Czasopisma Uniwersytetu Opolskiego (E-Journals)
Not a member yet
4551 research outputs found
Sort by
„Kobiecość” jako konstrukt. Tekstowo-dyskursywna analiza stron internetowych męskich i żeńskich świeckich wspólnot katolickich w Polsce
Get PDFAfter the Second Vatican Council, the role of the laity in the Catholic Church increased significantly. Some of the laity began engaging more actively in their local congregations by affiliating with various Catholic organizations and communities, whose social influence continues to grow. This article aims to describe and interpret two constructs of femininity through a textual-discursive analysis of online portals run by male and female Catholic lay communities in Poland, with the goal of identifying differences and their social causes. The study analyzed approximately 40 websites of communities whose members are either male or female, along with materials from the Catholic press. It focused on textual references to women, specific female figures, and discursive representations of femininity, drawing on Michel Foucault’s concept of the order of discourse and Norman Fairclough’s theory of discursive mechanisms. The comparison reveals significant differences. In texts produced by male communities, femininity is correlated in different ways with stereotypical traits of dominant masculinity. This model is conservative and traditional; femininity is either invisible, generalized, or idealized (through images of Mary). By contrast, texts from women’s communities tend to challenge and reinterpret traditional models, portraying femininity as reflective, evolving and increasingly autonomous
Terroryzm a legitymizacja władzy. Z Zygmuntem Baumanem rozmawiają Sławomir Czapnik i Tomasz Krawczyk
Get PDFIn September 2010, two Polish scholars, Slawomir Czapnik and Krzysztof Krawczyk, conducted an interview with Zygmunt Bauman at his residence in Leeds. The dialogue in Polish was recorded, but it appears that the files containing it were inadvertently deleted. It was not until 2023 that Slawomir Czapnik located the audio files and elected to publish the conversation. The present volume provides insight into the views of one of the most important – albeit controversial – contemporary sociologists, who died in 2017. The conversation is a document of its time, the turn of the first and second decades of the present century, the international reality of the so-called war on terror. However, it still raises important questions about the legitimacy of political power in the modern world. The author demonstrates the transition from a preoccupation with security – the domain of social security that is characteristic of the welfare state and permanent modernity – to safety, which is the domain of personal security and is indicative of the neoliberal, fluid phase of modernity. In light of the prevailing global challenges, including the ongoing crisis caused by the pandemic of the novel coronavirus (SARS-CoV-2), the ongoing Russian aggression in Ukraine, the escalating tensions in the Middle East, and the looming threat of right-wing populism, Bauman's reflections assume particular significance. These reflections address critical international issues, the erosion of the nation-state, and the inability to effectively address global challenges (including fundamental issues such as social security) on a local scale. In response to this challenge, states experiencing weakening have adopted heightened surveillance measures to exert control over their populations. Moreover, Bauman's thought prompts reflection on fundamental questions concerning the nature of a just society and the imperative for action in the struggle against injustice. From his perspective, the sociological imagination should address the functionality of power and its consequences for both freedom and moral responsibility.We wrześniu 2010 dwaj polscy uczeni, Sławomir Czapnik i Krzysztof Krawczyk przeprowadzili rozmowę z Zygmuntem Baumanem, goszcząc w jego domu w Leeds. Rozmowa w języku polskim została nagrana, lecz pliki z nią – wydawało się, że nieodwracalnie – przypadkowo skasowane. Dopiero w roku 2023 Sławomir Czapnik odnalazł pliki dźwiękowe i zdecydował się opublikować rozmowę. Pozwala ona zapoznać się z poglądami jednego z najważniejszych – aczkolwiek kontrowersyjnych – współczesnych socjologów, który zmarł w roku 2017. Rozmowa jest dokumentem swoich czasów, przełomy pierwszej i drugiej dekady obecnego stulecia, międzynarodowej rzeczywistości tak zwanej wojny z terrorem, porusza jednak wciąż istotne kwestie legitymacji władzy politycznej w nowoczesnym świecie. Pokazuje przejście od troski o security (domeny bezpieczeństwa społecznego, która charakteryzuje państwo opiekuńcze i stałą nowoczesność) do safety (domeny bezpieczeństwa osobistego, która charakteryzuje neoliberalną, płynną fazę nowoczesności). Refleksje Baumana są szczególnie cenne obecnie – po kryzysie spowodowanym przez pandemię COVID-19, rosyjskiej agresji na Ukrainę, wzrost napięć na Bliskim Wschodzie oraz zagrożenie prawicowym populizmem na świecie – są to kwestie zagadnień międzynarodowych, osłabienia państwa narodowego i niezdolności do lokalnego rozwiązania globalnych problemów (włącznie z tak podstawowymi, jak bezpieczeństwo społeczne). Odpowiedzią słabnącego państwa jest nasilenie inwigilacji służącej kontroli nad populacją. Bauman również skłania do zastanowienia się nad tak palącymi kwestiami, jak sprawiedliwe społeczeństwo i walka z niesprawiedliwością. Z jego punktu widzenia, wyobraźnia socjologiczna powinna zająć się tym, jak funkcjonuje władza, a także jej konsekwencjami dla wolności i odpowiedzialności moralnej
Pismo św. jako zbiór chrześcijańskich koanów? : Kakichi Kadowaki SJ i jego nowa hermeneutyka biblijna
No full textThe purpose of this article is a theological evaluation of the approach to reading the Bible proposed by Kakichi Kadowaki SJ in his monograph Zen and the Bible. This new method of reading has been defined by the Japanese Jesuit as a new biblical hermeneutics and is modeled on the koan practice of Japanese Zen Buddhism. In the first section of the article I presented a short introduction to Zen koans, showing the history of koans, their literary structure, and the contemporary way of practicing zazen with koans in the Rinzai school. This background is very important because Kakichi Kadowaki SJ was a student of Sogen Omori (1904–1994 AD; Japanese: Ōmori Sōgen), an outstanding representative of the Rinzai school in contemporary Japan. In the second section I presented the method of new biblical hermeneutics. According to the guidelines of J. Kakichi Kadowaki SJ, in order to work with the biblical text in the manner of Zen koans, one must first achieve a state of stable concentration (samādhi) and then introduce a selected biblical passage into the mind. One should not analyze a given passage discursively, but keep it constantly in consciousness until one obtains intuitive insight into its existential meaning. In the third point of the article, I made a theological assessment of the new biblical hermeneutics of the Japanese Jesuit. It seems that the greatest difficulty in the broad application of Kakichi Kadowaki SJ’s method is the different nature and purpose of koans and the Holy Scriptures. Koans are aimed at enabling the experience of awakening (satori/kenshō), while the Holy Scriptures are to lead a person to conversion (μετάνοια). However, awakening and conversion are not the same experiences and have a completely different nature and place in the life of the practitioner. The experience of awakening is closer to the Christian experience of unio mystica, not μετάνοια.Celem niniejszego artykułu jest próba oceny teologicznej podejścia do lektury Biblii zaproponowanej przez Kakichi Kadowakiego SJ w jego monografii pt. Zen i Biblia. Ta nowa metoda lektury została określona przez japońskiego jezuitę jako nowa hermeneutyka biblijna i jest wzorowana na praktyce koanowej japońskiego buddyzmu zen. W pierwszym punkcie artykułu zaprezentowałem krótkie wprowadzenie do koanów zen, pokazując historię koanów, ich strukturę literacką oraz współczesny sposób praktyki zazen z koanem w szkole Rinzai. To tło jest bardzo istotne ponieważ Kakichi Kadowaki SJ był uczniem Sogena Omori (1904–1994 po Chr.; jap. Ōmori Sōgen, 大森 曹玄), wybitnego przedstawiciela szkoły Rinzai we współczesnej Japonii. W drugim punkcie przedstawiłem metodę nowej hermeneutyki biblijnej. Zgodnie ze wskazówkami Kakichi Kadowakiego SJ aby pracować z tekstem biblijnym na wzór koanów zen należy najpierw osiągnąć stan stabilnej koncentracji (samādhi) a następnie wprowadzić do umysłu wybrany fragment biblijny. Nie należy analizować dyskursywnie danego fragmentu, ale utrzymywać go stale w świadomości aż do uzyskania intuicyjnego wglądu w jego egzystencjalne znaczenie dla praktykującego. W punkcie trzecim artykułu dokonałem teologicznej oceny nowej hermeneutyki biblijnej japońskiego jezuity. Wydaje się, że największą trudność w szerokim stosowaniu metody Kakichi Kadowakiego SJ stanowi odmienna natura i przeznaczenie koanów oraz Pisma Św. Koany są ukierunkowane na umożliwienie doświadczenia przebudzenia (satori/kenshō), natomiast Pismo Św. ma prowadzić człowieka do nawrócenia (μετάνοια). Przebudzenie i nawrócenie nie są jednak takimi samymi doświadczeniami i mają zupełnie odmienny charakter i miejsce w życiu praktykującego. Doświadczenie przebudzenia jest bliskie chrześcijańskiemu doświadczeniu unio mystica, a nie nawróceniu
Seizure of real estate for temporary accommodation of the Armed Forces of the Republic of Poland
No full textThe issues discussed in this article concern the organisational and procedural aspects of one of the several types of military accommodation existing in Polish law, namely temporary accommodation in the form of real estate seizure. The article, which draws on normative acts, court rulings and literature on the subject, analyses the evolution of military accommodation in the past, presents the methods and procedures for seizing real estate for military purposes, and discusses the issue of its financing
Pomiar jakości życia w polskich województwach w latach 2019–2023. Perspektywa marketingu terytorialnego: Measurement of life’s quality in polish voivodeships in the years 2019–2023. Territorial marketing perspective
No full textThe pace of changes in improving residents' quality of life may be a factor influencing decisions regarding migration for some people. Simple and quick access to statistical data has increased citizens' interest in observing changes in various indicators in individual territorial units. The article aims to present the results of measuring residents' quality of life in Polish voivodeships in 2019 and 2023. The statistical data used comes from the Local Data Bank. As a result of the measurement, a ranking of voivodeships in terms of quality of life for both periods under study was developed, and all voivodeships were classified according to a 5-point quality of life scale. Although the quality of life in most Polish voivodeships has been defined as weak, the positive growth of some, may be an essential element of marketing activities used by cities towards current and potential residents. Conclusions based on the measurement were developed from the perspective of territorial marketing.Tempo zmian dotyczących poprawy jakości życia mieszkańców może być dla niektórych osób lub podmiotów gospodarczych czynnikiem oddziałującym na ich decyzje dotyczące planów migracyjnych. Prosty i szybki dostęp do danych statystycznych wpłynął na zwiększone zainteresowanie obywateli obserwacją zmian różnych wskaźników w poszczególnych jednostkach terytorialnych. Celem artykułu jestpomiar jakości życia mieszkańców w polskich województwach w roku 2019 oraz 2023. Wykorzystane dane statystyczne pochodzą z Banku Danych Lokalnych. W wyniku dokonanego pomiaru opracowano ranking województw pod względem jakości życia dla obu badanych okresów oraz sklasyfikowano wszystkie województwa według 5-stopniowej skali jakości życia. Mimo że obecnie jakość życia w większości polskich województw została określona jako s ł a b a, to dodatnie tempo wzrostu części z nich może być ważnym elementem działań marketingowych stosowanych przez miasta wobec obecnych i potencjalnych mieszkańców. Wnioski na podstawie przeprowadzonego pomiaru zostały opracowane z perspektywy marketingu terytorialnego
Dostępność rekreacyjnych przestrzeni publicznych w Poznaniu: The accessibility of public recreational spaces in Poznań
No full textRecreational spaces are essential components of well-designed cities. Public spaces that support recreational activities play an important role in residents’ health and social life, making it crucial to take into account their availability while urban planning. This article examines recreational public spaces in city of Poznań. They have been classified into four categories: green spaces, public squares, playgrounds and sports grounds. Accessibility analysis for each category has been measured using GIS software ArcGIS Pro. It has been done by calculation the proportion of residents with access to each type of public recreational spaces within 5- and 10-minutes walking distance. Finally, all of collected data has been combined into a synthetic indicator, forming the basis for conclusions and recommendations for urban designers.Przestrzenie rekreacyjne są kluczowym elementem miast. Publiczne tereny miejskie, które posiadają funkcje rekreacyjne, odgrywają istotną rolę w zdrowiu i życiu społecznym mieszkańców, co sprawia, że uwzględnienie ich dostępności przestrzennej podczas procesu planowania miast jest niezwykle istotne.W niniejszym artykule przeanalizowano przestrzenie rekreacyjne w Poznaniu. Zostały one pogrupowane w cztery kategorie: tereny zielone, place publiczne, place zabaw oraz tereny sportowe. Analiza dostępności dla każdej z tych kategorii została przeprowadzona za pomocą oprogramowania GIS – ArcGIS Pro. Polegała ona na obliczeniu odsetka mieszkańców mających dostęp do każdego z czterech rodzajów publicznych przestrzeni rekreacyjnych w odległości 5- i 10-minutowego spaceru. W ostatnim etapie badań obliczonowskaźnik syntetyczny, który stanowi podstawę do wyciągania wniosków i formułowania zaleceń dla planowania przestrzennego
Bezinteresowność miłości rodzicielskiej. Plutarch w dyskursie międzygeneracyjnym z przedstawicielami współczesnej nauki
No full textThe article presents a scientific discourse that revolves around the following question: Can parental love be considered selfless or rather the opposite – self-serving (i.e. resulting from the parents’ current or future material or psychological gratifications, as envisaged by the parents)? To this end, the legacy of Plutarch of Chaeronea, a philosopher of antiquity, was drawn upon since it falls well within the scope of the discussed subject matter. Apart from presenting the biographical threads and oeuvre of this proponent of Platonic thought, the article analyses the accusation against people who deny those parents who take exemplary care of their children the right to be considered selfless, as formulated in Plutarch’s work titled On affection for offspring. A polemic is undertaken here not only with Epicurean views, but also with assumptions held by representatives of selected psychological theories, such as for instance psychoanalysis, in which the unconditional nature of parental love for children is undermined. The cognitive aim of the present research is expressed in the consideration of Plutarch’s views on the selflessness of parental love in the context of contemporary scientific developments. The presentation of his evidence supporting selflessness of parental love is complemented by the arguments delivered by the authoress of the article, which may prove valuable especially in the field of social sciences and family sciences. Through the use of hermeneutic methods, the authoress was able to conduct a pertinent analysis and interpretation of the sources. The conclusion was drawn that parental love goes beyond the framework of the maternal instinct, thus testifying to the moral greatness of man, who – as the authoress of the article is convinced herself – emulates God’s selfless and unconditional love towards people.W artykule zaprezentowano dyskurs naukowy sprowadzający się do pytania: czy miłość rodzicielską można uznać za bezinteresowną, czy przeciwnie – za niebezinteresowną (to znaczy wynikającą z bieżących bądź przyszłych, czyli przewidywanych przez rodziców gratyfikacji materialnych bądź psychicznych)? W tym celu skorzystano z dziedzictwa filozofa starożytności: Plutarcha z Chajronei, które wpisuje się w tę problematykę. Oprócz przedstawienia wątków biograficznych i dorobku tego zwolennika myśli platońskiej, poddano analizie sformułowane w dziele Plutarcha O miłości rodzicielskiej oskarżenie tych, którzy odmawiają bezinteresowności rodzicom przykładnie opiekującym się potomstwem. Podjęto polemikę nie tylko z poglądami Epikura, lecz także z założeniami przedstawicieli niektórych teorii psychologicznych, choćby psychoanalitycznej, w której podważa się bezinteresowność miłości rodziców do dzieci. Cel poznawczy badań wyraża się zatem w rozpatrzeniu poglądów Plutarcha na bezinteresowność miłości rodzicielskiej w kontekście współczesnych osiągnięć naukowych. Prezentację jego dowodów, potwierdzających bezinteresowność miłości rodzicielskiej, uzupełniono argumentami autorskimi, które mogą okazać się wartościowe zwłaszcza w dziedzinie nauk społecznych oraz nauk o rodzinie. Posłużenie się metodami hermeneutycznymi umożliwiło odpowiednią analizę i interpretację źródeł. Sformułowano konkluzję, że miłość rodzicielska wykracza poza ramy instynktu macierzyńskiego, stając się świadectwem wielkości moralnej człowieka, który, w przekonaniu autorki artykułu, wzoruje się na bezinteresownej i bezwarunkowej miłości Boga względem ludzi
Ostracyzm i wykluczenie społeczne jako narzędzie kontroli osób pozostających pod wpływem kontrowersyjnych sekt na przykładzie Świadków Jehowy
No full textResearch Background: The article addresses the analysis of ostracism, stigmatization, and exclusion encountered in various social groups, particularly within controversial new religious movements and cults. Referring to existing literature, it is indicated that in cults, ostracism as a tool of control becomes an effective form of manipulating human relationships.Research Aim: The aim of the study was to understand the phenomenon of ostracism and its associated stigmatization and exclusion experienced by participants of a forum focusing on former and current Jehovah’s Witnesses.Methodology: The study employed a quantitative method incorporating phenomenological content analysis and contemporary netnographic techniques. This methodology allowed for a detailed exploration and categorization of posts on an online forum. A total of 650 posts from forum members across 92 threads were analyzed.Research Findings: The results indicate a strong similarity in the experiences and perceptions of ostracism among the participants. The analysis of forum posts revealed that participants associate the experience of ostracism with the process of destroying intra-group relationships and often severing familial ties.Conclusions: Thought control, emotional and behavioral moderation through ostracism lead to psychological, emotional, and existential suffering among members of controversial cultic groups. The analysis presented confirms that group leaders deliberately and effectively control both intra-group relationships and the scope of contacts with individuals outside the group. The particular controversy centers around the disruption of familial bonds.Recommendations: Following the discussion of specific research categories, concrete pedagogical and therapeutic solutions are proposed to support planned preventive measures against ostracism from controversial new religious movements and cults.Tło badań: W artykule podjęto analizę problemu ostracyzmu, stygmatyzacji i wykluczenia, z jakim spotykamy się w różnych grupach społecznych, a w szczególności w kontrowersyjnych nowych ruchach religijnych i sektach. Odwołując się do literatury przedmiotu, wskazano, że w sektach ostracyzm jako narzędzie kontroli staje się skuteczną formą manipulacji relacjami ludzkimi. Cel badania: poznanie fenomenu ostracyzmu i związanego z nim naznaczenia i wykluczenia, z którymi spotkali się badani uczestnicy forum skupiającego byłych i obecnych Świadków Jehowy.Metodologia: W badaniu zastosowano metodę ilościową, obejmującą fenomenologiczną analizę treści uwzgledniającą zasady współczesnej metody netnografii. Zastosowana metodologia pozwoliła na szczegółową eksplorację i kategoryzację wypowiedzi zamieszczanych na internetowym forum. Analizie poddano 650 wypowiedzi forumowiczów publikujących w 92 wątkach badanego forum.Osiągnięte w badaniach wyniki: Uzyskane rezultaty wskazują na silne podobieństwo doświadczania i przeżywania ostracyzmu przez badanych. Analiza wypowiedzi forumowiczów wykazała, że wiążą oni doświadczenie ostracyzmu z procesem niszczenia relacji wewnątrz grupy oraz często zerwaniem relacji rodzinnych.Wyciągnięte z badań wnioski: Kontrola myśli, moderowanie emocji i zachowania poprzez ostracyzm prowadzą do psychicznego, emocjonalnego i egzystencjalnego cierpienia adeptów kontrowersyjnych grup kultowych.Przedstawiona w niniejszym opracowaniu analiza wypowiedzi byłych i obecnych członków społeczności Świadków Jehowy, potwierdza, że liderzy grupy celowo i skutecznie kontrolują relacje wewnątrzgrupowe, jak i zakres kontaktów z osobami spoza grupy. Szczególne kontrowersje budzi rozbijanie więzi w rodzinie.Po omówieniu poszczególnych kategorii badawczych zaproponowano konkretne rozwiązania o charakterze pedagogiczno-terapeutycznym, mogące wesprzeć planowane oddziaływania profilaktyczne w zakresie przeciwdziałania ostracyzmowi ze strony kontrowersyjnych nowych ruchów religijnych i sekt
Wspieranie potencjału edukacyjnego rodziny we współczesnym społeczeństwie
No full textBackground: The article focuses on analysing the educational potential of the family in the context of contemporary social, cultural, and technological challenges. It emphasizes the role of the family as a fundamental educational environment which, despite the difficulties arising from globalization, individualism, and demographic changes, remains a key element in socialization processes, the transmission of traditions, and the formation of individual identity. The paper discusses the importance of supporting families through legal and social systems such as family assistance programs that are designed to strengthen their educational and upbringing functions. It highlights the need to develop family resources, including rituals, relationships, and communication skills, enabling families to better adapt to the challenges of the modern world. The family’s role in shaping moral and social attitudes, transmitting values, and providing emotional and material support is also underlined. Additionally, attention is drawn to the influence of technology and globalization, which, while offering new opportunities, also pose challenges to traditional family bonds.Objectives: The aim of the article is to analyse and demonstrate the educational potential of the family as a primary educational and upbringing environment within the context of contemporary social, cultural, and technological transformations. The article seeks to identify factors that strengthen the educational and pedagogical functions of the family, as well as to highlight the importance of systemic and institutional support (including family assistance programs) in developing its educational, emotional, and cultural resources. The author aims to present the family as a dynamic system capable of adaptation and creative response to the challenges of modernity through the conscious development of its educational potential.The main research problem addressed in the article is the question: How do contemporary families develop their educational potential amid dynamic socio-cultural changes? It is assumed that institutional support, particularly family assistance, may constitute a key factor in reinforcing these processes. The study is based on the hypothesis that the family, understood as an open system, possesses the capacity for self-regulation and learning through interaction with its environment.Methodology: The article employs an analytical and theoretical approach based on a review of scientific literature, as well as legal and systemic analysis. An interdisciplinary perspective was adopted, integrating pedagogical, sociological, psychological, and legal viewpoints to illustrate the multifaceted nature of the family’s educational potential. A descriptive model of analysis was also applied, the article relies on descriptions, interpretations, and comparisons concerning family potential, contemporary challenges, and strategies for supporting families in fulfilling their educational and upbringing functions. The analysis included a review of academic sources, with particular emphasis on pedagogical and sociological literature. The main criteria for source selection were thematic relevance to the concept of educational potential and the contemporaneity of the works in relation to ongoing social transformations. The study employed content analysis and comparative interpretation of legal acts, which enabled the identification of common conceptual categories.Results: The findings of the article emphasize the crucial role of the family as the primary educational and upbringing environment, which is fundamental to the formation of individual identity, as well as moral and social attitudes. As the first setting of socialization, the family transmits values, norms, and behavioural patterns that shape the future functioning of its members within society.Conclusions: The family remains a fundamental educational and upbringing environment that shapes the identity, values, and attitudes of the individual. Effective management of both its material and non-material resources supports the emotional, social, and educational development of family members. Contemporary challenges such as globalization and technologization may weaken family bonds; however, they also create opportunities to strengthen educational functions through new forms of support, such as family assistance programs. Despite ongoing social changes, the family continues to be a key element in building a stable society. The conclusions drawn from the analysis also indicate the necessity of developing programs that enhance parental competencies in home education and cooperation with educational institutions. Further research is recommended on the effectiveness of family assistance as a form of long-term educational support. The conclusions have an applicative character and may serve as a foundation for the development of new strategies in family policy.Tło: Artykułu koncentruje się na analizie edukacyjnego potencjału rodziny w kontekście współczesnych wyzwań społecznych, kulturowych i technologicznych. Podkreśla rolę rodziny jako fundamentalnego środowiska wychowawczego, które pomimo trudności wynikających z globalizacji, indywidualizmu i zmian demograficznych, pozostaje kluczowym elementem w procesach socjalizacji, przekazywaniu tradycji i budowaniu tożsamości jednostki. Opisuje znaczenie wspierania rodzin poprzez systemy prawne i społeczne, takie jak asystentura rodziny, które mają na celu wzmacnianie ich funkcji edukacyjnych i wychowawczych. Zwraca uwagę na konieczność rozwijania zasobów rodzinnych, takich jak rytuały, relacje i umiejętności komunikacyjne, co ma umożliwić rodzinom lepsze przystosowanie się do wyzwań współczesnego świata. Podkreślono również rolę rodziny w kształtowaniu postaw moralnych i społecznych, przekazywaniu wartości oraz wsparciu emocjonalnym i materialnym. Zwrócono uwagę na wpływ technologii i globalizacji, które z jednej strony oferują nowe możliwości, ale również stanowią wyzwania dla tradycyjnych więzi rodzinnych.Cele: Celem artykułu jest ukazanie rodziny jako fundamentalnego środowiska wychowawczego oraz zbadanie jej potencjału edukacyjnego w rozwoju dzieci i poszczególnych członków rodziny. Autor analizuje rolę rodziny w kształtowaniu wartości, tożsamości i postaw jednostek, podkreślając jej znaczenie w procesach socjalizacji, przekazywaniu tradycji i budowaniu więzi społecznych.Metodyka: W artykule zastosowano podejście analityczno-teoretyczne, które opiera się na przeglądzie literatury naukowej oraz analizie prawnej i systemowej. Zastosowano podejście interdyscyplinarne – tekst łączy perspektywy pedagogiczne, socjologiczne, psychologiczne i prawne, by ukazać wieloaspektowość edukacyjnego potencjału rodziny. Wykorzystano również opisowy model analizy – artykuł bazuje na opisach, interpretacjach i zestawieniach dotyczących potencjału rodzin, wyzwań współczesności oraz propozycji wsparcia rodzin w ich funkcjach wychowawczych.
Wyniki: Wyniki artykułu podkreślają kluczową rolę rodziny jako podstawowego środowiska wychowawczego, które ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania tożsamości, postaw moralnych i społecznych jednostki. Rodzina, będąc pierwszym miejscem socjalizacji, przekazuje wartości, normy i wzorce, które decydują o przyszłym funkcjonowaniu jej członków w społeczeństwie.Wnioski: Rodzina pozostaje fundamentalnym środowiskiem wychowawczym, które kształtuje tożsamość, wartości i postawy jednostki. Efektywne zarządzanie jej zasobami materialnymi i niematerialnymi wspiera rozwój emocjonalny, społeczny i edukacyjny członków rodziny. Współczesne wyzwania, takie jak globalizacja czy technologizacja, mogą osłabiać więzi rodzinne, ale jednocześnie stwarzają okazję do wzmacniania funkcji wychowawczych poprzez nowe formy wsparcia, takie jak asystentura rodziny. Rodzina, pomimo zmian społecznych, pozostaje kluczowym elementem w budowaniu stabilnego społeczeństwa
Małżeństwo i rodzina w Bożym planie zbawienia: w soborowym i posoborowym nauczaniu Magisterium Ecclesiae w świetle Relatio synodi 2015
No full textMatrimony and family are the center of God's salvific plan, inscribed in the nature of Man from the very moment of his creation. As an analysis of biblical texts shows, God established matrimony as a “deep communion of life and love” (cf. Gen. 2:24), which is a reflection of Christ's relationship with the Church (cf. Eph. 5:25-33). The purpose of this study is to present the magisterial teaching of the Church on matrimony and family understood in the perspective of God's plan of salvation. The immediate context of the conducted research is the message included in the 2015 Relatio synodi, which is a kind of synthesis of the post-conciliar magisterial teaching on the main problematic issue addressed in this article. In the course of the research conducted, first of all, the method of in-depth, multifaceted and critical analysis of the final document of the 2015 Synod of Bishops was applied, presenting the elements of the Church's magisterial teaching on matrimony and family in the perspective of God's plan of salvation included therein. The next step was to compare this message with the teaching included in the documents and statements of particular popes from Paul VI to Francis. This made it possible to develop fundamental research conclusions. Synthetically, they can be presented as follows:
1. The Church's teaching, from Second Vatican Council to 2015 Relatio Synodi, balances between faithfulness to inviolable principles and pastoral discernment regarding irregular situations.
2. Matrimony and family occupy a key place in God's plan of salvation, a fact that has been constantly emphasized in the post-conciliar teaching of the Magisterium Ecclesiae.
3. Traditional teaching has emphasized primarily the sacramental nature of matrimony as an institution that aims not only to unite two people, but also to open to life and raise children in the spirit of faith.
4. The Second Vatican Council, in the Gaudium et spes Constitution, highlighted the importance of family as the basic cell of society and the place where love and responsibility are fulfilled.
5. The post-conciliar teaching of the Magisterium Ecclesiae emphasizes that family, as a community of persons, has the task of evangelizing and being witness to Christ in everyday life. Contemporary challenges, such as the crisis of matrimonial identity and the diversity of forms of family life, require the Church to be more open and understanding, as reflected in the 2014 and 2015 synodal documents.
6. In the context of the 2015 Relatio synodi, it was underlined that family is the place where a person experiences God's love and becomes a witness to that love in the world.
7. In the context of God's plan of salvation, marriage and the family are not only the path to holiness, but also the environment in which the Church's mission of preaching of the Good News is realized.
8. Supporting families in their hardships and joys and promoting Christian values becomes a fundamental task for the Church.Małżeństwo i rodzina stanowią centrum Bożego zamysłu zbawczego, wpisanego w naturę człowieka od jego stworzenia. Jak wynika z analizy tekstów biblijnych, Bóg ustanowił małżeństwo jako „głęboką komunię życia i miłości” (por. Rdz 2,24), która jest odzwierciedleniem relacji Chrystusa z Kościołem (por. Ef 5,25-33). Celem niniejszego opracowania jest prezentacja magisterialnego nauczania Kościoła dotyczącego małżeństwa i rodziny rozumianych w perspektywie Bożego planu zbawienia. Bezpośrednim kontekstem prowadzonych badań jest przesłanie zawarte w Relatio synodi z 2015 r., które stanowi swoistą syntezę magisterialnego nauczania posoborowego dotyczącego głównej kwestii problemowej podjętej w niniejszym artykule. W trakcie prowadzonych badań zastosowano, w pierwszym rzędzie, metodę pogłębionej, wieloaspektowej i krytycznej analizy dokumentu końcowego Synodu Biskupów z 2015 r., eksponując zawarte w nim elementy magisterialnego nauczania Kościoła na temat małżeństwa i rodziny w perspektywie Bożego planu zbawienia. Kolejnym krokiem było porównanie tegoż przesłania z nauczaniem zawartym w dokumentach i wypowiedziach poszczególnych papieży od Pawła VI do Franciszka. To pozwoliło na wypracowanie krytycznych wniosków badawczych. Syntetycznie można je przedstawić następująco:1. Nauczanie Kościoła, od Soboru Watykańskiego II do Relatio Synodi 2015, balansuje pomiędzy wiernością nienaruszalnym zasadom a pastoralnym rozeznaniem co do sytuacji nieregularnych.2. Małżeństwo i rodzina zajmują kluczowe miejsce w Bożym planie zbawienia, co jest nieustannie podkreślane w posoborowym nauczaniu Magisterium Ecclesiae.3. W tradycyjnym nauczaniu podkreślano przede wszystkim sakramentalny charakter małżeństwa jako instytucji, która ma na celu nie tylko zjednoczenie dwojga ludzi, ale także otwarcie na życie i wychowanie dzieci w duchu wiary.4. Sobór Watykański II w Konstytucji Gaudium et spes zwrócił uwagę na znaczenie rodziny jako podstawowej komórki społecznej i miejsca, gdzie realizuje się miłość i odpowiedzialność.5. W posoborowym nauczanie Magisterium Ecclesiae podkreśla się, że rodzina, jako wspólnota osób, ma za zadanie ewangelizować i świadczyć o Chrystusie w codziennym życiu. Współczesne wyzwania, takie jak kryzys tożsamości małżeńskiej czy różnorodność form życia rodzinnego, wymagają od Kościoła większej otwartości i zrozumienia, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentach synodalnych z 2014 r. i 2015 r.6. W kontekście Relatio synodi 2015 zauważono, że rodzina jest miejscem, w którym człowiek doświadcza Bożej miłości, a także staje się świadkiem tej miłości w świecie.7. W kontekście Bożego planu zbawienia, małżeństwo i rodzina są nie tylko drogą do świętości, ale również środowiskiem, w którym realizuje się misja Kościoła, czyli głoszenie Dobrej Nowiny.8. Wspieranie rodzin w ich trudach i radościach oraz promowanie wartości chrześcijańskich staje się fundamentalnym zadaniem dla Kościoła