Respectus Philologicus
Not a member yet
631 research outputs found
Sort by
DNA i jego metafory
Get PDFThe aim of the present paper is to describe the main metaphors presented in genetic discourse: DNA as text, information, language, book, code, project/blueprint, map, computer, music, and cooking. It also analyses the social implication of these metaphors. The author of this article argues that metaphors are double-edged swords: while they brighten difficult and abstract genetic concepts, they also lead to the misunderstanding and misinterpretation of the reality. The reason for this is that most of these metaphors are of deterministic, reductionist, and fatalistic character. Consequently, they shift the attention from complexity of genetic processes. Moreover, as they appeal to emotions, ascetics, and morality they may involve exaggeration: while they bring hope, they also create an atmosphere of fear over the misuse of genetic knowledge. The author of this article states that the genetic metaphors do not simply reflect the social ideas on DNA, but also shape our understanding of genetics and imagination on the social application of genetic knowledge. Due to this reason, DNA should be understood not only as a biological code, but as a cultural as well.Celem tekstu jest charakterystyka głównych metafor obecnych w dyskursie genetycznym: tekstu/informacji/języka/książki, kodu, projektu/matrycy, mapy, metafory komputerowej, muzycznej i kulinarnej. Podejmuję także próbę ukazania ich społecznych implikacji. Twierdzę, że metafory są mieczem obosiecznym: pomagając wyjaśnić abstrakcyjne koncepcje genetyki, utrudniają zarazem zrozumienie otaczającej nas rzeczywistości, co wynika z tego, że większość z nich ma charakter deterministyczny, redukcjonistyczny i fatalistyczny, przez co odwracają uwagę od złożoności procesów genetycznych. Nadto, odwołując się do emocji, zmysłu estetycznego i moralności, rozniecają towarzyszącą badaniom genetycznym atmosferę sensacji: rozbudzają nadzieje i kreują atmosferę strachu przed nadużyciami związanymi z rozwojem genetyki. Twierdzę także, że metafory genetyki nie są wyłącznie odbiciem społecznych idei na temat DNA, ale same kształtują nasze wyobrażenia o roli i społecznych zastosowaniach informacji genetycznej. To zaś sprawia, że DNA jest nie tylko kodem biologicznym, ale również kulturowym
„Nowy Czas. New Time.” Intrygujące czasopismo dla polskiej inteligencji w Wielkiej Brytanii (2006–2013)
Get PDFThe article discusses issues published in New Time (Nowy Czas), the free periodical addressed to the Polish intelligentsia in the UK, coming out since 2006 until today in London. It is the only magazine - currently 32-page long monthly - representing the segment of elite cultural and social press for Polish émigré in the United Kingdom, consciously embedded in a wider European political reality. It has an interactive online version: nowyczas.co.uk. The mission of its founders – Grzegorz Małkiewicz and Teresa Bazarnik - is to inform about relevant events in the country and around the world, but above all, to create the Polish community in the UK. The assumed recipient is an educated Pole who is proficient in English and open to biculturalism. The texts written in the islanders\u27 language are intended for the Polish people born in the United Kingdom and their British friends. It is an independent, reliable magazine trusted by the readers. Due to its "over curricular" activities (beyond the scope of regular editorial operations), it has a chance to become the Salon and Advocate of the high culture. The best proof for this argument is the ARTeria appendix. Moreover, New Time engages in pro bono activities in favour of the Polish community living in the British Isles. The most relevant issues, in addition to the widely meant culture, encompass education at all levels and high moral norms giving the readers a sense of the uniqueness of their time, the new time. Finally, there is the first long awaited magazine targeted at educated Poles.Artykuł zawiera omówienie bezpłatnego periodyku „Nowy Czas”, czasopisma skierowanego do polskiej inteligencji w Wielkiej Brytanii, ukazującego się od 2006 roku do dnia dzisiejszego w Londynie. Jest to jedyne pismo – obecnie 32-stronicowy miesięcznik – reprezentujące segment emigracyjnej polskiej elitarnej prasy kulturalno-społecznej w Zjednoczonym Królestwie, przytomnie osadzonej w europejskiej rzeczywistości politycznej. Ma interaktywną wersję on-line: nowyczas.co.uk. Misją jego założycieli – małżeństwa Grzegorza Małkiewicza i Teresy Bazarnik – jest informowanie o zdarzeniach z kraju i ze świata, ale przede wszystkim tworzenie wspólnoty polskiej społeczności w Wielkiej Brytanii. Odbiorcą z założenia miał być wykształcony Polak, ze znajomością języka angielskiego, otwarty na dwukulturowość. Teksty w języku wyspiarzy są przeznaczone dla Polaków urodzonych w Wielkiej Brytanii i ich brytyjskich przyjaciół. Jest pismem niezależnym. Poprzez swoją działalność pozaredakcyjną ma szansę stać się Salonem i Orędownikiem kultury wysokiej. Dodatek ARTeria jest tego najlepszym dowodem. Poza tym angażuje się w działania pro publico bono, na rzecz polskiej społeczności na Wyspach Brytyjskich. Istotnymi kwestiami, poza najszerzej pojmowaną kulturą, jest edukacja na wszystkich szczeblach oraz wysoki poziom norm moralnych, dających czytelnikom przede wszystkim poczucie wyjątkowości ich czasu, nowego czasu
Обычный / обыкновенный человек: концептуальные проекции субъекта обыденного дискурса
Get PDFThis paper seeks to formalize the structures of everyday discourse. The search for factors ensuring the unity and autonomy of everyday discourse is based on the assumption that the integrity of the discourse as such is guaranteed by the instance of discursive subject. The article deals with the common notion of collective subject/common subject popular in lingua-cultural approach in the Russian discourse analysis. The article on the material of the Russian National Corpus analysed the statements containing an identifier “common / ordinary man”, specified the values in this model, and reconstructed the paradigm of conceptual meanings significant to the speaker as the subject of ordinary discourse. Two aspects of the concept are considered: one model focuses on semantic structures of a subject positioned as a member of a community; another model is related to the subject projecting one in opposition to the other. The author of this article argues that the constitutive force of each discursive practice lies in its provision of subject positions. While the everyday discourse makes available to take up both positions for subjects, the discourse analysis reveals the synergistic nature of everyday communication.Публикация посвящена поиску генерализующих структур обыденного дискурса. Поиск факторов, обеспечивающих единство и автономность обыденного дискурса, базируется на предположении, что целостность дискурса как такового гарантирована инстанцией дискурсивного субъекта. Стереотипная для русской лингвокультуры модель идентификации субъекта обыденного дискурса включает определение «обычный / обыкновенный человек». В статье на материале Национального корпуса русского языка проанализированы высказывания, содержащие идентификатор «обычный / обыкновенный человек», конкретизированы значения этой модели, реконструирована парадигма концептуальных смыслов, значимых для говорящего как субъекта обыденного дискурса. В настоящей публикации рассмотрены две группы значений – семантических единств, связанных с этой моделью: «человек с точки зрения соотнесенности с некоторым целым» и «человек как центр микромира». Трансформация смыслов внутри этих семантических единств и характер связей между ними позволяют сделать вывод о синергетической природе семантической самоорганизации обыденного дискурса
Hedging as a Multifunctional Phenomenon of Research / Popular Research Articles
Get PDFThe paper analyses the versatile usage of hedges in medical academic texts and compares the (sub)genre peculiarities of the scientific research articles (RA) and science popularization articles (PRA). While comparing the two subgenres, the generalized three factors of strategies and functions influencing hedging usage were discriminated, i.e., the expectations of the discourse community, intentions, and shared background knowledge. The comparative analysis of RA and PRA aims at investigating the use of the multifunctional hedging device, and at the end the corpus of nearly 90 000 words and 20 articles has been comprised as a research database. A normative use of hedges in academic texts is treated as appropriate nowadays. The research focuses on the analysis of hedging strategies and functions. It stretched the borders of one function and analyses hedging as a pragmatic, semantic, social, and cognitive phenomenon in the field of epistemic modality. The hedge is viewed from the semantic, pragmatic, cognitive, and social perspectives. This article reviews the role and legitimacy of hedging producing deliberate elusiveness in scientific texts, interprets the cases of hedge uses, infers their functions and meaning. It as well discusses the vector of movement direction from the “author-centred rhetoric” to the “object-centred rhetoric” and vice versa. Hedging is interpreted in the frame of epistemic modality
Концептуально-прагматический аспект реализации дискурса соседства в материалах рижской газеты «Сегодня» начала ХХ века
Get PDFThe article examines the conceptual-pragmatic aspect of the realization of the discourse of neighbourhood in the Riga’s city newspaper Segodnya (Today) from 1923 to 1925. The mainrepresentatives of the discourse are the utterances containing the word/concept “neighbour”. The analysis revealed that the word/concept “neighbour” in the communicative space of the newspaper demonstrates the dynamics of the meanings that can be explained by a variety of linguistic and extra-linguistic phenomena. The conceptual dominants of the discourse of the neighbourhood are defined by the following factors: the specifics of a particular event, the manner of introduction of the role behaviour of participants, the distribution of the communicative roles. The choice by a speaker of a particular pragmatic type of “wrapping” of an event in the process of organization of the utterances containing the unit of “neighbour” is subjected to the goals of the creation of the effect of greater reliability as well as strengthening the level of information significance for a potential addressee. The inclusion of the addressee into the eventful space of the discourse is one of the forms of attraction of attention from the side of the speaker towards the socially significant phenomena.В статье рассматривается концептуально-прагматический аспект реализации ди- скурса соседства в материалах рижской городской газеты Сегодня (самой крупной русскоязычной газеты довоенной Латвии) в период с 1923 по 1925 год. Главными репрезентантами дискурса выступили высказывания, содержащие слово / концепт сосед. В результате анализа было установлено, что в коммуникативном пространстве газеты слово / концепт сосед получает содержательно-смысловую нюансировку, демонстрирует смысловую динамику, обусловленную целым рядом языковых и внеязыковых факторов, в числе которых: специфика конкретного события, способ представления ролевого поведения участников, распределение коммуникативных ролей. Выбор говорящим конкретного прагматического типа «упаковки» события в процессе организации высказываний, содержащих единицу сосед, подчиняется цели создания эффекта большей достоверности информации, повышения степени ее актуальности для адресата, в том числе – посредством привлечения его внимания к социально и культурно значимым явлениям повседневной жизни
Składnia orzeczenia czasownikowego przy wyrażeniach typu ‘pierwszy i drugi zawodnik’
Get PDFIn the Polish language there are expressions like pierwszy i drugi, taki lub inny which consist of adjectives, numerals or pronouns constituting determiners of nouns (e.g. ten czy ów zawodnik). Some of these sequences are distributional equivalents of the compound subject owing to the reference and syntax. Such a sequence, like series subject, relates to at least two referents in the extralinguistic reality and allows the occurrence of ad formam and/or ad sensum adjustment of verbs, for example: Pierwszy i drugi zawodnik mają / ma dobry czas. The habit of adjusting the person form in the Polish language is often unstable.The article discusses chosen issues concerning features of structure and syntax requirements among the sequences which function in sentences similarly to nominal series in the function of a subject.Models of syntax adjustment of verb in various types of sequences in the modern Polish were created on the basis of quantitative and qualitative analyses. Such a formulation of the rule may be directly provided in the correctness publications which codify the modern linguistic norm.W języku polskim istnieją wyrażenia typu pierwszy i drugi zawodnik, ten i ów, taki lub inny, złożone z przymiotników, liczebników lub zaimków, stanowiących określenia rzeczowników. Interesujące będą te z nich, które w zdaniu wchodzą w dwustronną relację składniową z orzeczeniem czasownikowym. Jak wynika z obserwacji, niektóre z takich ciągów są dystrybucyjnymi ekwiwalentami podmiotu szeregowego z uwagi na referencję oraz składnię. Mimo iż konstytuuje je singularny rzeczownik oraz szereg przymiotnikowy, taki ciąg, podobnie jak podmiot szeregowy, odsyła często przynajmniej do dwóch referentów w rzeczywistości pozajęzykowej oraz dopuszcza wystąpienie dostosowania ad formam i/lub ad sensum czasowników. Zwyczaj dostosowania formy osobowej jest w polszczyźnie niejednokrotnie rozchwiany. W artykule omówiono wybrane zagadnienia dotyczące cech budowy oraz wymagań składniowych tych spośród ciągów, które zachowują się w zdaniach podobnie jak szeregi rzeczownikowe w funkcji podmiotu. Analizy przeprowadzono na podstawie obserwacji obszernego materiału, wyekscerpowanego z licznych źródeł. Uwzględniono także aspekty historyczne badanego zjawiska, począwszy od fazy staropolskiej. Na podstawie analiz ilościowych i jakościowych, opracowano wzory dostosowania składniowego czasownika przy różnego typu ciągach złożonych z szeregowego określnika oraz singularnego rzeczownika we współczesnym języku polskim. Tak sformułowane reguły mogą znaleźć się wprost w wydawnictwach poprawnościowych, kodyfikujących współczesną normę językową
Pomysły na przetrwanie, wolność i niepodległość polskich zesłańców politycznych na Syberii w XIX wieku (do 1914 roku). Część II. Pomysły na wolność i niepodległość
Get PDFFirst Poles were sent to Siberia in the second half of the 18th century; then, after the fall of the November Uprising (1831), about ten thousand young Poles were deported to Siberia. More than twenty thousand people were exiled after the fall of the January Uprising (1863); whereas, the beginning of 1880s saw large deportation of those who were the members of socialist parties.The majority of deportees thought that the time in exile should be devoted to self-education and self-organization; therefore, the necessity to cultivate patriotic sentiments and Catholic religion was unquestionable. Some deportees were strongly convinced that it is not enough to cultivate Polish traditions to get ready for the economic development of Poland, once the independence is regained; thus, it was necessary to take immediate steps that would bring freedom.One of the best known cases of such thinking is the so called Omsk Conspiracy. In 1833, the deportees from the Omsk region came up with a plan for an uprising, another revolt against stardom was planned in 1866 in Transbaikal; however, both of those attempts failed.Pewna grupa Polaków zesłanych na Syberię za działalność w ruchu niepodległościowym jeszcze w drodze na katorgę myślała nad sposobami wydostania się na wolność. Niektórzy decydowali się na pojedyncze lub grupowe ucieczki. Niestety, większości z nich nie przyniosła upragnionej wolności. Polscy zesłańcy z czasów powstania listopadowego oraz powstania styczniowego przygotowywali plany wzniecenia otwartych buntów przeciw caratowi. Liczyli, że do swych przedsięwzięć pozyskają mieszkańców Syberii. Największym echem odbiła się tak zwana sprawa omska z 1833 roku i powstanie na trakcie około bajkalskim z 1866 roku. Zesłana do Omska duża grupa uczestników powstania listopadowego przy współpracy z mieszkańcami Syberii zaplanowała wybuch powstania, które w konsekwencji miało przynieść wolność Polakom, mieszkańcom Syberii i Kirgizom. Wszystko zakończyło się aresztowaniami. Powstanie na trakcie okołobajkalskim przygotowali Polacy zesłani do Syberii Wschodniej. Zakładano, że przy pomocy ludności syberyjskiej uda się opanować Irkuck, Krasnojarsk i Tomsk i dalej razem z Kirgizami prowadzić otwartą walkę z wojskami carskimi. Powstanie trwało kilka dni i skończyło się tragicznie dla jego uczestników
Pamatytas laikas: kelionė – kūryba – gyvenimas
Get PDFVAIČIULAITIS, Antanas, 2015. Italijos vaizdai. Sudarytoja ir teksto „Lieka tik tai, kas įgijo amžinybės vertę“ autorė Virginija Babonaitė Paplauskienė. Kaunas: Maironio lietuvių literatūros muziejus, 2015. 166 p
Retorinė skolinimosi topika reklamoje
Get PDFThe emotional appeal dominates in the persuasive discourse; usually, it is the rhetorical argumentation, the efficiency of which is closely related to the addressee value priorities. In order to achieve the advertising targets not only the newly discovered, but also the time-tested techniques of persuasion as well as the classic eristic argumentation models are employed.
The research object of this article is the expression of borrowing topic in the advertising discourse. The aim of this research is to identify and describe the rhetoric topics, i.e., the mainrepeatable structural and conceptual models that act as arguments in the advertisements created by the companies providing quick loans. The analysis of rhetoric discourse allows to identify and describe the universal categories of argumentation, i.e., the rhetorical topics and their semantic and (or) structural modification in the persuasive discourses. The research reveals that the advertising of quick loans is based on the identical rhetorical topic expressed by the repeatable eristic arguments.
Three following eristic arguments are identified and discussed: appealing to the masses (argumentum ad populum), appealing to time (argumentum ad tempus), appealing to safety (argumentum ad securitatem). It has been asserted that the advertising denies inconvenient and unsafe loan tradition. It patronizes unrestrained culture of lending where the loan is associated with the attractive images that eliminate the threat of social separation.Paveikiuosiuose diskursuose vyrauja emocinės apeliacijos, dažniausiai – retorinė argumentacija, kurios efektyvumas glaudžiai susijęs su adresato vertybiniais prioritetais. Siekdama savo tikslų, reklama pasitelkia ne tik naujai atrastas, bet ir laiko patikrintas įtikinimo technikas, taip pat – klasikinius eristinės argumentacijos modelius. Straipsnyje pristatomo tyrimo objektas – skolinimosi topikos raiška reklamos diskurse. Analizuotose greitųjų paskolų paslaugas teikiančių įmonių reklamose siekta nustatyti ir aprašyti retorinius topus, t. y. pagrindinius pasikartojančius struktūrinius ir prasminius modelius, kurie reklamoje veikia kaip argumentai. Retorinė diskurso analizė leidžia identifikuoti ir aprašyti universalias argumentacijos kategorijas – retorinius topus – ir jų prasmines ir (arba) struktūrines modifikacijas paveikiuosiuose diskursuose. Tyrimas atskleidžia, kad greitųjų paskolų reklama grindžiama identiška retorine topika, išreikšta pasikartojančiais eristiniais argumentais. Išskirti ir aptarti trys eristiniai argumentai: apeliavimas į mases (lot. argumentum ad populum), apeliavimas į laiką (lot. argumentum ad tempus), apeliavimas į saugumą (lot. argumentum ad securitatem). Išsiaiškinta, kad reklama neigia nepatogios ir nesaugios skolos tradiciją, ji proteguoja nevaržomo skolinimosi kultūrą, kurioje skola siejama su patraukliais įvaizdžiais, eliminuojančiais socialinės atskirties grėsmę