, Review Article: New Russian Literary History, «Russian Literature», vol. 142, p. 161–187.Franko Ì., 1905a, Ŝirìstʹ tonu ì ŝirìstʹ perekonanʹ, „Lìteraturno‑naukovij vìstnik”, t. 30, č. II, s. 101–112. [Франко І., 1905, Щирість тону і щирість переконань, «Літературно‑науковий вістник», т. 30, ч. ІІ, с. 101–112.]2510312
Echoes of the War in Jan Czykwin’s Prose Based on the Example of the Story Жыццё Пачынаецца Нанава)
No full textThe analysed story, although small in volume, contains rich problematic material. Czykwin draws a realistic picture of the life of the Belarusian rural community during World War II and in the first years after the war. He shows the difficult experiences of the youth who experienced deportation and hard labour in Germany, the suffering and longing of their parents, the fear of the Nazi occupiers. He describes how all these wartime circumstances translate into people’s behavior and the choices they make, often leading to dramatic conflicts. By building evocative images of the characters, torn by difficult emotions, the desire for revenge, hatred, but also overwhelming longing and love, Czykwin shows the war as an experience extremely traumatic for humans, bringing pain and suffering, but at the same time related to the process of internal transformation of the human individual and the saving plan of the Divine Providence. The author of the Etude perceives the element of the war as a recurring, permanent element of the process of history, which often leads to suffering and dehumanisation of humans. It shows the actions, feelings and thoughts of ordinary people placed in extreme situations, whose stories conceal universal problems of the relationship between good and evil, sin, revenge and forgiveness, transformation and salvation. The specificity of Czykwin’s approach to the war theme is is expressed in the presence of faith in the good existing in man and the belief in the possibility of rebirth, which stems from the author’s Christian worldview, as indicated by the title Жыццё пачынаецца нанава[email protected] w BiałymstokuAnkersmit F., 2003, Wzniosłe odłączenie się od przeszłości albo jak być / stać się tym, kim się już nie jest, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, nr 3–4, s. 25–41.Czaja D., 2016, Grzech Kaina. Nowe konteksty interpretacyjne, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury”, nr 28, s. 277–296.Čykvin Â., 2018, Trohkrylyâ ptuški, Belastok. [Чыквiн Я., 2018, Трохкрылыя птушки, Беласток].Dmowski R., 1999, Kolej na Południowym Podlasiu w wojnie obronnej 1939 roku, „Niepodległość i Pamięć”, nr 15, s. 105–126.Fionik D., 2015, Beženstvo: doroga ì povoroty 1915–1922, Bielsk Podlaski. [Fionik D., 2015, Бежeнство. Дoрога і пoвoроты. 1915–1922, Bielsk Podlaski].Hirsch M., 2010, Żałoba i postpamieć, przeł. K. Bojarska, [w:] Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. E. Domańska, Poznań, s. 247–280.Klinger M., 1981, Tajemnica Kaina. Próba umiejscowienia Kaina w tradycji mesjańskiej w związku z nowotestamentową rewolucją etyczną, Warszawa.Łabowicz L., 2017, Aneta Prymaka‑Oniszk, Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2016, 368 s., „Studia Białorutenistyczne”, nr 11, s. 352–358.Paprocki H., 2004, Prawosławna koncepcja człowieka, „Elpis”, t. 6, s. 27–41.Sawicki T., 1994, Działania wojenne na Podlasiu latem 1944 roku, „Szkice Podlaskie”, nr 4, s. 39–52.Šynkarènka V., 2020, Kali ratue rodnae, [v:] Nad svâtoû studnâj. Tvorčaû indyvidual ʹnascʹ Âna Čykvina, red. G. Tvaranovič, A. Alʹštynûk, Belastok, s. 409–422. [Шынкарэнка В., 2020, Калi ратуе роднае, [в:] Над святою студняй. Творчаю iндывiдуальнасць Яна Чыквiна, ред. Г. Тварановiч, А. Альштынюк, Беласток, с. 409–422.]Szerszunowicz A., 2017, Pamięć wnuków. Jestem, bo wrócili jako książka pokoleniowa i tożsamościowotwórcza – przemyślenia redaktorki, [w:] Świadectwa pamięci. W kręgu źródeł i dyskursów (od XIX wieku do dzisiaj), red. E. Dąbrowicz, B. Larenta, M. Domurad, Białystok, s. 407–418.Szulakiewicz M., 2016, Fenomenologia przebaczenia – moralny i metafizyczny wymiar przebaczenia, „Paedagogia Christiana”, nr 1/37, s. 97–120.Świda‑Ziemba H., 2003, Urwany lot. Pokolenie inteligenckiej młodzieży powojennej w świetle listów i pamiętników z lat 1945–1948, Kraków.Tokarska‑Bakir J., 2004, Kontekst ocalenia. O empatii i żałobie w historii, literaturze i gdzie indziej, „Teksty Drugie”, nr 5, s. 190–199.Turbina L., 2010, Ân Čikvin – belorusskij itellektual, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica”, nr 6, s. 191–200. [Турбина Л., 2010, Ян Чиквин – белорусский ителлектуал, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica”, № 6, c. 191–200.]Ware K., 2002, Kościół prawosławny, przeł. W. Misijuk, Białystok.25647
Mysterious pilgrim of Adam Mitskevych and Taras Shevchenko’s silent kobzar: connection of the romantic ideologemes
No full textThe article reveals the formation and content of one of the common ideologues of Ukrainian and Polish romanticism, which is based on suppressed messianism and manifests the indomitability of romantic progress towards the truth. This ideologeme embodied in the images of the Adam Mickiewicz’s initiated into the sacred secret pilgrim, who has his counterpart in the image of the Taras Shevchenko`s divine silent prophet. Both images represent the embodied idea of the messianic destiny of their people and the herald himself. The messianic basis of this ideologeme, its connection with biblical traditions, with the theme of the prophet in the books of the Bible is considered as the main formative
factor of the poetic heritage of both authors. The leading common characteristics of the Mickiewicz’s pilgrim and the silent Shevchenko’s kobzar are named: mental, narrative, motive, figurative, ideological and messianic, first of all. A common narrative instance (within the studied ideologeme) is a wandering orphan, an exile of will, the narrators often resort to dialogues (in particular, with God). Imagological ascents are observed at several levels: 1) the heart as the main personal dimension, it is equal to the personality; 2) a confused soul cheers for the fate of its people; 3) a subtle sense of the environment and nature. Typological close motifs: 1) the motif of death, the afterlife; 2) road motive; 3) the
motif of the homeland as opposed to a foreign land; 4) longing for the lost homeland and boredom with the foreign country where the poet is forced to stay 5) motif of a suffering heart; 6) motif of tears. It is noted that in the system of romanticism literature, this ideologeme is the most relevant and caused a number of modifications at the level of formations of the poetic world of Ukrainians and Poles.Tetyana Bovsunivska – doktor habilitowany, profesor w Katedrze Literatury Powszechnej Instytutu Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki. Pracowała w Instytucie Literatury im. Tarasa Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, była Kierownikiem Katedry Filologii Ukraińskiej na Uniwersytecie Slawistycznym w Kijowie. Pracę habilitacyjną obroniła w roku 1998. Obszar zainteresowań naukowych: historia literatury epoki romantyzmu, genologia, literaturoznawstwo kognitywne. Bada ukraińską literaturę burleskową i trawestacyjną, ukraiński romantyzm, twórczość Hryhorija Skoworody, Tarasa Szewczenki. Jest współredaktorką książki Historia ukraińskiej krytyki literackiej i literaturoznawstwa. Antologia (Kijów 1996). Jest autorką monografii: Fenomen romantyzmu ukraińskiego (Kijów 1997), Podstawy teorii genologii (Kijów 2008), Poetyka Tarasa Szewczenki. Szkice wybrane (Kijów 2017).Kijowski Narodowy Uniwersytet im. Tarasa SzewczenkiJanion M, Żmigrodzka M., Romantyzm i historia, Warszawa 1978, 571 s.Jonca M., Sierota w literaturze polskiej dla dzieci w XIX wieku, Wrocław 1994, 297 s.Literatura ukraińska XIX i XX wieku w kontekście europejskim, red. L. Siryk, Lublin 2008, 245 s.Mickiewicz A., Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, opracował S. Pigoń, 4-e wyd., przejrzane i uzupełnione, Kraków 1922, 140 s.Mokry W., Literatura i myśl filozoficzno-religijna ukraińskiego romantyzmu, Kraków 1996, 211 s.Адам Міцкевич і Україна (1999): зб. наук. праць / Київ. нац. ун-т ім. Тараса Шевченка, Ін-т л-ри ім. Т. Г. Шевченка НАН України; відп. ред. Р. Радишевський. К.: Бібліотека українця, 345 с.Адам Міцкевич і Україна: Матеріали міжнародної конференції, присвяченої 200-річчю від дня народження видатного польського поета / Відп. за випуск Валерій Скотний, Дрогобич: Вимір, 1998, 159 с.Астаф›єв О. (2006), Творчість Тараса Шевченка та Адама Міцкевича як діалог культур // Слово і час. № 6, c. 7–15.Білецький Л. (1949), Шевченко в Яготині, Авгсбург, 48 с.Вервес Г. Д. (1955), Адам Міцкевич в українській літературі, К.: Худ. літ., 278 с.Вервес Г. Д. (1968), Зустріч з Міцкевичем: літературно-критичний нарис, К.: Рад. письменник, 163 с.Вервес Г. Д. (1973), Отзвуки польского романтизма на Украине в первой половине ХІХ века // Польский романтизм и восточнославянские литературы, М. С. 182-190.Дерналович М. (1981), Адам Міцкевич / пер. с пол. Д. Гессена, Варшава: Интерпресс, 83 с.Дзядевич Т. М. (2001), Ідеологема месіанства в «Книзі польського народу і польського пілігримства» Адама Міцкевича, «Книгах буття українського народу» Миколи Костомарова і циклі «Три літа» Тараса Шевченка // Наукові записки НаУКМА, Т. 19, Спеціальний випуск, Ч. 1, c. 20–24.Колесса О. (1894), Шевченко і Міцкевич // Львів: Наукове товариство Тараса Шевченка, c. 36–152.Зеров М. (1990), «Книги буття українського народу» // Твори в двох томах. К.: Дніпро, Т. 2, c. 13.Ніколенко О.М. «Пілігрим» – «Кримські сонети» А. Міцкевича – романтизм у літера турі // Режим доступу 27.07.2022 р. https://zarlit.com/textbook/9klas/69.html.Рильський М.Ф. (1955), Про поезію Адама Міцкевича. К.: Держлітвидав. 120 с.Рогульська О., Тарасова О. (2021), Проблематика «Кримських сонетів» Адама Міцкевича: методичний аспект // Актуальні проблеми філології та перекладознавства, Т. 21, Ч. 1, c. 101–108.Міцкевич А. (1955), Вибрані твори в 2 томах, Переклади Максима Рильського. К.: Худож. літ, Т. 1, 433 с.Міцкевич А., Кримські сонети – Крымские сонеты – Sonety krymskie, упорядник Леонард Кондрашенко, передмова Миколи Бажана, Сімферополь: Таврія, 1983, 168 с.Смаль-Стоцький С., Т. Шевченко: Інтерпретації, Варшава 1934, 237 с.Третяк О. (1892), Про вплив Міцкевича на поезію Шевченка. Краків: Книгарня Гебетнера і Сп. 45 с.Шевченко Т. (1983), Кобзар. К.: Рад. письменник. 544 с.Шевченко Т. (1989–1991), ПЗТ у 12 тт. К.: Наукова думка, Т. 1–2.24125
The role of the culture of the Polish language in translator training against the background of the probabilistic concept of the linguistic norm
No full textW artykule omawiam doświadczenia związane z nauczaniem kultury języka polskiego i jego normy aktywnych tłumaczy, którzy zgłosili się na studia podyplomowe Poprawna polszczyzna dla tłumaczy, weryfikatorów i postedytorów. Cel, jaki sobie stawiam, to omówienie problemów językowych, z którymi borykali się tłumacze i których objaśnienia w ramach studiów podyplomowych oczekiwali. Posiłkuję się doświadczeniami wyniesionymi z nauczania studentów neofilologicznych studiów licencjackich i magisterskich w ramach zajęć dotyczących zagadnień kulturalnojęzykowych, a więc doświadczeń zdobytych w kształceniu w zakresie normy polszczyzny adeptów sztuki translatologicznej, czyli przyszłych tłumaczy, postedytorów i weryfikatorów. Całość kończę postulatem teoretycznym i teleologicznym: nową filozofią normy językowej (w nauczaniu) oraz propozycją
probabilistycznej koncepcji normy językowej.In this paper I will discuss the experience of teaching the culture of the Polish language and its norms to active translators who enrolled in the postgraduate course Poprawna polszczyzna dla tłumaczy, weryfikatora i postedytorów (Correct Polish for translators, proofreaders and post‑editors). My aim is to discuss the linguistic problems faced by the translators, which they expected to be clarified during the postgraduate studies. I will also draw on the experience of teaching undergraduate and postgraduate students of neophilology in classes on cultural and linguistic issues, i.e. on the experience gained in training adepts of the art of translatology, i.e. future translators, post‑editors and proofreaders, in the Polish language norm. I will conclude the whole with a theoretical and teleological postulate: a new philosophy of the linguistic norm (in teaching) and a proposal for a probabilistic conception of the linguistic [email protected] im. Adama Mickiewicza w PoznaniuBartmiński J., Językowe podstawy obrazu świata, Lublin 2006.Bąba S., Z zagadnień współczesnej normy językowej, „Studia Polonistyczne” 1981, IX, s. 27–36.Borawski S., Podstawy idei poznawczej studiów nad dziejami używania języka. Esej o diachronii, [w:] Rozprawy o historii języka polskiego, S. Borawski (red.), Zielona Góra 2005, s. 13–61.Buttler D., Kurkowska H., Satkiewicz H., Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej, Warszawa 1971.Chomsky N., Reflections on language, New York 1976.Coșeriu E., Sistema, norma y habla, Universidad de la República, Facultad de Humanidades y Ciencias, Montevideo 1952.Kurcz I., Psychologia języka i komunikacji, Warszawa 2000.Szczyszek M., O porozumiewaniu się międzyludzkim. Wariant mówiony języka polskiej wspólnoty komunikatywnej: słowotwórstwo, leksyka, składnia, Poznań 2013.Szczyszek M., Czy istnieje norma językowa? Między snobizmem i modą a potrzebami języka, „Slavia Occidentalis” 2023, 80, s. 159–167.Szczyszek M., Akwizycja normy językowej. Czy zachodzi, jak i kiedy? Na przykładzie systemu słowotwórczego i – częściowo – leksykalnego (w druku).Szczyszek M., Jak rozumieć trzeba normę językową? Kodyfikacja – od powtarzalności metanormotwórczej ku innowacyjnym możliwościom korpusologicznym i AI: probabilistyczna koncepcja normy językowej (w druku).Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, E. Polański (red.), wyd. IV poprawione, Warszawa 2017.Wolański A., Edycja tekstów: praktyczny poradnik, Warszawa 2011.Zabrocki L., Wspólnoty komunikatywne w genezie i rozwoju języka niemieckiego, cz. I: Prehistoria języka niemieckiego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1963.Studia podyplomowe „Poprawna polszczyzna dla tłumaczy, weryfikatorów i postedytorów”, [on-line], https://wfpik.amu.edu.pl/studia/kierunki‑studiow/studia‑podyplomowe/polszczyzna [dostęp: 22.03.2025].2920121
It Is Hard to Be a Gypsy in Poland: Identity Narratives in the Series «Infamia» (2023)
No full textThe article analyses fictional representations of the Romani community in the Netflix series «Infamia» (2023) as an example of a transitional ethnic minority with a hybrid identity. The protagonist, 17-year-old Gita Burano, navigates her cultural, gender, familial, and social identity in a critical life phase as she approaches adulthood. Her story portrays the complexity of hybrid identity, influenced by Romani roots, Polish society, and British culture. The narrative aligns with coming-of-age and young adult themes, highlighting tensions between tradition and modernity. The series also resonates with global discussions on postcolonialism and identity redefinition, linking personal stories to broader cultural narratives. Gita’s internal conflicts, embodied in her rap music, reflect her journey to self-discovery and autonomy amidst cultural constraints and societal [email protected] Karolina Wierel – kulturoznawczyni, adiunktka w Zakładzie Studiów nad Kulturą i Mediami na Wydziale Studiów Kulturowych Uniwersytetu w Białymstoku. Jej zainteresowania badawcze to: antropologia słowa, studia nad społecznościami rdzennymi, antropologia ekologiczna, antropologia wyzwolenia, narratologia, motyw Księgi w kulturze, kultura postapokaliptyczna. Jej najważniejsze publikacje to: Księga w nie-ludzkim świecie. Motyw Księgi w postapokaliptycznych przekazach literackich i filmowych przełomu XX i XXI wieku (2019), The End, Power and the Media: Catastrophic Imagination in Film Discourse. Analysis of the Phenomenon on the Example of Adam McKay’s «Don’t Look» („Miscellanea Anthropologica et Sociologica” 2021–2022) oraz Czy wrażliwcy uratują świat? – perspektywa ekologiczna humanistyki afirmatywnej i zaangażowanej (w: Akademia kompetencji kulturowych mieszkańców województwa podlaskiego. Raport z badań, 2024).Uniwersytet w BiałymstokuAhmed S., 2007, A Phenomenology of Whiteness, “Feminist Theory”, nr 8, s. 149–168.Asmar A., Ritzenhoff K. i Zeller J., 2023, Streaming difference(s): Netflix and the branding of diversity, Cham: Palgrave Macmillan.Bachamn-Medick D., 2012, Cultural Turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, przeł. K. Krzemieniowa, Warszawa: Oficyna Naukowa.Ball M., 2012, Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji, przeł. Zespół z IFP UAM, Poznań, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.Bauman Z., 2004, Tożsamość: rozmowy o pułapkach współczesności, przeł. J. Bauman, Warszawa: Wydawnictwo Literackie.Bhabha H.K., 1994, The Location of Culture, Londyn–Nowy Jork: Routledge.Bylica J., 2019, Cygańska rapsodia. Transkulturowe studium rzeczywistości społecznej andrychowskich Romów- konteksty pedagogiczne, Kraków:
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.Caldeira T.P.R., 2000, City of Walls: Crime, Segregation, and Citizenship in São Paulo, Berkeley: University of California Press.Daalmans S., van Es K., Jansen L., 2024, Streaming with more diversity? A Comparison of the Representation of Minorities in Broadcasting versus
Streaming Television Content, “Journal of Media Studies”, nr 11, s. 1–16.Dumitru M., 2023, Netflix Has Made the Series Infamia about Roma. Is It Worth Watching?, https://arca.org.ua/en/posts/netflks-znyav-seral-infamia-pro-romv-chi-varto-jogo-divitis/ (dostęp: 9.06.2025).Edmond M., Khoo O., Perkins C. i Trott V., 2024, Streaming Diversity: Studying Screen Diversity in the Streaming era, “Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies”, nr 30, s. 1315–1330.Fischer M. S., Hoßfeld U., Krause J., Richter S., 2019, Jena Declaration: The Concept of Race Is the Result of Racism, Not Its Prerequisite, https://www.uni-jena.de/en/22120/jena-declaration (dostęp: 9.06.2025).Główny Urząd Statystyczny, 2023, Wstępne wyniki NSP 2021 w zakresie struktury narodowo-etnicznej oraz języka kontaktów domowych, https://
stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-
-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html (dostęp 28.11.2024).Hall S., 1990, Cultural Identity and Diaspora, [w:] Identity, Community, Culture, Difference, red. J. Rutherford, London: Lawrence & Wishart,
s. 222–237.Hall S., 1996, Questions of Cultural Identity, London: SAGE Publications.Han Byung-Chul, 2024, Kryzys narracji i inne eseje, przeł. R. Pokrywka, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.Harrari Y.N., 2014, Sapiens: A Brief History of Humankind, London: Vintage.Harrari Y.N., 2024, Nexus. Krótka historia informacji. Od kamienia łupanego do sztucznej inteligencji, przeł. J. Hunia, Warszawa: Wydawnictwo
Literackie.Janion M., 2001, Kobieta i duch inności, Warszawa: Sic!Kapralski S., 2009, Refleksje o pogromach. Na marginesie wydarzeń w Oświęcimiu w 1981 r., „Studia Romologica”, nr 2, s. 233–252.Koncewicz P., 2023, Infamia – pierwszy polski serial Netflixa o Romach, https://antyweb.pl/infamia-netflix-recenzja (dostęp: 09.06.2025).Konieczna E., 2021, Seriale i ich odbiór jako odbicie zmian społeczno-kulturowych, „Dyskursy Młodych Andragogów”, nr 22, s. 85–97.Kuang L., Gao X., Liu B., Wang J., 2023, Research Hotspots and Frontiers of Ethnic Cultural Identity — Based on Analysis of ‚Web of Science’ Database, “Frontiers in Psychology”, nr 14, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10684697/ (dostęp: 9.06.2025).Kumala A., 2023, Romy, moje ziomy [o serialu „Infamia”, „Krytyka Polityczna”, https://krytykapolityczna.pl/kultura/film/romy-moje-ziomyo-serialu-infamia/ (dostęp: 9.06.2025).Kundnani H., 2023, Eurowhiteness: Culture, Empire and Race in the European Project, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/johs.12470 (dostęp: 31.05.2025).Kwadrans Ł., 2015, Romopedia. Encyklopedia wiedzy o Romach, https://jednizwielu.pl/wp-content/uploads/2015/07/romopedia.pdf (dostęp:
23.11.2024).Lakatos M., „Mazsi” Rostás M., „Misi” Rosonczy-Kovács M., „Guszti” Lakatos J., „Tibi” Balogh T., 2020, Muzyka, którą żyjemy…, rozm. H. Laurinyecz,
„Pismo Folkowe”, nr 151, s. 6–8.Lejb-Bureś M., 2018, Problem marginalizacji i wykluczenia społecznego Romów we współczesnej Polsce, „Facta Simonidis”, nr 11, s. 187–200.Lewandowski M., 2020, Czym są fawele? Charakterystyka najbiedniejszych dzielnic Rio de Janeiro, „Gazeta Wyborcza”, Poznań, 17 lutego.Lewicki A. i Grębowiec J. (red.), 2015, Seriale z różnych stron, Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.Litwin P., Glanc M., 2024, Samobójstwa w 2023 roku. Analizujemy pełne dane policji, https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/samobojstwa-w-
-2023-roku-analizujemy-pelne-dane-policji/ (dostęp: 21.02.2024).Majewska E., 2013, Sztuka jako pozór? Cenzura i inne formy upolitycznienia kultury, Kraków: Korporacja Ha! Art.Matysek-Imielińska M., 2007, „Opowiadać znaczy żyć”, czyli o pewnym sposobie rozumienia narracji, „Kultura Współczesna”, nr 2, s. 41–53.Piskozub P., 2023, Infamia – pierwszy polski serial Netflixa o Romach. Emocje, muzyka i coming of age, https://naekranie.pl/recenzje/infamia-recenzja-netflix-serial (dostęp: 9.06.2025).Radomski M., 2023,„Infamia”, czyli jak wyrwać się z matni romskiej tradycji [RECENZJA], https://kultura.onet.pl/film/recenzje/infamia-czyli-jak-
-wyrwac-sie-z-matni-romskiej-tradycjirecenzja/ge670kr?utm_source=chatgpt.com_viasg_kultura&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 (dostęp: 9.06.2025).Rancière, J., 2004, The Politics of Aesthetics, London: Continuum.Ricoeur P., 1992, Oneself as Another, Chicago: University of Chicago Press.Romowie zarzucają serialowi Infamia na Netfliksie pokazywanie stereotypów, 2023, https://kobieta.onet.pl/wiadomosci/romowie-zarzucaja-serialowi-infamia-na-netfliksie-pokazywanie-stereotypow/cwztwpd (dostęp: 9.06.2025).Tokarczuk O., 2020, Czuły narrator, Warszawa: Wydawnictwo Literackie.Topless woman stages protest for Pussy Riot, 2012, https://www.9news.com.au/world/topless-woman-stages-protest-for-pussy-riot/b8f612ed-604b4844-9016-8c8533392b11 (dostęp: 29.12.2024).Ullah A.K.M.A., Azizuddin M. i Ferdous J., 2024, The Roma Population: Migration, Settlement, and Resilience, “Social Sciences”, nr 13, https://www.
mdpi.com/2076-0760/13/9/476?utm (dostęp: 25.08.2025).Wojtaszczyk J., 2024, Infamia, czyli magerdo. Czy serial Netfliksa zmieni stereotypy o Romach, https://oko.press/infamia-czyli-magerdo-czy-serial-netfliksa-zmieni-stereotypy-o-romach (dostęp: 29.11.2024).Yúdice G., 2003, The Expediency of Culture: Uses of Culture in the Global Era, Durham: Duke University Press.Czarne stokrotki, 2025, reż. M. Palej, Polska: Canal+.Czarny kot, biały kot, 1998, reż. E. Kusturica, Jugosławia/Francja/Niemcy.Czas Cyganów, 1988, reż. E. Kusturica, Jugosławia.Diabły, diabły, 1991, reż. D. Kędzierzawska, Polska.Dżentelmeni, 2024, reż. G. Ritchie, Wielka Brytania/USA: Netflix.Euforia, 2019, reż. S. Levinson, USA: HBO.Głęboka woda, 2011, reż. M. Łazarkiewicz, Polska: TVP.Infamia, 2023, reż. A. Maliszewska, K. Kołodziejczyk, Polska: Netflix.Królowa ciszy, 2014, reż. A. Zwiefka, Polska.Papusza, 2013, reż. J. Kos-Krauze, K. Krauze, Polska.Peaky Blinders, 2013–2022, reż. S. Knight, Wielka Brytania: BBC.Rojst, trylogia, 2018–2024, reż. J. Holoubek, Polska.Sex Education, 2019–2023, reż. B. Taylor, Wielka Brytania: Netflix.Unorthodox, 2020, reż. M. Schrader, Niemcy/USA: Netflix.Uprowadzenie Agaty, 1993, reż. M. Piwowski, Polska.134
Konstanty Ildefons Gałczyński: Biographie und Imagination. Studien
No full textMonografia naukowa poświęcona jest życiu i twórczości Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1905–1953), jednego z najwybitniejszych poetów polskich XX wieku. Publikacja jest efektem projektu naukowego zorganizowanego z okazji 70. rocznicy śmierci pisarza. Kulminacją przedsięwzięcia była II Ogólnopolska Konferencja Naukowa z cyklu „Gałczyński – miejsca nieodczytane” pt. „Konstanty Ildefons Gałczyński – biografia i wyobraźnia”, która odbyła się w Leśniczówce Pranie w dniach 20–21 września 2023 roku. Sesję zorganizowały cztery instytucje: Muzeum K.I. Gałczyńskiego w Praniu, Katedra Badań Filologicznych „Wschód–Zachód” UwB, Starostwo Powiatowe w Piszu oraz Stowarzyszenie Leśniczówka Pranie. Wśród proponowanych tematów znalazły się „nieodczytane” wątki biografii poety, jego związek z licznymi miejscami (m.in. Moskwa, Berlin, Wilno, Mazury), rola Prania i Mazur w życiu i twórczości, a także literackie transformacje biografii oraz wyobraźnia i ikonosfera Gałczyńskiego (muzyka, teatr, malarstwo). Konferencji towarzyszyły wydarzenia kulturalne, w tym zwiedzanie nowej wystawy w Muzeum w Praniu oraz miejsca związane z Ernestem Wiechertem i kolonią artystyczną w Krzyżach. Tom, który redagowali Wojciech Kass i prof. Jarosław Ławski, zawiera 15 studiów, szkiców i świadectw historycznych pogrupowanych w trzech rozdziałach: I. Imponderabilia biograficzne; II. Iskry interpretacyjne; III. Szlak dziedzictwa.The presented publication is an academic monograph devoted to one of the most outstanding Polish poets of the 20th century – Konstanty Ildefons Gałczyński (1905–1953). The scientific project initiated on the 70th anniversary of the writer’s death coincided with the Second Academic Conference organised in the Forester’s Lodge in Pranie by institutions from Białystok and Pranie. Four institutions undertook to organise the session: Konstanty Ildefons Gałczyński Museum in Pranie, the “East – West” Department of Philological Research at the Faculty of Philology of the University of Białystok, the Pisz District and the Pranie Forester’s Lodge Association. The 2nd Nationwide Academic Conference in the series “Gałczyński – unread places” entitled “Konstanty Ildefons Gałczyński – biography and imagination. On the 70th anniversary of the writer’s death: 1953–2023’ was held in Pranie and the surrounding area on 20 and 21 September 2023. The event was held under the patronage of the Scientific Committee chaired by Prof. Tadeusz Bujnicki (University of Warsaw). The preparatory work was the responsibility of the Organising Committee, co-chaired by Wojciech Kass, Director of the Museum in Pranie and Prof. Jarosław Ławski of the University of Białystok. The scholars were encouraged to consider the following issues: – The ‘unread’ threads in Gałczyński’s biography. – Gałczyński and places: Warsaw/Praga/Anin/Milanówek, Moscow, Berlin, Vilnius/Ashmyany, Cracow/Śledziejowice, Szczecin/Pogobie, Nieborów, Prague and others. – Gałczyński and his family: aspects known and unknown. – Pranie and Masuria on the map of Gałczyński’s life and oeuvre – reinterpretations. – Literary transformations of biographies in Gałczyński’s works. – The writer’s imagination: places, universals: between detail and the image of the cosmos. – Imagination – history – existence: reinterpretations of texts. – Gałczyński’s iconosphere: the poet in the imaginarium of arts, media, theatre, pop culture. – Gałczyński and music, theatre, painting, sculpture. The event had both scientific and cultural dimension. After the scientific part, the guests visited the new exhibition of the Gałczyński Museum prepared in 2022–2023 by Zbigniew Fałtynowicz and Wojciech Kass (scenario), Jagienka Perlikiewicz-Kass – curator of the exhibition and Żaneta Govenlock – in charge of design and arrangement. On 21 September 2023, participants visited the famous Masurian village of Krzyże, associated with Olga Lipińska, Agnieszka Osiecka, Andrzej Strumiłło and other well-known figures of Warsaw high life, who created an artistic colony here during the communist era. The excursion was guided by Wojciech Kass. From Krzyże, the participants went to Piersławek, a forester’s lodge where the famous German writer Ernst Wiechert (1887–1950), author of the Masurian saga The Jeromin Children (1945–1947), was born and lived. The final part of the session took place in Kadzidłów, in the Museum of the “Mazurian arcaded cottage from the beginning of the 19th century”, founded by Danuta and Krzysztof Worobca, owners of the “Oberża pod Psem”. This was followed by a plenary session in the rooms of the Museum in Kadzidłów. The presented monograph is a collection of studies, sketches and historical testimonies related to the figure of Gałczyński, a great lyricist, ironist and tragicist. The works are grouped in three chapters: I. Biographical imponderabilia; II. Interpretative sparks; III. Heritage trail (15 works in total). The volume is supplemented by 2 annexes: a collection of photographs from the conference and documentation related to selected exhibits from the collections of the Gałczyński Museum in Pranie. The volume was edited by the Director of the Gałczyński Museum, Wojciech Kass, and the Dean of the Faculty of Philology of the University of Białystok, Jarosław Ławski. The publication was financed from the funds of the faculty. The presented volume also serves as a prelude to the next academic session on Galczynski.Das hier vorgestellte Buch ist eine wissenschaftliche Monographie über einen der herausragendsten polnischen Dichter des 20. Jahrhunderts: Konstanty Ildefons Gałczyński (1905–1953). Das wissenschaftliche Projekt, aufgenommen anlässlich des 70. Todestages des Schriftstellers, stand im Zusammenhang mit der zweiten wissenschaftlichen Konferenz, die im Forsthaus von Pranie von Einrichtungen aus Bialystok und Pranie ausgerichtet wurde. Die Idee, diese Tagung zu veranstalten, wurde von vier Institutionen aufgegriffen: dem Konstanty-Ildefons-Gałczyński-Museum in Pranie, der Abteilung für „Ost-West“-Forschung der Philologischen Fakultät an der Universität Białystok, dem Landrat von Pisz und dem Verein des Forsthauses Pranie. Die 2. Polnische Wissenschaftliche Konferenz in der Reihe „Galczyński – ungelesene Passagen“ wurde mit dem Titel „Konstanty Ildefons Galczyński – Biographie und Imagination“ betitelt, die anlässlich des 70. Todestages des Schriftstellers (1953–2023) am 20. und 21.September 2023 in und um Pranie tagte. Die Veranstaltung stand unter der Schirmherrschaft des wissenschaftlichen Komitees unter dem Vorsitz von Professor Tadeusz Bujnicki (UW, Warschau), während die Vorbereitungsarbeiten vom Organisationskomitee unter dem gemeinsamen Vorsitz von Direktor Wojciech Kass vom Museum Pranie und Professor Jarosław Ławski von der Universität Białystok übernommen wurden. Den Wissenschaftlern wurde vorgeschlagen, folgende Fragen zu erörtern: – Die ungelesenen Zeilen in Gałczyńskis Biographie. – Gałczyński und seine Orte: Warschau/Praga/Anin/Milanówek, Moskau, Berlin, Vilnius/Oshmiany, Kraków/Sledziejowice, Szczecin/Pogobie, Nieborów, Prag und andere. – Gałczyński und seine Familie: bekannte und unbekannte Themen. – Pranie und die Masuren auf der Landkarte von Gałczyńskis Leben und Werk – Neuinterpretationen. – Literarische Transformationen von Biographien in Gałczyńskis Werken. – Die Vorstellungskraft des Schriftstellers: Orte und Universalien – zwischen dem Detail und dem Bild des Kosmos. – Imagination – Geschichte – Existenz: Neuinterpretationen von Texten. – Gałczyńskis Ikonosphäre: Der Dichter im Imaginarium von Kunst, Medien, Theater, Popkultur. – Gałczyński und Musik, Theater, Malerei, Bildhauerei. Die Veranstaltung verlief auf zwei Ebenen: einer wissenschaftlichen und einer kulturellen. Nach dem wissenschaftlichen Teil lernten die Gäste die neue Ausstellung des Gałczyński-Museums kennen, die 2022–2023 von Zbigniew Fałtynowicz und Wojciech Kass (Drehbuch), Jagienka Perlikiewicz-Kass – Kuratorin der Ausstellung und Żaneta Govenlock – Design und Gestaltung – vorbereitet wurde. Am 21. September 2023 besuchten die Teilnehmer das berühmte masurische Dorf Krzyże, das heute mit Olga Lipińska, Agnieszka Osiecka, Andrzej Strumiłło und anderen Berühmtheiten des Warschauer Lebens in Verbindung gebracht wird, die hier während der kommunistischen Jahre eine Künstlerkolonie gründeten. Die Gemeinde wurde von Wojciech Kass geleitet. Von Krzyży aus fuhr man nach Piersławek, einem Forsthaus, in dem der berühmte deutsche Schriftsteller Ernst Wiechert (1887–1950), Autor der masurischen Saga Die Jeromin-Kinder (1945–1947), geboren wurde und lebte. Der letzte Teil der Tagung fand in Kadzidłowo statt, im Museum „Masurisches Arkadenhaus vom Anfang des 19. Jahrhunderts“, das von Danuta und Krzysztof Worobiec, den Besitzern der „Oberża pod Psem“ (Auberge zum Hund), gegründet wurde. Im Anschluss daran fand eine Plenarsitzung in den Räumlichkeiten des Museums in Kadzidlowo statt. Die hier vorgelegte Monographie trägt Studien, Skizzen und historische Zeugnisse zur Person von Gałczyński, dem großen Lyriker, Ironiker und Tragiker, zusammen. Die Werke sind in drei Kapiteln zusammengefasst: I. Biographische Unwägbarkeiten; II. Interpretative Funken; III. Tropen des Erbes (insgesamt 15 Werke). Der Band wird durch zwei Anhänge ergänzt: einen fotografischen, der der Konferenz gewidmet ist, und einen dokumentarischen, der ausgewählte Exponate aus den Sammlungen des Gałczyński-Museums in Pranie zeigt. Der Band wurde vom Direktor des Gałczyński-Museums, Wojciech Kass, und dem Dekan der Philologischen Fakultät der Universität Białystok, Jarosław Ławski, herausgegeben, der Fakultät, aus deren Mitteln die Veröffentlichung finanziert wurde. Der Band kündigt außerdem eine weitere wissenschaftliche Tagung zu Gałczyński an.WOJCIECH KASS (ur. 1964 w Gdyni) – poeta, eseista, diarysta. W 1989 roku ukończył filologię polską na Uniwersytecie Gdańskim. W 1997 roku osiadł na Mazurach, gdzie wraz z żoną Jagienką opiekuje się Muzeum K.I. Gałczyńskiego
w Praniu oraz od 2001 roku jego oddziałem – Muzeum Michała Kajki w Ogródku. Ogłosił blisko 20 książek, w tym tomów poetyckich, a wśród nich kilka wyróżnionych prestiżowymi nagrodami, m.in. Kazimiery Iłłakowiczówny i ks. Jana
Twardowskiego. Uhonorowany przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego srebrnym medalem „Gloria Artis”. Od 2002 roku członek redakcji „Dwumiesięcznika Literackiego TOPOS”, a od 2022 członek rady programowej pisma. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, PEN Clubu Polska, ZAiKS-u. Prowadził zajęcia creative writing na Studiach Literacko-Artystycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Członek Rady Naukowej Serii Wydawniczej „Colloquia Orientalia Białostocensia”, rady Białostockiej Kolekcji Filologicznej/Literatura oraz rady redakcyjnej Naukowej Serii Wydawniczej „Pisarze Podlasia i Kresów”. Ponadto jest pomysłodawcą i wieloletnim sekretarzem przyznawanej od 2012 roku Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego „Orfeusz” za najlepszy tom poetycki ukazujący się w Polsce. Współautor słownika Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany (2008) oraz współredaktor (wraz z Jarosławem Ławskim) Z ducha Orfeusza. Studia o polskiej poezji 2010–2016 (2018) oraz (wraz z prof. Jarosławem Ławskiem i prof. Anną Legeżyńską) Z Ducha Orfeusza. Studia o polskiej poezji 2017–2022 (2023). Ostatnio ogłosił: Tak. Trzy eseje o poezji (2018), Metaf. Dwadzieścia wierszy o położeniu (2020), rok później pisarski notes (fragmenty) – Ręka pisząca oraz Kamyk metafizyczny. Wybór wierszy z lat 1996–2021, zaś w 2023 roku tom wierszy Otwarte na klucz, ogłoszony przez miesięcznik „Twórczość” tomem miesiąca listopada. W 2022 roku w Instytucie Literatury w serii Nowa Krytyka i Esej ukazała się monografia o dorobku poetyckim Kassa autorstwa Adriana Glenia Światło wiersza. Rzecz o twórczości Wojciecha Kassa.JAROSŁAW ŁAWSKI – eseista, krytyk, prof., twórca Katedry Badań Filologicznych „Wschód–Zachód” na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Zainteresowania: literatura XVIII–XX wieku, faustyzm i bizantynizm, polsko- -wschodniosłowiańskie związki kulturowe, relacje geopolityki i kultury, Młoda Polska, poezja polska XXI wieku oraz twórczość Zygmunta Glogera, Tadeusza Micińskiego, Czesława Miłosza. Redaktor naczelny Naukowych Serii Wydawniczych „Czarny Romantyzm”, „Przełomy/Pogranicza” oraz „Colloquia Orientalia Bialostocensia”, „Prelekcje Mistrzów”, „Pisarze Podlasia i Kresów”. Autor książek, w tym: Wyobraźnia lucyferyczna. Szkice o poemacie Tadeusza Micińskiego „Niedokonany. Kuszenie Chrystusa Pana na pustyni” (Białystok 1995), Marie romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz – Malczewski – Krasiński (Białystok 2003), Ironia i mistyka. Doświadczenia graniczne wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego (Białystok 2006) oraz Mickiewicz – Mit – Historia. Studia (Białystok 2010). Edytor Horsztyńskiego Słowackiego w serii Biblioteki Narodowej oraz dziesięciotomowych Pism rozproszonych Zygmunta Glogera, czterotomowych Pism rozproszonych Tadeusza Micińskiego. Ostatnio wydał: Miłosz: „Kroniki” istnienia. Sylwy (Białystok 2014) oraz tomy studiów Ìronìâ, ìstoriâ, geopolìtika: polʹsʹko-ukraïnsʹkì lìteraturnì studìï (Kiiv 2019), Universum Słowackiego. Studia o wyobraźni (Warszawa 2020). Należy do KNoL PAN; członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności i członek zagraniczny Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Mieszka w Ełku i Białymstoku.Wojciech Kass - Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w PraniuJarosław Ławski - Uniwersytet w Białymstok