Respectus Philologicus
Not a member yet
631 research outputs found
Sort by
Zwyczajowe i prawne zasady komunikacji wobec nieetycznych aktów mowy
Full text linkThe present paper discusses the problem of unethical speech acts, verbal aggression and valuing of texts in the context of legal regulations concerning the axiology of communication in a democratic state. The aim of the study was to describe the relationship between linguistic activity and the rules of ethics of expression in the context of Polish cultural-civilisational conditions and legal directives on ethics of expression and to relate forms of linguistic aggression to how they are qualified as prohibited acts that violate the norms of acceptable patterns of communication. The research corpus comes from legal acts and public statements. The legislative corpus was based on two normative texts fundamental for regulating the ethics of social life, i.e. the Constitution of the Republic of Poland (K97) and the Polish Penal Code(KK97). Discursive analysis and legal functional-systemic interpretation constituted the methodological foundation of the study. The analysis showed the expected functionality of a word in the context of a community organised within state structures. On the one hand, a word can be a way of describing reality or emotions, and on the other, an object of legal protection or an instrument of crime.W artykule poruszono kwestę etyki komunikowania. Zwrócono uwagę na oddolne reguły kształtujące aksjologię języka oraz ukonstytuowane prawnie dyrektywy związane z funkcją słowa w społeczeństwie demokratycznym. Celem badania uczyniono opis relacji między działalnością językową a zasadami etyki wypowiedzi w kontekście polskich uwarunkowań kulturowo-cywilizacyjnych i prawnych dyrektyw etyki słowa. Dodatkowym celem stało się odniesienie form agresji językowej do sposobów ich kwalifikowania jako czynów niedozwolonych. Wykorzystany w opracowaniu materiał badawczy został zaczerpnięty z polskich aktów prawnych i wypowiedzi publicznych. Korpus ustawodawczy pochodził z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (K97) oraz Kodeksu karnego (KK97). Metodologiczną podstawą zastosowaną w artykule była analiza dyskursywna i wykładnia funkcjonalno-systemowa. W toku prowadzonych obserwacji opisano szeroką funkcjonalność słowa na tle uregulowań ustawowych. Wykazano, że słowo w aktualnych warunkach społecznych stanowi nie tylko sposób formułowania etycznych lub nieetycznych komunikatów, ale jest obiektem zainteresowania ustawodawcy jako przedmiot jego troski, ale również jako narzędzie przestępstwa
The Influence of the English Language on the Polish Youth Speak
Full text linkThe aim of the following article is to discuss the impact of the English language on Polish youth speak. First, the paper demonstrates databases that can be useful while analyzing the language of contemporary Polish teenagers. Next, it presents the English-origin lexical units that were classified to the final stage of the Polish Youth Word of the Year 2022 plebiscite. Finally, it highlights the similarities and differences between the use of a specific term in Polish and English. The results of the study show that the English-speaking culture has an enormous impact on how Polish teenagers communicate and perceive reality. Twelve of twenty lexical units selected in the plebiscite can be linked to the English language. Some of them loosely refer to English expressions or sounds. Many words are directly transferred from slang. They often originate from the world of computer games or social media. In today’s day and age, common access to the Internet makes them well-known in various parts of the world
Audiovizualinio vertimo studijų programos dešimtmečio atgarsiai Vilniaus universiteto Kauno fakultete
Full text linkThis review focuses on the celebration of the tenth anniversary of the Audiovisual Translation study programme that took place at Vilnius University Kaunas Faculty. TELL ME MORE: Translation Conference for Students and Early Career Researchers took place on April 25, 2023, and on the following day, April 26, 2023, the tenth anniversary of the Audiovisual Translation study programme was commemorated. In the article, the work carried out over the decade, the scientific publications and conferences organised, the changes in the study programme, the dynamics of the graduates, and the contribution of the social partners to the development and improvement of the Audiovisual Translation study programme were presented.Šioje apžvalgoje aptariami Audiovizualinio vertimo studijų programos dešimtmečiui paminėti skirti renginiai, įvykę Vilniaus universiteto Kauno fakultete: 2023 m. balandžio 25 d. vykusi jaunųjų mokslininkų konferencija vertimo tematika TELL ME MORE ir balandžio 26 d. vykęs Audiovizualinio vertimo studijų programos dešimties metų jubiliejus. Apžvelgiami per dešimtmetį nuveikti darbai, mokslo publikacijos ir organizuotos konferencijos, studijų programos pokyčiai, absolventų dinamika, socialinių partnerių indėlis į Audiovizualinio vertimo studijų programos kūrimą ir tobulinimą
Antonimia, czyli antagonistyczność w języku (na przykładzie uczuć miłości i nienawiści)
Full text linkThe aim of the article was to show the opposition of lexemes love and hate by carrying out a pragmatic-discursive analysis of them (with a particular emphasis on the Biblical Discourse). It was concluded that from the semantic point of view, love and hate are long-lasting feelings with a strong emotional charge in opposition to each other. The expressions containing such a component as hate in various word forms have an unambiguously negative connotation while using the words love in most cases makes the message positive. The antagonism of the language units mentioned above is particularly evident in the Biblical Discourse, which is conditioned by the didactic-moralistic nature of the text.Celem artykułu stało się ukazanie opozycyjności leksemów miłość i nienawiść oraz kochać i nienawidzić poprzez poddanie ich analizie pragmatyczno-dyskursywnej (ze szczególnym uwzględnieniem dyskursu biblijnego). Stwierdzono, że pod względem semantycznym miłość i nienawiść to opozycyjne wobec siebie, długotrwałe uczucia o silnym ładunku emocjonalnym. Wypowiedzi zawierające komponenty nienawiść, nienawidzić w różnych formach mają wydźwięk jednoznacznie negatywny, podczas gdy użycie wyrazów miłość, kochać w większości wypadków sprawia, że komunikat jest nacechowany dodatnio. Antagonistyczność wymienionych jednostek językowych szczególnie widoczna jest w dyskursie biblijnym, co uwarunkowane jest dydaktyczno-moralizatorskim charakterem tekstu
Troska o włosy w świetle wybranych średniowiecznych traktatów medycznych
Full text link In the Middle Ages, hair was an element of great interest to men and women. Subject to daily treatments and activities, they played an important role in everyone‘s life. In medical treatises, compendia and handbooks from the 12th to the 14th century were the subjects of theoretical considerations and practical advice. According to the prevailing humoral theory, their colour, length, shape, and loss or excessive growth were meticulously analysed and explained. Attention was drawn to the issue of hair dyeing and the possibility of changing the colour. Particular attention was paid to baldness and greying, giving practical advice and simple or more complex recipes to prevent these processes. The source base is the works of St. Hildegard of Bingen, pope John XXI, Vincent of Beauvais, Taddeo Alderotti and Bernard de Gordon. In these sawmills, the issue of hair was highlighted, which in the Middle Ages played a significant role in the lives of both women and men.W wiekach średnich włosy były elementem dużego zainteresowania kobiet i mężczyzn. Poddawane codziennym zabiegom i zajęciom odgrywały ważną rolę w życiu każdego człowieka. W traktach medycznych, kompendiach i poradnikach od XII do XIV wieku były przedmiotem rozważań teoretycznych oraz praktycznych porad. Ich kolor, długość, kształt, a także wypadanie lub nadmierny porost były, zgodnie z obowiązującą teorią humoralną, drobiazgowo analizowane i wyjaśniane. Zwrócono uwagę na kwestię dotyczącą farbowania włosów wraz z przedstawieniem możliwości zmiany koloru. Szczególnie wiele miejsca poświęcano łysieniu i siwiźnie, podając praktyczne porady i proste bądź bardziej złożone receptury zapobiegające tym procesom. Podstawę źródłową niniejszego opracowania stanowią dzieła Św. Hildegardy z Bingen, papieża Jana XXI, Wincentego z Beauvais, Taddeo Alderotti oraz Bernarda de Gordona. W traktatach tych została zaznaczona problematyka włosów, które w okresie średniowiecza odrywały znaczącą rolę w życiu zarówno kobiet, jak i mężczyzn
Struktura referująca „pan / pani + imię” w tekstach czasopism wydawanych po polsku w Ukrainie
Full text linkThe article’s author analyzes the function of the reference structure „pan / pani + imię” in the information texts of the Polish-language press in Ukraine in the first twenty years of the 21st century. The research shows that in the intentions of the speakers representing local Polish communities, the functions of these structures are always related to the expression of politeness. That is, the “scheme of title deprivation” characteristic of the general Polish language is not realized by adding the words “pan” or “pani” to the proper name in the narrative text. The members of the local Polish community, irrespective of their status, are the most numerous group of speakers using the analyzed structure. The reader, a member of the local community, perceives these forms as polite, and the external recipient may interpret them as violating the language etiquette (inappropriate, too familiar), especially if the hero of the statement is a Pole from Poland or a well-known person with high status.Celem artykułu jest analiza funkcji struktury referującej „pan / pani + imię” w tekstach informacyjnych prasy polskojęzycznej w Ukrainie w pierwszym dwudziestoleciu XXI wieku. Z badań wynika, że w intencjach nadawców reprezentujących miejscowe środowiska polskie funkcje tych struktur zawsze są związane z wyrażaniem grzeczności, to znaczy nie jest realizowany charakterystyczny dla standardowej polszczyzny „schemat pozbawienia tytułu” za pomocą dodawania do nazwy własnej w tekście narracyjnym słów „pan” lub „pani”. Najliczniej reprezentowaną grupą referentów badanej struktury są członkowie miejscowej wspólnoty polskiej, niezależnie od ich statusu. Czytelnik będący członkiem lokalnej wspólnoty odbiera te formy jako grzeczne, odbiorca zewnętrzny może je interpretować jako naruszające etykietę językową (niestosowne, nazbyt poufałe), szczególnie jeśli wypowiedź dotyczy osoby mieszkającej w Polsce – powszechnie znanej lub o wysokim statusie
Secondary World in Fantasy Tradition after J. K. Rowling
Full text linkThe aim is to evaluate Rowling’s world of fairy tales and its adherence to the criteria of a fantasy secondary world according to the frameworks proposed by T. Todorov (1973), R. Jackson (1981), and F. Mendlesohn (2008). The secondary world in the Harry Potter series, the wizarding world, is open to the real world and shares its geography, yet hidden from non-magical people. It is consistently described with its own culture, customs, traditions, and social norms. The central conflict is between Good and Evil for domination, with Evil aiming to extend its power to both the magic world and the real world. The fantasy world is relatable to readers due to its handling of universal themes and issues relevant to their lives, transferring characters into new life conditions. Research methods include content analysis, psychological research, and comparative analysis
Creation and Analysis of Corpus of Short Prose by Latvian Women Writers
Full text linkThe article aims to present the creation of the text corpus of short prose by Latvian women writers and a pilot study on the distribution of body words in the corpus. The corpus development is a part of the research process, which aligns with the goals and perspectives of feminist literary history. First, the paper introduces the design of the corpus. Consisting of 259 texts, published between 1893 and 2002, it is the first literary corpus focusing on Latvian women writers and on short prose. Given that short forms have long dominated women’s prose, this focus was a conscious decision to highlight women’s contribution to writing. Further, the article presents the methods of distant reading that were applied to identify the distribution of body words in the texts. The desire to reintroduce women into the history of literature has also led to a focus on the body. While writing is mediated through the body, it is also a space to explore and take possession of the body. Finally, by combining the results of distant reading with examples of close reading, the distribution of body words in different periods is compared