Respectus Philologicus
Not a member yet
631 research outputs found
Sort by
Tarmių mentalinio žemėlapio (ne)tikslumo veiksniai: tarmės vartojimas vs. nevartojimas
No full textThe aim of the article is to analyse the mental maps of the Western Upper Lithuania youth residing in Šiauliai region and evaluate the links between the accuracy of the mental maps and the ability to use a dialect.The respondents of the questionnaire name three main dialectal speech zones: Upper Lithuania, Lower Lithuania and Dzūkija. It is interesting that the ethnographic region of Suvalkija is not mentioned. It is assumed that the youth of the Upper Lithuania (Šiauliai) associates Suvalkija dialect with the standard language.Most of the respondents from the Upper Lithuania (Šiauliai) marked particular cities, such as Utena, Marijampolė, Mažeikiai, Skuodas, Plungė, Biržai, Telšiai, Šiauliai etc., in the mental map of Lithuania. These cities are the prototypical cities, which are frequently mentioned in other researches. The prototypical cities of the Lower Lithuania dialect are Mažeikiai, Skuodas, Plungė, Telšiai; whereas, the prototypical cities of the Upper Lithuania dialect are Biržai and Utena.A small number of the respondents approve the scientific classification of dialects, which subdivides Lithuania’s dialects into Lower Lithuania and Upper Lithuania dialects.Straipsnis papildo gana negausius perceptyviosios dialektologijos technika besiremiančius tyrimus Lietuvoje. Siekiama ištirti jaunosios kartos vakarų aukštaičių šiauliškių mentalinius žemėlapius ir įvertinti mentalinių žemėlapių tikslumo ryšius su gebėjimu kalbėti tarmiškai. Šis tyrimas prasmingas todėl, kad, žinant paprastųjų kalbos bendruomenės narių nuostatas, galima jas palyginti su informacija, gauta iš geolingvistinių tyrimų, ir daryti prielaidas dėl tarmės gyvybingumo ateityje. Straipsnis parašytas remiantis mokslinio projekto „Bendrinės kalbos vieta mentaliniame lietuvių kalbos žemėlapyje“ duomenimis. Perceptyviojo tyrimo duomenys rinkti 2014 metais. Iš viso tyrime dalyvavo 144 vakarų aukštaičių šiauliškių tarminio regiono tiriamieji. Tyrimas parodo, kad, jaunosios kartos vakarų aukštaičių šiauliškių vertinimu, dominuoja trys tarminio kalbėjimo zonos: Aukštaitija, Žemaitija ir Dzūkija. Mentaliniuose žemėlapiuose išsiskiria vadinamieji prototipiniai tarmių miestai. Mažeikiai, Skuodas, Plungė, Telšiai – žemaičių tarmės prototipiniai miestai, Biržai, Utena – aukštaičių tarmės prototipiniai miestai. Straipsnyje konstatuojama, kad tarmės vartojimas vs. nevartojimas nėra lemiamas veiksnys mentalinio žemėlapio tikslumui
Oboczność typu ‘ambasadorzy // ambasadorowie’ we współczesnej polszczyźni
No full textMasculine personal nouns in plural nominative take on inflectional ending -owie, which is often alternative to the ending -y (more seldom -i and -e). Categorization of endings –owie // -y poses a lot of problems, as it is not influenced by morphological factors.40 pairs of alternative forms of the type astrolodzy // astrologowie; profesorzy // profesorowie; zegarmistrze // zegarmistrzowie, excerpted from a linguistic guidebook from the early 1960s, were subject to analysis. They were verified in terms of norm and frequency. The first verification was based on determinations contained in the Polish Academy of Science Great Normative Dictionary of Polish / Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN/, while National Corpus of Polish was the basis of the second one. Comparison of a linguistic norm from half a century ago and the contemporary one shows that not all variants considered correct 50 years ago are acceptable today. A quantitative analysis proves that the law of linguistic economy works in general, meaning that the shorter form prevails in terms of frequency (the number of syllables is the measure of length). The choice of the longer form (with ending -owie) is presumably motivated by euphonic, semantic and stylistic factors.Artykuł porusza zagadnienie wariantywności form mianownika liczby mnogiej rzeczowników osobowych rodzaju męskiego. Mogą one przybierać końcówkę fleksyjną -owie, która często jest oboczna z -y (rzadziej z -i, -e). Postacie mianownika liczby mnogiej są synkretyczne z formami wołacza. Dystrybucja zakończeń -owie // -y przysparza poważnych trudności, ponieważ nie jest oparta na czynnikach morfologicznych.
Analizie poddano 40 par form obocznych typu: astrolodzy // astrologowie, profesorzy // profesorowie, zegarmistrze // zegarmistrzowie, które zostały zaczerpnięte z poradnika językowego z początku lat sześćdziesiątych XX wieku. Zweryfikowano je normatywnie i frekwencyjnie. Pierwsza weryfikacja została oparta na rozstrzygnięciach zawartych w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny PWN. Podstawą weryfikacji frekwencyjnej był elektroniczny Narodowy Korpus Języka Polskiego. Porównanie normy językowej dawnej i współczesnej pokazuje, że nie wszystkie warianty 50 lat temu traktowane jako poprawne są dzisiaj akceptowane. Z kolei analiza ilościowa dowodzi, że na ogół można zaobserwować frekwencyjną przewagę postaci krótszej (miarą długości jest liczba sylab), ale nie zawsze. Zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że na wybór formy dłuższej (z końcówką -owie) wpływają czynniki eufoniczne, semantyczne i stylistyczne
Marginalization of South Asians Based on Race and Skin Color in Bharati Mukherjee’s Jasmine and Chitra B. Divakaruni’s “The Mistress of Spices”
No full textThe purpose of this article is to focus on the issue of marginalization of South Asians in the United States as portrayed in two novels written by writers of Indian origin: Bharati Mukherjee’s Jasmine and Chitra Bannerjee Divakaruni’s The Mistress of Spices. It is investigated how race or skin color are the reasons for the marginalization of Indian immigrants in the United States. While Jasmine shows white Americans’ inability to embrace the racial difference of an Indian immigrant, which may be read as a reflection of the relative newness of this ethnic group in the United States and its shifting racial classification, The Mistress of Spices shows that the patterns of marginalization based on skin color may be developed already in the homeland, India, and then transferred to the US and confronted with the country’s racial diversity. Divakaruni’s novel raises a discussion of how the appreciation of whiteness developed in the country of birth leads to the hierarchical relations between the members of the Indian diaspora, and how it affects their relations with other American minorities. In this way, it shows that marginalization based on skin color is not only the outcome of inter-ethnic encounters but it can be an internal problem of this ethnic group as well
Polskie i bułgarskie frazeologizmy somatyczne motywowane przez nazwy części ciała służących do mówienia
No full textThe article includes the analysis of Polish and Bulgarian somatic phrases with the meaning justified with components, i.e., the names of the parts of the body having a semantic feature of mental functions “designed for speaking” in the semantic structure. This semantic feature is very productive, and it justified the meaning of a few hundred of collected phrases in both languages. The most productive ones are NA: usta – уста, човка and język, jęzor, ozór – език, much less: ząb, zęby – зъб, зъби, wargi – устни, джуки, nos – нос and gardło – гърло. Moreover, in Polish, as opposed to Bulgarian, the functional semantic feature “designed for speaking” was distinguished in the structure of a few other NA: ślina, piersi “klatka piersiowa” and płuca. However, in Bulgarian, this function was as well ascribed to NA: чене, мустаци. The analysed somatic phrases concern two categories: silence and speaking (characterized in terms of starting the action of speaking, the content of the utterance and the manner of speaking). The article demonstrates the characteristics of the motivation of the semantics of the collected phrases in each of the compared languages (e.g. the motives of horse-riding in Polish, the motives of damaging and using up the organs of speech, the motive of fight etc.).Artykuł zawiera analizę polskich i bułgarskich frazeologizmów ze znaczeniem motywowanym przez komponenty – nazwy części ciała posiadające w strukturze semantycznej sem funkcji psychicznych ‘służy do mówienia’. Omawiany sem jest bardzo produktywny i w obu językach umotywował znaczenia kilkuset frazeologizmów. Najbardziej produktywne są NA: usta – уста, човка oraz język, jęzor, ozór – език; znacznie mniej: ząb, zęby – зъб, зъби; wargi – устни, джуки; nos – нос oraz gardło – гърло. Ponadto w języku polskim – w odróżnieniu od bułgarskiego – sem funkcyjny ‘służy do mówienia’ wyróżniono w strukturze kilku innych NA: ślina, piersi ‘klatka piersiowa’ oraz płuca. Natomiast w języku bułgarskimfunkcję tę przypisano także NA: чене, мустаци. Analizowane frazeologizmy somatyczne dotyczą dwóch aspektów: milczenia oraz mówienia (charakteryzowanego pod względem rozpoczęcia czynności mówienia, treści wypowiadanego komunikatu i sposobu mówienia). W artykule wykazano specyfikę motywacji semantyki frazeologizmów w każdym z porównywanych języków (np. motywy jeździeckie w języku polskim; motywy uszkodzenia i zużycia narządów mowy; motyw walki itd.)
Просто о сложном: новое пособие по фонетике русского языка
No full textБАЛШАЙТИТЕ, Д. 2015. Учебное пособие по фонетике современного русского языка. Часть 1. Вильнюс: Вильнюсский университет. 101 с
Поэтика трансцендентного: стилистическая редукция как инструмент репрезентации сакрального
No full textThe main direction of the work is connected to the representation of abstract (transcendent) objects in music and literature. The article analyses “Cantus in Memoriam Benjamin Britten” by Arvo Pärt and some poems of Czesław Miłosz. The metaphysical dimension of reality involves forms and things, existing beyond the boundaries of empirical perception and, at first sight, beyond the descriptive practices. Abstract objects are available in intellectual experience, but culture must transform them into a symbolic form. As a rule, it is connected to the practice of art minimalism. The essence of minimalism is the reduction of number of stylistic tools and “purification” the perception from the visual / auditory images (not a mimetic use of language). For the representation of the sacred Pärt uses only mensural canon form, scale and chord. These “characters” are deprived of descriptive function, but have symbolic potential (canon as a sign of stopped time, the eternal return). The distinctive feature of the Miłoszʼs style is the pursuit to “clean” the signs (indexical and symbolic). There is the reverse side of language distillation: the rejection of the subjective position, emotional experience, the distance between the person and the object of representation.Основное направление работы связано с репрезентацией абстрактных объектов в музыке и литературе. Анализируются “Cantus in Memoriam Benjamin Britten” Арво Пярта и ряд поэтических текстов Чеслава Милоша. Существуя за границами эмпирического восприятия и дескриптивных практик, абстракции доступны ин- теллектуальному опыту. Невозможность представить сакральное в иконическом образе приводит к поиску символических форм его репрезентации. В различных языках культуры эти поиски связаны с практикой художественного минимализма. «Освобождение» восприятия от визуальных/слуховых образов (немиметическое письмо) происходит посредством намеренной редукции стилистических инструмен- тов. У Пярта это форма канона, символизирующая возвращение к первоэлементам, дополнительность гаммы и трезвучия как «персонажей», лишенных иконической изобразительности. У Милоша это также приоритет индексально-символических («чистых») знаков над знаками изобразительными. Оборотная сторона дистил- ляции языка – отказ от эмоционально-субъективной оценки, дистанция между пишущим и объектом репрезентации
Homonimia wśród nominatów dotyczących czasu i przestrzeni: polskorosyjskie studium kontrastywne
No full textThe article is devoted to the problem of interlanguage homonymy. Resulting from the analysis of Polish and Russian nominates (words and phrasemes) in time and space, there have been selected four groups of interlanguage homonyms: proper homonyms (as well known as the simple ones), homonymoidal homonyms, idiomatic homonyms and culture homonyms.Special attention should be paid to the homonymoidal type of interlanguage homonymy, as this type of homonymy covers the cases of meaning inadequacies of words having very similar meanings in both analysed languages, and in formal-descriptive linguistics, those words are described as ambiguous. The practice in interlanguage contacts shows that the axiom concerning the language polysemy has a very negative influence on the acquisition of the so-called ambiguous lexemes of a foreign language by contributing to the process of identification of a certain form with all the meanings associated with this form in the native language. Hence, here comes to being the postulate to treat lexemes as monosemantic language units and obligatorily use the new notion “homonymoid”, which, according to the author, may replace the notion of “polysemy” as referred to the relations of systemic nominative units
Apie lenkų tremtinius Sibire – išsamiai ir objektyviai
No full textПОЛЬСКИЕ ССЫЛЬНЫЕ В СИБИРИ во второй половине XVIII – начале ХХ века в восприятии pоссийской администрации, переселенцев и коренных народов Сибири, 2015. Сборник научныx статей. Омск, Полиграфический центр КАН. 403 с
Adaptation of the Epic Legend of Siegfried: from Archetypal Hero Myth to Film
No full textAccording to the psychic concept of adaptation, the original manifests itself as an archetype in culture. The film producer who employs archetypal hero myth creates yet another version of myth. A medieval narrative – a secularised sacred narrative – is translated into a cinematic narrative by a gallery of images. This kind of translation reveals similar semiotic complexity to that of the original. The film producer imitates the art of the medieval epic singer and remains faithful to the spirit of myth. This paper aims at deciphering the symbolic world of The Nibelungen: Siegfried (Die Nibelungen: Siegfried), a silent film created by Fritz Lang (1924). The novelty of the research lies in comparing the artistic expression of the film producer with the poetic expression of the medieval epic minstrel. The authors’ argument proceeds as follows: (1) consider the archetypal hero myth – its plot, theme, and motifs – as narratologically embedded in the adaptation of the epic legend of Siegfried; (2) reveal the interaction between the formulaic structure of the intertitles and oral epic poetry; (3) highlight mimesis as the imitative representation of the sacred world from the perspective of the symbolic world created in the film