Necmettin Erbakan University Institutional Repository
Not a member yet
18430 research outputs found
Sort by
Sufis in the Islamization of the Mongols
No full textDoktora TeziMoğollar tarih sahnesine XIII. asırda çıkmış ve bundan sonra neredeyse dönemin tüm tarih yazımı Moğollar üzerinden şekillenmiştir. Sufiler, Moğol hâkimiyetinde İslamiyet’in yaşatılmasını, medrese ve tekkelerin açık kalmasını, halkın Moğollara karşı duyduğu korkunun yok edilmesini sağlayıp, Moğol idarecilerinin halka eziyet etmesini engellemiştir. Moğollar, kendilerine karşı kin, nefret ve düşmanlık beslemeyen sufilerin dergâhlarını kapatmamıştır. Moğollar, sufiler kendilerine hizmet etmeseler bile onların hayat tarzından ve cesaretinden etkilenmiştir. Moğollar şehirlere yerleşmeye başladığında İslam’ı ve sufileri daha yakından tanıma şansına sahip olmuşlardır. Böylelikle Moğollar İslam hakkında merak ettikleri hususları doğrudan sufilere sorabilmişlerdir. Bu tezde Büyük Moğol Hanlığından başlayarak, Çağatay, Altın Orda, İlhanlı ve Türkiye Selçuklu Devleti coğrafyasındaki Hâcegân, Yeseviyye, Sühreverdiyye, Kübreviyye, Rifaiyye ve Mevleviyye mensubu sufilerin Moğollarla ilişkisi ele alınmıştır.The Mongols appeared on the stage of history in the 13th century and from then on, almost all of the historiography of the period was shaped by focusing on the Mongols. The Sufis ensured that Islam was kept alive under Mongol rule, that the madrasahs and lodges remained open, that the fear of the people towards the Mongols was eliminated and that the Mongol administrators prevented them from tormenting the people. The Mongols did not close the lodges of the Sufis who did not bear any grudge, hatred or hostility towards them. The Mongols were impressed by the Sufi’s lifestyle and courage even if they didn’t serve them. When the Mongols began to settle in cities, they had the chance to get to know Islam and the Sufis more closely. In this way, the Mongols were able to ask the Sufis directly about the issues they were curious about regarding Islam. In this thesis, the relationship between the Mongols and the Sufis of Hâcegân, Yeseviyye, Suhreverdiyye, Kubreviyye and Mevleviyye in the geography of the Chagatai, Golden Horde, Ilkhanate and Anatolian Seljuk State, starting from the Great Mongol Khanate, is discussed
The issue of freedom of the will in the Qur'an
No full textYüksek Lisans TeziBu çalışma, Kur’an-ı Kerim’de iradenin özgürlüğünü ele alarak özgürlük, irade ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kavramsal çerçevede özgürlük, fatalizm, determinizm ve indeterminizm gibi temel yaklaşımlar değerlendirildikten sonra Kur’an’da iradeye dair müteradif kavramlar analiz edilmiştir. Çalışmanın devamında özgür iradeye ve zorunluluğa işaret eden ayetler üzerinden bir inceleme yapılmış, özgür iradeyi etkileyen ilahî irade, bireysel unsurlar ve dış faktörler detaylandırılmıştır. Bireysel unsurlar bağlamında nefis, iman, zihinsel ve psikolojik etkenler ele alınmış, bu unsurların özgür irade üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir.This study examines the concept of freedom of will in the Qur'an by analyzing the relationship between the concepts of freedom, will, and responsibility. Within the conceptual framework, fundamental approaches such as freedom, fatalism, determinism, and indeterminism are evaluated, followed by an analysis of synonymous terms related to will in the Qur'an. The study further investigates verses that refer to free will and necessity, detailing the factors affecting free will, including divine will, individual elements, and external factors. Within the scope of individual elements, concepts such as the self (nafs), faith, mental, and psychological factors are addressed, and their impact on free will is evaluated
The relationship between attitudes towards death and spiritual well-being of mothers whose children are in intensive care
No full textYüksek Lisans TeziBu çalışma, çocuğu yoğun bakımda yatan annelerin ölüme karşı tutumları ile spiritüel iyi oluşları arasındaki ilişkiyi ve etkileyen faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapıldı. Araştırma, Aralık 2023- Mayıs 2025 tarihleri arasında Ankara ilinde hizmet veren bir şehir hastanesinin çocuk yoğun bakım ünitelerinde araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan annelerle yapıldı. Araştırmanın örneklemi, evreni belirtilen hastanenin yoğun bakımında en az yedi gündür yatan 249 çocuğun annelerinden oluştu. Araştırma için etik kurul onayı ve kurum izni alındıktan sonra araştırma verileri “Anne ve Çocuk Bilgi Formu’’, “Ölüme Karşı Tutum Ölçeği’’ ve “Spiritüel İyi Oluş Ölçeği’’ ile yüzyüze toplandı. Veriler IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 26 istatistik paket programında değerlendirildi. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, Cronbach's Alpha katsayısı, Bağımsız Örneklem t Test, Varyans Analizi (ANOVA) Bonferroni testi, Pearson korelasyon katsayısı, doğrusal regresyon analizi kullanıldı. p<0,05 düzeyi istatistik olarak anlamlı kabul edildi. Araştırmaya katılan annelerin %34,5’inin 30 yaş altı olduğu, %38,2’sinin ortaokul mezunu olduğu, %81,5’inin herhangi bir işte çalışmadığı ve çocuğunun öleceğini ara sıra düşünenlerin oranı %38,2 olduğu tespit edildi. Çocukların %51,4’ünün 5 yaş altı olduğu, %65,1’inin sistem hastalıkları sorunu olduğu, %15,7’sinin travma/kaza nedeniyle yattığı ve %4,4’ünün ise genetik bir sorun nedeniyle yatış endikasyonunun olduğu saptandı. Ölüme karşı tutum ölçeği toplam puan ortalaması 123,33 ± 19,88 olduğu ve annelerin ölüme karşı tutumunun negatif olduğu bulundu. Spirütüel iyi oluş ölçeği toplam puan ortalaması 118,57 ± 10,93 olduğu ve annelerin spirütüel iyi oluş durumunun yüksek olduğu saptandı. Annelerin ölüme karşı tutum ölçeğinde; 31-35 yaş aralığında olanların, eğitim durumu ilkokul mezunu olanların ve çocuğun ölümünü hiç düşünmeyenlerin ölüme karşı tutum puanlarının yüksek olduğu tespit edildi. Spiritüel iyi oluş ölçeğinde ise; medeni durumu evli olanların, eğitim durumu ilkokul mezunu olanların, herhangi bir işte çalışmayanların, geliri giderinden az olanların, yoğun bakımdaki çocuğu 5 yaş altında olanların, kendi ölümünü ara sıra düşünen ve çocuğunun ölümünü çok seyrek düşünen spiritüel iyi oluş puanlarının yüksek olduğu tespit edildi. Ölüme karşı tutum toplam puanı ile spirütüel iyi oluş toplam ve alt boyut puanları arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p<0,05). Çalışmada annelerin ölüme karşı olumsuz tutumunun olduğu ve bunun spirütüel iyi oluş düzeyini arttırdığı sonucu elde edildi. Bu sonuçlar doğrultusunda çocuk yoğun bakım ünitelerinde annelerin ölüme karşı tutumlarının negatif olabileceği dikkate alınarak, bu süreçte olan annelerin bütüncül yaklaşımla desteklenmesi önerilir.This study was conducted as a descriptive and correlational research to examine the relationship between the attitudes towards death and spiritual well-being of mothers whose children are hospitalized in the pediatric intensive care unit, as well as the factors affecting these variables. The research was carried out between December 2023 and May 2025 with mothers who met the inclusion criteria in the pediatric intensive care units of a city hospital in Ankara, Türkiye. The sample of the study consisted of mothers of 249 children who had been hospitalized in the intensive care unit for at least seven days. After obtaining ethics committee approval and institutional permission, data were collected through face-to-face interviews using the “Mother and Child Information Form,” “Attitude Toward Death Scale,” and “Spiritual Well Being Scale.” Data were analyzed using IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 26 statistical software. Descriptive statistics, Cronbach’s Alpha coefficient, Independent Samples t-test, Analysis of Variance (ANOVA) with Bonferroni post-hoc test, Pearson correlation coefficient, and linear regression analysis were used in the evaluation of the data. A significance level of p<0.05 was considered statistically significant. Among the participating mothers, 34.5% were under the age of 30, 38.2% were secondary school graduates, and 81.5% were unemployed. It was found that 38.2% of the mothers occasionally thought about the possibility of their child dying. Regarding the children, 51.4% were under the age of 5, 65.1% had systemic illnesses, 15.7% were hospitalized due to trauma/accident, and 4.4% had a hospitalization indication due to a genetic disorder. The mean score of the Attitude Toward Death Scale was 123.33 ± 19.88, indicating that the mothers had a negative attitude towards death. The mean score of the Spiritual Well-Being Scale was 118.57 ± 10.93, suggesting that the mothers had a high level of spiritual well-being. It was found that mothers aged 31–35, those who were primary school graduates, and those who never thought about their child’s death had higher scores on the attitude toward death scale. Regarding spiritual well-being, higher scores were observed among married mothers, those with primary school education, those who were unemployed, those whose income was lower than their expenses, mothers of children under the age of 5, those who occasionally thought about their own death, and those who rarely thought about their child's death. A statistically significant positive correlation was found between the total score of attitude toward death and the total and subdimension scores of spiritual well-being (p<0,05). The study concluded that mothers had a negative attitude toward death, which, in turn, increased their level of spiritual well-being. Based on these results, it is recommended to support mothers going through this process with a holistic approach, considering that negative attitudes toward death may be prevalent among mothers in pediatric intensive care units
Gavriyye of Nakşi Ali Akkirmâni (analysis-text)
Get PDFDoktora TeziBu çalışmada 17. Yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşamış mutasavvıf bir şair aynı zamanda Halveti şeyhi olan Nakşî Ali Akkirmânî'nin hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve Gavriyye isimli mesnevisi incelenmiştir. Gavriyye, Kur'ân ayetlerinin sûfiler tarafından, marifet adını verdikleri ve manevi tecrübelere dayandırdıkları bilgiye dayalı olarak yorumlama mahiyetiyle kaleme alınan hacimli bir mesnevidir. Nakşî, yaşadığı dönemde özellikle tasavvufî içerikli şiirlerini, halkın anlayabileceği bir şekilde süslü ve sanatlı söyleyişlerden uzak sade ve akıcı bir üslupla kaleme almıştır. Kendine özgü sade ve didaktik üslubuyla halkı tasavvuf yoluyla bilgilendirerek onları eğitme yoluna giden Nakşî, dünya hayatının geçiciliğine vurgu yaparak ebedî mutluluğun nasıl elde edilebileceğinin yollarını eserinde öğretmeye çalışmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde Akkirmânî'nin yaşadığı dönemin sosyal, siyasi ve edebî durumu hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde müellifimizin hayatı, edebî şahsiyeti ve eserleri aktarılmış; ikinci bölümde Gavriyye'nin tanıtımı ve biçim özellikleri açısından incelenmesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde eserin transkripsiyonlu metni bulunmaktadır. Çalışmanın sonunda ise sonuç bölümü ve çalışma hakkında genel bir değerlendirme yer almaktadır. Hazırlanan bu doktora teziyle Nakşî'nin Gavriyye mesnevisinin tespit ettiğimiz 16 nüshasından hareketle 5 tanesini esas alarak bir tenkitli metnini ortaya koyduk. Şiirlerinden hareketle de dinî ve tasavvufî yönünü ortaya çıkarmaya çalıştık.In this study, the life, works, literary personality, and the mesnevi titled Gavriyye of Naqshi Ali Akkirmani, a mystic poet and Halveti sheikh who lived in the 17th century in the Ottoman territories, have been examined. Gavriyye is a voluminous mesnevi written in the manner of interpreting Quranic verses based on the knowledge Sufis call 'ma'rifa,' which is rooted in spiritual experiences. During his time, Naqshi wrote his poems, especially those with mystical content, in a simple and fluent style, far from ornate and elaborate expressions, in a way that the public could understand. With his unique simple and didactic style, Naqshi aimed to educate the public by informing them about the Sufi path. He emphasized the transience of worldly life and tried to teach in his work the ways to attain eternal happiness. In the introduction section of the study, information is provided about the social, political, and literary situation of the period in which Akkirmani lived. In the first chapter, the life, literary personality, and works of our author are presented; in the second chapter, an introduction to Gavriyye and an examination of its formal characteristics are provided. The third chapter contains the transcribed text of the work. At the end of the study, there is a conclusion section and a general evaluation of the study. With this doctoral thesis, we have produced a critical edition of Naqhsi's Gavriyye mesnevi, based on 5 out of the 16 manuscripts we identified. We have also tried to reveal his religious and mystical dimension based on his poems
Evaluation of serum and urinary calprotectin levels in patients with urinary tract infections
Get PDFAmaç: Üriner sistem enfeksiyonları (ÜSE), toplumda sık görülen ve önemli morbidite ile
mortaliteye yol açabilen hastalıklardır. ÜSE’ler yerleşim yerine göre sistit ve piyelonefrit
olarak sınıflandırılabilir. Kalprotektin, inflamatuvar yanıt ve antimikrobiyal savunmada rol
oynayan, monosit ve nötrofillerden salınan bir proteindir. Bu çalışmada, ÜSE’li hastalarda
serum ve idrar kalprotektin düzeyleri değerlendirilerek, kalprotektinin sistit-piyelonefrit
ayrımındaki tanısal potansiyelinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak–Ekim 2024 tarihleri arasında Necmettin Erbakan
Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'ne başvuran, 18 yaş
üstü 60 ÜSE hastası (30 piyelonefrit, 30 sistit) ile 28 sağlıklı gönüllü dahil edildi.
Katılımcıların rutin biyokimyasal ve hematolojik tetkiklerinin yanı sıra, serum ve idrar
kalprotektin düzeyleri ölçüldü. Veriler SPSS 21.0 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya 88 katılımcı dahil edildi; bu katılımcılar piyelonefrit, sistit ve sağlıklı
gruplarından oluşturuldu. Kadın cinsiyet tüm gruplarda baskındı. Serum kalprotektin
düzeyleri gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi; özellikle hasta gruplarında sağlıklı
gruba göre daha yüksek bulundu. İdrar kalprotektin düzeyleri ise sistit grubunda,
piyelonefrit ve sağlıklı gruplara kıyasla anlamlı şekilde yüksek saptandı. Ayrıca serum
kalprotektin ile CRP ve PCT düzeyleri arasında pozitif korelasyonlar tespit edildi.
Sonuç: Çalışmamızda, serum kalprotektin düzeyleri ÜSE'li hastalarda sağlıklı gruba göre
yüksek bulunmuş, ancak sistit ve piyelonefrit grupları arasında anlamlı fark saptanmamıştır.
İdrar kalprotektin düzeyleri ise sistit grubunda yüksek olup, bu parametrenin alt ve üst
ÜSE ayrımında tanısal değeri olabileceğini düşündürmektedir. Serum kalprotektinin
sistemik inflamasyonu yansıttığı ve CRP, PCT gibi biyobelirteçlerle birlikte
değerlendirildiğinde daha anlamlı olabileceği görülmüştür. Bu bulgular, serum ve idrar
kalprotektinin farklı klinik durumlarda ayrı ayrı değerlendirilmesinin daha uygun
olabileceğini göstermektedir.Objective: Urinary tract infections (UTIs) are common conditions associated with
significant morbidity and mortality. UTIs are classified as cystitis or pyelonephritis based
on infection site. Calprotectin, a soluble protein secreted by monocytes and neutrophils,
plays a role in inflammation and antimicrobial defense. This study aimed to evaluate serum
and urinary calprotectin levels in UTI patients and assess their diagnostic utility in
distinguishing cystitis from pyelonephritis.
Materials and Methods: Sixty patients (30 pyelonephritis, 30 cystitis) and 28 healthy
volunteers, all over 18 years old, admitted to Necmettin Erbakan University Department of
Infectious Diseases and Clinical Microbiology between January and October 2024 were
included to study. Serum and urinary calprotectin levels were measured along with routine
biochemical and hematological test. Data were analyzed using SPSS version 21.0.
Results: A total of 88 participants (pyelonephritis, cystitis, and healthy control groups)
were included. Female predominance was noted across all groups. Serum calprotectin
levels were significantly higher in patients compared to controls, with no significant
difference between pyelonephritis and cystitis. Urinary calprotectin levels were
significantly higher in the cystitis group. Positive correlations were found between serum
calprotectin and CRP and PCT levels.
Conclusion: Serum calprotectin levels were higher in UTI patients than in controls but did
not differ significantly between cystitis and pyelonephritis. Urinary calprotectin was
elevated in the cystitis group, suggesting diagnostic value in distinguishing lower from
upper UTIs. Serum calprotectin may better reflect systemic inflammation when evaluated
alongside CRP and PCT. These findings indicate that serum and urinary calprotectin
should be interpreted separately according to clinical context
Investigation of static and dynamic pupillometric parameters in graves' disease
Get PDFAmaç: Bu çalışmada Graves hastalığında statik ve dinamik pupillometri
parametrelerinin değerlendirilmesi, elde edilen parametrelerin Graves oftalmopatisi ve
steroid tedavisi alma durumu ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göz
Hastalıkları Polikliniği’nde, Ocak 2017 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında Graves
oftalmopati açısından takip edilen 66 olgu ile 28 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Graves
hastalığı bulunan olgularda pupillometri değerleri oküler tutulumu olmayan, oküler
tutulumu bulunup steroid almayan ve oküler tutulum nedeniyle steroid tedavisi alan olmak
üzere 3 gruba ayrılarak sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Nörolojik hastalıklar,
travma gibi başka bir nedene bağlı optik sinir hastalığı, glokom ve pupiller anormallikler
(sineşi, anizokori) gibi durumlar ile pupil mekaniğini etkileyen sistemik ilaç kullanım
öyküsü olan olgular çalışma dışı bırakıldı. Statik ve dinamik pupillometri ölçümleri
bilgisayarlı otomatize kantitatif pupillometri cihazı kullanılarak yapıldı. Olguların retina
sinir lifi kalınlığı ölçümleri optik koherens tomografi kullanılarak gerçekleştirildi.
Araştırma sonucu elde edilen veriler bilgisayar ortamında Statistical Package for Social
Sciences 20.0 paket programı ile analiz edildi.
Bulgular: Gruplar arasında statik pupillometri parametreleri (skotopik pupil çapı,
mezopik pupil çapı, düşük fotopik pupil çapı ve yüksek fotopik pupil çapı) açısından
anlamlı fark saptanmadı. Dinamik pupillometri parametreleri açısından steroid alan grupta
(Grup I) PK (pupil kontraksiyonu) amplitüdü 1.66±0.37 mm, steroid almayan ve oküler
tutulumu olan grupta (Grup II) 1.60±0.36 mm, oküler tutulumu olmayan grupta (Grup III)
1.92±0.35 mm iken kontrol grubunda (Grup IV) 2.05±0.38 mm olarak ölçüldü. Grup I ve
Grup II’nin PK amplitüdü Grup IV’deki değerlerden düşüktü (sırasıyla p=0.006, p=0.001).
Grup II’nin PK amplitüdü de Grup III’ten daha düşüktü (p=0.002). Grup I’in PK hızı
5.63±0.91 mm/s, Grup II’nin 5.42±1.03 mm/s, Grup III’ün 6.32±0.89 mm/s iken Grup
IV’de ise 6.58±0.84 mm/s olarak bulundu. Grup I ve II’nin PK hızının Grup IV’e göre
daha düşük olduğu saptandı (sırasıyla p=0.004, p=0.001). Grup II’nin PK hızı, Grup III’den daha düşüktü (p=0.012). Grup I’de PD (pupil dilatasyonu) hızı 1.76±0.36 mm/s,
Grup II’de 1.59±0.33 mm/s, Grup III’de 2.09±0.38 mm/s iken Grup IV’de ise 2.05±0.55
mm/s olarak ölçüldü. PD hızı açısından karşılaştırıldığında; Grup II’de, Grup III ve Grup
IV’e göre daha düşük değerler ölçüldü (p=0.001, p=0.006). Grup I’in PD hızı Grup III’e
göre anlamlı şekilde düşüktü (p=0.03). Grupların RNFL ortalamaları arasında anlamlı fark
saptanmadı.
Sonuç: Graves oftalmopatinin statik pupillometri parametrelerini etkilemediği,
bununla birlikte belirli dinamik pupillometri parametreleri üzerinde olumsuz etkiye neden
olduğu söylenebilir. Daha kapsamlı çalışmalar gerekmekle birlikte klinik çalışmalarda
pupillometrik inceleme yapılırken, graves oftalmopatisinin dinamik pupillometri
parametrelerindeki olumsuz etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.Purpose: This study aimed to evaluate static and dynamic pupillometry
measurements in Graves' disease and to examine the relationships of the obtained
parameters with Graves' ophthalmopathy and steroid treatment.
Materials and Methods: The study included 66 cases followed for Graves'
ophthalmopathy and 28 healthy control subjects at the Necmettin Erbakan University
Medical Faculty Hospital's Ophthalmology Clinic between January 2017 and May 2023.
Pupillometry values in cases with Graves' disease were divided into 3 groups: those
without ocular involvement, those with ocular involvement but not receiving steroids, and
those receiving steroid treatment due to ocular involvement and compared with the healthy
control group. Cases with neurological diseases, optic nerve disease due to other causes
such as trauma, glaucoma, pupillary abnormalities (synechiae, anisocoria), or a history of
using systemic drugs affecting pupil mechanics were excluded from the study. Static and
dynamic pupillometry measurements were performed using a computerized automated
quantitative pupillometry device. Retinal nerve fiber layer thickness measurements were
conducted using optical coherence tomography. The data obtained from the research were
analyzed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) version 20.0.
Results: No significant difference was detected between the groups in terms of
static pupillometry parameters (i.e. scotopic pupil diameter, mesopic pupil diameter, low
photopic pupil diameter, and high photopic pupil diameter). In terms of dynamic
pupillometry parameters, PK (pupil contraction) amplitude was 1.66±0.37 mm in the group
receiving steroids (group I), 1.60±0.36 mm in the group not receiving steroids and with
ocular involvement (group II), and 1.92±0.35 mm in the group without ocular involvement
(group III). while in the control group (group IV) it was measured as 2.05±0.38 mm. PK
amplitude of group I and group II was lower than the healthy group (p=0.006, p=0.001,
respectively). PK amplitude of group II was also lower than group III (p = 0.002). The PK
rate of group I was 5.63±0.91 mm/s, group II was 5.42±1.03 mm/s, group III was
6.32±0.89 mm/s, while it was 6.58±0.84 mm/s in healthy individuals. The PK rate of Groups I and II was found to be lower than the healthy group (p=0.004, p=0.001,
respectively). PK rate of Group II, III. was lower than the group (p = 0.012). PD (pupil
dilation) speed was measured as 1.76±0.36 mm/s in group I, 1.59±0.33 mm/s in group II,
2.09±0.38 mm/sin group III, and 2.05±0.55 mm/s in healthy subjects. When compared in
terms of PD speed; Lower values were measured in group II than in group III and the
control group (p = 0.001, p = 0.006). PD rate of group I was significantly lower than group
III (p = 0.03). No significant difference was detected between the RNFL averages of the
groups.
Conclusion: In the presented study, it was demonstrated that Graves'
ophthalmopathy does not affect static pupillometry parameters; however, it has a negative
impact on certain dynamic pupillometry parameters. Although more comprehensive studies
are required, the negative effect of Graves ophthalmopathy on dynamic pupillometry
parameters should be taken into consideration when performing pupillometric examination
in clinical studies
Comparıson Of The Results Of Patıents Dıagnosıs Of Ovarıan Cyst, Whether Benıgn Or Malıgnant, Wıth Artıfıcıal Intellıgence Results
Get PDFGiriş ve Amaç: Over kanserleri, jinekolojik maligniteler arasında en yüksek mortaliteye sahip olup çoğunlukla ileri evrede tanı almaktadır. Bu nedenle, over kaynaklı kitlelerin intraoperatif dönemde doğru sınıflandırılması, hasta yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. Frozen kesit yöntemi, ameliyat sırasında hızlı tanı sağlamasıyla cerrahiyi yönlendiren temel araçlardan biridir. Ancak özellikle borderline over tümörlerinde tanısal güçlükler devam etmektedir. Bu çalışmada, intraoperatif dönemde frozen kesit tanısı konulan 200 over kist vakasının kalıcı patoloji sonuçları ile karşılaştırılması ve ayrıca bu vakaların klinik, laboratuvar, görüntüleme ve frozen mikroskobik verilerinin yapay zeka destekli bir sistem olan ChatGPT ile analiz edilerek, tanısal performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği’nde, 01.01.2021–01.11.2024 tarihleri arasında over kistleri nedeniyle opere edilen ve intraoperatif frozen kesit incelemesi yapılan, 18–60 yaş arası toplam 200 kadın hastaya ait klinik, laboratuvar, radyolojik ve histopatolojik veriler geriye dönük olarak incelenmiştir. Her vaka için patolog eşliğinde elde edilen mikroskopik frozen kesit görüntüleri, hastaya ait klinik bilgiler, tümör belirteç düzeyleri ve ultrasonografi bulguları birlikte ChatGPT-4 yapay zeka modeli ile analiz edilerek tanısal yorum alınmıştır. Bu yapay zeka destekli frozen tanılar, hem orjinal frozen tanılarla hem de kalıcı patoloji tanılarıyla karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Frozen kesit ve kalıcı patoloji arasındaki uyum %96,5 olup, Cohen’s Kappa katsayısı 0,896 olarak bulunmuştur (p=0,115). Frozen kesit yöntemi, benign ve malign olguların çoğunda yüksek doğrulukla tanı koyarken, borderline olguların %13,4’ü yanlış sınıflandırılmıştır. ChatGPT’nin frozen ile uyumu %86,5 (kappa: 0,71), kalıcı patoloji ile uyumu ise %83,0 (kappa: 0,65) olarak saptanmıştır. Yapay zeka, özellikle endometriozis ve borderline olguların tanısında zorlanmış, birçok malign olguyu borderline olarak sınıflandırarak temkinli bir yaklaşım sergilemiştir. CA-125 seviyesi, kist boyutu, solid alan varlığı gibi verileri dikkate almasına rağmen, stromal invazyon ve nükleer atipi gibi histopatolojik kriterlere erişememesi tanı başarısını sınırlamıştır.
Sonuç: Frozen kesit uygulaması, intraoperatif dönemde yüksek doğruluk oranıyla güvenilirliğini korumaktadır. ChatGPT ise sınırlı güvenilirliğe sahip olmakla birlikte, yardımcı bir karar destek sistemi olarak dikkat çekmektedir. Yapay zeka sistemlerinin daha ileri düzey histopatolojik verilerle eğitilmesi, tanı doğruluğunu artırabilir ve klinik karar süreçlerinde tamamlayıcı bir rol üstlenmesini sağlayabilir.Introduction and Aim: Ovarian cancers have the highest mortality rate among gynecological malignancies and are mostly diagnosed at advanced stages. Therefore, accurate intraoperative classification of ovarian masses is of great importance in patient management. The frozen section technique is one of the main tools that guide surgical decisions by providing rapid diagnosis during surgery. However, diagnostic challenges persist, especially in borderline ovarian tumors. This study aimed to compare the intraoperative frozen section diagnoses of 200 ovarian cyst cases with their final pathology results and to evaluate the diagnostic performance of ChatGPT, an artificial intelligence-supported system, by analyzing the clinical, laboratory, imaging, and microscopic frozen data of these cases.
Materials and Methods: In this retrospective study, clinical, laboratory, radiological, and histopathological data of 200 women aged 18–60 years who underwent surgery for ovarian cysts and had intraoperative frozen section examination between 01.01.2021 and 01.11.2024 at the Department of Obstetrics and Gynecology, Necmettin Erbakan University Medical Faculty Hospital, were evaluated. For each case, microscopic frozen section images obtained under the supervision of a pathologist, along with the patient's clinical information, tumor marker levels, and ultrasonographic findings, were analyzed using the ChatGPT-4 artificial intelligence model to obtain diagnostic interpretations. These AI-assisted frozen diagnoses were compared with both the original frozen diagnoses and the final pathology results. Statistical analyses were performed using the SPSS software.
Results: The concordance rate between frozen section and final pathology was 96.5%, with a Cohen’s Kappa coefficient of 0.896 (p=0.115). While the frozen section technique achieved high diagnostic accuracy for most benign and malignant cases, 13.4% of borderline cases were misclassified. ChatGPT showed 86.5% agreement with frozen diagnoses (kappa: 0.71) and 83.0% agreement with final pathology (kappa: 0.65). The AI system particularly struggled with the diagnosis of endometriosis and borderline cases, often classifying malignant tumors as borderline, reflecting a cautious diagnostic approach. Although it considered factors such as CA-125 level, cyst size, and the presence of solid areas, its inability to assess histopathological features like stromal invasion and nuclear atypia limited its diagnostic accuracy. Conclusion: The frozen section technique remains a reliable method with high accuracy in the intraoperative period. While ChatGPT has limited reliability, it stands out as a potential clinical decision support tool. Enhancing AI systems with advanced histopathological data may improve diagnostic accuracy and allow them to play a complementary role in clinical decision-making
The effects of arsenic and lead stresses on the growth, water content and antioxidantenzyme system in Lemna trisulca plants
Get PDFYüksek Lisans TeziLemnaceae, dünya çapında tatlı su ekosistemlerinde yaygın olarak bulunan küçük su bitkileridir. En sık karşılaşılan türler arasında su ekosistemlerinde önemli bir rol oynayan Lemna trisulca (Su mercimeği) bulunur. Su mercimekleri hızlı büyüme hızlarıyla karakterize edilirler, bu da onları ekolojik, genetik, fizyolojik, biyokimyasal ve biyoteknolojik çalışmalar için popüler bir seçim haline getirir. Ekolojik önemlerine rağmen, birleşik çevresel faktörlerin su mercimeği fizyolojisi üzerindeki etkileri, özellikle metal toksisitesinin eş zamanlı etkisi açısından yeterince araştırılmamıştır. Tezimizde sodyum arsenat (As, 100 μM Na2HAsO4) ve kurşun nitrat (Pb, 100 μM Pb(NO3)2) uygulanan Lemna trisulca bitkilerinin su içeriği, antioksidan sistemi ve lipid peroksidasyonu araştırılmıştır. Bağıl su içeriği (RWC), stres uygulaması altında azalma göstermiştir. As veya Pb uygulamaları prolin miktarında azalmaya neden olmuştur. Hem tek başına hem de birlikte uygulanan As ve Pb uygulamalarında SOD aktivitesi artmıştır. En yüksek SOD artışı As gruplarındadır. H2O2’yi süpüren CAT aktivitesi As ve Pb uygulamalarından sonra artma göstermiştir. CAT2 bant yoğunluğu bu gruplarda dikkat çekicidir. Elektroforetik olarak yapılan analizde POX, 2 bant göstermiş olup total POX aktivitesi artmıştır. As veya Pb uygulanan bitkilerin yapraklarında CAT ve POX ve streslerin kombine olarak uygulanan gruplarında ise POX ile süpürülmeye çalışılmıştır. Bu antioksidan sistemdeki artışa rağmen, enzim aktivitesi H2O2 süpürmede yetersiz olup As, Pb ve As+Pb gruplarında H2O2 artışları izlenmiştir. Bu analiz sonuna paralel olarak lipid peroksidasyon düzeyinde (TBARS miktarı) stres gruplarında artma izlenmiştir. Bu analizlerde elde edilen sonuçlar göstermiştir ki, arsenik ve kurşun toksitesi Lemna trisulca bitkilerinde hem su içeriğinde bozulmalara neden olmuş hem de yetersiz antioksidan sistem sebebiyle lipid peroksidasyon ile sonuçlanmıştır.Lemnaceae are small aquatic plants that are widespread in freshwater ecosystems worldwide. The most frequently encountered species include Lemna trisulca (Duckweed), which plays an important role in aquatic ecosystems. Duckweeds are characterized by their rapid growth rate, which makes them a popular choice for ecological, genetic, physiological, biochemical and biotechnological studies. Despite their ecological importance, the effects of combined environmental factors on duckweed physiology have not been sufficiently investigated, especially in terms of the simultaneous effect of metal toxicity. In our thesis, water content, antioxidant system and lipid peroxidation of Lemna trisulca plants treated with sodium arsenate (As, 100 μM Na2HAsO4) and lead nitrate (Pb, 100 μM Pb (NO3)2) were investigated. Relative water content (RWC) decreased under stress treatment. As or Pb applications caused a decrease in proline content. SOD activity increased in both As and Pb applications applied alone and together. The highest SOD increase was under As groups. H2O2 scavenging CAT activity increased after As and Pb applications. CAT2 band intensity was remarkable in these groups. In the electrophoretic analysis, POX showed two bands and total POX activity increased. In the leaves of plants applied with As or Pb, CAT and POX scavenged H2O2 and POX was attempted in the groups applied with combined stresses. Despite the increase in this antioxidant system, enzyme activity was insufficient in H2O2 scavenging and H2O2 increases were observed in As, Pb and As+Pb groups. Parallel to the end of this analysis, an increase in lipid peroxidation level (TBARS content) was observed in the stress groups. The results obtained in these analyses showed that arsenic and lead toxicity caused both deterioration in water content in Lemna trisulca plants and resulted in lipid peroxidation due to insufficient antioxidant system
Investigating the reasons for the teachers' anger towards school principals
Get PDFYüksek Lisans TeziÖfke; günlük yaşamda bireyin kimliğine hafif bir zarar gelmesi, kişisel saygısızlığa uğraması, kötü muamele görmesi ve haksızlığa uğraması gibi dış etmenlerden ve bireyin iç dünyasında kendi değerlerine karşı yaşadığı çelişki ve çatışmalardan kaynaklanan, süresi, şiddeti, ifade ediliş biçimi kişiden kişiye göre farklılık gösteren bir duygudur. Öfke, etkili bir şekilde yönetilmediği zaman fiziksel, ruhsal, sosyal ve yasal sorunlara neden olmaktadır. Eğitim öğretim hayatında öğretmenleri de etkileyen öfke, hiyerarşi zincirinde üst seviyede bulunan müdürler ile olan ilişkilerinde sıklıkla ortaya çıkmakta ve okul müdürleri ile olan etkileşimlerini olumsuz etkilemektedir. Okul müdürleri eğitim öğretim sürecinde denge görevi görürken bilinçli veya bilinçsiz öğretmenlerin öfkelenmelerine ve meslekten soğumalarına neden olabilmektedir. Öğretmenlerin, okul müdürlerine karşı öfkelenme nedenlerini araştırmak ve incelemek için Lazarus’un “Bilişsel, motivasyonel ve ilişkisel” değerlendirme kuramından faydalanılmıştır. Bu kuram ile öfke, “amaç ilişkisi, amaç uyumsuzluğu, ego katılımı türü, suçlama, başa çıkma potansiyeli ve geleceğe yönelik beklentiler” basamaklarına bağlı değerlendirme bileşenleri analiz edilmiş ve öğretmenlerin okul müdürlerine karşı öfkelenme nedenleri incelenmiştir. Araştırma, nitel metodoloji kapsamında durum çalışması desenlerinden çoklu durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Diyarbakır İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı okullarda görev yapan, farklı okul düzeyleri ve cinsiyetlere göre dengelenmiş 12 öğretmenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılımcı öğretmenler, okul müdürlerinin bazı tutum ve davranışlarını, kendi esenliklerine ve değerlerine bir tehdit olarak algıladıkları için öfke duygusu yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durum, öğretmenlerin öfkesinin, öz benlik, saygınlık, arzu, beklentiler ve hedefler gibi duygusal ve bilişsel değerlendirme bileşenleriyle bağlantılı olduğunu göstermiştir. Ayrıca, öğretmenlerin öfke yönetim biçimlerinin cinsiyete ve okul düzeyine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Kadın öğretmenler, okul müdürlerinin duygu, düşünce ve isteklerini görmezden geldiği algısına sahipken; erkek öğretmenler, okul müdürlerinin olumsuz tutumlarını kişisel kimliklerine yönelik bir tehdit ya da mesleki saygınlıklarına bir saldırı olarak değerlendirmiştir. Araştırmaya katılan ilkokul öğretmenleri, eğitim ortamını iyileştirme çabalarına okul müdürlerinin duyarsız kalmasını başlıca öfkelenme nedeni olarak belirtirken; ortaokul öğretmenleri, okul müdürlerinin olumsuz tutumlarını mesleki saygınlıklarına ve öz-değerlerine bir tehdit olarak algılamışlardır. Katılımcılar, okul müdürlerinin davranışları üzerinde belirli bir kontrol algısına sahip olduklarını ve bu davranışların bilinçli tercihler olduğunu düşündüklerinden dolayı, okul müdürlerine duydukları öfkenin arttığını dile getirmişlerdir. Öğretmenler öfke duygusunu tetikleyen ve sürdüren veya baskılayan bilişsel değerlendirme süreçlerinin ortaya çıkarılması, okul müdürlerinin öfkenin oluşmasına yönelik bağlamsal bir bakış açısına sahip olmalarına ve ihtiyaç duyulan liderlik stratejilerini geliştirmelerine yardımcı olarak, öğretmenlerin duygusal olarak sağlıklı bireyler olmasına katkı sağlayacak ve okul ortamında öğretmenlerden alınan verimi artıracaktır.Anger is an emotion that arises from external factors such as minor damage to an individual's identity, personal disrespect, mistreatment, or injustice, as well as internal chaos and conflicts. When not effectively managed, anger can lead to physical, psychological, social, and legal problems. In the field of education, anger affects teachers and often emerges in their hierarchical relationships with school principals, negatively impacting these interactions. While school principals are responsible for maintaining balance in the education process, they may, consciously or unconsciously, provoke teachers' anger and lead to disengagement from the profession. This study examines the reasons behind teachers’ anger toward school principals using Richard Lazarus's "Cognitive, motivational, and relational" theory. According to this theory, anger is analyzed through evaluation patterns related to “goal relevance, goal congruence and incongruence, type of ego involvement, blame, coping potential, and future expectations.” The study was conducted using multiple case study design within the qualitative research methodology. The participants consisted of 12 teachers, balanced by different school levels and genders, working in schools under the Diyarbakır Provincial Directorate of National Education. A semistructured interview form was used as the data collection tool. Findings indicate that participating teachers experienced anger due to perceiving certain attitudes and behaviors of school principals as threats to their well-being and values. This reveals that teachers' anger is linked to emotional and cognitive appraisal components such as self-esteem, respect, desires, expectations, and goals. Additionally, it was found that teachers’ anger management styles differed based on gender and school level. Female teachers perceived that school principals tended to ignore their emotions, thoughts, and requests, while male teachers viewed the negative attitudes of school principals as a threat to their personal identity or an attack on their professional dignity. Primary school teachers identified the principals' indifference to efforts to improve the educational environment as the main cause of their anger, whereas middle school teachers expressed that the principals' negative attitudes threatened their professional dignity and self-worth. Participants stated that they perceived a degree of control over the principals' behaviors and believed these actions were conscious choices, which further fueled their anger toward the school principals. Identifying the cognitive evaluation processes that trigger, sustain, or suppress anger can help school principals adopt a contextual perspective on the formation of anger. This, in turn, can assist them in developing necessary leadership strategies and supporting teachers to become emotionally healthier individuals
An action research on vocabulary improvement of second grade primary school students
Get PDFYüksek Lisans TeziAraştırmada ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi kapsamında kelime hazinelerinin eylem planları aracılığıyla geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Konya ilinde gerçekleştirilmiştir. Nitel bir araştırma deseni olan katılımcı eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir durum örneklemeye uygun olan araştırmacının kendi öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubunu dokuz kız ve dokuz erkek olmak üzere toplam 18 öğrenci oluşturmuştur. Bu süreçte üç eylem planı geliştirilip uygulanmıştır. Birinci eylem planı okuma stratejilerine dayalı etkinlikleri, ikinci eylem planı görsellerin kullanımına dayalı etkinlikleri ve üçüncü eylem planı ise dramaya dayalı etkinlikleri kapsamaktadır. Her eylem planında hikâye edici, bilgilendirici metinler ve şiirler kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde öğrencilerin yazılı anlatımları (kompozisyon, hikâye ve şiir), araştırmacının saha günlüğü, öğrencilerin tuttukları günlükler ve okuduğunu anlama değerlendirme rubrikleri kullanılmıştır. Uygulamalar 30 hafta sürmüş ve öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatım süreçleri adım adım takip edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi benimsenmiştir. Çalışmada kullanılan yaratıcı drama, görseller ve okuma etkinlikleri, öğrencilerin öğrenme süreçlerine çok boyutlu katkı sağlamıştır. Araştırma sonuçları öğrencilerin kelime hazinelerinde, okuma anlama ve yazılı anlatım becerilerinde anlamlı gelişmeler olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle yaratıcı drama ve görsel materyallerin kullanımı, öğrencilerin dil gelişimini destekleyici bir unsur olarak dikkat çekmiştir. Hikâye edici ve bilgi verici metinler ile şiirlerin, öğrencilerin kelime kazanımı ve anlamlandırma becerilerine katkısı tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin yazılı ve sözlü ifade becerilerinde bir artış kaydedilmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma Türkçe derslerinde uygulamalı ve yaratıcı yöntemlerin önemini vurgulamakta, kelime hazinesinin geliştirilmesinde drama, görseller ve zengin dil içeriklerinin etkili araçlar olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, eğitim programlarının geliştirilmesi ve ilkokul düzeyindeki öğrenciler için yenilikçi öğrenme stratejileri oluşturulması açısından önemlidir.The objective of the present study was to enhance the vocabulary of second grade primary school students through the implementation of action plans within the context of Turkish language instruction.The research was conducted in Konya province during the 2023-2024 academic year.The participatory action research method, which is a qualitative research design, was employed.The study group comprised the researcher's own students who met the criteria for convenience sampling. The study group comprised 18 students, 9 girls and 9 boys.Three action plans were developed and implemented: the first focused on reading strategies, the second on the use of visuals, and the third on drama.Narrative and informative texts, as well as poems, were employed in each action plan. The data collection process entailed the use of various instruments, including students' written narratives, such as essays, stories, and poems; the researcher's field diary; students' diaries; and reading comprehension assessment rubrics.The implementation period spanned 30 weeks, during which the students' oral and written expression processes were meticulously documented.The study employed a content analysis method to systematically analyze the collected data.The creative drama, visuals, and reading activities employed in the study contributed to a multifaceted enhancement of students' learning processes. The study's findings indicated significant advancements in students' vocabulary, reading comprehension, and written expression skills.Notably, the incorporation of creative drama and visual materials emerged as a pivotal enabler for students' linguistic development.The analysis revealed that narrative and informative texts, along with poems, contributed to students' vocabulary acquisition and comprehension skills.Additionally, there was a marked enhancement in students' written and oral expression abilities. In summary, this study underscores the significance of applied and creative methods in Turkish language instruction, demonstrating the efficacy of drama, visuals, and rich language in fostering linguistic development