7026 research outputs found
Sort by
Unjust Enrichment and Libertarianism
Get PDFThis research was funded in whole or in part by the National Science Centre, Poland, grant num-
ber 2020/39/B/HS5/00610. For the purpose of Open Access, the author has applied a CC-BY public copy-
right licence to any Author Accepted Manuscript (AAM) version arising from this submissionThe present paper takes on the question of whether the doctrine of unjust enrichment is compati-
ble with libertarianism. Despite Walter Block’s recent arguments to the contrary, the paper argues
that unless a gain is received in accordance with the libertarian principles of justice, it is without
a basis and thus unjust. This fact alone proves that the concept of unjust enrichment is compatible
with libertarianism. Besides, even though it is true — as Block claims — that forcing the recipient
of an unjust gain to return it or pay for it involves positive duties and is therefore incompatible
with libertarianism, the present paper argues that the practical consequences of this fact would
be negligible, for compensatory schemes would develop on the free market anyway in justice-pre-
serving steps.Narodowe Centrum Nauki/National Science Centr
Symulatory kwantowe na supersieciach Moiré
Get PDFWykład popularno-naukowy na temat supersieci Moire z poskręcanych warstw atomowychDwie warstwy atomowe, jedna na drugiej, obrócone względem siebie o zadany kąt, tworzą nową periodyczną strukturę o stałej sieci kontrolowaną kątem skręcenia, tzw. supersieć Moire. Odpowiedni dobór warstw atomowych tworzących heterostrukturę i kąta skręcenia, łatwa możliwość zmiany koncentracji nośników za pomocą zewnętrznego potencjału, kontrola siły oddziaływania Coulombowskiego za pomocą odległości układu do bramek elektrycznych, czy dodatkowo zmiana własności elektronowych po przyłożeniu zewnętrznych pól, sprawia, że takie układy są dobrym kandydatem na symulatory kwantowe. W ramach prezentacji zostały przedstawione najnowsze badania dotyczące heterostruktur zbudowanych z dwuwymiarowych kryształów, zaczynając od grafenu, a kończąc na dichalkogenkach metali przejściowych
Recepcja Mikołaja Kopernika w polskiej literaturze dla dzieci i młodzieży XX–XXI wieku
Get PDFŻycie i działalność Mikołaja Kopernika były i są tematem literatury adresowanego do młodego odbiorcy. Utwory te nie tylko podają fakty z biografii słynnego astronoma, lecz także wzbogacają je mniej lub bardziej prawdopodobną fikcją, która rozbudza wyobraźnię i inspiruje czytelnika do samodzielnych poszukiwań związanych ze słynnym astronomem. Artykuł w zwięzły sposób omawia wybrane przykłady
Przestrzeń polskich miast jako miejsce spędzania czasu wolnego przez pokolenie Z
Get PDFWspółcześnie coraz większe znaczenie dla sposobu spędzania czasu wolnego jest przypisywane nowoczesnym technologiom, zwłaszcza jeśli dotyczy to osób młodych, szczególnie przedstawicieli pokolenia Z. Dla tej grupy pokoleniowej możliwość korzystania ze smartfona podłączonego do internetu, przeglądania stron internetowych, korzystania z mediów społecznościowych wyznacza nowe ramy zachowań wolnoczasowych i nowe wzorce użytkowania przestrzeni.
Z perspektywy geograficznej, ważnym spostrzeżeniem jest fakt, iż aktywności podejmowane w czasie wolnym, realizowane są w przestrzeni. Jednak przestrzeń miast, w zależności chociażby od ich wielkości, ale także organizacji przestrzeni, jest bardzo zróżnicowana. To z kolei nie pozostaje bez wpływu na możliwości spędzania czasu wolnego, zwłaszcza w kontekście wymagającej i bardzo zindywidualizowanej w oczekiwaniach generacji Z. Powstaje zatem pytanie: jak pokolenie Z spędza czas wolny? Gdzie go spędza? Czy rozwój internetu i nowych technologii wpływa na przestrzenne zróżnicowanie tych zachowań? Wobec tak licznych pytań za cel pracy przyjęto ustalenie i wyjaśnienie w drodze postępowania badawczego, jak przestrzeń polskich miast funkcjonuje w roli miejsca, gdzie pokolenie Z spędza swój wolny czas.
Niniejsza praca stara się odpowiedzieć na powyższe pytania, biorąc pod uwagę, że w przekazach medialnych czy naukowych przedstawia się generację Z jako pokolenie, które nie rozstaje się ze smartfonem i jest nieustannie obecne w sieci internet, przez co wykazuje pewną aprzestrzenność. Przeprowadzone badanie mierzy się z tym powszechnym dyskursem i niejako weryfikuje uproszczony przekaz, przedstawiając podejmowane przez młodzież aktywności wolnoczasowe, wskazując przestrzenie (miejsca znaczące) w spędzaniu czasu wolnego oraz relacje między nimi i wpływające na nie czynniki. Praca doktorska podejmuje ważny i aktualny temat – przestrzenność spędzania czasu wolnego pokolenia Z w obliczu zmieniających się realiów, w których duże znaczenie (lub nawet większe) ma przestrzeń społeczna i wirtualna, obok klasycznej przestrzeni fizycznej (materialnej). Omawianą problematykę osadzono na gruncie geografii społecznej, ze względu na badanie zachodzących relacji pomiędzy przestrzenią czasu wolnego a aktywnościami wolnoczasowymi pokolenia Z.
W celu wyjaśnienia wspomnianych relacji w pracy wykorzystano koncepcję społecznego wytwarzania przestrzeni, ramy postmodernizmu, koncepcję miejsca znaczącego i trzeciego miejsca oraz koncepcję poczucia miejsca. Stanowiły one kontekst interpretacyjny do uzyskanych wyników badań. W ich toku pogłębiona analiza dała możliwość wykazania, że pokolenie Z najchętniej wybiera przestrzenie zamknięte (przestrzenie mieszkaniowe, domowe), które umożliwiają całkowite zanurzenie się w formach spędzania czasu wolnego opartych na wirtualności. Tracą na tym inne przestrzenie, a w szczególności przestrzenie publiczne, tak jak m.in. przestrzeń sportowo-rekreacyjna. Co więcej, przeprowadzone analizy potwierdzają hipotezę dotyczącą wpływu wielkości miasta na wybór znaczącego miejsca spędzania czasu wolnego. Nie potwierdzono natomiast wpływu czynników społeczno-demograficznych na wybór znaczącego miejsca spędzania czasu wolnego.
Podsumowując, potwierdzono główną cechę pokolenia Z, której podstawą i wyróżnikiem jest głębokie zakorzenienie i zanurzenie w świecie technologii i internetu, głównie za pomocą smartfona. Wyraża się to zarówno w zaprezentowanej charakterystyce aktywności wolnoczasowych, jak i samych aktywności w ujęciu przestrzennym. Co bardzo interesujące, aktywności wolnoczasowe pokolenia Z w przestrzeni wirtualnej dominują niezależnie od przestrzeni fizycznej, która występuje jako tło. Generacja Z jest na tyle silnie zakorzeniona w przestrzeni wirtualnej, że niezależnie od tego w jakiej przestrzeni fizycznej przebywa, to główną formą spędzania czasu wolnego jest aktywność wirtualna.In contemporary times, increasing significance is attributed to modern technologies in shaping leisure time activities, especially among the youth, particularly representatives of Generation Z. For this generational group, the opportunity to use a smartphone connected to the internet, browse websites, and to engage in social media sets new frameworks for leisure behaviors and patterns of space usage.
From a geographical perspective, a crucial observation is that activities undertaken in leisure time are realized in space. However, the space of cities, depending on factors such as size and organization, is highly diverse. This, in turn, impacts the possibilities of spending leisure time, especially in the context of the demanding and highly individualized expectations of Generation Z. Hence, the question arises: How does Generation Z spend its leisure time? Where does it spend it? Do the development of the internet and new technologies influence the spatial diversity of these behaviors? Therefore, the thesis aims to determine and explain through research procedures how the space of Polish cities functions as a place where Generation Z spends its leisure time.
This work seeks to answer the above questions, considering that media or scientific communications present Generation Z as a generation inseparable from smartphones and constantly present on the internet, demonstrating a certain nonspatiality. The conducted study engages with this common discourse and, in a way, verifies the simplified message by presenting leisure activities undertaken by young people, indicating meaningful spaces in leisure time activities, and highlighting the relationships between them and the factors influencing them. The doctoral thesis addresses an important and current topic – the spatial aspect of Generation Z's leisure time activities in the face of changing realities, where social and virtual space holds significant importance alongside the classic physical space. The discussed issues are grounded in social geography, considering the examination of relationships between leisure time space and the leisure activities of Generation Z.
To explain these relationships, the thesis employs the concept of the social production of space, the framework of postmodernism, the concept of meaningful and third places, and the concept of a sense of place. These served as an interpretive context for the obtained research results. In the course of a detailed analysis, it was possible to show that Generation Z prefers enclosed spaces (residential and domestic spaces) that allow complete immersion in forms of leisure time activities based on virtuality. Other spaces, especially public spaces like sports and recreational areas, lose in popularity. Furthermore, the analyses confirm the hypothesis regarding the influence of city size on the choice of a meaningful place for spending leisure time. However, there is no confirmation of the influence of socio-demographic factors on the choice of a meaningful place for leisure time activities.
In summary, the main characteristic of Generation Z is confirmed, based on a deep-rooted connection and immersion in the world of technology and the internet, mainly through smartphones. This is expressed in the presented characteristics of leisure activities and the activities themselves in a spatial context. Interestingly, leisure activities of Generation Z in virtual space dominate regardless of the physical space, which serves as a background. Generation Z is so strongly rooted in virtual space that regardless of the physical space they are in, the primary form of spending leisure time is virtual activity
The role of cities in the reconstruction of Ukraine
Get PDFThroughout human history, cities have been targeted in wars due to their significance for politics, economy, communication and population. Today such Ukrainian cities as Kyiv, Mariupol, Kharkiv and Irpin can be added to this list. This commentary focuses on the long-term challenge of the reconstruction of Ukraine and the role cities may play in this process given their growing role in international decision-making processes. These roles include through the bilateral channels of the twin or sister cities system and international and national city networks. Furthermore, some such reconstruction efforts are already evident in Ukraine and which highlight how city support activities are not limited only to the post-conflict phase.Narodowe Centrum Nauki
Study of sample preparation influence on bacterial lipids profile in matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry
Get PDFLipids are one of the cell components therefore it is important to be able to accurately assess them. One of the analytical techniques used to study lipid profiles is matrix-assisted laser desorption/ionization time-of-flight mass spectrometry (MALDI TOF MS). The present study attempted to select optimal conditions for sample preparation and MALDI MS analysis of bacterial lipidome in both positive and negative ion modes using different extraction protocols - Folch, Matyash and Bligh & Dyer, solvents used to apply samples, and matrices such as 9-aminoacridine (9-AA), α-cyano-4-hydroxycinnamic acid (CHCA), 2,5-dihydroxybenzoic acid (DHB), 2-mercaptobenzothiazole (MBT) and 2,4,6-trihydroxyacetophenone (THAP). The obtained results allowed concluding that DHB or CHCA matrices are suitable for lipid analysis in the positive mode, and in the negative mode THAP or 9-AA. The most appropriate protocol for extracting lipids from bacterial cells was the Bligh & Dyer method in both ionization modes. The use of the solvent TA30, which was a mixture of acetonitrile and 0.1% trifluoroacetic acid in water, provided on the spectra a significant number of signals from lipids in all groups analyzed, such as fatty acyls, glycerolipids and glycerophospholipids.This research was funded by National Science Centre, Poland, grant number 2020/39/B/NZ7/02733 (Opus-20)
Virtual Reality, Interactive Whiteboard Lessons or Traditional Education? Analysis of the Degree of Acceptance of Individual Forms of Activity by Students at the Level of Early School Education
Get PDFThe article serves as a summary of one of the parts of the research carried
out as part of the research grant: Initiative of Excellence – Débuts
(“Initiative of Excellence – Research University” program) in the
years 2020–2021. The presented analyses concern the comparison of
the degree of acceptance of traditional and interactive classes taught
with the use of a multimedia board and tablets with interactive classes
carried out with the use of VR goggles with motion controllers. The
issue of acceptance of classes taught with the use of various techniques
and didactic tools is extremely important. A student-friendly
environment and working methods influence students’ interest and
their willingness to be active during lessons. The above-mentioned
research was carried out in a group of 570 students in the 2nd and 3rd
grade of primary schools from the Kuyavian-Pomeranian Voivodeship.
The analyses presented to the readers are mainly based on the
quantitative data obtained on the basis of observations and surveys.
The research material is supplemented with qualitative data obtained
through interviews. During the statistical verification, the following tests were used: analysis of variance (ANOVA) with Welch’s correction,
post-hoc analysis with Games Howell’s pair wise comparison test,
and V-Cramer’s correlation. The calculations have shown that there
is a statistically significant difference in the level of acceptance of the
analysed types of classes.Artykuł jest podsumowaniem jednej z części badań zrealizowanych
w ramach grantu badawczego Inicjatywa Doskonałości – Debiuty
(program „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”) w latach
2020–2021. Zaprezentowane analizy dotyczą porównania stopnia akceptacji
zajęć tradycyjnych oraz interaktywnych realizowanych z użyciem
tablicy multimedialnej i tabletów z zajęciami interaktywnymi
realizowanymi z użyciem gogli VR z kontrolerami ruchu. W ramach
badań przyjrzano się również temu, czy poziom akceptacji zajęć ma
związek z interaktywno-immersyjnym charakterem zasobów edukacyjnych.
Problematyka akceptacji zajęć realizowanych przy udziale
różnych technik oraz narzędzi dydaktycznych jest niezmiernie ważna.
Przyjazne uczniom środowisko oraz metody pracy w sposób bezpośredni
przekładają się bowiem na zainteresowanie uczniów oraz ich
chęć do aktywnego działania podczas lekcji. Przywołane badania przeprowadzone
zostały w grupie 570 uczniów klas II i III szkół podstawowych
z województwa kujawsko-pomorskiego. Przedłożone czytelnikom
analizy w głównej mierze opierają się na danych ilościowych
pozyskanych na podstawie obserwacji, jak również ankiet. Materiał
badawczy uzupełniony został o dane jakościowe otrzymane dzięki
przeprowadzonym wywiadom. Podczas weryfikacji statystycznej zastosowano
testy: analizę wariancji (ANOVA) z poprawką Welcha oraz
analizę post hoc testem porównania parami Gamesa-Howella, korelację
V-Cramera. Dokonane obliczenia wykazały, że istnieje statystycznie
istotna równica w poziomie akceptacji analizowanych typów zajęć
A Keplerian disk with a four-arm spiral birthing an episodically accreting high-mass protostar
Get PDFPreprint artykułuHigh-mass protostars (M⋆ > 8M⊙) are thought to gain the majority of their mass via short, intense bursts of growth. This episodic accretion is thought to be facilitated by gravitationally unstable and subsequently inhomogeneous accretion disks. Limitations of observational capabilities, paired with a lack of observed accretion burst events, have withheld affirmative confirmation of the association between disk accretion, instability and the accretion burst phenomenon in high-mass protostars. Following its 2019 accretion burst, a heatwave driven by a burst of radiation propagated outward from the high-mass protostar G358.93-0.03-MM1. Six very long baseline interferometry observations of the radiatively pumped 6.7 GHz methanol maser were conducted during this period, tracing ever increasing disk radii as the heatwave propagated outward. Concatenating the very long baseline interferometry maps provided a sparsely sampled, milliarcsecond view of the spatio-kinematics of the accretion disk covering a physical range of ~50–900 AU. We term this observational approach ‘heatwave mapping’. We report the discovery of a Keplerian accretion disk with a spatially resolved four-arm spiral pattern around G358.93-0.03-MM1. This result positively implicates disk accretion and spiral arm instabilities into the episodic accretion high-mass star formation paradigm.The EACOA Fellowship from the East Asian Core Observatories Association,
The Global Emerging Radio Astronomy Foundation,
The MEXT/JSPS KAKENHI Grant nos. 17K05398, 18H05222 and 20H05845,
The MEXT/JSPS KAKANHI Grant nos. 21H01120 and 21H00032,
The University of Guanajuato (Mexico) Grant ID CIIC 164/2022,
PRIN-INAF-MAIN-STREAM 2017,
The Ministry of Education and Science of the Republic of Poland - support and granting funds for the Polish contribution to the International LOFAR Telescope (arrangement no. 2021/WK/02), and maintenance of the LOFAR PL-612 Baldy (MSHE decision no. 28/530020/SPUB/SP/2022),
The National Science Centre, Poland through Grant 2021/43/B/ST9/02008,
The Italian Ministry of University and Research – Project Proposal CIR01_00010
Metody modulacji aktywności białek rodziny TET w komórkach - badania in vitro
Get PDFW DNA każdej komórki ludzkiego organizmu znajduje się dokładnie taka sama informacja genetyczna, pozwalająca uzyskać szereg unikalnych fenotypów, charakterystycznych dla komórek poszczególnych tkanek i narządów. Uzyskanie tak szerokiego spektrum potencjalnych fenotypów jest możliwe dzięki dokładnej i dynamicznej regulacji ekspresji genów, która leży u podstaw proliferacji, dojrzewania i różnicowania się komórek, a także umożliwia szybką odpowiedź na zmienne czynniki środowiskowe. Tak duża plastyczność ludzkiego genomu osiągana jest zarówno poprzez mechanizmy genetyczne zależne od sekwencji DNA, jak i procesy epigenetyczne, które stanowią dodatkową warstwę informacji, niezależną od sekwencji DNA. Do najlepiej poznanych epigenetycznych mechanizmów regulacji ekspresji genów należy metylacja DNA i niedawno poznana, aktywna demetylacja DNA, zależna od białek z rodziny TET (Ten-Eleven-Translocations), należących do grupy dioksygenaz zależnych od α-ketoglutaranu i jonów żelaza. Te nowo poznane enzymy, do których zalicza się białka TET1, TET2 i TET3 katalizują reakcje utleniania 5-metylocytozyny, produktu procesu metylacji DNA, do 5-hydroksymetylocytozyny, którą następnie utleniają do dalszych produktów – 5-formylocytozyny i 5-karboksycytozyny. I choć dwie ostatnie modyfikacje mogą być usuwane z DNA poprzez system naprawy BER i zastępowane niezmodyfikowaną cytozyną, to wraz z 5-hydroksymetylocytozyną, mogą pełnić rolę znaczników epigenetycznych, rozpoznawanych przez szereg białek takich jak czynniki transkrypcyjne czy też białka zaangażowane w remodelowanie struktury chromatyny. Białka rodziny TET posiadają także zdolność do enzymatycznego utleniania tyminy do 5-hydroksymetylouracylu, którego rola w DNA wciąż nie została dostatecznie dobrze poznana.
Zaburzenia w aktywności białek TET, w tym mutacje w obrębie ich genów, są bardzo często spotykane w wielu nowotworach, zwłaszcza hematologicznych, u podstaw których leżą nieprawidłowości w proliferacji i różnicowaniu się komórek.
Proces aktywnej demetylacji DNA, a w szczególności możliwość jej modulacji, budzi duże zainteresowanie świata naukowego. Dlatego też postanowiono zbadać wpływ szeregu drobnocząsteczkowych związków mogących modulować aktywność enzymatyczną białek TET w szerokim spektrum komórek ustalonych linii komórkowych nowotworów złośliwych człowieka, w tym na komórkach z funkcjonalnymi nokautami w obrębie genów TET. Wykonano liczne eksperymenty polegające na ekspozycji komórek badanych linii na związki kluczowe dla reakcji enzymatycznych, katalizowanych przez enzymy z grupy dioksygenaz, tj. α-ketoglutaran, jony żelaza i różne postaci witaminy C, jak również eksponowano komórki na potencjalne inhibitory aktywności białek TET tj. jony niklu i kobaltu czy deferoksyaminę. Ponadto przebadano wpływ innych, potencjalnie modulujących czynników, takich jak ditiotreitiol, tetrahydrourydyna, 5-azacytydyna czy stan hipoksji. Aktywność enzymatyczną białek TET, wyrażoną jako poziom epigenetycznych modyfikacji zasad azotowych mierzono w komórkowym DNA przy pomocy dwuwymiarowej ultrasprawnej chromatografii cieczowej z tandemową detekcją mas, z użyciem znakowanych stabilnymi izotopami standardów wewnętrznych.
Wyniki przeprowadzonych eksperymentów wskazują na znikomy wpływ zwiększenia stężenia α-ketoglutaranu i jonów żelaza w medium hodowlanym na aktywność białek TET. Najprawdopodobniej związki te występują w komórce w stężeniach znacząco przewyższających zapotrzebowanie badanych reakcji i nie stanowią czynnika limitującego. Podobnie chelatacja jonów żelaza za pomocą deferoksyaminy, jak i ekspozycja na jony niklu, nie wpłynęła na zmianę aktywności tych enzymów, gdyż najprawdopodobniej jony żelaza, niezbędne dla aktywności białek TET pozostają ściśle związane z centrum aktywnym enzymu przez cały okres trwania białka w komórce. Co ciekawe, jony kobaltu istotnie wpłynęły na obniżenie poziomów epigenetycznych modyfikacji w DNA, w sposób odmienny od stanu hipoksji, który potencjalnie miały imitować. Najprawdopodobniej, przy braku w komórce związków specyficznie je chelatujących, jony kobaltu są zdolne wypierać żelazo z centrum aktywnego białek TET, hamując ich aktywność, co potencjalnie może stanowić kolejny mechanizm ich cytotoksyczności.
Ze wszystkich przebadanych związków, największy, stymulujący wpływ na aktywność enzymatyczną białek TET miała witamina C, która indukowała wzrost poziomu epigenetycznych modyfikacji DNA w każdej ze zbadanych linii, co stanowi o uniwersalności jej mechanizmu działania. Co ciekawe, izomer L kwasu askorbinowego wydaje się mieć silniejsze działanie, niż izomer D, co wskazuje na to, iż jego wpływ na aktywność białek TET nie wynika jedynie z potencjału antyoksydacyjnego, ale również ze stereospecyficznych interakcji z białkami TET.
Wyniki eksperymentów kinetycznych sugerują, iż obserwowane poziomy produktów procesu aktywnej demetylacji DNA są silnie korelują z wewnątrzkomórkowym stężeniem witaminy C, a mutacje w obrębie poszczególnych białek TET osłabiają i opóźniają reakcję komórek na ten związek. Co ciekawe, utrata aktywności poszczególnych białek TET skutkuje powstaniem specyficznych profili epigenetycznych, które w niewielkim stopniu poddają się modulacji, co wskazuje na odrębne funkcje tych enzymów. Ponadto wydaje się, iż białko TET2 ma największy udział w generowaniu 5-hydroksymetylocytozyny, 5-formylocytozyny i 5-karboksycytozyny, a także, będąc pozbawionym domeny CXXC, charakteryzuje się odmienną od pozostałych białek TET specyficznością względem miejsc hemimetylowanych, których najprawdopodobniej nie jest w stanie rozpoznawać. Co więcej, profil produktów utleniania 5-metylocytozyny w hemimetylowanym DNA, generowanym w komórkach eksponowanych na działanie 5-azacytydyny, jest zależny od statusu mutacyjnego lub aktywności poszczególnych białek TET. Obserwacje te mogą stanowić przesłankę do włączenia analizy statusu mutacyjnego białek TET u pacjentów przed zastosowaniem terapii czynnikami demetylującymi takimi jak 5-azacytydyna.
Ponadto, przeprowadzone eksperymenty jasno wskazują, iż suplementacja komórek witaminą C w stężeniu 100 µmol/l pozwala niejako przywrócić prawidłową aktywność białek TET w modelach in vitro i in cellulo, co jest szczególnie istotne w przypadku badań nad aktywną demetylacja DNA. Wydaje się, iż suplementacja komórek stabilnymi formami witaminy C, na przykład solami kwasu askorbinowego zamkniętymi w nośnikach liposomalnych, powinna zbliżyć warunki hodowli komórkowej do warunków panujących w organizmie, a tym samym pozytywnie wpłynąć na jakość i rzetelność badań nad procesami wymagającymi optymalnej aktywności białek rodziny TET. Co więcej, wnioski płynące z przeprowadzonych eksperymentów stanowią przesłankę do dalszych badań nad wpływem witaminy C na procesy epigenetyczne, a także mogą w przyszłości być podwaliną dla nowych strategii terapeutycznych obejmujących synergiczne zastosowanie czynników demetylujących i witaminy C w leczeniu nowotworów złośliwych, w szczególności zaś nowotworów hematologicznych.In the DNA of each cell of the human body there is exactly the same genetic information, which allows to obtain a number of unique phenotypes, characteristic for the cells of individual tissues and organs. Obtaining such a broad spectrum of potential phenotypes is possible thanks to the precise and dynamic regulation of gene expression, which underlies the proliferation, maturation and differentiation of cells, and enables a rapid response to changing environmental factors. Such a high plasticity of the human genome is achieved both through DNA sequence-dependent genetic mechanisms and epigenetic processes, which constitute an additional, sequence-independent information layer. One of the best-known epigenetic mechanisms of regulation of gene expression are: DNA methylation and recently discovered, active DNA demethylation, an enzymatic process dependent on the TET family proteins (Ten-Eleven-Translocations), members of α-ketoglutarate and iron-dependent dioxygenases. These newly discovered group of enzymes, including TET1, TET2 and TET3 proteins, catalyze the iterative oxidation reactions of 5-methylcytosine, a product of the DNA methylation process, to 5-hydroxymethylcytosine, which they subsequently oxidize to further products - 5-formylcytosine and 5-carboxycytosine. Although the last two modifications can be removed from DNA through the BER repair system and replaced with unmodified cytosine, together with 5-hydroxymethylcytosine, they can act as an epigenetic marker, recognized by a number of proteins such as transcription factors or proteins involved in chromatin remodeling. The TET family proteins also have the ability to enzymatically oxidize thymine to 5-hydroxymethyluracil, which role in the DNA has not yet been studied well enough. Abnormalities in the activity of TET proteins, including mutations within their genes, are very common in many types of cancer, especially hematological cancers, in which impairment of cell proliferation and differentiation are main driver factor. The process of active DNA demethylation, and in particular the possibility of its modulation, arouses great interest in the scientific world. Therefore, we decided to investigate the effect of a number of small molecule compounds that can modulate the enzymatic activity of TET proteins in a broad spectrum of established human cancer cell lines, including cells with functional knockouts within TET genes. We have performer numerous experiments in which cells of selected cancer cell lines were exposed to compounds that are crucial for enzymatic reactions, catalyzed by enzymes from the dioxygenase group, i.e., α-ketoglutarate, iron ions and various forms of vitamin C, as well as potential inhibitors of activity of TET proteins, i.e., nickel and cobalt ions or deferoxamine. Moreover, the effect of other, potentially modulating factors, such as dithiothreitol, tetrahydrouridine, 5-azacytidine and hypoxia was investigated. Enzymatic activity of TET proteins, expressed as the level of epigenetic modifications of nucleobases was measured in cellular DNA by two-dimensional ultraperformance liquid chromatography with tandem mass spectrometry, with incorporation of stable isotope-labeled internal standards. The results of our experiments show the negligible effect of increasing the concentration of α-ketoglutarate and iron ions in the culture medium on the activity of TET proteins. Most likely, these compounds are present in the cell in concentrations that significantly exceed the requirements of the TET- mediated reactions and do not constitute a limiting factor. Similarly, chelation of iron ions with deferoxamine, as well as exposure to nickel ions, did not change the activity of TET enzymes. Most likely iron ions, necessary for the activity of TET proteins, remain attached to the enzyme`s active center throughout the protein duration in the cell. Interestingly, cobalt ions significantly reduced levels of epigenetic modifications in DNA, in a way that differed from the hypoxic state they were supposed to mimic. Most likely, in the absence of specific chelating compounds in the cell, cobalt ions are able to displace iron from the active center of TET proteins, inhibiting their activity, which could potentially be another mechanism of cobalt cytotoxicity. Vitamin C had the greatest stimulating effect on the enzymatic activity of TET proteins of all tested the compounds. It induced an increase in the level of epigenetic DNA modifications in each tested cell line, which proves the universality of its mechanism of action. Interestingly, the L-isomer of ascorbic acid seems to have a stronger effect than the D-isomer, which indicates that its influence on the activity of TET proteins may not be due solely to the antioxidant potential and may potentially involve stereospecific interactions with TET proteins. The results of kinetic experiments suggest that the observed levels of active DNA demethylation products are significantly dependent on the intracellular concentration of vitamin C. Moreover, mutations within individual TET proteins weaken and delay the cells' response to this compound. Interestingly, the loss of individual TET proteins activity results in the formation of specific epigenetic profiles that can only be modulated to a small extent, which indicates the distinct functions of these enzymes. Moreover, it seems that the TET2 protein has the greatest share in the generation of 5-hydroxymethylcytosine, 5-formylcytosine and 5-carboxycytosine and being devoid of the CXXC domain, it has a different from other TET proteins specificity for hemimethylated sites, which is most likely unable to recognize. Moreover, the profile of the oxidation products of 5-methylcytosine in hemimethylated DNA generated in cells exposed to 5-azacytidine is dependent on the mutational status or activity of individual TET proteins. These observations may constitute a rationale to include the analysis of the mutational status of TET proteins in patients prior to treatment with demethylating agents such as 5-azacytidine. Results of conducted experiments clearly show that supplementing cells with vitamin C in a concentration of 100 µM allows to restore the normal activity of TET proteins in in vitro and in cellulo models, which is particularly important in studies on active DNA demethylation. It seems that supplementing cells with stable forms of vitamin C, for example ascorbic acid salts enclosed in liposomal carriers, should bring the cell culture conditions closer to the conditions in the human body, and thus positively affect the quality and reliability of research in which optimal TET proteins activity is required. Moreover, the conclusions drawn from the conducted experiments constitute a premise for further research on the influence of vitamin C on epigenetic processes, and may in the future constitute the basis for new therapeutic strategies including the synergistic use of demethylating agents and vitamin C in the treatment of malignant neoplasms, in particular hematological neoplasms.Narodowe Centrum Nauki - grant Preludium 15 pt."Badanie udziału poszczególnych białek rodziny TET w generowaniu epigenetycznych modyfikacji w DNA" nr 2018/29/N/NZ1/0049
Św. Józef w „Zapiskach więziennych” bł. Stefana Wyszyńskiego (czas uwięzienia w Rywałdzie). Przyczynek do duchowości Prymasa Tysiąclecia
No full textW 1982 r. zostały wydane po raz pierwszy „Zapiski więzienne” prymasa Stefana Wyszyńskiego, a więc było to już po jego śmierci. Zostały one opublikowane w Paryżu przez wydawnictwo księży pallotynów Éditions du Dialogue, w serii „Znaki Czasu” nr 42. Wiemy, że prymas zatwierdził jeszcze za życia przygotowany tekst do druku. W 1995 r. staraniem Instytutu Prymasowskiego Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Wydawnictwie SOLI DEO ukazała się polska edycja „Zapisków więziennych” .
Prezentowane zapiski to wyjątkowe i bezcenne echo trzyletniego okresu uwięzienia Prymasa Tysiąclecia. Składają się na nie teksty o różnym charakterze: kronika życia codziennego, listy, memoriały do władz oraz zapiski o charakterze duchowym . Te ostatnie nosiły nawet swój własny tytuł, dodajmy nadany im przez samego prymasa, mianowicie: „Kalendarzyk łaski” i doczekały się także kilka lat temu osobnego wydania .
Wartość poznawcza osobistych zapisków prymasa z okresu jego uwięzienia jest trudna do przecenienia. W niniejszym artykule chcemy się przede wszystkim skupić na wybranym zagadnieniu, które dotyczy jego świata wewnętrznego . Nie mamy bowiem wątpliwości, że zachowane zapiski błogosławionego odsłaniają jego duchowość, a więc prezentują nam jego drogę do świętości. Przypomnijmy, że 12 września 2021 r. prymas Stefan Wyszyński został ogłoszony błogosławionym.
W niniejszym tekście zwrócono uwagę na obecność św. Józefa w „Zapiskach więziennych” prymasa. Jest to bardzo ciekawy wątek, mając na uwadze to, że w 2021 r. przeżywaliśmy w Kościele katolickim Rok św. Józefa. Papież Franciszek zaprosił nas do odkrywania tego wyjątkowego świętego. Przypatrzmy się więc w jaki sposób św. Józef wpisał się w historię uwięzienia bł. Stefana Wyszyńskiego w celi klasztoru kapucynów w Rywałdzie