Respectus Philologicus
Not a member yet
631 research outputs found
Sort by
Ковтун, Н. В. (ed.), Кризис литературоцентризма. Утрата идентичности vs. новые возможности
No full textКОВТУН, Н. В. (ED.), 2014. КРИЗИС ЛИТЕРАТУРОЦЕНТРИЗМА. УТРАТА ИДЕНТИЧНОСТИ VS. НОВЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ. Москва: Флинта. ISBN: 978-5-9765-1856-8
Mačiulis-Maironis, Jonas. Pavasario balsai. 1920 metų leidimo maketo fotografinė kopija
No full textMAČIULIS-MAIRONIS, Jonas. Pavasario balsai. 1920 metų leidimo maketo fotografinė kopija. Rengėja ir įvadinio teksto autorė Virginija Babonaitė. Kaunas: Naujasis lankas, 2014, 246 p
Typy wariantywności w języku polskim
No full textThe occurrence of linguistic variants is called variantivity (in Polish: wariantywność) or variance (in Polish: wariancja). Not always does the term linguistic variance have an identical meaning. In this paper, it is understood in its narrower meaning, i.e., it encompasses linguistic elements that differ in form but have the same or a similar function. It deals with both variants sensu stricto (i.e., identical as far as the function is concerned) and oscillating variants (i.e., those that differ from one another in one quality). Linguistic variantivity can be classified using the following criteria: 1. Linguistic correctness (correct and incorrect alternate forms); 2. Area of linguistic operation: extralinguistic (spelling and punctuation) and intralinguistic (grammar, lexis, phonetics); 3. Universality of usage (systemic and idiolectic variants); 4. Frequency (frequent and rare forms); 5. Chronology (contemporary and outdated forms); 6. Geography (countrywide and regional variants); 7. Range (countrywide and noncountrywide forms characteristic of a particular milieu, profession, etc.); and 8. Stylistics (neutral and marked forms). The typology presented in this paper is open, which means that other criteria can be added to discriminate alternate forms (for instance, the criterion of genetics—native and non-native variants). Some criteria overlap, e.g., outdated, regional, idiolectic, environmental, and/or stylistically marked forms can all be considered rare (the criterion of frequency). Putting that aside, this classification can be expected to contribute to a better recognition of the phenomenon of variantivity in the Polish language.Artykuł porusza zagadnienie wariantywności językowej. Terminowi wariantywność językowa nie zawsze nadaje się identyczne znaczenia. W niniejszym artykule jest ona rozumiana w znaczeniu węższym, czyli obejmuje elementy językowe różniące się formą, ale pełniące tę samą lub podobną funkcję. Wariantywność językową można podzielić według następujących kryteriów: 1) kryterium poprawności językowej (formy oboczne poprawne i niepoprawne); 2) kryterium obszarów działalności językowej: wariantywność zewnątrzjęzykowa (ortografia, interpunkcja) i wewnątrzjęzykowa (gramatyka, leksyka, fonetyka); 3) kryterium powszechności użycia (warianty systemowe i idiolektalne); 4) kryterium frekwencyjne (formy częste i rzadkie); 5) kryterium chronologiczne (formy współczesne i przestarzałe); 6) kryterium geograficzne (warianty ogólnopolskie i regionalne); 7) kryterium zasięgu występowania (formy ogólnopolskie i nieogólnopolskie – środowiskowe, zawodowe itp.); 8) kryterium stylistyczne (formy neutralne i nacechowane). Przedstawiona typologia ma charakter otwarty, co oznacza, że można podać jeszcze inne kryteria wyodrębniania form obocznych (np. kryterium genetyczne: warianty rodzime i obce). Niektóre kryteria się zazębiają, np. formy przestarzałe, regionalne, idiolektalne, środowiskowe, nacechowane stylistycznie można zaliczyć do rzadkich (kryterium frekwencyjne). Mimo to zaproponowany podział powinien przyczynić się do lepszego rozpoznania zjawiska wariantywności w języku polskim
Comparative Analysis of the Reproduction of Style in Ukrainian, Russian, and Polish Translations of “Tom Sawyer” and “Huckleberry Finn”
No full textThe author has studied the problems of the reproduction of stylistics in translation. Examples of domestication in translation have been analysed on the basis of different Ukrainian translations of The Adventures of Tom Sawyer and The Adventures of Huckleberry Finn, two famous novels written by Mark Twain. The first Ukrainian translators of Mark Twain’s novels in the first decade of the 20th century were Maria Zahirnia and Nastia Hrinchenko, wife and daughter of the prominent Ukrainian writer, scholar, and public activist Borys Hrinchenko. Their work was greatly influenced by the circumstances of the time (i.e., printing any translations into Ukrainian was banned in the Russian empire till 1905, no official body for the codification of the Ukrainian language existed, etc.). Later Ukrainian translations of the novel (Mytrofanov, Steshenko), together with Russian and Polish (by Chukovskii, Daruzes, Bilinski, and Tarnovski) were selected for comparative analysis with a consideration for their historical background. The linguistic and stylistic peculiarities of these translations have been studied. It is demonstrated that Zagirnya and Hrinchenko translations reproduce the original work quite exactly. Their translations have features of domestication and colloquialism, but at the same time, all important elements are fully reproduced. Their translations have a natural conversational tonality which corresponds to the original text. The later Ukrainian, Russian, and Polish translations under examination tend to keep to the norms of literary language to a greater extent. The level of domestication in these translations is lower (or even zero). Sometimes they include too-literary elements together with inadequate colloquial ones. Nevertheless, stylistically colored elements are successfully reproduced in these translations.Straipsnyje analizuojamos vertimo stiliaus problemos. Remiantis Marko Tveno romanų Tomo Sojerio nuotykiai ir Heklberio Fino nuotykiai vertimais į ukrainiečių kalbą, nagrinėjami "prijaukinimo" pavyzdžiai vertime. XX amžiaus pirmajame dešimtmetyje Marko Tveno romanus pirmosios išvertė Marija Zagirnya ir Nastia Hrinchenko, garsaus rašytojo, mokslininko ir visuomenės veikėjo Boriso Hrinchenko žmona ir dukra. Jų darbą paveikė to meto aplinkybės (iki 1905 metų vertimus į ukrainiečių kalbą draudė Rusijos imperija, nebuvo jokios oficialios ukrainiečių kalbos kodifikavimo institucijos ir t.t.). Lyginamajai analizei buvo pasirinkti vėliausi romanų vertimai į ukrainiečių (V. Mitrofanovas, I. Steshenko), rusų ir lenkų kalbas (K. Chukovsky, N. Daruzes, Y. Bilinskyi, M. Tarnovskyi), atsižvelgus į jų istorinę kilmę. Ištyrus lingvistinius ir stilistinius šių vertimų bruožus, paaiškėjo, kad ir M. Zagirney ir N.Grinchenko vertimai pakankamai tiksliai atkuria originalą. Jie pasižymi domestikacijos ir pokalbio stiliaus savybėmis, tačiau visi svarbūs elementai atkurti tinkamai. Vertimuose justi šnekamoji kalba, kuri būdinga ir originalams. Išanalizuoti naujausi ukrainiečių, rusų ir lenkų vertimai dažniausiai paklūsta literatūrinės kalbos normoms. Juose domestikacijos lygis mažesnis (arba nulinis). Literatūrinės kalbos elementai kai kur kaitaliojasi su šnekamosios, tai nėra labai priimtina. Tačiau, nepaisant to, stilistiškai žymėti elementai vertimuose perteikti pakankamai tiksliai
The Quest for Knowledge in the “King James Bible”
No full textThe aim of this article is the quest for knowledge in the King James Bible (1611) in terms of quantitative and qualitative research methodology with the application of the statistical analysis tool Antconc. The quest for knowledge with the use of corpus research aims at discussing the Biblical concept of knowledge through the origin, the object of knowledge, its implications and its constant development. Knowledge is often seen as of divine nature, reflected in the soul of man. It is based not only on logical, but also on the spiritual and ethical reasoning. The object of knowledge is light, reflecting the divine nature of knowledge which exceeds the intellect to reach a deeper spiritual human reasoning. In the King James Bible (1611) the authors of New Testament consider human knowledge to be imperfect and partial. They emphasize the need for a spiritual man aiming at reaching a complete knowledge. This spiritual development is based on the relationship between knowledge and faith, as well as knowledge and love.For the authors of the books of the New Testament there is no dichotomy between both knowledge and faith and knowledge and love, because faith and love depend on knowledge that originates in the word of God and leads to spiritual development. From this perspective, religious knowledge, love and mercy as well as faith developed through the knowledge of the biblical text leads to the knowledge of God, the enlightening source of ultimate knowledge. Thus, in the spiritual development of man not only the knowledge and faith but also emotional intelligence, which expresses itself through love and charity as the safer guide in all controversial issues, are importantStraipsnio tikslas yra išnagrinėti išminties paieškas Karaliaus Jokūbo Biblijoje (1611) taikant kokybinio ir kiekybinio tyrimo metodologijos statistinės analizės įrankį AntConc. Atliekant rinkinio analizę, siekta aptarti biblinę išminties sąvoką, jos kilmę, reikšmę ir nuolatinį vystymąsi. Dažnai manoma, kad išmintis yra dieviškos prigimties, ji atsispindi žmogaus sieloje. Išmintis grindžiama ne tik loginiu, bet ir dvasiniu bei etiniu samprotavimu. Išminties objektas yra šviesa, atspindinti dievišką išminties, kuri yra aukščiau už intelektą, prigimtį, siekimą gilesnio dvasinio žmogaus samprotavimo. Karaliaus Jokūbo Biblijos versijoje (1611) Naujojo Testamento autoriai žmogiškąją išmintį laiko netobula ir nebaigtine. Jie pabrėžia dvasingo žmogaus poreikį įgyti baigtinę išmintį. Šis dvasinis vystymasis grindžiamas santykiu tarp išminties ir tikėjimo, tarp išminties ir meilės. Naujojo Testamento autoriai mano, kad tarp išminties ir tikėjimo bei išminties ir meilės nėra dichotomijos, kadangi tikėjimas ir meilė priklauso nuo iš Dievo žodžio kylančios išminties ir veda į dvasinį vystymąsi. Žvelgiant iš šios perspektyvos, iš religijos kylanti išmintis, meilė ir gailestingumas bei tikėjimas, kylantys iš bibliniuose tekstuose užkoduotos išminties, veda prie dieviškosios išminties, baigtinės išminties šaltinio. Taigi žmogui yra svarbūs vystantis dvasiškai ne tik išmintis ir tikėjimas, bet ir emocinis intelektas, atsiskleidžiantis per meilę ir dosnumą sprendžiant kontraversiškus klausimus
Wojciech Żukrowski (jakiego nie pamiętamy) – dla małoletniego odbiorcy
No full textThe main objective of the article is to discuss the forgotten works of Wojciech Żukrowski written for young people. The author is remembered by young readers as the one who created the fairy places of Tiutiurlistan and Blabancja (from the novels of Porwanie w Tiutiurlistanie [Kidnapping in Tiutiurlistan] and Na tronie w Blabonie [On the Throne in Blabon] and collected Vietnamese legends (Ognisko w dżungli [Fire in the Jungle]). However, Żukrowski wrote numerous texts addressed to children and young people which did not gain so much popularity, such as two modern novels of Słoneczne lato [Sunny Summer] (1952) and Poszukiwacze skarbów [Treasure Hunters] (1954), a “Vientamese” short story Mój przyjaciel słoń [My Friend the Elephant] (1957) as well as historical novels Szabla Gabrysia [Sabre Gabriela] (1952) and a short poem Bal w agreście [The Ball in a Goosberry Field] (1943). The article analyses the present titles and poses a very important question concerning the causes of the works being so unsuccessful. It is stated in the summary of the article that the forgotten works by Żukrowski written for young people are not devoid of values and comprise numerous aesthetic qualities (Bal w agreście), cognitive values (Poszukiwacze skarbów, Mój przyjaciel słoń) or educational values (Słoneczne lato or Mój przyjaciel słoń). The works by Wojciech Żukrowski analysed in the article are, however, anachronistic for a modern reader and outdated mainly due to the subject matter they tackle as well as included socrealistic elements.Artykuł służy przybliżeniu zapomnianych utworów Wojciecha Żukrowskiego dla dzieci i młodzieży. W pamięci niedorosłych czytelników autor ten zapisał się przede wszystkim jako twórca baśniowego Tiutiurlistanu i Blablacji („Porwanie w Tiutiurlistanie”, „Na tronie w Blabonie”), względnie zbieracz wietnamskich legend i baśni („Ognisko w dżungli”). Tymczasem Żukrowski pozostawił po sobie szereg tekstów o adresie dziecięco-młodzieżowym, które nie zdobyły popularności. Należą do nich dwie powieści współczesne „Słoneczne lato” (1952), „Poszukiwacze skarbów” (1954), opowiadanie „wietnamskie” „Mój przyjaciel słoń” (1957) oraz historyczne „Szabla Gabrysia” (1952), a także poemacik „Bal w agreście” (1943). Artykuł zawiera analizę tych tytułów; ponadto pada w nim ważne pytanie o przyczyny braku powodzenia wyżej wymienionych tekstów. W podsumowaniu wywodu czytamy, iż zapomniane utwory Żukrowskiego dla dzieci i młodzieży nie są pozbawione wartości, kryją w sobie wiele walorów estetycznych („Bal w agreście”), poznawczych („Poszukiwacze skarbów”, „Mój przyjaciel słoń”) czy wychowawczych („Słoneczne lato” uwrażliwia na piękno przyrody, „Mój przyjaciel słoń” mówi o elementarnym prawie każdego człowieka do wolności). Poddane analizie utwory Wojciecha Żukrowskiego są jednak anachroniczne dla współczesnego odbiorcy, przestarzałe głównie ze względu na podjętą tematykę i rozsiane w nich akcenty socrealistyczne. Ostateczna konkluzja artykułu brzmi zatem pesymistycznie: zapomniane teksty Żukrowskiego dla małoletniego odbiorcy najprawdopodobniej nie doczekają się żywego zainteresowania ze strony dzisiejszego czytelnika
Funkcja milczenia w powieści „Chusta Weroniki” Gertrudy von le Fort
No full textThe German writer Gertrud von le Fort is among the leading representatives of the German Renouveau catholique – a religious and literary movement, originated in France in the 1900s. By turning to the values of an authentic Catholicism, the movement was aimed at a renewal of literature and society through faith. The subject of this article is the best known novel by Gertrud von le Fort, The Veil of Veronica, part one of which is titled The Roman Fountain, and part two – The Wreath of Angels. The objective of the present study is to analyse a variety of aspects and functions of silence, as seen in the novel The Veil of Veronica as well as to prove the assumption that this phenomenon is found both in the language layer of the text through direct reference or indirect implication, and in the layer of meaning, when used to highlight specific affections of the characters and to suggest what is not conveyed by language. The analysis is preceded by a theoretical introduction, in which the author defines the phenomenon of silence on the basis of the existing literature, focusing on its multiple meanings and functions.The analysis of the novel enables to argue that silence can mean understanding, a complete lack thereof, be an expression of refusal to communicate verbally, as well as an attitude of readiness to listen. In each of these cases, it is a form of communication. Silence is frequently related to profound experiences of literary characters and provides a means to intensify artistic expression. Silence is also connected with religious practice, as it arises from the experience of the sacred, which is of particular significance in the novel.Niemiecka pisarka Gertruda von le Fort należy do czołowych niemieckich przedstawicieli ruchu religijno-literackiego Renouveau catholique, który powstał we Francji około roku 1900 i poprzez zwrot ku wartościom autentycznego katolicyzmu miał na celu odnowienie literatury i społeczeństwa poprzez wiarę. Najbardziej znaną powieścią Gertrudy von le Fort jest omawiana w niniejszym szkicu „Chusta Weroniki”, której pierwsza część nosi tytuł „Rzymska fontanna”, druga zaś „Wieniec aniołów”. Celem niniejszego artykułu jest przeanalizowanie rożnych aspektów milczenia oraz funkcji, jakie pełni ono w powieści „Chusta Weroniki” i udowodnienie tezy, iż ów fenomen występuje zarówno w warstwie językowej dzieła poprzez bezpośrednie nazwanie go lub pośrednie wskazanie nań, jak i w warstwie znaczeniowej, kiedy służy wyeksponowaniu określonych afektów bohaterów oraz dopowiada to, co nie zostaje przekazane za pomocą języka. Analizę poprzedza wstęp teoretyczny, w którym autorka na podstawie opracowań definiuje fenomen milczenia, wskazując na wielość jego znaczeń i funkcji. Analiza powieści pozwala stwierdzić, że milczenie może oznaczać zrozumienie, jak i jego zupełny brak, wyraz odmowy werbalnego komunikowania się, jak i bycia nastawionym na słuchanie. W każdym przypadku jest formą komunikacji. Milczenie jest często związane z głębokimi przeżyciami postaci literackich i stanowi metodę służącą spotęgowaniu ekspresji wypowiedzi artystycznej. Milczenie jest również związane z praktyką religijną, wypływa z doświadczenia sacrum, które w powieści odgrywa szczególną rolę
The Roles of Vision, Space, and the Body in Interpreting Unfamiliar Serbian and English Idiomatic Expressions
No full textThe present paper investigates whether lexicalized visuo-spatial configurations and/or an explicit reference to a human body part can facilitate the interpretation of unknown idioms by comparing the levels of correct interpretation of unknown English and Serbian idiomatic expressions. Two groups of respondents, American and Serbian engineering students, had the task to interpret literally translated idiomatic expressions from a target language they were not familiar with (Serbian or English). The idioms were divided into three groups: (1) visuo-spatial bodily idioms, (2) bodily idioms only, and (3) non-bodily idioms. The goal was to test whether references to visuo-spatial information and/or parts of the body would help respondents interpret the expressions correctly. Our results, compiled from both groups of respondents, suggest that there are significant differences for the three scores, with the combined visuo-spatial and bodily components taking the lead, the bodily component only coming second, and the non-bodily idioms falling strikingly far behind. This could provide support to the well-known assumptions of cognitive linguistics that visuo-spatial configurations and embodiment play a major role in the construction of abstract concepts.Šiame darbe tiriama, ar leksikalizuotos vizualinės-erdvinės konfigūracijos ir / ar aiški nuoroda į žmogaus kūno dalis gali palengvinti nežinomų idiomų interpretavimą, lyginant teisingus nežinomų anglų ir serbų kalbų idiomatinių išsireiškimų interpretavimo lygius. Dvi respondentų grupės, Amerikos ir Serbijos inžinerijos studentai, gavo užduotį išverstus į vertimo kalbą idiomatinius išsireiškimus, kurių reikšmės anksčiau jie nežinojo (serbų ar anglų kalbose), interpretuoti pažodžiui. Idiomos buvo suskirstytos į tris grupes: (1) vizualinės-erdvinės kūno idiomos, (2) tik kūno idiomos ir (3) ne kūno idiomos. Tyrimo tikslas buvo patikrinti, ar nuorodos į vizualinę-erdvinę ir / arba kūno dalių informaciją galėtų padėti respondentams teisingai interpretuoti žodinę išraišką. Iš abiejų respondentų grupių buvo gauti tokie rezultatai: pirmaujančią poziciją užėmė vizualinės-erdvinės kūno idiomos, antrą – kūno komponentai, mažiausiai atpažintos ne kūno dalių idiomos. Šių rezultatų interpretacija galėtų sustiprinti gerai žinomas kognityvinės lingvistikos prielaidas, kad konstruojant abstrakčius konceptus vizualinės-erdvinės konfigūracijos ir įkūnijimas yra labai reikšmingi
Сетевой фольклор и его роль в формировании коллективного когнитивного пространства
No full textThe global implementation of information-communicative technologies into every sphere of human activity is being accompanied by the emergence of new forms of communication, leading to inevitable changes in the means of both the representation and reception of information. In this respect, the field of interest encompasses research into modern anonymous network creative writing, which, as a result of the technological qualities of the Internet space, produces such texts that require particular skills in both comprehension and reproduction. In turn, the products of network folklore, as they spontaneously spread on the Internet, acquire the status of particular signs of a precedent nature. At the same time, the very nature of anonymous network creative writing—amusing and colloquial—raises the attractiveness of such texts and facilitates their reception, allowing them to be used for manipulative aims. The fact that such network folklore can influence the process of idea-formation in society is predetermined by the fact that, by definition, it is the milieu where collective representations are condensed and transmitted. Thus, network folklore is in the focus of attention not only in folklore studies, but is extremely topical for research in such fields as cognitive science, linguistic-cultural studies, public relations, speech effect, and any others which take interest in the processes of keeping, receiving, and transmitting information.Глобальное внедрение информационно-коммуникационных технологий во все сферы человеческой деятельности, сопровождающееся появлением новых форм коммуникации, приводит к изменению способов представления и восприятия информации. В этом отношении особый интерес представляет исследование современного анонимного сетевого творчества, которое, в силу технологических особенностей интернетпространства, порождает тексты, требующие особых навыков как продуцирования, так и понимания. Благодаря спонтанному распространению в интернете, продукты сетевого фольклора приобретают статус особых знаков прецедентной природы. При этом развлекательный и устно-разговорный характер сетевого анонимного творчества, повышающий привлекательность текстов и облегчающий их восприятие, позволяет использовать анонимные сетевые тексты в манипулятивных целях. Способность сетевого фольклора влиять на формирование установок общества предопределена уже тем, что он по определению является средой, конденсирующей и транслирующей коллективные представления. Именно поэтому внимание к сетевому фольклору сегодня оказывается актуальным не только для традиционно изучающей устное народное творчество фольклористики, но и для специалистов в области когнитивных наук, лингвокультурологии, общественных связей, речевого воздействия и прочих дисциплин, интересующихся проблемами, связанными с процессами хранения, восприятия и передачи информации
John R. Taylor. Language in the Mind. Part I. / Kalba mąstyme. I dalis
No full textŠiame skyriuje kalbama apie dialektinį E (= išorinės) ir I (= vidinės) kalbos ryšį. Viena vertus, E-kalba yra individualių I-kalbos vartotojų produktas; tačiau tuo pat metu I-kalba yra individualių vartotojų poveikio E-kalbai produktas. Esant tokiam santykiui, svarstoma, ar tam tìkros E-kalbõs funkcijos turi būti įtrauktos į I-kalbą ir sudaryti jos esminę dalį: įvairių kalbos vienetų atvejų dažnumas, jų kolokacijos ir sutampantys atvejų dažnumo modeliai, jų konteksto išsidėstymas ir idiomatinių bei stereotipinių posakių paplitimas. Metafora „mentalinis tekstynas“ traktuotina kaip esmės apibūdinimas, tai, ko išmoko kokios nors kalbos kalbėtojai ir ką jie gauna kalbinės veiklos metu. Ši traktuotė yra priešpastatoma tai, kuri galimai yra laikoma vyraujančiu I-kalbos požiūriu, t. y. reikalauja lingvistines žinias suskaldyti į leksiką ir taisyklių rinkinį, kuria vadovaujantis jungiami leksikos elementai