Czasopisma Uniwersytetu Opolskiego (E-Journals)
Not a member yet
4551 research outputs found
Sort by
Charakter prawny obowiązków i celów zawartych w krajowych aktach planowania z zakresu ochrony środowiska i polityki klimatycznej: Między soft law a normami wiążącymi
No full textThe aim of this article is to analyze the legal nature of the obligations and objectives contained in national environmental strategies and climate policy documents. The central thesis is that planning acts despite lacking the status of sources of universally binding law can nonetheless produce legal effects and influence both the practice of law application and the shaping of public policies. The main research question addresses the boundary betweensoft law and legally binding norms in the case of such documents. The primary subject of the research is national planning acts in the field of environmental protection and climate policy, considered as tools of strategic administrative governance and carriers of functionalnormativity. The significance of this study for legal sciences lies in illustrating the evolution and complexity of planning acts, which, although formally non-normative, play coordinating and directive roles, and in some cases also functionally normative ones. This issue has important implications for the theory of sources of law and the typology of administrative actions. The applied methodology includes dogmatic-legal, historical-legal, and comparative methods. Seventeen planning acts—both in force and in their draft form—were analyzed in terms of their legal basis, binding force, and the typology of included norms. The findings demonstrate that planning acts shape administrative practice and public policy despite lacking explicit normative authorization. Their influence increases with consistency with EU and international law and with proper integration into the strategic governance framework. A lack of timely updates and systemic coherence may diminish the effectiveness of implementation and weaken legal certainty.Celem artykułu jest analiza charakteru prawnego obowiązków i celów zawartych w krajowych strategiach środowiskowych oraz dokumentach polityki klimatycznej. Główna teza pracy zakłada, że akty planowania – mimo braku statusu źródeł prawa powszechnie obowiązującego – mogą wywoływać określone skutki prawne i oddziaływać na praktykę stosowania prawa oraz kształtowanie polityk publicznych. Kluczowe pytanie badawcze dotyczy granicy między soft law a normami o charakterze wiążącym w przypadku tego typu dokumentów. Głównym tematem badań są krajowe akty planowania w obszarze ochronyśrodowiska i polityki klimatycznej, analizowane jako narzędzia strategicznego zarządzania administracyjnego oraz nośniki normatywności funkcjonalnej. Znaczenie prowadzonych badań dla nauk prawnych polega na ukazaniu ewolucji i złożoności roli aktów planowania,które – choć formalnie nienormatywne – pełnią funkcję koordynującą i kierunkową, a niekiedy również faktycznie normatywną. Zagadnienie to ma istotne konsekwencje dla teorii źródeł prawa i systematyki form działania administracji. Zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, historyczno-prawną oraz komparatystyczną. Analizie poddano 17 aktów planowania, zarówno obowiązujących, jak i projektowanych, uwzględniając ich podstawy prawne, moc obowiązującą oraz typologię zawartych norm. W wyniku badań ustalono, że akty planowania kształtują praktykę działania administracji publicznej oraz polityki państwowej, mimo braku jednoznacznego umocowania normatywnego. Ich wpływ jest tym większy, im bardziej są spójne z przepisami unijnymi i międzynarodowymi oraz im lepiej są osadzone w strukturze zarządzania strategicznego. Brak aktualizacji i niespójność systemu planowania mogą prowadzić do obniżenia efektywności wdrażanych polityk oraz osłabienia pewności prawa
The Role of Personality in Parenting a Child with Autism Spectrum
No full textThe study investigates the influence of personality factors on parenting adaptation for parents raising children with autism spectrum disorders, which are increasingly prevalent developmental disorders. The research aimed to explore the relationship between key personality traits associated with competent caregiving and the approach to caring for a child with autism. A sample of 89 parents of children with autism completed questionnaires assessing personality traits, parenting competencies, and parental role fulfillment. The findings revealed significant correlations between specific personality traits and various aspects of parental functioning. Notably, Self-evaluation, Ability to Create Emotional Ties and Assertiveness emerged as crucial traits for accepting and positively fulfilling the parental role. Higher levels of these traits were associated with acceptance of the child and one's own parental role. These insights may prove valuable in developing targeted psychological support programs for parents of children with autism, potentially enhancing their ability to adapt to this role
Implikacje edukacyjne lęku wobec sztucznej inteligencji
No full textBackground: Artificial intelligence is revolutionizing many areas of life, including education, by offering new opportunities for personalized learning and increasing the efficiency of the educational process. However, numerous factors influence the extent and quality of the use of AI-based tools. Undoubtedly, one such indicator is the fear of AI.Objectives: The main aim of the research, the results of which are presented and discussed in this article, was to determine the relationship between the level of fear of artificial intelligence and sociodemographic variables as well as individual experiences related to the use of AI.Methodology: Using the diagnostic survey method based on a questionnaire technique, a survey was constructed that, in addition to original questions, included the AI Anxiety Scale (Wang & Wang, 2022, pp. 619–634). The study involved a randomly selected sample of 310 participants. Statistical analyses were conducted using JASP 0.18.3 and IBM SPSS Statistics software.Results: The research found that female participants experienced a significantly higher level of fear toward AI compared to male participants. It was also shown that the level of AI-related anxiety increases with the age of respondents. In contrast, frequent use of AI, higher self-assessed knowledge and skills in this area, as well as contact with humanoid technologies, contribute to lowering the level of fear of AI.Conclusions: The results obtained are particularly important due to the need to regulate the role of new technologies in the process of teaching and learning. In order to achieve this, it is essential to identify the variables that limit or hinder the use of new technologies. One such factor is undoubtedly the fear of AI, which should be recognized as a key moderator of acceptance or resistance to the use of technological innovations in education.Tło: Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje wiele dziedzin życia, w tym edukację, oferując nowe możliwości w zakresie personalizacji nauczania oraz zwiększenia efektywności procesu kształcenia. Istnieje jednak wiele czynników, które wpływają na zakres i jakość korzystania z narzędzi opartych na AI. Niewątpliwie jednym z takich indykatorów jest lęk przed AI.Cele: Głównym celem badań, których wyniki zostały zaprezentowane i omówione w niniejszym artykule, było ustalenie związku między poziomem lęku przed sztuczną inteligencją a zmiennymi socjodemograficznymi i indywidualnymi doświadczeniami badanych w zakresie korzystania z AI.Metodyka: Posługując się metodą sondażu diagnostycznego, opartego o technikę ankiety, skonstruowano kwestionariusz ankiety, który oprócz autorskich pytań, zawierał Skalą Lęku przed AI (Wang, Wang, 2022, pp. 619-634). W przeprowadzonych badaniach uczestniczyło losowo wybranych 310 osób. Analizy statystyczne wykonano przy użyciu programu JASP 0.18.3 oraz IBM SPSS Statistics.Wyniki: W procesie postępowania badawczego ustalono, że badane kobiety odczuwały zdecydowanie wyższy poziom lęku wobec AI niż mężczyźni. Wykazano również, że wraz z wiekiem badanych pojawia się wyższy poziom tej zmiennej. Natomiast częstotliwość korzystania z AI, wyższy poziom oceny własnej wiedzy i umiejętności w tym zakresie oraz kontakt z technologiami humanoidalnymi obniża poziom lęku przed AI.Wnioski: Uzyskanie wyniki badań są niezwykle istotne ze względu na potrzebę i konieczność uregulowania statusu nowych technologii w procesie nauczania i uczenia się. Aby jednak tego dokonać, należy zidentyfikować zmienne, które ograniczają lub blokują korzystanie z nowych technologii. Czynnikiem takim jest niewątpliwie lęk przed AI, który powinien zostać uznany za kluczowy moderator akceptacji lub oporu wobec stosowania innowacji technologicznych w procesie edukacji
Książęca, szlachecka i miejska reformacja w Europie Środkowej i jej wpływ na sztukę. Śląsk i kraje ościenne
No full textOpracowanie stanowi próbę prezentacji sposobów, w jaki reformacja książęca, szlachecka i miejska odzwierciedliły się w treściach i funkcjach ideowych dzieł sztuki kościelnej oraz świeckiej XVI i początków XVII wieku. W tym celu zostały przedstawione strategie artystyczne wykorzystane w wybranych przykładach fundacji dokonanych przez wymienione środowiska na terytoriach i w centrach Europy Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem Śląska.
Sposób manifestacji konfesji ewangelickiej stanowił wypadkową czynników nie tylko wyznaniowych, lecz także społecznych, politycznych czy wreszcie stricte artystycznych. Jednakże niezależnie od różnorodności dzieł objętych analizą, łączy je fakt, że za ich sprawą całe przestrzenie kościelne stawały się swoistą wizualizacją luterańskiej doktryny dwóch królestw (zwei Reiche-Lehre) – obrazem chrześcijańskiej wspólnoty pojmowanej zarówno jako fenomen w swych uwarunkowaniach doczesnych oraz społecznych, jak i w swoim teologicznym kontekście związanym z historią zbawienia, tj. jako communio sanctorum. Co istotne, nie tylko Saksonia jako centrum reformacji luterańskiej, lecz także Śląsk – miejsce szybkiej i twórczej jej recepcji, dostarczają wyjątkowe i godne uwagi przykłady
Praktyka wykonawcza plain-chant w XIX wieku: Antoine Hellé i jego "Méthode pour l'harmonisation du plain-chant" (1867)
No full textThis article discusses the practice of organ harmonization of liturgical monody (plain-chant) developed by Antoine Hellé, a French organist and church musician active in the mid-19th century. He expounded on this practice in his textbook Méthode pour l'harmonisation du plain-chant (1867). His method, which draws on other contemporary concepts proposed by Gevaert (Méthode pour l'enseignement du plain-chant et la manière de l'accompagner, 1856) and Niedermeyer and Ortigue (Traité théorique et pratique de l'accompa-gnement du plain-chant, 1857), is a very valuable source of knowledge on the development and evolution of polyphonic practices in liturgical music that appeared in French liturgy in the 19th century – especially in churches located in small towns and in the provinces. The practice of harmonization described by Hellé was not addressed to virtuoso organists, but to organists with an average level of musical education, who were responsible for the musical setting of the mass liturgy and the officium divinum in churches located in the provinces and smaller towns.Niniejszy artykuł omawia praktykę organowej harmonizacji monodii liturgicznej (plain-chant) wypracowaną przez Antoine’a Hellégo, francuskiego organistę i muzyka kościelnego działającego w połowie XIX wieku. Praktykę tę wyłożył w podręczniku Méthode pour l'harmonisation du plain-chant (1867). Jego metoda, nawiązująca do innych współczesnych mu koncepcji zaproponowanych przez m.in. przez Gevaerta (Méthode pour l'enseignement du plain-chant et la manière de l'accompagner, 1856) czy Niedermeyera i Ortigue’a (Traité théorique et pratique de l'accompagnement du plain-chant, 1857), jest bardzo cennym źródłem wiedzy na temat rozwoju i ewolucji wielogłosowych praktyk w muzyce liturgicznej, które pojawiły się we francuskiej liturgii XIX stulecia – zwłaszcza w świątyniach znajdujących się w niewielkich miejscowościach i na prowincji. Opisana przez Hellégo praktyka harmonizacji nie była bowiem adresowana do organistów-wirtuozów, ale do organistów o przeciętym poziomie muzycznego wykształcenia, którzy odpowiadali za muzyczną oprawę liturgii mszalnej i officium divinum w świątyniach położonych na prowincji i mniejszych miejscowościach
Kilka uwag w sprawie problematyki wyznaniowej w programie wyborczym ruchu polskiego w rejencji opolskiej w latach 1930–1932
No full textThe Union of Poles in Germany, founded in 1922, was largely concerned with religious matters, however, in the Union’s programme itself, these topics were omitted. The Church played an important role in the lives of Poles of Opole Silesia; many Polish organisations and associationsfunctioned under the Catholic Church’s patronage. Catholic priests played a serious and, in many cases, leadership roles also among the organisers and activists of the Unionof Poles in Germany. Among them are Rev. Bolesław Domański, Rev. Czesław Klimas and Rev. Karol Koziołek. In the year 1930, in the electoral programme of the Polish Movement there appeared a postulate about the establishment of the Opole diocese with a Polish bishop,and the creation of a Polish Spiritual Academy. This paper answers the question whether this was a pre-electoral bluff or whether this initiative had chances of being realised.Powołany do życia w 1922 r. Związek Polaków w Niemczech wiele miejsca poświęcał sprawom wyznaniowym, chociaż w samym programie Związku kwestie te były pomijane. Kościół odgrywał ważną rolę w życiu Polaków na Śląsku Opolskim; wiele polskich organizacji i stowarzyszeń działało pod patronatem Kościoła katolickiego. Także wśród organizatorów i działaczy Związku Polaków w Niemczech poważną i w wielu wypadkach kierowniczą rolęodegrali księża katoliccy. Wśród nich wymienić można m.in. ks. Bolesława Domańskiego, ks. Czesława Klimasa i ks. Karola Koziołka. W 1930 r. w programie wyborczym ruchu polskiego pojawił się postulat powołania diecezji opolskiej z biskupem-Polakiem oraz utworzenia polskiej akademii duchownej. Artykuł odpowiada na pytanie, czy był to przedwyborczy bluff, czy też inicjatywa ta miała szanse realizacji
Spisz jako element kultury Europy Środkowej w świetle niemieckojęzycznej gazety Karpathen-Post na przykładzie wierszy Friedricha Láma
No full textIm Mittelpunkt dieser Studie steht ein Phänomen des kulturellen Transfers, untersucht am Beispiel der Gedichte des Zipser Autors Friedrich Lám (1881–1955), die in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts in der deutschsprachigen Regionalzeitung Karpathen-Post veröffentlicht wurden. Die Untersuchung nimmt dabei eine interpretative Auseinandersetzung vor, die im Kontext der theoretischen Konzepte des österreichischen Kulturhistorikers Moritz Csáky zum Begriff „Zentraleuropa“ steht. Zur Analyse der unterschiedlichen Wege und Formen des Kulturtransfers bietet sich die Karpathen-Post in mehrfacher Hinsicht alsgeeignetes Untersuchungsfeld an.At the centre of this study is a fascinating phenomenon of cultural, but above all literary transfer, examined using the example of the poems of the Spiš-German author Friedrich Lám (1881–1955), which were published in the German-language regional newspaper Karpathen-Post in the first half of the 20th century. The study undertakes an interpretative analysis in the context of the theoretical concepts of the Austrian cultural historian Moritz Csáky on the term ‘Central Europe’. The Carpathian Post offers itself as a suitable field ofinvestigation for analysing the different paths and forms of cultural transfer in several respects.W centrum tego studium znajduje się zjawisko transferu kulturowego, badane na przykładzie wierszy spisko-niemieckiego autora Friedricha Láma (1881–1955), które zostały opublikowane w niemieckojęzycznej gazecie regionalnej Karpathen-Post w pierwszej połowie XX wieku. Studium podejmuje analizę interpretacyjną w kontekście teoretycznych koncepcji austriackiego historyka kultury Moritza Csáky’ego na temat terminu „Europa Środkowa”. Karpathen-Post stanowi odpowiednie pole badawcze do analizy różnych ścieżek i form transferu kulturowego pod kilkoma względami
Media, polityka i nauka – o relacjach oczywistych i niejasnych zarazem
Full text linkThis article diagnoses the decline of criticism – and the triumph of the positivist orientation in the field of social sciences. The text is divided into six parts – the research proceeds in two directions, so to speak. On the one hand (in the first two parts, and the fourth devoted entirely to critical reflection), the author draws on certain elements from the history of the theory of science, the philosophy of culture and the theory of media, while on the other hand (part three) he takes up – analyzes and comments – specific institutional texts/documents designed to describe and regulate the relationship between media and politics (the example of the BBC). The fifth and sixth parts interpret (with the close reading method) and deconsruct selected scholarly articles based on empirical research on Polish media material on the topic under discussion. All this together is intended to lead to an answer to the key question in this article: why the decline of criticism in the social sciences? What are the causes and consequences of this?Artykuł diagnozuje upadek krytyki – i tryumf orientacji pozytywistycznej w dziedzinie nauk społecznych. Tekst podzielony jest na sześć części – badania przebiegają niejako dwutorowo. Z jednej strony (w pierwszych dwóch częściach, oraz czwartej poświęconej w całości refleksji krytycznej) autor sięga do pewnych elementów z historii teorii nauki, filozofii kultury i teorii mediów, z drugiej natomiast (część trzecia) bierze na warsztat – analizuje i komentuje – konkretne teksty/dokumenty instytucjonalne, mające opisywać i regulować relacje między mediami i polityką (przykład BBC). Części piąta i szósta zawierają analizę – analityczną interpretację (metodą close reading) i dekonstrukcję wybranych artykułów naukowych powstałych w oparciu o badania empiryczne na polskim materiale medialnym dotyczącym omawianego tematu. Wszystko to razem ma prowadzić do odpowiedzi na kluczowe pytanie w tym artykule: dlaczego upadek krytyki w naukach społecznych? Jakie są tego przyczyny i skutki
Przekraczanie granic w mediach: Wojna w Ukrainie w „Moskauer Deutsche Zeitung” i „Königsberger Express”
No full textDer Aufsatz stellt einige Daten und Erkenntnisse aus einem Projekt zum Thema „AuslandsdeutschePressekommunikation – am Beispiel der deutschen Minderheitenpresse in Mittel- und Osteuropa“vor. Es geht darum, den medienspezifischen Sprachgebrauch der beiden (und einzigen) noch regelmäßigerscheinenden deutschsprachigen Zeitungen in Russland im Hinblick auf den Krieg zwischen Russland undder Ukraine mittels einer datenbasierten diskursorientierten Untersuchung zu beschreiben. Vor allem wird imBeitrag auf die Beobachtungen und Erträge eines Untersuchungsschrittes, nämlich der wortorientierten Analysemit den diskurslexikologischen Befunden, fokussiert.This research article presents some data and findings from a project on the topic of “German presscommunication abroad – using the example of the German minority press in Central and Eastern Europe”.The aim is to describe the media-specific language use regarding the Russo-Ukrainian War of the (only) twoGerman-language newspapers still regularly published in Russia by means of a data-based discourse-orientatedstudy. Above all, the research article focuses on the observations and findings of one step of the investigation,namely the word-oriented analysis and its discourse lexicological findings.Artykuł przedstawia dane i wnioski z projektu pt. „Zagraniczna niemieckojęzyczna komunikacjaprasowa – na przykładzie prasy mniejszości niemieckiej w Europie Środkowej i Wschodniej”. Celem jest opisaniespecyficznego dla mediów użycia języka dwóch (jedynych) niemieckojęzycznych gazet nadal regularniepublikowanych w Rosji w odniesieniu do wojny między Rosją a Ukrainą w oparciu o badanie danych w ramachanalizy dyskursu. Przede wszystkim artykuł koncentruje się na obserwacjach i ustaleniach jednego z etapówbadania, a mianowicie analizy słów z uwzględnieniem wyników leksykologii dyskursu