Necmettin Erbakan University Institutional Repository
Not a member yet
18430 research outputs found
Sort by
Prominent concepts in Sultan Walad's sufi views: An intertextual analysis
No full textDoktora TeziSultan Veled, 13. asırda Konya’da yaşamış olan büyük sûfî Mevlânâ Celâleddin Rûmî‟nin oğlu, halifesi ve fikirlerinin en önemli temsilcisidir. Mevlânâ’nın düşünceleri çerçevesinde şekillenen Mevlevîyye’nin bir tarikat olarak teşekkül etmesini sağlamıştır. Çalışmamız Sultan Veled’in hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşlerini kapsamaktadır. Tezde hayatı, eserleri ve yaşadığı döneme ait bilgiler verildikten sonra Sultan Veled’in Mevlevîliğe katkıları ele alınmıştır. Tasavvufî görüşlerinin açıklandığı bölümde onun tasavvuf anlayışı, dine genel olarak bakışına ilişkin fikirleri sûret ve mânâ cihetinden ele alınmış; bu doğrultuda Sultan Veled’in hayat felsefesinin temelini oluşturan din anlayışı ortaya konmuştur. Daha sonra tasavvufî görüşleri amelî ve nazarî çerçevede iki başlık halinde sunulmuştur. Amelî tasavvuf anlayışı çerçevesinde Sultan Veled’in ibadetlerin zahirî ve batınî yönleriyle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Ardından bir tarîkatın bânîsi olarak onun seyr ü sülûk hakkındaki görüşleri, kavramlar ve eylemler şeklinde iki başlık altında açıklanmıştır. Mevlevîlik’te zikir, mukabele ve semâ’da bu kapsamda ele alınmıştır. Sultan Veled’in daha çok mânâya dönük ve nazarî perspektifteki görüşleri onun tasavvufî görüşlerinin diğer yarısını oluşturmaktadır. Nazarî tasavvufla bağlantılı görüşlerinin ele alındığı bölüm, hakîkat ve marifet olmak üzere iki başlık altıda ele alınmıştır. Sultan Veled’in hakîkate ilişkin görüşleri başlığı altında varlık ve varlığın ifadesi ile alakalı görüşler incelenmişken, marifete ilişkin görüşleri başlığı altında; bilgi, ilim ve marifet ayrımına ilişkin fikirleri de açıklanmıştır. Sultan Veled’in nur hiyerarşisi, nur, zulmet ve nâr kavramlarına verdiği mânâlar dikkat çekici niteliktedir. Aynı zamanda marifete erişme yöntemlerini; duyu organlarından başlayarak, akıl, ilham, keşf ve aşk ekseninde değerlendiren Sultan Veled’in marifete ilişkin görüşleri zahirî bilgiden, batınî bilgiye doğru bir yükseliş doğrultusundadır.Sultan Walad is the son, caliph and most important representative of the ideas of the great Sufi j al l al-dīn al-Rūmī, who lived in Konya in the 13th century. He ensured that the Mawlawiyya, which was shaped within the framework of Mawlana's ideas, was established as a religious order. Our study covers Sultan Walad‟s life, works and sufi thought. First, after providing information about his life, works and the period he lived in, Sultan Walad‟s contributions to Mawlawi order are discussed. In the section where his sufi views are explained, his understanding of Sufism, his general view of religion are discussed in terms of form and meaning; in this direction, Sultan Walad‟s understanding of religion, which forms the basis of his philosophy of life, is revealed. Then, his Sufi views are presented under two headings in practical and theoretical frameworks. Within the framework of practical Sufism, Sultan Walad‟s thought on the external and internal aspects of worships in the s h arī a plane are included. Then, as the founder of a religious order, his views on the concepts of al sayr wa-l-sulûk are explained under two headings as concepts and actions. Dhikr, muqabala and samâ‟ in Mawlawi order are also discussed within this scope. Sultan Walad‟s views, which we regarded as more theoretical and focused on meaning, constitute the other half of his Sufi views. The section in which we examine his views on theoretical Sufism is analyzed under two headings: Haqîqa and ma‟rifa. While Sultan Walad‟s perspectives on truth are examined under the heading of his perspectives on existence and the expression of existence, his ideas on the distinction between knowledge, science and ma‟rifa are also explained under the heading of his views on ma‟rifa. The meanings Sultan Walad gives to the concepts of the hierarchy of noor, noor, zulmat and nar are remarkable. At the same time, Sultan Walad beginning with the sensory faculties and progressing through reason, inspiration (ilh m), unveiling (kashf), and love ( ishq) from outward knowledge ( ilm al-ẓ hir) to inward, esoteric understanding ( ilm al-b ṭin)
Improving the energy efficiency of a stone crushing plant with energy audit
Get PDFYüksek Lisans TeziFosil yakıt tabanlı enerji kaynaklarının her geçen gün tükenmekte olması, yenilenebilir enerji kaynaklarının ise dünya üzerindeki dengesiz dağılımı ülkeleri enerjide dışa bağımlı hale getirir. Arz talep ilişkisi açısından enerji, ekonominin farklı sektörleriyle olan bağı nedeniyle ülkelerin gelişmişlik düzeylerini değerlendirmede ve uluslararası ekonomi politikalarını belirlemede çok büyük bir yere sahiptir. Nüfus artışı yanında teknolojik gelişmeler, büyüyen sanayileşme ve üretim gerekliliği gibi unsurlar giderek artmakta olan enerji ihtiyacının karşılanmasında yeni kaynak arayışlarını kaçınılmaz kılmaktadır. Başta enerji fiyatlarındaki artış olmak üzere enerji arzında yaşanan güven problemleri, küresel ısınma gibi çevresel sorunlar, fosil kaynakların hızla tükenmesi ve enerjide dışa bağımlılığı azaltma gereksinimleri, mevcut enerji potansiyelinin daha verimli ve etkin kullanılması ihtiyacını doğurmaktadır. Ülkemizin enerjide büyük oranda dışa bağımlı olması gerçeği göz önünde bulundurularak enerji verimliliği çalışmalarının önemi daha da artmaktadır. Cevher zenginleştirme ve işleme tesisleri küresel enerji tüketimleri dikkate alındığında önemli miktarda enerji talep eden sanayi sektörleri arasındadır. Özellikle kırma gibi boyut küçültme işlemleri sırasında enerji tüketimi çok yüksek boyutlara ulaşmaktadır. Bu tez çalışmasında, madencilik sektöründe önemli enerji tüketim payına sahip olan bir kırma tesisindeki genel enerji tüketim proseslerinde kazanılabilecek tasarruf yöntemleri incelenerek, tesisin enerji tüketim maliyetinin azaltılması hedeflenmiştir. Kırma tesisindeki elektrik motorlarında, pompalarda, ısıtma-soğutma sistemlerinde, basınçlı hava sistemlerinde, tesis içi taşıma, fan ve aydınlatma sistemlerinde enerji tüketim noktaları ve son üç yıl içindeki toplam tüketim miktarları belirlenmiştir. Enerji etüdü çalışmalarında enerji analizörü, yüzey sıcaklık probu, pens ampermetre, termal kamera ve diğer ilgili cihazlar kullanılmıştır. Enerji etüdü yapılan tesiste 2022-2024 yılları arasında ortalama 884.506 ton/yıl üretim gerçekleştirildiği, bunun için 606,33 TEP/yıl elektrik ve 583,46 TEP/yıl akaryakıt enerji tüketimi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen verilere göre tesisin hedef enerji tüketim değeri 1.136 TEP/yıl olarak belirlenmiştir. Bu sonuca göre tesiste %4,93 enerji tasarrufu yapılabileceği anlaşılmıştır. Önerilen projeler sonucu mevcut enerji tüketiminden 53,46 TEP/yıl enerji tasarrufu sağlanabileceği tespit edilmiştir. Yapılan enerji etüdü analizleri ile enerji verimlilik uygulamaları ve iyileştirme projeleri oluşturulmuş ve elde edilen sonuçların kırma tesisine nasıl bir fayda sağlayacağı incelenmiştir. Enerji verimliliği kapsamında ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi’ nin gerekliliği ve faydaları incelenmiştir.The gradual depletion of energy resources based on fossil fuels and the unbalanced distribution of renewable energy resources around the world make countries dependent on foreign sources of energy. In terms of supply-demand relationship, energy has a great place in evaluating the development levels of countries and determining international economic policies due to its relationship with different sectors of the economy. In addition to population growth, factors such as technological developments, growing industrialization and production requirements make it inevitable to seek new resources to meet the ever-increasing energy need. Confidence problems in energy supply, especially the increase in energy prices, environmental problems such as global warming, rapid depletion of fossil resources and the need to reduce foreign dependency on energy create the need to use the existing energy potential more efficiently and effectively. Considering the fact that our country is largely dependent on foreign sources of energy, the importance of energy efficiency studies increases even more. Ore enrichment and processing facilities are among the industrial sectors that demand significant amounts of energy, considering global energy consumption. Energy consumption reaches very high levels, especially during size reduction processes such as crushing. In this thesis study, it is aimed to reduce the energy consumption cost of the facility by examining the savings methods that can be gained in the general energy consumption processes of a crushing facility, which has a significant share of energy consumption in the mining sector. Energy consumption points and total consumption amounts in the last three years in the electric motors, pumps, heating-cooling systems, compressed air systems, in-plant transportation, fan and lighting systems in the crushing facility were determined. Energy analyzer, surface temperature probe, clamp meter, thermal camera and other related devices were used in energy audit studies. In the facility where the energy audit was conducted, the average between 2022-2024 was 884.506 tons/year of production, for this 606,33 TOE/year electricity and 583,46 It has been determined that the liquid fuel energy consumption is TEP/year. According to the data obtained, the target energy consumption value of the facility is 1.136 It is determined as TEP/year. According to this result, it was understood that %4,93 energy savings could be achieved in the facility. It has been determined that 53.46 TEP/year of energy savings can be achieved from the current energy consumption as a result of the proposed projects. Energy efficiency practices and improvement projects were created with the energy study analysis and it was examined how the results obtained would benefit the crushing plant. Within the scope of energy efficiency, the necessity and benefits of ISO 50001 Energy Management System were examined
CD20 deficiency and carriage rate: A village screening study
Get PDFCD20 eksikliği, tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonlarının ön planda olduğu, otozomal çekinik geçen bir primer immün yetmezlik (PİY) hastalığıdır. Literatürde tanımlanmış tek CD20 eksikliği olgusu halen kliniğimizde subkutan immünoglobulin tedavisi ile izlenmektedir. Hastamızın ebeveynleri taşıyıcı ve akraba olmaları nedeniyle ikamet ettiği Karaman ili, Merkez ilçesi Çukurbağ köyünde bir köy taraması yapılması planlandı. Gerekli hazırlıklar ve araştırma izinleri tamamlandıktan sonra köyde yaşayan bireylere PİY hastalıkları için uyarıcı işaretlere yönelik 18 sorudan oluşan bir anket doldurularak toplam 145 bireyden kan örnekleri alındı. Köy taramasına katılan bireylerin %46,9'u kadın, %53,1'i erkekti. Katılımcıların %30,3'ü çocuk, %69,7'si ise yetişkindi. Çocuk grubunun yaş ortalaması 9,6±3,8 yıl, yetişkin grubunun ise 47,6±17,7 yıldı. Hasta bireyin akrabaları taramaya katılanların %39,3'ünü, akraba olmayanlar ise %60,7'sini oluşturmuştur. Taramaya katılan çocukların PİY ile ilişkili puanları yetişkinlerden anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,05). Alınan kan örnekleri akan hücre ölçer ile analiz edildi. Köy taramasında hasta birey tespit edilmezken, %9,65 oranında (14 kişi) taşıyıcı birey saptandı ve bu bireylerin tamamı hasta bireyle akrabalık bağı taşımaktadır. Akan hücre ölçer cihazıyla CD19 ve CD20 yüzey belirteçlerinin oran ve MFI (mean fluorescence intensity) değerleri analiz edildiğinde, 14 taşıyıcı bireyin CD19 ve CD20 oranlarının sağlıklı bireylerle benzer olmasına karşın, CD20 MFI değerlerinin sağlıklı bireylerin değerlerinin %50'si seviyesinde olduğu belirlendi. MFI değerlerindeki bu düşüklüğün taşıyıcılığı belirlemede anlamlı bir gösterge olduğu istatistiksel olarak saptandı. Bu bulgular, CD20 molekül eksikliği taşıyıcılığının tespitinde CD20 oranlarının değil, CD20 MFI değerlerinin kullanılmasının tanısal süreçte kolay, uygulanabilir ve ucuz bir yaklaşım olacağı kanaatine varılmıştır. Tarama sonrası taşıyıcı bireylerin genetik testleri yapılarak ailelere genetik danışım verilmesi mümkün olacaktır. Anahtar kelimeler: CD20 molekül eksikliği, köy taraması, immün yetmezlik, akan hücre ölçerCD20 deficiency is an autosomal recessive primary immunodeficiency (PID) characterized by recurrent respiratory tract infections. The only case of CD20 deficiency described in the literature is currently being followed in our clinic with subcutaneous immunoglobulin therapy. Since the patient's parents are carriers and consanguineous, a village-wide screening was planned in Çukurbağ, located in the central district of Karaman province, where the family resides. After obtaining the necessary approvals and completing preparations, 145 individuals from the village were surveyed using an 18-item questionnaire assessing warning signs for PID, and blood samples were collected. Among the participants, 46.9% were female, and 53.1% were male. Children constituted 30.3% of the sample, while 69.7% were adults. The mean age of children was 9.6 ± 3.8 years, and the mean age of adults was 47.6 ± 17.7 years. Relatives of the affected individual comprised 39.3% of the participants, while non-relatives accounted for 60.7%. The PID-related scores were significantly higher in the child group compared to adults.Flow cytometry analysis was performed on the collected blood samples. While no additional patients were identified, 9.65% (14 individuals) were found to be carriers, all of whom were relatives of the affected individual. Flow cytometry results showed that although the CD19 and CD20 surface marker ratios in carriers were similar to those of healthy controls, the mean fluorescence intensity (MFI) values of CD20 were approximately 50% lower than those observed in healthy individuals. This reduction in MFI was statistically significant as a diagnostic marker for identifying carriers. These findings suggest that utilizing CD20 MFI values, rather than CD20 ratios, offers a simple, practical, and cost-effective approach for carrier detection in cases of CD20 deficiency. Following the screening, genetic testing of carrier individuals will enable the provision of genetic counseling to families. Keywords: CD20 molecule deficiency, health screening, immunodeficiency, flow cytometr
The science of hadith in Baghdad in the 4th century AH
Get PDFDoktora TeziÇalışmada 4./10. asırda Bağdat’ta Hadis ilmi konu edilmiştir. Bağdat halkının sürekli siyasi ve askeri kargaşalar ile ekonomik krizler içinde birçok sorun yaşamasına ve çeşitli doğal afetlere maruz kalmasına karşın hadis rivayetinin hız kesmeksizin devam ettiği ve Hadis ilimlerinin birçoğuna dair önemli eserlerin telif edildiği tespit edilmiştir. Büveyhîlerin Bağdat’a girişiyle kargaşa ve ekonomik kriz sona ermiş; bununla birlikte mezheb çatışmaları yeni bir boyut kazanmıştır. Tüm bunlara rağmen Bağdat Hadis ilminin en önde gelen merkezi olma vasfını korumuş ve önemli âlimlerin yetişmesine ve eserlerin telif edilmesine ev sahipliği yapmıştır. Çalışma Bağdat’ta Hadis ilmini mekân-âlim-eser bağlamında üç bölümde ele almaktadır. Birinci Bölüm’de bir hadis merkezi olarak Bağdat’ın sosyal ve coğrafi durumu ve bunun hadis ilmine olumlu veya olumsuz etkileri ile hadis öğrenim ve öğretim mekânları incelenmiştir. Hadis öğrenim mekânlarında hadis öğreniminin nasıl yapıldığına değinilmiştir. İkinci Bölüm’de Bağdatlı râviler ana branşlarına ve mesleklerine göre tasnif edilerek bu grupların hadis rivayetine yaklaşımları incelenmiş ve her bir gruptan hadis rivayeti açısından önemli olan bazı râviler tanıtılmıştır. Böylece muhaddisler ve diğer ana branş mensubu râvilerin genel profili çizilerek Hadis ilmi açısından “râvi” unsurunun çeşitli tipleri ortaya koyulmuştur. Bağdatlı râvilerin ortak yönelimi olarak seçici hadis öğrenimi üzerinde durulmuştur. Bağdatlı râvilerin ezber konusundaki farklılıkları ve bunların sonuçları incelenmiştir. Üçüncü Bölüm’de Bağdatlı râvilerin katkı sunduğu Hadis ilimleri ve telif ettikleri eserler ele alınmıştır.The study examines the science of ḥadīth in Baghdad during the 4th/10th century. Despite the fact that the people of Baghdad faced numerous challenges, including constant political and military turmoil, economic crises, and various natural disasters, it has been determined that the transmission of ḥadīth continued uninterruptedly, and significant works on various branches of ḥadīth sciences were authored. With the entry of the Būyids (Buwayhīs) into Baghdad, disorder and economic crises came to an end; however, sectarian conflicts took on a new dimension. Despite all these circumstances, Baghdad maintained its status as the foremost center of ḥadīth studies, fostering the growth of eminent scholars and facilitating the composition of significant works. The study examines the science of ḥadīth in Baghdad in three sections within the framework of space-scholar-work. The first section investigates Baghdad’s social and geographical conditions as a center of ḥadīth transmission, analyzing their positive or negative impacts on ḥadīth studies as well as the institutions dedicated to ḥadīth education. Additionally, the methods employed in the study and transmission of ḥadīth in these educational settings are discussed. The second section classifies Baghdadi transmitters based on their primary fields and professions, analyzing their approaches to ḥadīth transmission. Furthermore, certain significant transmitters from each group are introduced. By outlining the general profiles of both the muḥaddithūn (ḥadīth scholars) and transmitters belonging to other primary branches, the study delineates the various types of transmitters in the context of ḥadīth sciences. Special emphasis is placed on the selective approach to ḥadīth learning among Baghdadi transmitters. Additionally, variations in memorization techniques among these transmitters and their implications are examined. The third section explores the contributions of Baghdadi transmitters to ḥadīth sciences and the works they composed
The relationship between maternal health literacy and fear of birth in pregnant
Get PDFYüksek Lisans TeziGebelik süreci, kadınların fiziksel, duygusal ve psikolojik yönden birçok değişim yaşadığı bir dönemdir. Bu süreçte maternal sağlık okuryazarlığı düzeyi, gebelerin doğum sürecine ilişkin algılarını ve doğum korkusu düzeylerini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Bu çalışma, gebelerde maternal sağlık okuryazarlığının doğum korkusu ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdeki çalışmaya, Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi gebe polikliniğine başvuran 236 gebe dâhil edilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Wijma Doğum Deneyimi/Beklentisi Ölçeği (W-DEQ) ve Gebelerde Maternal Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (GMSOÖ) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde İki Örnek T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Spearman’s rho korelasyon analizi ve Robust regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda GMSOÖ’nün toplam puan ortancası 73,44 (ortalama ve standart sapma değeri 73,32 ± 13,95); W-DEQ toplam puanının ortancası 55 (ortalama ve standart sapma değeri 53,72 ± 21,84) olarak bulunmuştur. Eğitim durumu, gebelik sayısı, gebeliğin planlı olup olmaması ve mevcut gebeliğinde doğum öncesi eğitim alma durumu ile arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. (p<0,05). W-DEQ toplam puanı ile GMSOÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki vardır (r=-0,393; p<0,001). Eğitim durumu ve GMSOÖ toplam puanı gebelerde W-DEQ puanına etkileyen risk faktörleridir. Gebelerde GMSOÖ toplam puanındaki bir birimlik artış W-DEQ puanını 0,624 birim azaltmaktadır (p<0,001). Modeldeki değişkenler W-DEQ ölçek puanının %26’sını açıklamaktadır. Sonuç olarak, gebelerin maternal sağlık okuryazarlığı arttıkça doğum korkusu azalmaktadır. Bu nedenle, doğum öncesi eğitimlerin erişilebilirliğinin artırılması ve gebelerin bu eğitimlere katılımının teşvik edilmesi, doğum korkusunu azaltmada etkili olabilir.Pregnancy is a period during which women undergo numerous physical, emotional, and psychological changes. During this process, the level of maternal health literacy can significantly influence pregnant women's perceptions of the childbirth process and their levels of fear of childbirth. This study was conducted to determine the relationship between maternal health literacy and fear of childbirth among pregnant women. A descriptive and correlational study was conducted with 236 pregnant women who applied to the obstetrics outpatient clinic of Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital. Data were collected using the Personal Information Form, the Wijma Delivery Expectancy/Experience Questionnaire (W-DEQ), and the Maternal Health Literacy Scale for Pregnant Women (MHLS-PW). In the data analysis, Independent Samples t-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Spearman’s rho correlation analysis, and robust regression analysis were employed. At the end of the study, the median total score of the MHLS-PW was 73.44 (mean ± standard deviation: 73.32 ± 13.95), and the median total score of the W-DEQ was 55 (mean ± standard deviation: 53.72 ± 21.84). Statistically significant differences were found in relation to educational status, number of pregnancies, whether the pregnancy was planned, and whether prenatal education was received during the current pregnancy (p<0.05). A statistically significant negative correlation was observed between the total W-DEQ score and the total MHLS PW score (r =-0.393; p < 0.001). Educational status and MHLS-PW total score were identified as risk factors influencing W-DEQ scores among pregnant women. A one-point increase in the MHLS-PW total score was associated with a 0.624-point decrease in the W-DEQ score (p<0.001). The variables included in the model explained 26% of the variance in the W-DEQ scores. In conclusion, as pregnant women’s maternal health literacy increases, their fear of childbirth decreases. Therefore, enhancing access to prenatal education and encouraging pregnant women to participate in such programs may be effective strategies for reducing childbirth-related fear
Opinions and suggestions of families who have had their children vaccinated about vaccine refusal: The case of konya
No full textAmaç: Bireysel ve toplumsal sağlık için en etkili bir koruyucu yöntem olan aşı maliyet etkin bir yöntemdir. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de aşılara karşı olan tereddüt ve güvensizlik giderek artmaktadır. Bu tereddütler nedeniyle aşı karşıtlığı yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmanın amacı aşı yaptıran ailelerin aşı reddine yönelik algıları, reddin nedenlerine ilişkin değerlendirmeleri ve aşı reddi yapan bireylere karşı duygularını ve çözüm önerilerini belirleyebilmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu tanımlayıcı, kesitsel tipteki araştırmanın evrenini, Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği’ne başvuran ve çocuğuna ulusal aşı takvimindeki çocukluk çağı aşılarını yaptıran veya yaptırmayı planlayan ebeveynler oluşturdu. Örneklem büyüklüğü %5 hata payı ve %95 güven aralığında en az 377 olarak hesaplandı. Olası eksik veriler göz önünde bulundurularak yaklaşık 400 kişiye ulaşılması hedeflendi. 01.06.2023–01.09.2023 tarihleri arasında online (Google Forms) ve yüz yüze anket yöntemi ile veri toplandı. Veri toplama aracı, sosyodemografik bilgi formu ve 10 maddelik, 5’li Likert tipinde, araştırmacılar tarafından geliştirilen aşı kararsızlığı ölçme aracı (AKÖA) oluştu. AKÖA’ da 4. ve 6. maddeler ters puanlandı; toplam puan aralığı 10–50 olup yüksek puanlar olumlu tutumu gösterdi. Ölçeğin güvenilirlik katsayısı 0,726 bulundu. Veriler SPSS 20.0 programında analiz edildi. Tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ile ifade edildi. Karşılaştırmalı istatistiklerde normal dağılıma uyan ikili gruplarda Student-t testi, üç ve üzeri gruplarda One Way ANOVA kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmada 462 katılımcıdan veri toplandı. Eksik doldurulmuş verileri olan 34 anket çıkarılarak 428 ebeveynin verisi analiz edildi. Ebeveynlerin yaş ortalaması 39,08±7,87 yıldı. Katılımcıların %47,4’ü (n=203) kadın, %89,3’ü (n=382) evli, %74,5’i (n=314) yüksekokul/üniversite mezunu, %77,3’ü (n=331) çalışmakta, %54,2’sinin (n=232) geliri giderine eşit, %77,8’i (n=333) ilçede yaşamaktaydı. Çocuklarının yalnızca Sağlık Bakanlığı’nın ücretsiz temin ettiği aşıları yaptıranlar %67,8 (n=290) iken, ek olarak ücretli aşıları da yaptıranlar %32,2 (n=138) oranındaydı. Ebeveynlerin %21,7’sinin (n=93) çevresinde çocuğuna aşı yaptırmayan kişiler bulunmaktaydı. Aşıların hastalıklara karşı etkili %87,7 (n=375) ve toplum sağlığı açısından önemli olduğunu düşünenler %87,6 (n=375), aşı yaptırmayanlara caydırıcı yaptırım uygulanmasını destekleyenler %45,7 (n=197) oranındaydı. Ebeveynlerin %60’ı (n=257) aşı programı ile ilgili verilen bilgileri güvenilir bulmaktaydı. AKÖA puan ortalaması, yalnız ücretsiz aşıları yaptıranlarda 37,24±5,73 iken ücretsiz ve ücretli aşı yaptıranlarda 38,31±4,88 puandı (p=0,046). “Çevremizde aşı yaptırmayan yok” diyen katılımcıların puanı (37,96±5,28), olanlara göre (36,25±6,04) anlamlı derecede yüksekti (p=0,015). Diğer sosyodemografik değişkenlere göre ölçek puanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç: Konya’da çocukluk çağı aşılarını yaptıran ailelerin büyük çoğunluğu, aşıların hem çocuk sağlığı hem de toplum sağlığı açısından etkili ve önemli olduğuna inanmaktadır. Çevresinde aşı reddi olmayan ailelerin tutum puanlarının daha yüksek olması, çevresel faktörlerin ve bilgiye erişimin aşıya yönelik olumlu tutum geliştirmede önemini gösteren dikkat çekici bir bulgudur.Aim: Vaccination is the most effective method of preventing illness at an individual and public level, and it is also cost-effective. However, as in the rest of the world, hesitancy and mistrust towards vaccines are increasing in our country. These hesitations are causing vaccine hesitancy to become more widespread. This study aims to determine families' perceptions of vaccine refusal, their reasons for refusing vaccines, their feelings towards individuals who refuse vaccines and their suggestions for solutions.
Materials and Methods: This descriptor defined the cross-sectional study population as parents who visited the Family Medicine Clinic at Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine to have their children vaccinated in accordance with the national childhood vaccination schedule, or who planned to do so. The calculated sample size was at least 377, with a margin of error of 5% and a confidence interval of 95%. Taking possible missing data into account, the target was to reach approximately 400 people. Data were collected between 1 June and 1 September 2023 using online (Google Forms) and face-to-face survey methods. The data collection tool consisted of a sociodemographic information form and a 10-item, 5-point Likert-type vaccine hesitancy measurement tool (AKÖA), which was developed by the researchers. Items 4 and 6 in the AKÖA were reverse-scored, and the total score ranged from 10 to 50; higher scores indicated a more positive attitude. The reliability coefficient of the scale was found to be 0.726. The data were analysed using SPSS 20.0 software. Descriptive statistics were expressed as frequency, percentage, mean and standard deviation. For comparative statistics, a Student's t-test was used for two groups following a normal distribution and a one-way ANOVA was used for three or more groups. The statistical significance level was set at p < 0.05.
Results: Data were collected from 462 participants in the study. Thirty-four incomplete questionnaires were excluded, leaving 428 parents' data for analysis. The average age of the parents was 39.08 ± 7.87 years. Of the participants, 47.4% (n = 203) were female; 89.3% (n = 382) were married; 74.5% (n = 314) were college or university graduates; 77.3% (n = 331) were employed; 54.2% (n = 232) had an income equal to their expenses; and 77.8% (n = 333) lived in the district. 67.8% (n = 290) of parents only had their children vaccinated with vaccines provided free of charge by the Ministry of Health, while 32.2% (n = 138) also had their children vaccinated with paid vaccines. 21.7% (n = 93) of parents knew people who did not vaccinate their children. Of those who believed that vaccines are effective against diseases and important for public health, 45.7% (n = 197) supported deterrent sanctions against those who did not vaccinate their children. 60% of parents (n = 257) found the information provided about the vaccination programme to be reliable. The average AKÖA score was 37.24 ± 5.73 for those who only had their children vaccinated for free and 38.31 ± 4.88 for those who had their children vaccinated both for free and at a cost (p = 0.046). Participants who stated that 'no one in our community has not been vaccinated' achieved a significantly higher score (37.96±5.28) than those who did (36.25±6.04) (p=0.015). No statistically significant differences were found in scale scores according to other sociodemographic variables.
Conclusion: The vast majority of families in Konya who have their children vaccinated believe that vaccinations are effective and important for child and public health. It is striking that families who do not refuse vaccinations have higher attitude scores, as this demonstrates the importance of environmental factors and access to information in developing positive attitudes towards vaccination
An evaluation within the framework of the new right: Mandatory general health insurance implementation in Türkiye
No full textYüksek Lisans TeziGeçmişten günümüze yaşanan krizler hâkim iktisadi ve siyasi düşünceleri değişmesine sebep olmuştur. Özgürlük ve serbest piyasa anlayışına dayalı liberal anlayış, 1929 krizi ile yerini ekonomik ve sosyal hayata devletin müdahalesini öngören Keynesçi anlayışa bırakmış; fakat 1970’li yıllarda patlak veren arz krizi bu düşünceye eleştirileri gündeme getirmiştir. Söz konusu eleştiriler doğrultusunda özelleştirme yoluyla devletin küçültülmesini esas alan düşünce akımı, gelişmekte olan Dünya ülkelerini etkilemiş, bu ülkeler ekonomi ve sosyal politikalarını bu düşünce doğrultusunda yeniden reforme etmeye başlamıştır. 1980’lerden itibaren ülkemizde de bu anlayış etkisini göstermiş, bu etki ile beraber sosyal güvenlik ve sağlık sistemine yönelik reform çalışmaları gerçekleştirilmiştir. 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile söz konusu reform çalışmalar nihai hale gelmiş, son olarak reformun en önemli ayağı olan zorunlu genel sağlık sigortası uygulaması 2012 yılından itibaren uygulamaya alınmıştır. Bu çalışma, ile ülkemizde halihazırda uygulanan zorunlu genel sağlık sigortası uygulamasını tarihsel ve ideolojik arka planını orta koyarak; aynı zamanda ülke karşılaştırması da yaparak yeni sağ anlayışı çerçevesinde değerlendirmek ve öneriler sunmak amaçlanmıştır.Crises throughout history have significantly shaped the dominant economic and political ideologies worldwide. The liberal paradigm, grounded in individual freedom and free-market principles, gave way to Keynesian economics following the Great Depression of 1929, ushering in an era of increased state intervention in economic and social affairs. However, the supply-side crises of the 1970s prompted a wave of criticism, paving the way for a neoliberal approach that advocated for the minimization of the state through privatisation and market liberalisation. This shift notably influenced developing countries, including Turkey, which began reforming its economic and social policies in alignment with this new paradigm. Since the 1980s, Türkiye has progressively implemented reforms in its social security and healthcare systems, culminating in the enactment of Law No. 5510 on Social Insurance and General Health Insurance in 2006. The introduction of compulsory general health insurance in 2012 marked a significant milestone in these reforms. This study aims to evaluate the currently implemented compulsory general health insurance system in Turkey by revealing its historical and ideological background within the framework of the New Right approach, while also conducting a comparative analysis with other countries and offering relevant policy recommendations
The effect of course activities prepared according to the Duval cognitive model in polygon teaching on student succes
No full textYüksek Lisans TeziBu araştırma çokgenler konusunun Duval’in Bilişsel Modeli ile hazırlanan ders planı ve etkinlikleriyle gerçekleştirilen öğretim sürecinin, öğrencilerin akademik başarıları üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma deneysel bir çalışmadır. Araştırma modelini kontrol gruplu ön-test son-test yarı deneysel desen oluşturmuştur. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Karaman ili Merkez ilçesinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 7.sınıf, 34 öğrenci ile 1 hafta sürecince gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında çoktan seçmeli 20 sorudan oluşan akademik başarı testi kullanılmıştır. Dersler kontrol grubunda Millî Eğitim Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu ders kitabı kullanılarak geleneksel öğretim yöntemiyle, deney grubunda Duval’in Bilişsel Modeli ile hazırlanan ders planı ve etkinlikleri ile öğretim yapılmıştır. Öğretim süreci gerçekleşmeden öğrenci başarı düzeyini ölçmek amacıyla ön-test ve öğretim sürecinden sonra başarı düzeyini ölçmek için son-test yapılmıştır. Deneysel işlem sonrasında elde edilen veriler bağımlı örneklemler için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, bağımsız örneklemler için Mann Whitney-U testi kullanılarak SPSS 27.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Ölçme araçları ile elde edilen puanların ortalaması istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda çokgen öğretiminde Duval’in Bilişsel Modeli ile hazırlanan ders planı ve ders etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarısını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Duval’in Bilişsel Modeli ile hazırlanan ders planı ve ders etkinlikleri ile gerçekleşen öğretimin, geleneksel öğretim sürecine kıyasla öğrencilerin akademik başarıları üzerine daha etkili olduğu gözlenmiştir.This research was conducted to examine the effect of the teaching process of the subject of polygons, which was carried out with the lesson plan and activities prepared with Duval's Cognitive Model, on the academic success of the students. The research is an experimental study. The research model was created by a pre-test post-test quasi-experimental design with a control group. The research was carried out for 1 week with 34 7th grade students studying at a state secondary school in the Central District of Karaman Province in the second semester of the 2023-2024 academic year. An academic achievement test consisting of 20 multiple-choice questions was used to collect data. The lessons were taught with the traditional teaching method using the textbook published by the Ministry of National Education in the control group, and with the lesson plan and activities prepared with Duval's Cognitive Model in the experimental group. A pre-test was conducted to measure the level of student success before the teaching process took place, and a post-test was conducted to measure the level of success after the teaching process. The data obtained after the experimental process were analyzed with the SPSS 27.0 package program using the Wilcoxon Signed Ranks Test for dependent samples and the Mann Whitney-U test for independent samples. The average of the scores obtained with the measurement tools was evaluated statistically. As a result of the research, it was concluded that the lesson plan and course activities prepared with Duval's Cognitive Model in polygon teaching increased the academic success of the students. It was observed that the teaching carried out with the lesson plan and course activities prepared with Duval's Cognitive Model was more effective on the academic success of the students compared to the traditional teaching process
Biomechanical comparison of different framework materials in implant supported fixed protheses prodecud using the "All-on-four" and "All-on-six" concept: Finite element analysis
No full textAmaç: Tam dişsiz mandibular çeneye yerleştirilen All-on-Four ve All-on-Six implant konseptlerinin farklı altyapı materyalleri ile kullanıldığında kemik, implant ve protetik elemanlar üzerindeki stres dağılımını sonlu elemanlar analiz yöntemi ile değerlendirmek ve biyomekanik performanslarını karşılaştırmaktır. Materyal ve Metot: Bu çalışmada, tam dişsiz mandibular çenede yerleştirilen All-on-Four ve All-on-Six konseptlerinin, farklı altyapı materyalleri (Titanyum, Zirkonya, PEEK, PEKK, Trilor, Trinia) kullanılarak tasarlanan implant destekli sabit protezlerdeki biyomekanik davranışları değerlendirilmiştir. Tam dişsiz mandibula modeli, tomografi verilerinden elde edilerek Solidworks 2013 (Solidworks Corp., ABD) programında oluşturulmuştur. All-on-Four konfigürasyonunda anterior implantlar aksiyel, posterior implantlar 30° açılı; All-on-Six konfigürasyonunda ise anterior implantlar aksiyel, posterior implantlar premolar bölgede 15°, molar bölgede 30° açılı olarak yerleştirilmiş ve multi-unit abutmentlar uygulanmıştır. Altyapılar Toronto tasarımında planlanmış, üzerine monolitik zirkonya üst yapılar hazırlanmıştır. Modeller, 150 N vertikal çiğneme kuvveti altında sonlu elemanlar stres analizi (SESA) ile incelenmiş; kemik dokusu, implant ve altyapı materyallerindeki Von Mises stres dağılımları değerlendirilmiştir. Bulgular: En yüksek stres birikimi, özellikle kantilever bölgesi ve distal implant çevresinde olmak üzere, All-on-Four konfigürasyonunda tespit edilmiştir. Düşük elastisite modülüne sahip materyaller (PEEK ve PEKK), peri-implant kemikte ve bağlantı bileşenlerinde daha yüksek stres transferine neden olmuştur. Buna karşılık, rijit özellikteki materyaller (titanyum ve zirkonya), daha dengeli bir yük dağılımı sağlayarak daha düşük stres konsantrasyonlarına yol açmıştır. Cam fiber takviyeli kompozit altyapılar (Trilor ve Trinia) ise biyomekanik açıdan klinik olarak kabul edilebilir sınırlar içinde kalmıştır. Sonuçlar: Çalışmamız sonucunda, implant konfigürasyonunun ve altyapı materyalinin özelliklerinin, protezin biyomekanik davranışı ve uzun dönem başırısı üzerinde belirleyici rol oynadığı bulunmuştur.Purpose: The aim of this study was to evaluate and compare the biomechanical performance of two different implant placement concepts—All-on-Four and All-on-Six—when combined with various framework materials, by analyzing stress distribution in bone, implants, and prosthetic components using the finite element analysis (FEA) method. Materials and Methods: In this study, the biomechanical behavior of implant-supported fixed prostheses designed with different framework materials (titanium, zirconia, PEEK, PEKK, Trilor, and Trinia) in edentulous mandibular jaws using All-on-Four and All-on-Six concepts was evaluated. The completely edentulous mandibular model was created from tomography data using Solidworks 2013 (Solidworks Corp., USA). In the All-on-Four configuration, anterior implants were placed axially, and posterior implants were tilted at 30°; in the All-on-Six configuration, anterior implants were placed axially, while posterior implants were tilted at 15° in the premolar region and 30° in the molar region, with appropriate multi-unit abutments applied. Frameworks were designed in a Toronto bridge style, and monolithic zirconia superstructures were prepared. The models were subjected to 150 N vertical masticatory forces and analyzed using finite element stress analysis (FEA) to evaluate the Von Mises stress distributions in bone, implants and framework materials. Results: The highest stress accumulation was observed in the All-on-Four configuration, particularly around the cantilever region and distal implants. Materials with low elastic modulus (PEEK and PEKK) caused higher stress transmission to peri-implant bone and connection components. In contrast, rigid materials (titanium and zirconia) provided a more balanced load distribution and resulted in lower stress concentrations. Glass fiber-reinforced composite frameworks (Trilor and Trinia) remained within clinically acceptable biomechanical limits. Conclusion: The findings of this study indicated that both implant configuration and framework material properties play a critical role in the biomechanical performance and long-term success of the prosthesis
Preparation of slow-release nitrogen fertilizer in solid form
No full textYüksek Lisans TeziBu tezin amacı, üreaz inhibitörleri, nitrifikasyon inhibitörleri ve polimer bazlı azot kaynaklarının bir arada kullanımıyla katı formda yavaş salınımlı yeni nesil azot gübre (YSAG) formülasyonlarının geliştirilmesidir. Araştırma, geleneksel gübrelerin verimsizliklerini ve çevresel etkilerini ele alarak, azot kayıplarını en aza indirirken besin maddelerinin uzun süreli kullanılabilirliğini sağlayan alternatif formülasyonlar sunmayı amaçlamaktadır. Formülasyonlarda üç ana bileşen kullanılmıştır: üreaz inhibitörü olarak N-(n-bütil) tiyofosforik triamid (NBPT), nitrifikasyon inhibitörü olarak disiyandiamid (DCD) ve yavaş salınımlı azot matrisi olarak üre-formaldehit (UF) reçinesi. Ayrıca, besin profillerini zenginleştirmek ve fiziksel stabiliteyi artırmak amacıyla amonyum nitrat, monoamonyum fosfat (MAP) ve maltodekstrin gibi çeşitli bağlayıcılar da formülasyonlara dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında, DCD veya MAP içeren kompozit granüller, maltodekstrin ve diğer katkı maddeleriyle kaplanmış üre dahil olmak üzere çeşitli gübre tipleri sistematik olarak formüle edilmiş ve değerlendirilmiştir. UF reçineleri ise polimerizasyon reaksiyonları yoluyla sentezlenmiştir. Her bir formülasyon, kimyasal bileşimi (toplam azot, CWIN, HWIN), fiziksel özellikleri (kaplama homojenliği, doku) ve azot salınım davranışı açısından analiz edilmiştir. Özellikle F9 ve F10 numaralı formülasyonlar, yaklaşık %38,5–38,6 toplam azot içeriği, kontrollü çözünürlük gösteren üre-formaldehit reçinesi ve %73,0 ile %79.7,0 arasında değişen etki indeksleriyle güçlü yavaş salınım performansı sergilemiştir. Çalışma, inhibitörlerin polimer taşıyıcılarla entegrasyonunun gelişmiş YSAG üretimi için uygulanabilir bir strateji olduğunu doğrulamaktadır. Bu formülasyonlar, besin salınımını bitki alımıyla senkronize ederek azot kullanım verimliliğini (NUE) artırmakta ve sürdürülebilir tarım uygulamalarını desteklemektedir. Sonuç olarak, polimerik ürenin nitrifikasyon ve üreaz inhibitörleriyle birlikte kullanılması, ileri düzey yavaş salınımlı azot gübrelerinin üretimi için etkili bir yaklaşımdır. Bu yöntem, yalnızca besin verimliliğini artırmakla kalmayıp aynı zamanda azotun aşırı kullanımına bağlı çevresel sorunlara da çözüm sunmaktadır. Araştırmanın, iklim dirençli ve kaynak etkin tarım için tasarlanmış yeni nesil gübrelerin geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.This thesis focuses on the development of solid slow-release nitrogen fertilizers (SRNFs) using a combination of urease inhibitors, nitrification inhibitors, and polymer-based nitrogen sources. The research addresses the inefficiencies and environmental impacts of conventional fertilizers by formulating improved alternatives that provide prolonged nutrient availability while minimizing nitrogen losses. Three major components were utilized in the formulations: N-(n-butyl) thiophosphoric triamide (NBPT) as a urease inhibitor, disiyandiamid (DCD) as a nitrification inhibitor, and urea-formaldehyde (UF) resin as a slow-release nitrogen matrix. Additional materials such as ammonium nitrate, monoammonium phosphate, and various binders (e.g., maltodextrin) were also included to enhance nutrient profiles and improve physical stability. The study systematically formulated and evaluated multiple fertilizer types, including coated urea, composite granules with DCD or MAP, maltodextrin, and other additives to enhance effectiveness. UF resins were also produced through polymerization reactions. Each formulation was analyzed for its chemical composition (total nitrogen, CWIN, HWIN), physical properties (coating uniformity, texture), and nitrogen release behavior. Several formulations (notably F9 and F10) demonstrated desirable attributes such as high total nitrogen content (~38.5–38.6%), the urea formaldehyde resin shows controlled solubility, and activity indices ranging from 74.2% to 78.7%, indicating strong slow-release performance. The study confirms that integrating inhibitors with polymeric carriers is a viable strategy for developing advanced SRNFs. These formulations effectively synchronize nutrient release with plant uptake, which is essential for improving nitrogen use efficiency (NUE) and supporting sustainable agricultural practices. The study concludes that combining polymeric urea with nitrification and urease inhibitors is a viable strategy for producing advanced slowrelease nitrogen fertilizers. The approach not only enhances nutrient efficiency but also addresses environmental concerns associated with nitrogen overuse. This research contributes to the development of next-generation fertilizers tailored for climate-resilient and resource-efficient farming