Studia Historiae Scientiarum
Not a member yet
220 research outputs found
Sort by
Żmudna droga do samodzielności. Etnografia/etnologia w strukturach Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk
Full text linkThe aim of this article is to present the efforts of the Commission on Ethnography, operating within the structures of the Polish Academy of Arts and Sciences and the Polish Academy of Sciences, to gain independence. Its fate was largely intertwined with the history of the discipline, today most often referred to as cultural anthropology, and formerly more commonly known as ethnography and ethnology. Although the Commission on Ethnography is mentioned in publications on the history of Polish ethnography/ethnology and folklore studies, the history of this body has not been sufficiently researched and remains largely unknown. The literature lacks both a description of the circumstances surrounding the separation of the Commission on Ethnography from the Commission on Anthropology of the Polish Academy of Arts and Sciences in 1926 and its fate in the period immediately after the Second World War. The context of its establishment in 1973 within the structures of the Polish Academy of Sciences, as well as its subsequent transfer (2011) to the reactivated Polish Academy of Arts and Sciences, also remains unknown. Our intention is not to meticulously reconstruct the historical activities of the Commission, but rather to draw attention to the arduous path of ethnography/ethnology towards the autonomy of the discipline by describing its fate within the indicated institutions.Celem artykułu jest przedstawienie dążeń Komisji Etnograficznej, działającej w strukturach Polskiej Akademii Umiejętności oraz Polskiej Akademii Nauk, do uzyskania samodzielności. Jej losy splotły się w dużej mierze z dziejami dyscypliny, zwanej dziś najczęściej antropologią kulturową, a niegdyś częściej etnografią i etnologią. Choć Komisja Etnograficzna jest wzmiankowana w publikacjach dotyczących historii polskiej etnografii/etnologii i folklorystyki, dzieje tego gremium nie zostały wystarczająco opracowane, a w dużej mierze pozostają nieznane. W literaturze brakuje zarówno wyświetlenia okoliczności wyodrębnienia się Komisji Etnograficznej z Komisji Antropologicznej PAU (1926), jak i jej losów w okresie bezpośrednio po II wojnie światowej. Nieznany pozostaje również kontekst jej powołania w 1973 roku w strukturach PAN, a także późniejszych przenosin (2011) do reaktywowanej PAU. Naszym zamiarem nie jest pieczołowite odtworzenie historycznej działalności Komisji, lecz – poprzez opis jej losów w obrębie wskazanych instytucji – zwrócenie uwagi na żmudną drogę etnografii/etnologii zmierzającej do autonomii dyscypliny
Cenzurowanie publikacji naukowych z dziedziny humanistyki w Polsce Ludowej. Wstępne ustalenia i perspektywy dalszych badań
Full text linkThis article discusses the censorship of scholarly publications in the humanities in Poland in the years 1944–1990, with a particular focus on literary studies. It explores the censorship of scientific texts in the field of literary studies, mainly academic textbooks, dissertations and studies devoted to Polish literature.
The first part reconstructs the model of censorship of academic publishing by the Main Office for the Control Press Publications and Performances, taking into account the chronology and the division according to the person of the author of the scientific publication, the subject, the reporting institution and the intended audience.
The second part of the article presents case studies that provide a detailed discussion of several instances of censorship reconstructed on the basis of archival documents not only from the censorship office, but also from authors (egodocuments) and from scientific institutions.
Building on the author’s previous research into censorship of literary fiction the article also compares the ways in which fiction and scientific literature were censored. The article concludes with suggestions for further research, including a comparative perspective.Przedmiotem artykułu jest omówienie cenzurowania publikacji naukowych z dziedziny humanistyki w Polsce w latach 1944–1990. Szczególnym zainteresowaniem objęte zostały teksty naukowe z literaturoznawstwa, przede wszystkim podręczniki akademickie, rozprawy i opracowania poświęcone literaturze polskiej.
W pierwszej części artykułu odtworzony został model cenzurowania tekstów naukowych przez GUKPPiW, uwzględniający chronologię oraz podział ze względu na: osobę autora publikacji naukowej, temat, zgłaszającą instytucję oraz projektowanego odbiorcę.
W części drugiej zaprezentowane zostały case studies: szczegółowe omówienie kilku przypadków, zrekonstruowanych na podstawie dokumentów archiwalnych nie tylko urzędu cenzury, lecz także dokumentów autorskich (egodokumenty) oraz dokumentów instytucji naukowych.
Jako że artykuł wyrasta z wcześniejszych prac badawczych autorki związanych z cenzurowaniem literatury pięknej, przynosi także porównanie sposobów cenzurowania literatury pięknej i naukowej. Artykuł kończy przedstawienie dalszych potencjalnych kierunków badań, z uwzględnieniem perspektywy porównawczej
Ewaluacja czasopism z historii nauki i historii w transparentnym modelu ewaluacji czasopism Pracowni Naukoznawstwa IHN PAN© 2024 i 2025
Full text linkThe article is devoted to the evaluation of journals on the history of science and history in the transparent model of the evaluation of journals by Pracownia Naukoznawstwa IHN PAN© 2024 and 2025. The results of the previous evaluations 2022, 2023 are also included.
Slight modifications to the evaluation rules and the results of the evaluation of foreign and domestic journals on the history of science and domestic journals on history are presented – alphabetical lists and ranking lists of journals were developed; from 2025, the division of journals into five categories (A+, A, B+, B, C) has been added.
The obtained results are extremely interesting when we compare them with the results of the non-transparent ministerial journal evaluation model 2017, 2022, 2023, 2024.Artykuł poświęcony jest ewaluacji czasopism z historii nauki i historii w transparentnym modelu PN IHN PAN© ewaluacji czasopism 2024 i 2025. Uwzględnione są też wyniki poprzednich ewaluacji 2022, 2023.
Przedstawiono drobne modyfikacje zasad ewaluacji i wyniki ewaluacji czasopism zagranicznych i krajowych z historii nauki oraz czasopism krajowych z historii – opracowane zostały listy alfabetyczne i listy rankingowe czasopism; dodano od 2025 r. podział czasopism na pięć kategorii (A+, A, B+, B, C).
Otrzymane wyniki są niezwykle interesujące, gdy porównujemy je z wynikami nietransparentnego ministerialnego modelu oceny czasopism 2017, 2022, 2023, 2024
Jan (John) Zier (?–1793) – kartki z życiorysu i aktywności naukowej
Full text linkBotany in 18th-century Poland faced challenging conditions for development, resulting in only a small number of active botanists in the country at the time. Notable figures included Jacob Theodor Klein (1685−1759) in Gdańsk, Christian Heinrich Erndtel (1676−1734) in Warsaw, and Krzysztof Kluk (1739−1796) in Ciechanowiec. Until now, Jan (John) Zier (?−1793) had been completely unknown in Poland. This article is the first attempt in Polish literature to gather all previously known information about him and present his contribution to the development of botany. Little is known about Zier’s birth, place of origin, or education. Around 1780, he settled in Hanover, Germany, where he collaborated with the German botanist Jakob F. Ehrhart (1742−1795) in publishing the exsiccata Phytophylacium Ehrhartianum. In 1785, he moved to London, where he worked with James Dickson (1738−1822), the well known owner of a plant-nursery and seed shop, on his work Fasciculus [secundus etc.] plantarum cryptogamicarum Britanniae, focusing on cryptogamic plants of Britain. Zier wrote the diagnoses of species for the first three fascicles of this treatment, which were published between 1785 and 1793, though his contribution is not acknowledged in the text. In London, he also met the apothecary and botanist William Curtis (1746−1799) who was at that time working on Flora londinensis. One source suggests that J. Zier may have assisted in the creation of this opus, though this has not been definitely confirmed.
On 18 March 1788, J. Zier was admitted as a member of the Linnean Society of London, which allowed him to establish connections with prominent British botanists of the time, including Joseph Banks (1743−1820), president of the Royal Society; James E. Smith (1759−1828), founder and president of the Linnean Society; William Hudson (1730−1793), author of Flora anglica; and Jonas C. Dryander (1748−1810), librarian of the Royal Society and vice-president of the Linnean Society. In 1790, J. Zier was set to take up the chair of the natural history at the University of Vilnius in the then Polish-Lithuanian Commonwealth, but his poor health prevented him from leaving London. Around 1792, he made a will, the content of which has survived to this day. A progressive illness led to his death at a relatively young age in early July 1793.
Jan (John) Zier did not publish any scientific work under his own name. The plant specimens he collected are preserved in various herbaria, including those of Ehrhart in Göttingen (GOET), Moscow (MW), and the Linnean Herbarium in London (LINN), as well as in the Natural History Museum in London (BM), the Komarov Institute of Botany of the Russian Academy of Sciences in St. Petersburg (LE), and in Uppsala (UPS). Jan Zier’s name is commemorated in the generic name Zieria Sm. (Rutaceae) and in the moss name Bryum zieri Dicks. ex Hedw. (Bryaceae). The latter species was subsequently placed in the separate genus Zieria Schimp., but this name, as a younger homonym, was replaced by Plagiobryum Lindb. for formal reasons, though it is still retained in the subgeneric name Bryum subg. Zieria C.Hartm. Botanika w Polsce w XVIII w. miała trudne warunki do rozwoju, stąd tylko bardzo nieliczni botanicy działali wówczas w naszym kraju, np. Jacob Theodor Klein (1685-1759) w Gdańsku, Christian Heinrich Erndtel (1676-1734) w Warszawie czy Krzysztof Kluk (1739-1796) w Ciechanowcu. Do chwili obecnej Jan (John) Zier (?-1793) był w Polsce zupełnie nieznany. Niniejszy artykuł jest pierwszą w polskiej literaturze próbą zebrania wszystkich znanych dotychczas informacji na jego temat oraz przedstawienie jego wkładu w rozwój botaniki.
Nic nie wiadomo kiedy i gdzie urodził się J. Zier oraz jakie miał wykształcenie. Od około 1780 r. przebywał w Niemczech w Hanowerze, gdzie współpracował z niemieckim botanikiem Jakobem F. Ehrhartem (1742-1795), m.in. przy wydawaniu w latach 1780-1785 eksykatu Phytophylacium Ehrhartianum. W 1785 r. przeniósł się do Londynu gdzie współpracował z Jamesem Dicksonem (1738-1822), znanym właścicielem szkółki roślin oraz sklepu z nasionami, nad jego dziełem o roślinach zarodnikowych Wielkiej Brytanii Fasciculus [secundus etc.] plantarum cryptogamicarum Britanniae. Zier napisał diagnozy gatunków zawartych w pierwszych trzech części tego opracowania, opublikowanych w latach 1785–1793. Niestety, w tekście nie ma żadnej wzmianki na ten temat. W Londynie Zier poznał również aptekarza i botanika Williama Curtisa (1746-1799), który w tym czasie pracował nad Flora londinensis. Jedno ze źródeł podaje, że J. Zier miał mu pomagać w pracy nad tym dziełem, ale nie zostało to potwierdzone z całą pewnością.
18 marca 1788 roku J. Zier został przyjęty w poczet członków Towarzystwa Linneuszowskiego w Londynie, co umożliwiło mu nawiązanie kontaktów z tak wybitnymi botanikami brytyjskimi tamtej epoki, jak Joseph Banks (1743-1820), prezes Royal Society, James E. Smith (1759-1828), założyciel i prezes Linnean Society w Londynie, William Hudson (1730-1793), autor Flora anglica i Jonas C. Dryander (1748-1810), bibliotekarz Royal Society i wiceprezes Linnean Society. W 1790 r. J. Zier miał objąć katedrę historii naturalnej na Uniwersytecie Wileńskim w ówczesnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ale zły stan zdrowia nie zezwolił mu już na opuszczenie Londynu. Około 1792 r. sporządził testament, którego treść zachowała się do dziś. Postępy choroby doprowadziły go do śmierci w dość młodym wieku na samym początku lipca 1793 r.
Pod własnym nazwiskiem J. Zier nie opublikował żadnej pracy naukowej. Okazy roślin zebrane przez niego powinny być w zielnikach Ehrharta przechowywanych m.in. w Getyndze (GOET), Moskwie (MW) i w Zielniku Linneuszowskim w Londynie (LINN), a także w Muzeum Historii
Naturalnej w Londynie (BM), w Instytucie Botaniki im. Komarowa Rosyjskiej Akademii Nauk w Sankt Petersburgu (LE) oraz w Uppsali (UPS). Nazwisko J. Ziera zostało uhonorowane w nazwie rodzajowej Zieria Sm. (Rutaceae) i w nazwie mchu Bryum zieri Dicks. ex Hedw. (Bryaceae). Ten ostatni gatunek został umieszczony w osobnym rodzaju Zieria Schimp. Jego nazwa, ze względów formalnych jako młodszy homonim, została zastąpiona przez Plagiobryum Lindb., ale nadal jest zachowana w nazwie podrodzaju Bryum subg. Zieria C.Hartm.
Ewolucyjna transformacja czasopisma. Część 12
Full text linkThe article outlines the twelfth phase of the development of the journal Studia Historiae Scientiarum (previously Prace Komisji Historii Nauki PAU / Proceedings of the PAU Commission on the History of Science).Information is provided on the following: the journal’s evaluation by the ICI Master Journal List 2023 (released at the end of 2024), the evaluation by the CWTS Journal Indicators 2024 (5 June 2024), the evaluation by SCImago Journal Rankings 2024, the evaluation by Scopus 2024 (released on 5 June 2025), the evaluation by the PN IHN PAN 2024 (released on 5 May 2025), and the evaluation by Web of Science (2025).
Additionally, the number of foreign authors and reviewers of the current volume of the journal is quoted.Naszkicowano dwunasty etap rozwijania czasopisma Studia Historiae Scientiarum (wcześniejsza nazwa Prace Komisji Historii Nauki PAU).
Podano m.in. informacje o ewaluacji czasopisma w „ICI Master Journal List 2023” (koniec 2024 r.), „CWTS Journal Indicators 2024” (5 czerwca 2025), „SCImago Journal Rankings 2023” (oparty o dane z bazy Scopus z kwietnia 2024), „SCImago Journal Rankings 2024” (oparty o dane z bazy Scopus z kwietnia 2025), Scopus 2024 (aktualizacja 5 czerwca 2025), w „Rankingu PN IHN PAN 2024” (aktualizacja 5 maja 2025) oraz Web of Science 2025, a także liczbie zagranicznych autorów i recenzentów bieżącego tomu czasopisma
Z historii badań nad metalami ciężkimi w środowisku przydrożnym
Full text linkFor a number of years, research has been conducted around the world to not only determine the concentration of heavy metals along traffic routes, but also to develop a dispersion pattern for emissions generated by transportation in areas adjacent to roads. The history of these studies is relatively brief, as it covers just over eighty years. However, this research is significant in terms of the development of motor vehicle exploitation over recent years and the negative impact of road transport on human, animal, and plant health. Substances originating from motor vehicles are qualified as highly harmful, and growing crops or living near roads makes us particularly susceptible to their impact.
At the beginning of the research targeting the impact of roads on the environment, scientists focused primarily on determining the content of lead and cadmium in soils and plants. Over time, as ecological awareness and technological progress accelerated, research on determining the content of metals in the environment expanded to other elements along with their impact on biodiversity and human health. The first works described the distance from the road as the main factor influencing roadside pollution. Subsequent years and observations led to the description of at least several factors that influence the dispersion of pollution along roads. Thanks to monitoring studies undertaken around the world for several decades, which quantify the content of heavy metals in soils and plants, it has become possible to observe changes in the concentration of metals in the roadside environment over the years and to compare the concentration of metals in soils and plants extracted from areas prior to the construction of roads (the so-called background areas) with the concentrations of metals in these components of the environment in later roadside areas.Od szeregu lat na świecie prowadzi się badania mające na celu nie tylko określenie koncentracji metali ciężkich wzdłuż ciągów komunikacyjnych, lecz także opracowanie schematu rozprzestrzeniania się emisji pochodzących z transportu na terenach przyległych do dróg. Historia tych badań nie jest długa, bo dotyczy zaledwie ponad osiemdziesięciu lat. Jednak badania te są ważne z punktu widzenia rozwoju motoryzacji na przestrzeni ostatnich lat oraz negatywnego wpływu transportu drogowego na zdrowie ludzi, zwierząt i roślin. Substancje pochodzące z motoryzacji zalicza się do bardzo szkodliwych, a uprawy roślin czy mieszkanie w pobliżu dróg sprawia, że jesteśmy szczególnie narażeni na ich oddziaływanie.
Na początku badań dotyczących wpływu dróg na środowisko naukowcy skupiali się przede wszystkim na określeniu zawartości ołowiu i kadmu w glebach i roślinach. Z czasem, w miarę wzrostu świadomości ekologicznej i postępu technologicznego, badania dotyczące określania zawartości metali w środowisku rozszerzyły się na inne pierwiastki wraz z podaniem ich wpływu na bioróżnorodność i zdrowie człowieka. Pierwsze prace opisywały odległość od drogi jako główny czynnik wpływający na zanieczyszczenia przydrożne. Kolejne lata i spostrzeżenia doprowadziły do opisywania co najmniej kilku czynników, które mają wpływ na rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń wzdłuż dróg. Dzięki badaniom monitoringowym dotyczącym określenia zawartości metali ciężkich w glebach i roślinach, prowadzonym na całym świecie od kiludziesięciu lat, możliwym stało się zaobserwowanie zmian w koncentracji metali w środowisku przydrożnym na przestrzeni lat i porównanie koncentracji metali w glebach i roślinach pobranych z terenów sprzed budowy dróg (tzw. tłowych) z koncetracjami metali w tychże komponentach środowiska w późniejszych terenach przydrożnych
Propozycja pewnej metody badań w ramach historii nauki w kontekście dyskusji nad jej naukowym statusem
Full text linkThe article addresses the issue of the scientific status of the history of science and examines the problems associated with its definition. The key element of the study is a certain proposal of research within the history of science, where, starting from the local context of a given contemporary scientific theory, a method of historical research is created. This is a transdisciplinary method. Examples of research within the history of science are given, providing the possibility of building and developing the status of the history of science as an independent scientific discipline, or more precisely as a specific meta-science. There is also a proposal to treat scientific discoveries as a key to reading history, which allows for discovering the rational side of man.Artykuł podejmuje zagadnienie statusu naukowego historii nauki i bada problemy, jakie wiążą się z jego określeniem. Kluczowym elementem opracowania jest pewna propozycja badań w ramach historii nauki, gdzie wychodząc od kontekstu lokalnego danej współczesnej teorii naukowej, tworzy się metodę badań historycznych. Jest to metoda transcydyscyplinarna. Podane są przykłady badań w ramach historii nauki dające możliwość budowania i rozwijania statusu historii nauki jako samodzielnej dyscypliny naukowej, a dokładniej jako swoistej metanauki. Pojawia się też propozycja traktowania odkryć naukowych jako klucza do czytania dziejów, co pozwala na odkrywanie racjonalnej strony człowieka
Okoliczności powstania Słowniczka wyrazów psychijatrycznych… Stanisława Janikowskiego z 1880 roku
Full text linkAt the beginning of 1880, Stanisław Janikowski’s Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… was published in Kraków. It was only 16 pages long and recorded 531 headword articles. The publication of this translation lexicon, which collected Latin, French, German and English terminology in addition to Polish lexicon, represented an important stage in the formation of Polish psychiatric terminology. This is because Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… shows a transitional stage in the development of Polish psychiatric terminology, aiming at the development of official Polish psychiatric terminology by the medical school of Krakow. Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… preceded the publication of the most important printed medical lexicon of the nineteenth century, namely Słownik terminologii lekarskiej polskiej by Stanisław Janikowski, Józef Oettinger and Aleksander Kremer in 1881. The authors of the 1881 lexicon decided to publish first the linguistic material from one branch of medicine at that time – in their opinion the most difficult in terms of terminology. These terminological problems were due, among other things, to the divergent development of psychiatry at the time, its emergence as an independent branch of medicine at the time and the existence of different research concepts. The publication of Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… was announced in the medical press. Its publication, in turn, triggered a discussion on both the construction of the dictionary and the terminology it contained.Na początku 1880 roku ukazał się w Krakowie Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… Stanisława Janikowskiego. Liczył zaledwie 16 stron i rejestrował 531 artykułów hasłowych. Wydanie tego leksykonu przekładowego, gromadzącego obok polskiej leksyki również terminologię łacińską, francuską, niemiecką, angielską, stanowi ważny etap w kształtowaniu się polskiej terminologii psychiatrycznej. Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… pokazuje bowiem etap przejściowy w rozwoju polskiej terminologii psychiatrycznej, zmierzający do opracowania przez medyczną szkołę krakowską oficjalnej polskiej terminologii psychiatrycznej. Słowniczek wyrazów psychijatrycznych… poprzedzał wydanie najważniejszego drukowanego leksykonu medycznego XIX wieku, czyli Słownika terminologii lekarskiej polskiej Stanisława Janikowskiego, Józefa Oettingera i Aleksandra Kremera z roku 1881. Autorzy leksykonu z 1881 roku zdecydowali o opublikowaniu najpierw materiału językowego z jednego działu ówczesnej medycyny – w ich ocenie najtrudniejszego pod względem terminologicznym. Te problemy terminologiczne wynikały m.in. z faktu dynamicznego rozwoju ówczesnej psychiatrii, jej wyodrębniania się jako samodzielnego działu ówczesnej medycyny oraz istnienia różnych koncepcji badawczych. Wydanie Słowniczka wyrazów psychijatrycznych… zapowiedziane było w prasie lekarskiej. Z kolei jego opublikowanie wywołało dyskusję zarówno nad budową słownika, jak i zawartą w nim terminologią
Zastosowanie inżynierii elektrycznej w ukraińskiej medycynie wojskowej w pierwszej dekadzie wojny rosyjsko-ukraińskiej (2014–2024). Wybrane przypadki
Full text linkHistorical experience demonstrates that periods of conflict often stimulate significant advancements in various fields of science and technology. The ongoing Russian-Ukrainian War is no exception. Drawing upon open sources, the authors of the article trace the development and implementation of Ukrainian and foreign equipment in military medicine within the Ukrainian Defence Forces during the first decade of this war. The article evaluates and summarizes the initial experience of their battlefield application, analyzes challenges encountered by equipment developers and military personnel in implementing scientific and technical advancements, and proposes ways to address these issues. The primary focus is on developments related to electrical engineering.
Specifically, the article highlights the equipment in medical electrical engineering and telemedicine screening, the creation of mobile hospitals equipped with modern electrical devices, and various models of evacuation drones and electric stretchers operating on principles of automation and telemechanics, including robotic systems for medical evacuation. Examples of new organisational forms for conducting research and implementing promising projects related to the scientific synthesis of the medical science experience and practice in wartime are given. This underscores the significant and diverse contributions of Ukrainian scientists, engineers, technicians, entrepreneurs, investors, and military personnel.
The authors conclude that the development of electrical engineering for military medicine in Ukraine holds international significance. This is particularly relevant given the increasing number of ‘hot spots’ globally. Electrical engineering for the needs of war is developing dynamically and very rapidly. Ukrainian developments provide a powerful impetus to this process. Based on the experience of the ongoing Russian-Ukrainian War, several areas of electrical engineering in Ukrainian military medicine are poised to make a significant impact on the history of science and technology. This includes remote diagnostics based on telemedicine, robotic systems for evacuating the wounded (evacuation drones), and mobile hospitals equipped with advanced electrical equipment. Ukrainian medical electrical engineering, stimulated by the ongoing war, offers an invaluable impetus to the development of both the theory and practice of civilian medicine.Doświadczenia historyczne pokazują, że okresy konfliktów często stymulują znaczące postępy w różnych dziedzinach nauki i technologii. Trwająca wojna rosyjsko-ukraińska nie jest wyjątkiem. Opierając się na otwartych źródłach, autorzy artykułu prześledzili rozwój i wdrożenie ukraińskiego i zagranicznego sprzętu w medycynie wojskowej w ukraińskich siłach obronnych w pierwszej dekadzie tej wojny. Artykuł ocenia i podsumowuje początkowe doświadczenia z ich zastosowaniem na polu walki, analizuje wyzwania napotkane przez twórców sprzętu i personel wojskowy we wdrażaniu udoskonaleń naukowych i technicznych oraz proponuje sposoby rozwiązania tych problemów. Główny nacisk położono na rozwój związany z inżynierią elektryczną.
W artykule zwrócono szczególną uwagę na urządzenia w inżynierii medycznej i telemedycynie, tworzenie mobilnych szpitali wyposażonych w nowoczesne urządzenia elektryczne oraz różne modele dronów ewakuacyjnych i noszy elektrycznych, działających w oparciu o zasady automatyki i telemechaniki, w tym robotyczne systemy ewakuacji medycznej. Podano przykłady nowych form organizacyjnych prowadzenia badań i wdrażania dobrze rokujących projektów związanych z naukową syntezą doświadczeń i praktyki medycznej w czasie wojny. Wszystko to wskazuje na znaczący i różnorodny wkład ukraińskich naukowców, inżynierów, techników, przedsiębiorców, inwestorów i personelu wojskowego.
Autorzy dochodzą do wniosku, że rozwój inżynierii elektrycznej dla potrzeb medycyny wojskowej na Ukrainie ma znaczenie międzynarodowe. Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę „punktów zapalnych” na świecie. Inżynieria elektryczna na potrzeby wojny rozwija się dynamicznie i bardzo szybko. Ukraińskie osiągnięcia stanowią silny impuls dla tego procesu. Bazując na doświadczeniach trwającej wojny rosyjsko-ukraińskiej, kilka obszarów inżynierii elektrycznej w ukraińskiej medycynie wojskowej ma szansę wywrzeć znaczący wpływ na historię nauki i technologii. Chodzi o zdalną diagnostykę opartą na telemedycynie, zrobotyzowane systemy ewakuacji rannych (drony ewakuacyjne) czy mobilne szpitale wyposażone w zaawansowany sprzęt elektryczny. Ukraińska inżynieria medyczna, stymulowana trwającą wojną, stanowi nieoceniony impuls do rozwoju zarówno teorii, jak i praktyki medycyny cywilnej
Oświadczenie autorów artykułu pt. „Podręczniki szkolne w Galicji w II połowie XIX i na początku XX wieku w świetle prac Komisji Podręczników Szkolnych przy Radzie Szkolnej Krajowej” opublikowanym w czasopiśmie „Edukacja – Technika – Informatyka” (2018) dotyczące nieuprawnionych zapożyczeń z artykułu Profesor Marii Stini (2004)
Full text linkWe extend our apologies to Professor Maria Stinia at the Jagiellonian University, for the situation concerning unauthorised borrowings from her article entitled handbooks in Galician grammar schools in the years 1860–1918, which was published in Proceedings on the History Commission of the Polish Academy of Arts and Sciences 6, pp. 5–39 in 2004. Our apologies are also addressed to the Editors of both journals and to the scientific community.Składamy na ręce Pani dr hab. Marii Stini, prof. UJ nasze przeprosiny za zaistniałą sytuację związaną z nieuprawnionymi zapożyczeniami z artykułu Pani Profesor pt. „Podręczniki w gimnazjach galicyjskich w latach 1860–1918”, który został opublikowany w Pracach Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejętności 6, ss. 5–39 w 2004 roku. Przeprosiny kierujemy również do Redakcji obu czasopism oraz środowiska naukowego. Informujemy też o wycofaniu (retrakcji) artykułu, który ukazał się w czasopiśmie Edukacja – Technika – Informatyka w 2018 r