Respectus Philologicus
Not a member yet
631 research outputs found
Sort by
Vaizdinės-scheminės GYVENIMO metaforos XVI amžiaus pabaigos lotyniškoje LDK gedulingoje poezijoje
Get PDFThis article analyses the Latin mourning poetry of the late 16th century in the Grand Duchy of Lithuania (GDL). Funeral verses chosen for analysis are written by the students of Vilnius Academy and Renaissance poet Petrus Royzius. This article aims at revealing the specificity of image-schematic metaphors LIFE IS A JOURNEY, LIFE IS A THREAD and LIFE IS A SCALE of the mourning poetry of the late 16th century in the GDL. George Lakoff suggests source-path-goal scheme, which refers to moving from point A (source) to point B (goal). The study reveals that schema of a path metaphorically is connected with life in this world from birth until death, and schema of scale is connected with afterlife (heaven, Olympus is direction UP; underworld, Tartarus, Hades is direction DOWN). Conceptual metaphors LIFE IS A JOURNEY and LIFE IS A THREAD reveals that people realised its impermanence and fragility. LIFE IS A SCALE is related to Christian conception of afterlife: clean-lived people come to God in Heaven and unrighteous come to Tartarus.Straipsnyje analizuojama XVI amžiaus pabaigos lotyniškoji LDK gedulinga poezija, keturi rinkiniai, parašyti Vilniaus akademijos studentų, taip pat Petro Roizijaus poezijos rinktinė. Siekiama atskleisti tekstuose rastų vaizdinių-scheminių metaforų gyvenimas yra kelionė, gyvenimas yra gija ir gyvenimas yra skalė ypatybes. Vaizdinės-scheminės metaforos tirtos pasitelkus G. Lakoffo šaltinio-trajektorijos-tikslo schemą, nurodančią judėjimą iš vieno taško (šaltinio) link kito taško (galutinio tikslo). Gyvenimo kaip kelionės, turinčios pabaigą, arba trapios gijos, metaforos rodo, kad Renesanso žmogus suvokė savo laikinumą, kuris dar labiau akcentuojamas Baroko kūryboje. Žemiškasis gyvenimas dažniausiai įvaizdijamas kelio konceptais, o anapusinis gyvenimas labiau suvokiamas kaip skalė, nurodanti judėjimą kryptimi aukštyn arba žemyn. Pomirtinio gyvenimo – skalės – metafora atskleidžia krikščioniškąjį gyvenimo po mirties suvokimą: geri žmonės keliauja pas Dievą į dangų, o nedori – į pragarą
Приговор как функциональный жанр административной коммуникации
Get PDFThis article analyses the function of a sentence as a representative genre of administrative discourse, which has the ability to form and transform legally relevant facts. Functional and pragmatic nature of the sentence, as a document, lies in the ability to mandatory oblige all recipients of the discourse. The aim of the article is to identify the main features and descriptions of the sentence as an administrative discourse genre, which in essence is the main way of interpretation, evaluation and qualification of social behaviour. The study analysis includes the sentence analysis, taking into account three criteria: ontological, causal and pragmatic. This publication also provides a method of qualification of legally relevant facts and the examples of its verbalisation. It is shown that under formal communications, the studied genre of the text is the main instrument of the imperative regulation of social relations. The author indicates that the sentence is a subjective and prescriptive type of administrative document. The sentence is a final explicit act. Fundamental pragmatics of the sentence is focused on identifying and revealing the will of the authorities and influencing the participants of discourse.Статья посвящена анализу приговора как функционального репрезентанта административного дискурса, способного императивным образом формировать и преображать юридически релевантные факты. Функционально-прагматическая сущность приговора заключается в его способности по определению обязывать всех адресатов. Анализ приговора охватывал исследования с учетом трех критериев: онтологического, каузального и прагматического. Целью статьи является выявление и дескрипция основных особенностей приговора как жанра административного дискурса, который по сути своей является основным способом интерпретации, оценки и квалификации общественного поведения. В настоящей публикации рассмотрен также способ квалификации юридически релевантного факта и указаны примеры его вербализации. Показывается, что в рамках официально-правовой коммуникации изучаемый жанр текста является главным инструментом императивного регулирования общественных отношений. Отмечается, что приговор является видомадминистративного документа, которому свойствены субъектность и директивность, а его основная прагматика сосредоточена на выявлении воли органа власти и оказании воздействия на участников дискурса
Generic Challenges: English Epithalamic Tradition and Its Deconstruction (The Case of John Donne)
Get PDFThe paper is an attempt at the analysis of generic flexibility as reflected in the minor literary genre of epithalamium, or wedding song. The problem is approached from the reader response and mythopoetic perspective by focusing on John Donne’s Metaphysical instrumentarium employed in the experimental testing of the conventional boundaries. Although, on the one hand, Edmund Spenser’s Epithalamion very successfully follows the Sapphic-Catullan conventions and is regarded as the best creative achievement in English literature, J. Donne’s three epithalamions, in their turn, demonstrate the Baroque virtuosity of transformation. The poet daringly experiments with the responses of both the epithalamic and Metaphysically oriented audience inviting the readers into a challenging rhetorical game. Although he borrows the motifs from classical and Christian nuptial tradition, due to his poetic style marked by the structural and verbal ingenuity, the epithalamic relationships get reordered. The perspective of generic deconstruction with regard to Metaphysical conceited imagery invoked to dramatise the matrimonial marriage as seen in J. Donne’s epithalamions is discussed for the first time in Lithuanian literary criticism
Antroponimy męskie parafii Bieliny w świetle ksiąg parafialnych z lat 1850–1900
Get PDFThe aim of the present article is onomastic analysis of male surnames reported in the documents of the parish of St. Joseph Spouse of the Blessed Virgin Mary in Bieliny (built in 1637), derived from the second half of the 19th century. The analysis encompass five hundred sixty-four surnames. The classification of surnames was based on the division of surnames proposed by Stanislaw Rospond. He divided the surnames into derivative and non-derivative ones. The most productive group of derivative surnames was formed by the use of different suffixes. Among them, the most numerous are surnames with the suffix -ski, derived from place-names and first names. Among non-derivative surnames there prevail appellative surnames related with the names of professions, physical characteristics and personality, as well as surnames associated with nature, foods, abstractions, homemade production, substance and minerals, places and clothes. These names feature lexical differences.Celem artykułu jest analiza onomastyczna nazwisk męskich odnotowanych w dokumentach kościelnych parafii pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny w Bielinach (powstała w 1637 r.), pochodzących z drugiej połowy XIX wieku. Analizie poddanych zostało 564 nazwisk męskich. W celu dokonania klasyfikacji wykorzystany został podział nazwisk Stanisława Rosponda na nazwy derywowane i niederywowane. Najbardziej produktywną grupą okazały się nazwiska derywowane, które powstały przez wykorzystanie różnorodnych sufiksów nazwotwórczych. Wśród nich najliczniejsze są antroponimy zakończone formantem z elementem sufiksalnym -ski, utworzone od nazw miejscowych i imion. Wśród nazwisk niederywowanych przeważają nazwiska odapelatywne, powstałe od różnorodnych nazw pospolitych, takich jak nazwy zawodów, cechy fizyczne i osobowościowe, nazwy kojarzone z przyrodą, pokarmami, abstrakcjami, wytworami ręki ludzkiej, substancje i minerały, miejsca, ubrania. W omawianym materiale można zaobserwować zróżnicowanie leksykalne nazwisk
Leadership as Identity: the Focus in African Literature
Get PDFThe Panama Papers leakage implicated several African leaders in global corruption deals. It confirmed perceptions that these leaders care little for their people. African leaders who overstay term limits are the focus of Western democratic ire. Pro-democracy movements, the overthrow of regimes characterised as undemocratic gain unquestioned media coverage and praise. African leaders are summoned to the International Criminal Court in The Hague; their societies debate whether justice can be administered from outside. Increasingly, voices question African political and developmental processes. African Literature participates in struggles defining modern Africa’s search for identity and its own definition of leadership. It points to possibilities rooted in African Oral Tradition and in customs predating various colonial systems. Leadership forms that societies choose are closely linked to perceptions of identity. This paper examines the crisis of identity which has resulted in Africa’s crisis of leadership and looks at approaches taken by African writers and filmmakers: Malian filmmaker Cheik Oumar Sissoko’s film La Genèse (1999), South African writer Zakes Mda’s novels Ways of Dying(1995), Heart of Redness (2000)
Konstantino Sirvydo „Punktų sakymų“ teksto šaltiniai
Get PDF2016 metų gruodžio 13 dieną VU Kauno fakultete dr. Virginija Vasiliauskienė pristatė Konstantino Sirvydo Punktų sakymų kritinį leidimą. Ji – šio leidimo rengėja ir projekto vadovė. Leidimas buvo parengtas kartu su doc. dr. Kristina Rutkovska iš VU Polonistikos centro. Šiame penkių knygų leidime atskleisti iki šiol netirti Sirvydo indėlio į lietuvių kultūrą aspektai: jis pristatomas ne tik kaip pirmųjų originalių pamokslų autorius, rašomosios kalbos puoselėtojas, leksikografas, bet ir kaip Šventojo Rašto vertėjas, biblinės terminijos ir stiliaus kūrėjas, teologas mąstytojas
The Relations Between the Elements of a Sentence in Utterances of Autistic Children Formulated in the Polish Language
Get PDFThis paper discusses the problem of syntax skills in children with autism. The main research problem pertained to the course of development of syntax in children with autistic disorders. This study compared the syntactic competence of two autistic boys aged 8 years. The linguistic analysis of the testimonies revealed differences in the way sentences were constructed. Nevertheless, in the messages of both boys errors appeared indicating impaired communication competence. Thus, the goal of the research was an attempt to analyse children’s utterances, taking into account the main types of utterances, their structure and grammatical correctness. The research aimed at finding and capturing other forms of expression, typical for children with autism. The syntax skills of children with autism are not very good. If children construct utterances, these are usually synthetically and grammatically poor sentences. Autistic children are unable to combine the two constituents of a sign into a single whole. In addition, they find it difficult to understand words that have a double meaning, namely literal and figurative. The children form short, incomplete, not very detailed utterances, meager in terms of content
Структура метакоммуникативного комментария и наивные представления о коммуникации (на материале русско- и белорусскоязычных интернет-форумов Беларуси)
Get PDFThe article discusses the factors of speaker’s choice of additional metacommunication moves in non-institutional internet communication. The study is based on Russian- and Belarusian-language internet forums of Belarus, which allows to observe directly the metacommunicative reflection of speakers. The research has a comparative aspect and focuses on similarities and differences in verbalised metacommunication conceptions of Russian and Belarusian-speaking Belarusians, caused by the attitude to the language of communication: the language situation of Belarus, in which formally equilateral languages have in fact unequal conditions of functioning, actualises the symbolic use of the Belarusian language. It has been established that the choice of additional metacommunication moves with a particular function in Russian and Belarusian-speaking internet communication is determined by such factors as speakers’ representations about the communication norms and focus on certain communication aspects; for the Belarusian-language internet dialogue a special relation to the language, conditioned by its ethno-consolidating and symbolic functions, becomes relevant.В статье рассматриваются факторы выбора говорящим дополнительных метакоммуникативных ходов в неинституциональном интернет-общении. Исследование проводится на материале белорусских интернет-форумов на русском и белорусском языках, что позволяет наблюдать спонтанную метакоммуникативную деятельность говорящих. Исследование имеет сопоставительный аспект и сосредоточено на сходствах и различиях в вербализируемых метакоммуникативных представлениях русскои белорусскоязычных белорусов, обусловленных отношением к языку коммуникации: языковая ситуация Беларуси, в которой формально равностатусные языки имеют в действительности неодинаковые условия функционирования, актуализирует символическое употребление белорусского языка. Установлено, что выбор дополнительных метакоммуникативных ходов с той или иной функцией в русско- и белорусскоязычном интернет-общении определяется такими факторами, как представления говорящих о нормах коммуникации и фокус на определенных ее аспектах; а для белорусскоязычного интернет-диалога релевантным становится и особое отношение к языку, обусловленное его этноконсолидирующей и символической функциями
Uwagi dotyczące wyrażenia WOJNA PODJAZDOWA
Get PDFThe word combination guerrilla war has a terminological meaning ‘war, during which the weaker side uses the tactics of avoiding general battles and combats unexpected enemy attacks with the help of small military units or partisans’. The combination guerrilla war is associated by users of common language primarily with semantic elements such as ‘a scope of insidious, hidden and difficult to predict, tiring opponent actions’. In the modern texts, the term guerrilla war can undergo a metaphorisation process – it is a determinologisation of multiword expression of military terms. In the figurative sense of the verbal connection guerrilla war there are characterised semantic elements as ‘set of insidious actions, hidden, difficult to predict, directed against to someone or to something, to achieve something, teasing the opposite side, her fatigue, limiting its influence’. In some texts determinologisation signals were presented – a change of component pattern, clauses appeared, which indicates metaphorisation of compound, for example: tax guerrilla war, office guerrilla war. The texts which reported metaphored military term guerrilla war featured the following metaphors: POLITICS is a WAR, ECONOMIC PERFORMANCE is a WAR, DIFFERENT, SPECIAL ACTIVITIES and FORMS OF COMPETITION is a WAR.Związek wyrazowy „wojna podjazdowa” ma terminologiczne znaczenie ‘wojna, w czasie której strona słabsza stosuje taktykę unikania generalnych bitew i zwalcza przeciwnika niespodziewanymi napadami przy pomocy niewielkich oddziałów wojskowych lub partyzanckich’. Z połączeniem „wojna podjazdowa” użytkownikom języka potocznego kojarzą się przede wszystkim elementy semantyczne ‘zespół podstępnych, skrytych, trudno przewidywalnych, męczących dla przeciwnika działań’. We współczesnych tekstach termin „wojna podjazdowa” może ulegać metaforyzacji – następuje determinologizacja wielowyrazowego terminu wojskowego. W przenośnym znaczeniu związku wyrazowego „wojna podjazdowa” wyróżniają się elementy semantyczne ‘zespół działań podstępnych, skrytych, trudno przewidywalnych, wymierzonych przeciwko komuś, czemuś, mających na celu osiągnięcie czegoś, dokuczenie stronie przeciwnej, zmęczenie jej, ograniczenie jej wpływów’. W niektórych zaprezentowanych tekstach wystąpiły sygnały determinologizacji – nastąpiła zmiana szyku komponentów, pojawiły się człony sygnalizujące metaforyzację związku, np. „podatkowa wojna podjazdowa”, „biurowa wojna podjazdowa”. W tekstach, w których odnotowano zmetaforyzowany termin wojskowy „wojna podjazdowa”, ujawniły się metafory: POLITYKA to WOJNA, DZIAŁANIA EKONOMICZNE to WOJNA, RÓŻNE DZIAŁANIA CELOWE, FORMY RYWALIZACJI to WOJNA
Staropolski dyskurs o sacrum i profanum w poradniku moralno-religijnym pt. „Tobiasz pobożny i gospodarz dozorny” (1647)
Get PDFThe article is devoted to the interpretation of the discourse on the sacred and the profane in anonymous moral-religious guidebook titled Tobiasz pobożny i gospodarz dozorny (Tobias the Pious and Diligent Host), published in Krakow in 1647. The author analyses everyday human life and its basic aspects, continually confronting them with the Bible.
This gives an excellent example of intermingling of two spheres of existence in everyday life, in Old Polish literature, i.e. the sacred and the profane. For this reason, the following research objectives are set out: to select those aspects of reality that, in the mentality of the author, belong to the realm of the sacred, and those that are specific to the area of the profane. The phenomenon of persuasive sacralisation of everyday life, the essence of which is to impart sacred aspects to non-sacred phenomena of existence are described, and the methods of entering into the relationship with the sacred, presented in the text are discussed. The author believes that the persuasion presented in Tobias the Pious, established in religious-ontological discourse, is intended for sacralisation of the profane sphere.Artykuł poświęcony jest interpretacji dyskursu o sacrum i profanum w anonimowym poradniku moralno-religijnym pt. Tobiasz pobożny i gospodarz dozorny (1647). Analiza ludzkiej codzienności w jej podstawowych aspektach, konfrontowana przez autora z Biblią sprawia, że starodruk stanowi przykład przenikania się w życiu codziennym doby staropolskiej dwóch sfer istnienia – sacrum oraz profanum. Z tego względu podejmuję następujące zagadnienia: wyodrębnienie tych aspektów rzeczywistości, które przynależą do sfery sacrum oraz tych, które są właściwe sferze profanum. Charakteryzuję zjawisko perswazyjnej sakralizacji codzienności, którego istotą jest nadawanie sakralnej wartości niesakralnym aspektom bytu oraz omawiam obecne w tekście sposoby wchodzenia w relację ze świętością. Obecna w Tobiaszu pobożnym perswazja, która ugruntowana została w religijnym dyskursie ontologicznym, ma w zamierzeniu autora sakralizować sferę profanum